Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2023-2026

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente RhenenBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-202624.660 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Begroting 2023

PERSPECTIEFNOTA 2023–2026

Planning en Control cyclus 2023

BEGROTING 2023–2026

De raad heeft in juli 2022 de kaders voor de begroting 2023 vastgesteld.

De raad stelt in november 2022 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2023 vast.

VOORJAARSRAPPORTAGE 2023

De raad wordt in het 3e kwartaal 2023 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2023 vaststellen.

NAJAARSRAPPORTAGE 2023

De raad wordt in het 4e kwartaal 2023 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2023 vaststellen.

JAARSTUKKEN 2023

Het college legt in het 2e kwartaal van 2024 verantwoording af aan de raad over het begrotingsjaar 2023.

INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.1 1.2 1.3 1.4

De gemeente Rhenen in het kort Bestuur van de gemeente Rhenen Bericht van het college Economisch en financieel beeld op hoofdlijnen

3. Paragrafen 6 9 12 16

2. Beleidsbegroting 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Inleiding Programma overstijgende thema’s Programma Bedrijfsvoering Programma Dienstverlening Programma Fysiek Programma Sociaal maatschappelijk Programma Economie & toerisme Programma Veiligheid & handhaving Programma Algemene dekkingsmiddelen

21 22 27 38 42 56 82 88 94

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Inleiding Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Subsidieverlening Duurzaamheid

101 102 112 119 126 130 138 140 144 149

4. Financiële begroting 4.1 4.2 4.3 4.4

Inleiding Grondslagen Financieel beeld 2023 - 2026 Exploitatie Geprognosticeerde balans 2023 - 2026

153 154 156 163 181

5. Bijlagen 5.1

EMU-saldo

188

H1 ALGEMEEN 4

1.1 DE GEMEENTE RHENEN IN HET KORT Algemeen Rhenen is een gemeente in de provincie Utrecht, bestaande uit de stad Rhenen en de dorpen Elst en Achterberg. Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. In de historische benedenstad van Rhenen voelt u zich terug in de tijd. Hier vindt u, naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen, de markante Cunerakerk met toren. Een laat-Gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. Door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is dus een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen telt op 1 januari 2023 naar verwachting 20.411 inwoners. De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op

de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen en tot de gemeente behorende Grebbeberg is de laatste heuvel van deze stuwwal.

Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd en het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon.

De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst. Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg.

De gemeente Rhenen in het kort

daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren 1940-1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.

Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen, dat daaraan wellicht haar naam dankt. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.

Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Ook vinden we in Elst een Aardkundig Monument en wel het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een Aardkundig Monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.

door de bisschoppen getekend.

Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren, de bisschoppen van Utrecht, een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en

Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost: in vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht, tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom en in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is

Veenendaal Elst

Neder-Rijn (Bedrijventerrein) Remmerden

Achterberg

Rhenen

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

CLUSTER FYSIEK

CLUSTER DIENSTVERLENING

CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

CLUSTER BEDRIJFSVOERING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM

H 1.2

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 september 2022.

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: coördinatie bestuur en beleid, kabinetszaken, openbare orde en veiligheid, handhaving, versterken lokale democratie en participatie, digitale samenleving, bedrijfsvoering en dienstverlening en regio Foodvalley.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: ruimtelijke ontwikkeling, wonen, ruimtelijke projecten, beheer openbare ruimte, riolering, afvalverwerking, vergunningverlening en Omgevingswet. Projecten: Leefbaarheidsplan Elst, gezondheidscentrum Rhenen en visie op Rhenen.

Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: welzijn, volksgezondheid en sport, kerngericht werken, Participatiewet, economie, recreatie en toerisme en cultuur (historie).

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, jeugd, onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid, basismobiliteit en financiën en belastingen

Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: landelijk gebied/buitengebied, duurzaamheid/klimaat, natuur/ milieu, gemeentelijk vastgoed, grondbeleid en nutsbedrijven

Projecten: Kwintelooijen en Stadshaven.

Projecten: Rijnburg, visie op sociaal domein, visie op Rhenen.

Project: MFG Rhenen

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Bart van der Tang

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk

Richard Salari

Ingebrid Kiwiet

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henri Pabstvan 't Slot

Justin Hermsen

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt

Eef Brouwer

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 september 2022.

Gabriëlle Geerts

Hans Hoksbergen

1.3 BERICHT VAN HET COLLEGE 12

Bericht van het college

H 1.3

Op het moment van schrijven is de herfst van 2022 net aangebroken. Deze begroting gaat over de plannen voor 2023 en verder. De verkiezingen voor de gemeenteraad zijn dit voorjaar geweest en net voor de zomer is het nieuwe college van B&W begonnen. Er wordt nu gewerkt aan een nieuw bestuursprogramma. Die plannen zijn nog niet af en dus nog niet financieel verwerkt in de begroting die voor u ligt.

Onzekerheid Tegelijkertijd volgen de ontwikkelingen in de wereld zich in een rap tempo op en is de financiële onzekerheid groot. Een jaar geleden dachten we dat we nu in de nasleep van corona zouden kunnen werken aan herstel. Inmiddels hebben we te maken met de oorlog in Oekraïne. Daardoor zijn niet alleen veel mensen op de vlucht geslagen. Het heeft ook wereldwijd geleid tot een energiecrisis, tekorten aan grondstoffen en mede daardoor een enorme inflatie. Energiearmoede De energierekening lijkt met de huidige prijzen voor velen onbetaalbaar te worden. Het Rijk heeft op Prinsjesdag aangekondigd dat er een plafond komt op energieprijzen. Daarmee moet voorkomen worden dat schulden te ver oplopen. Er komen ook steunmaatregelen voor sectoren die sterk afhankelijk zijn van energie. In de uitwerkingen moeten we zien of dit op tijd is gekomen. Zeker is, dat dit extra aandacht aan het armoede- en schuldenbeleid vraagt van ons als gemeente. Hier gaan we snel mee aan het werk. Financiële positie Financieel staan we er als gemeente goed voor en dus hebben we ook de mogelijkheden. Dat komt doordat het Rijk eindelijk over de brug is gekomen met extra geld voor gemeenten. Het is nieuw dat daarbij ook voor een aantal jaren zekerheid over de uitkering van het gemeentefonds is gegeven. Dit levert tot 2025* financiële ruimte om te investeren in de samenleving.

Daardoor kunnen we dit doen zonder stijging van de woonlasten in 2023, als we samen de ambitie van nog beter afval scheiden waar kunnen maken. Het college heeft de wens om de woonlasten ook voor de jaren 2024 tot en met 2026 niet te verhogen.

Woningbouw en projecten We willen bouwen aan een duurzame toekomst van Rhenen. Los van de ambities in het bestuursprogramma, zijn er al veel ontwikkelingen gaande. Zo komt er een nieuw gezondheidscentrum in Rhenen met daar bovenop 40 woningen. In Elst werken we aan het dorpscentrum. Daarnaast wordt in 2023 ook gestart met de bouw van een nieuw sportcomplex en multifunctioneel centrum op de plek van ‘t Gastland. Er zijn verschillende woningbouwprojecten in voorbereiding. Ook gaan we in samenwerking met de regio inzetten op snel te bouwen flexwoningen in onze gemeente. Energietransitie De energietransitie staat onverminderd hoog op de agenda met de uitvoering van de regionale energiestrategie. Dat is nu extra urgent. Hoe zorgen we er samen voor dat we minder energie gaan verbruiken? En dat wát we verbruiken duurzaam is opgewekt? Daarmee kunnen huishoudens, bedrijven en instellingen nu en in de toekomst geholpen zijn, los van Rijkssteun. Omgevingswet Op 1 januari 2023 treedt de omgevingswet in werking. Dat gaat veel invloed hebben op de manier waarop wij als gemeente werken. Daarom zal begin 2023 de Visie op Rhenen 2035 worden vastgesteld. Hieraan is de afgelopen jaren samen met inwoners en organisaties gewerkt. Dat zal helpen bij het maken van keuzes met de belangrijke opgaven van nu.

*Bij de septembercirculaire zijn voor het jaar 2026 eenmalig extra middelen ontvangen. Hierdoor slaat het tekort van € 214.000 om naar een voordeel. 13

H 1.3

Bericht van het college

Mobiliteit Zo vormt de Visie op Rhenen ook de basis voor een nieuw mobiliteitsplan. Onverminderd belangrijk blijft voor ons het stimuleren van vervoer per fiets. Dat doen we door stapsgewijze verbetering van belangrijke fietsroutes. Maar ook met maatregelen om fietsen door het Binnenveld prettig en veiliger te maken. De provincie begint komend jaar met de herinrichting van de kruising bij Achterberg voor het bevorderen van veiligheid en doorstroming. Een belangrijke factor is komend jaar ook het besluit van het Rijk voor een bijdrage om de Rijnbrug te realiseren. Sociaal Domein Ook op het sociaal domein speelt er veel het komend jaar. Het armoedebeleid heeft prioriteit. Er staat ook veel te gebeuren op terrein van de jeugdhulp. Er wordt door alle betrokken organisaties gewerkt aan een hervormingsagenda. Met als doel het stelsel houdbaar en beter te organiseren. Ook wordt er gewerkt aan een nieuwe visie en beleid voor het sociaal domein. Economie- en landbouwtransitie Er wordt gewerkt aan een economische agenda voor Rhenen, deze wordt begin 2023 vastgesteld. Hierbij zullen zeker ook keuzes gemaakt moeten worden. Tegelijkertijd vraagt de transitie van de landbouw onze volle aandacht, mede door de urgentie die het Rijk vraagt voor aanpak van stikstof. Hiervoor is extra capaciteit nodig om bij de provincies de belangen van Rhenen goed te waarborgen.

Dit is een beknopte samenvatting. We verwachten dat deze thema’s in 2023 een belangrijke rol spelen in ons werk . Dit doen we niet alleen als gemeente, maar samen met onze partners en inwoners. De afgelopen jaren hebben wel laten zien dat we niet alles kunnen voorzien. En dus flexibel moeten zijn. Daarin zit gelukkig ook onze kracht. Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen het u graag! Met hartelijke groet, Het College van Burgemeester en Wethouders

1.4 ECONOMISCH EN FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN Economisch beeld Deze begroting verschijnt wederom in een tijd met veel onzekerheden. De oorlog in Oekraïne, de energiecrisis, de schaarste aan grondstoffen en de inflatie zorgen voor veel onzekerheid. Gelukkig presteert de economie als geheel goed. De coronacrisis en de oorlog in Oekraïne lijken vooralsnog geen structurele schade voor de economie op te leveren. Het onderliggende beeld is echter wel aan het veranderen. Vooral de inflatie en de daarmee gepaard gaande onzekerheid remmen de economische groei. De inflatie is historisch hoog* en langdurig hoge prijzen zijn niet uit te sluiten. Met name energie zorgt voor forse prijsstijgingen. Mensen maken zich zorgen over de stijgende kosten van hun levensonderhoud. Dit raakt hen in hun eigen bestaanszekerheid of die van hun bedrijf. Het kabinet komt daarom met ondersteuning voor de koopkrachtproblemen. De huidige ontwikkelingen onderstrepen wel het belang van de

energietransitie. De energietransitie raakt ook de grote (ruimtelijke) opgaven waar Nederland voor staat. Daarvoor is voldoende personeel nodig. De historische krapte op de arbeidsmarkt is daarbij een probleem. In 2022 zijn er 143 vacatures op 100 werkzoekenden. Ter vergelijking in 2019 waren het 68 vacatures per 100 werkzoekenden. De hiervoor geschetste ontwikkelingen vormen de komende jaren een grote uitdaging waarbij de lokale overheid nadrukkelijk betrokken is. * De inflatie is in september 2022 gestegen naar 17,1%. Volgens het CBS is dit de hoogste inflatie sinds de Tweede Wereldoorlog. De torenhoge inflatie vormt een groot risico. Dit risico is niet alleen voor de betaalbaarheid van inwoners van belang, maar ook voor de lasten van onze gemeente. 16

Bericht van het college

H 1.3

Financieel beeld Financiële positie Een gezonde financiële positie op zowel de korte als de lange termijn is belangrijk. De gemeentelijke financiën moeten dus duurzaam op orde zijn. De afgelopen jaren was dat ook het geval ondanks diverse ombuigingsoperaties. Ook de komende jaren is de financiële positie redelijk tot goed te noemen. Deze conclusie kunnen we medio 2022 trekken uit een analyse van de financiële kengetallen over de jaren 2023 - 2026. Het beeld dat in de begroting voor die jaren is geschetst is volledig in lijn met het beeld uit de perspectiefnota 2023. In de begroting 2023 is voor de jaren 2023-2025 sprake van voordelige resultaten*. De omvang hiervan ligt tussen de € 1,4 en € 2,9 miljoen per jaar. In 2026 slaat het voordelig resultaat om in een tekort van € 214.000. Volgens de landelijke signaalwaarden vallen de kengetallen over het weerstandsvermogen, risico’s bij de grondexploitaties, belastingcapaciteit en de structurele exploitatieruimte tot en met 2025 in de categorie minst risicovol. Tegenover dit positieve beeld staan de oplopende

schuldquotes, de daling van de solvabiliteit en de structurele exploitatieruimte in 2026. Meer informatie over de ontwikkeling van de kengetallen vindt u terug vanaf pagina 162. Uitkeringen gemeentefonds - Prinsjesdag 20 september 2022 * In de begrotingsresultaten zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds gebaseerd op de meicirculaire 2022. De reden hiervan is dat de provincie het toezichtregiem daarop baseert. Op Prinsjesdag (20 september 2022) is meer bekend geworden over de meerjarige ontwikkeling van het gemeentefonds. De financiële vertaling daarvan heeft plaatsgevonden in de septembercirculaire. In deze circulaire compenseert het Rijk gemeenten in 2026 eenmalig met een bedrag van € 1 miljard voor de daling van het accres bij de meicirculaire 2022 (€ 1,4 miljard). Door het eenmalige karakter van die bijdrage zegt deze tegemoetkoming niets over de periode na 2026. Voor veel gemeenten en ook voor Rhenen lost deze extra bijdrage het tekort in 2026 op. Meer informatie hierover kunt u lezen in de financiële begroting. 17

H 1.3

Economisch en financieel beeld op hoofdlijnen

Ontwikkeling resultaten 2023 - 2026 Op basis de inzichten in juli/augustus 2022 hebben de resultaten 2023-2026 zich na de perspectiefnota als volgt ontwikkeld: (€ x 1.000)

2023

2024

2025

2026

A. Resultaten perspectiefnota 2023

1.963 V

1.506 V

2.620 V

147 N

B. Aanpassing budgetten bij opstellen (meerjaren) begroting 2023 - 2026

233 N

19 N

188 V

67 N

C. Geraamde resultaten 2023 – 2026

1.730 V

1.488 V 2.808 V

214 N

toe. Ook de ruimtelijke opgave vormt de komende jaren een grote uitdaging. De ruimte in Nederland is schaars, terwijl de opgaven groot zijn. De aandacht voor de kwetsbare inwoners en de grote ruimtelijke opgaven zullen uitgewerkt worden in het bestuursprogramma. In het bestuursprogramma zal de verdere uitwerking en concretisering plaatsvinden. Verder is het belangrijk om de komende jaren aandacht te hebben voor de oplopende schuldquotes. Naast de reguliere middelen voor de uitvoering van het bestuursporgramma bieden de huidige begrotingsresultaten en de extra middelen uit de septembercirculaire gelukkig handvatten om deze uitdagingen de komende jaren aan te gaan. Dat is ook met meer financiële armslag een forse uitdaging, zeker tegen het licht van hoge prijzen, schaarste aan grondstoffen en de krapte op de arbeidsmarkt.

Meer informatie over de meerjarige resultaten vindt u vanaf pagina 157. U vindt daar ook informatie over het structureel en incidenteel resultaat. De ontwikkeling daarvan is mede bepalend voor het toezichtregiem van de provincie. In de financiële bijstellingen na de perspectiefnota 2023 (punt B.) zijn de wettelijke onvermijdelijke beleidsvoornemens uit de perspectiefnota 2023 verwerkt. Daarnaast is in het kader van de arbitragezaak jeugd gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vanaf 2024 100% van het basisbedrag te verwerken in de begroting in plaats van het eerder toegestane percentage van 75%. Deze mogelijkheid is door het Rijk in overleg met de VNG en het IPO geboden omdat veel gemeenten in 2026 geconfronteerd werden met een aanzienlijk tekort. De belangrijkste reden hiervan is de forse daling van het accres in de uitkering van het gemeentefonds. Tegenover de extra baten staat een nadelig effect omdat een deel van het basisbedrag uit de arbitragezaak jeugd door het Rijk is aangemerkt als ombuiging. De eerdere verwachting was dat het Rijk het aandeel van de ombuiging in de vorm van een verhoging van de inkomsten uit het gemeentefonds zou compenseren. De andere invalshoek zorgt dat in de begroting 2023 en de meerjarenraming vanaf 2024 een taakstelling in het programma Sociaal - maatschappelijk is opgenomen. De taakstelling is gebaseerd op 80% van het bedrag van de ombuiging.

Hieronder ligt de aanname dat sommige maatregelen die het Rijk aanreikt aan gemeenten door ons al zijn geïmplementeerd. De taakstelling in het programma Sociaal – maatschappelijk vormt een onzekerheid is deze begroting. Dit geldt ook voor de compensatie van de kosten voor de jeugdzorg via de uitkering uit het gemeentefonds. Voor de periode na 2023 heeft het kabinet hierover nog geen besluit genomen. Bestuurlijke ambities en de financiën De opgaven in Nederland en zo ook voor gemeenten zijn groot. Door de alsmaar stijgende prijzen neemt de groep inwoners en bedrijven waarvan de bestaanszekerheid onder druk staat 18

Economisch en financieel beeld op hoofdlijnen

Perspectiefnota 2023 Inleiding De perspectiefnota is de voorloper van de begroting. In deze nota vindt in de regel de afweging plaats tussen de beschikbare financiële middelen en de activiteiten en projecten die het bestuur wil uitvoeren om de bestuurlijke ambities te realiseren. Ook worden de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting in de perspectiefnota vastgesteld. Denk bijvoorbeeld aan het percentage van de loon- en prijsontwikkelingen, de indexatie van de belastingen en het opslagpercentage voor de overhead.

H 1.3

Door de bestuurlijke overgangsfase na de gemeenteverkiezingen heeft de raad in de perspectiefnota 2023 alleen ingestemd met de wettelijke/ onvermijdelijke beleidsvoornemens. De kosten hiervan oplopend van € 224.000 in 2023 naar € 303.000 vanaf 2024 zijn in de begroting 2023 opgenomen. Deze beleidsvoornemens zijn in de tabel hierna weergegeven. Wat willen we gaan doen in 2023 - 2026 (€ x 1.000) Wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens

2023

2024

2025

2026

3a Telecomwet

3.1

P.M.

3b Omgevingswet

3.2

P.M.

3c Wet kwaliteitsborging

3.2

P.M.

Programma 3 - Fysiek

Programma 4 - Sociaal-Maatschappelijk 4a Wet aanpak Meervoudige problematiek Sociaal

4.0

P.M.

4b Wet Kinderopvang

4.1

P.M.

4c Uitbreiding formatie jeugdteam

4.2

115 N

4d Wetswijziging Wet maatschappelijke ondersteuning

4.4

P.M.

4e Rechtmatigheid toezicht Wmo

4.4

20 N

89 N

4f Integraal inclusiebeleid

4.4

89 N

99 N

4g Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

4.5

P.M.

4h Wetswijziging Participatiewet - inkomen

4.6

P.M.

224 N 303 N 303 N 303 N Totaal

224 N 303 N 303 N 303 N

In de tabel zijn de kosten voor de beleidsvoornemens die samenhangen met hogere wet- en regelgeving met een P.M.-post weergegeven. Vooralsnog gaan we ervan uit dat gemeenten hiervoor volledig door het Rijk worden gecompenseerd. Hierover is op landelijk niveau nadrukkelijk gesproken naar aanleiding van de arbitragezaak jeugd. Op basis van het (recente) verleden vormt dit uitgangspunt een risico. Zeker voor de aanloopkosten van nieuwe wet- en regelgeving. 19

H2 BELEIDSBEGROTING

Beleidsbegroting

Inleiding Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en de paragrafen. Het programmaplan is onderverdeeld in: a. 2 programma overstijgende thema’s en b. 7 reguliere programma’s. Programma overstijgende thema’s De 2 programma overstijgende thema’s gaan over duurzaamheid en woningbouw. Aan beide thema’s is door de landelijke overheid een hoge urgentie toegekend. Daarom zijn alleen deze 2 thema’s in de begroting opgenomen. Een programma overstijgend thema kan niet alleen door (lokale) overheden worden opgelost. Het is noodzakelijk dat maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners hieraan een (ondersteunende) bijdrage leveren. Andere kenmerken zijn: a. hebben betrekking op meerdere beleidsterreinen en/of leefdomeinen; b. zijn toekomstgericht (vaak voor de lange termijn) en c. zijn van grote invloed op de samenleving. Tussen de thema’s en de programma’s zijn onderlinge relaties gelegd. Voor duurzaamheid geldt dat ook een verbinding is gemaakt met de paragraaf. Door de informatie op deze manier te presenteren willen we het bestuur ondersteunen om de overvloed aan informatie die hierover beschikbaar is beter te kunnen duiden. Hiermee krijgt het bestuur beter zicht op de vraag of en op welke wijze de gestelde doelen gehaald worden en welke middelen daarvoor nodig zijn.

Als deze aanpak aansluit bij de informatiebehoefte van de raad, dan kunnen in de toekomst soortgelijke vraagstukken meer themagericht worden opgepakt. Programma’s De 7 reguliere programma’s zijn een vast onderdeel in de begroting. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is opgebouwd uit de 3 W-vragen die op grond van de BBV verplicht zijn: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat meten we? 3. Wat gaan we ervoor doen?

Aanvullend op de verplichte vragen zijn drie extra W-vragen toegevoegd: 4. Welke ontwikkelingen zien we? 5. Wie hebben we daarbij nodig? 6. Wat kost het? Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en beogen een ”dwarsdoorsnede” van de programma’s te geven. Het doel van de paragrafen is om informatie die voorheen op meerdere plekken stond bijeen te brengen. Hierdoor is het mogelijk om beter inzicht en overzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument in handen om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te kunnen controleren.

Leeswijzer Programma’s Ieder programma begint met een korte inleiding. Dit wordt gevolgd door de opbouw van het programma en het maatschappelijke doel. Indien van toepassing gaan we daarna in op de programma-overstijgende activiteiten. We sluiten het programma af met een financieel overzicht. Deelprogramma’s Een deelprogramma is een verdere uitwerking van een programma. Ieder deelprogramma begint met de beleidsdoelen. Dit wordt gevolgd door een beschrijving van de reguliere activiteiten en, indien van toepassing, de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens en de overige ontwikkelingen. We sluiten het deelprogramma af met de samenwerkende partners die bij de uitvoering betrokken zijn, indicatoren een financieel overzicht van het deelprogramma. Indicatoren Met indicatoren meten we de voortgang van de doelen. Bij de actualisatie van bestaand / opstellen van nieuw beleid worden bestuurlijk relevante indicatoren bepaald. In de begroting 2023 zijn daarom alleen de wettelijk verplichte BBV indicatoren opgenomen. Als deze indicatoren samenhangen met het eigen beleid dan presenteren we die zichtbaar in het (digitale) boekwerk. De overige indicatoren zijn achter de loep opgenomen.

2.0 Programma overstijgende thema’s A. Duurzaamheid In 2015 stemde Nederland in met het mondiale Parijsakkoord. Net als andere landen moet Nederland een flinke inspanning leveren om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden en liever nog: anderhalve graad. Hoe Nederland dit gaat doen is vastgelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord. In dit akkoord staan afspraken voor verschillende sectoren: elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, mobiliteit en landbouw en landgebruik. Deze afspraken hebben als doel de CO2 uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft (49%) ten opzichte van 1990. Om zo de opwarming van de aarde tegen te gaan. We gaan onder andere elektrisch rijden, onze huizen verwarmen zonder aardgas, energie besparen en energie duurzaam opwekken. De nationale doelstellingen zijn de afgelopen jaren vertaald naar provinciale, regionale en

lokale ambities. We hebben ons als gemeente samen met de overige Utrechtse en Gelderse gemeenten uit Regio Foodvalley aangesloten bij het Gelders energie akkoord (GEA). Regio Foodvalley heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. De gemeente Rhenen heeft de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Energieneutraal De energietransitie is een essentieel onderdeel van het Klimaatakkoord. Om als gemeente Rhenen in 2040 energieneutraal te zijn is de routekaart energietransitie opgesteld. Door het besparen van energie, het duurzaam opwekken van energie en een zorgvuldig gebruik van grondstoffen willen we de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegengaan. We werken hierbij vooral samen met de provincie Utrecht, de Regio Foodvalley en woningcorporatie Rhenam. In de routekaart zijn de drie pijlers energieneutraal, circulair en klimaatbestendig omschreven. 22

Programma overstijgende thema's

Samen vormen zij de gemeentelijke duurzaamheidsboom. Elke tak van de duurzaamheidsboom kent zijn eigen werkzaamheden die bijdragen aan het duurzamer maken van de gemeente Rhenen. De werkzaamheden worden integraal afgestemd en gemeente breed uitgevoerd. Nadere informatie hierover kunt u terug vinden in de verschillende (deel)programma’s. Omdat (grootschalig) energie opwekken niet ophoudt bij de grens van de gemeenten, is Nederland onderverdeeld in 30 energieregio’s. Samen hebben zij de opgave gekregen om in 2030 tenminste 35 TWh (terrawattuur= 1 miljard kilowattuur) aan duurzame elektriciteit op land op te wekken met zonne- en windenergie. Elke energieregio werkt hier een aanpak voor uit in een regionale energiestrategie (RES). Rhenen werkt Foodvalley verband aan de RES. In 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. De strategie wordt elke twee jaar herijkt op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. Medio 2023 zal daarom de RES 2.0 verschijnen. Een ander onderdeel van de energietransitie is de warmtetransitie: de transitie naar aardgasvrije verwarming van de gebouwde omgeving. Elke gemeente heeft in 2021 een transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. Hierin staat hoe de gemeente stap voor stap toewerkt naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. De TVW maakt nog geen definitieve keuze voor een duurzaam warmtealternatief.

Deze keuzes maken we in een intensief vervolgtraject samen met de wijk. Dat leggen we vast in een wijkuitvoeringsplan. In 2022 beginnen we in de twee aangewezen startwijken: Achterberg en Remmerden.

H 2.0

Als ‘duurzaamheidsmakelaar’ brengen we lokale verenigingen, bedrijven en instellingen met elkaar in contact voor een duurzame samenwerking. Bijvoorbeeld via de Energie Coöperaties en een nieuw op te richten adviesraad duurzaamheid. Maar ook via de werkgroep Fairtrade gemeenten en het Repair Café. Voor het stimuleren van elektrisch rijden plaatsen we naar behoefte laadpalen in het openbaar gebied. En we versnellen de uitrol van het aantal laadpunten via een lokaal laadpalenplan. Circulair De pijler circulaire economie wordt voornamelijk integraal aangepakt. Binnen verschillende werkvelden lopen ontwikkelingen die horen bij een circulaire economie. De gemeente heeft het convenant duurzaam beton ondertekend. Dit ter stimulering van hergebruik van beton, waardoor de CO² uitstoot wordt verminderd en er minder primaire (natuurlijke) grondstoffen nodig zijn. We werken samen met Regio Foodvalley om via de zogeheten Living Labs invulling te geven aan het begrip circulariteit. Via het inkoopbeleid - dat eind 2019 is vastgesteld – wordt het circulair inkopen aangemoedigd. Daarnaast worden bedrijven gestimuleerd hun bedrijfsvoering zoveel mogelijk circulair uit te voeren. En zijn we al een aantal jaar een Fairtrade gemeente.

De route voor de energietransitie naar 2030 zit vol met uitdagingen, waaronder netcongestie. Om toch stappen te kunnen maken verkennen we samen met ondernemers slimme oplossingen, die met name bedrijven kunnen toepassen om de verduurzamingslag toch te maken. Het is namelijk niet alleen nuttig voor het milieu, maar ook voor de stabiliteit van productie en uiteindelijk de portemonnee. De slimme-energie-oplossingen die we verkennen staan ook wel bekend als ‘Smart Micro Grids’ (SMGs). Deze worden gekenmerkt door een effectieve mix van energie consumptie, opwekking en opslag. Dit is met name interessant voor bedrijventerrein Remmerden, maar bijvoorbeeld ook voor de dierentuin.

H 2.0

Programma overstijgende thema's

In de Economische Agenda staat beschreven welke keuzes gemaakt kunnen worden voor een toekomstbestendig, duurzaam en circulair bedrijventerrein. Afhankelijk van het budget kunnen aanpassingen worden uitgevoerd aan bestaande en nieuwe bedrijven en kan er mogelijk worden geïnvesteerd in een ambassadeur. Een belangrijk aspect in een circulaire samenleving is het scheiden en hergebruiken van grondstoffen. Als onderdeel hiervan gaan we samen op weg naar minder afval. We kijken hierbij toekomstgericht naar afval, waarbij afval wordt gezien als nieuwe grondstof. In 2021 is het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid 2020-2030 ingegaan. In het afval- en grondstoffenbeleid 2020-2030 staat de doelstelling om in 2030 nog slechts 30 kilo restafval per inwoner per jaar te hebben in de gemeente Rhenen. Eind 2021 hadden we ongeveer 140 kilo waar dit in 2020 nog 187,5 kilo was. Dit resultaat is gerealiseerd door de maatregelen uit fase 1 van het uitvoeringsprogramma van het afval- en grondstoffenbeleid uit te voeren. In 2021 is het bronscheidingspercentage met 5,5% gestegen tot 73,5%. Hiermee komen we dichterbij de doelstelling van 75%. In 2023 willen we naar 110 kilo restafval per inwoner. Voor de komende jaren is de ambitie 70 kilo restafval per inwoner in 2026.

Naast de ingezette koers op verlaging van de frequentie van het ophalen van het restafval en verbetering van de voorzieningen bij hoogbouwlocaties, wordt er in 2023 gekeken naar mogelijkheden tot uitbreiding van de inzamellocaties voor de luierinzameling en incontinentiemateriaal. Ook komt de focus de aankomende jaren meer te liggen op de kwaliteit van de ingezamelde afvalstromen (papier, PMD, GFT, textiel, glas, et cetera) en vermindering van grofvuil. Momenteel zitten we op 22 kg grofvuil per inwoner per jaar. We streven er naar dit stapsgewijs terug te brengen naar 0-5 kg per inwoner. Voor 2026 is dit streven 10 kg per inwoner.

Klimaatbestendig De derde pijler is een klimaatbestendig Rhenen. In lijn met de landelijke doelstelling, verwoord in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, willen we in 2050 klimaatbestendig zijn. Het versneld aanpassen van de omgeving om de gevolgen van weersextremen te beperken is hierbij uitgangspunt. In februari 2022 is het beleidsplan ruimtelijke adaptatie (RAP) vastgesteld door de Raad van de gemeente Rhenen. Basis voor dit plan is: - De klimaatanalyse opgesteld met onder andere de kennis en ervaringen van inwoners. De klimaatanalyse laat de gevolgen van hitte, wateroverlast, overstromingen en droogte op kaart zien. - Onderzoek naar de woonwijken die de meeste gevolgen ondervinden van weersextremen. - De bestuurlijke ambities die in 2019 zijn bepaald door het college en de raad van de gemeente Rhenen, besturen en directie van waterschappen, provincie, Rijkswaterstaat, Veiligheidsregio Utrecht, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, LTO Rhenen en Vitens. In het RAP staan 9 bestuurlijke ambities die vertaald zijn naar definities, doelstellingen en maatregelen. De uitwerking van deze ambities hebben een gevolg voor de hele organisatie van de gemeente. De grootste uitdaging om de gevolgen van klimaat/weersextremen te beperken is dan ook het organiseren van een integrale aanpak. Een integrale samenwerking is essentieel om klimaatadaptatie succesvol te implementeren.

Zo zal het ‘groenblauwe’ werken het nieuwe normaal binnen alle beleidsvelden moeten worden. Zal in alle ruimtelijke ontwikkelingen de klimaatanalyse als basis moeten dienen en het groenbelang volwaardig worden meegewogen. Ook op de andere beleidsterreinen moeten de gevolgen van hittestress op inwoners mede het beleid en uitvoering gaan bepalen.

Programma overstijgende thema's

Inmiddels zijn wij gestart om klimaat in het werk te integreren. Zo is de Meerjarenplanning van de openbare ruimte aangepast en het criterium klimaat hierin meegenomen. In de adviezen voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt klimaat meegenomen. Naast het ‘groenblauwe’ werken wordt ook gefocust op het stimuleren van klimaat adaptief gedrag onder inwoners. Naast informatie zenden wordt ook actief gestimuleerd door bijvoorbeeld de voorlichtingscampagne “ga Rhenen ontstenen en vergroenen”. Samen met Rhenam Wonen worden huurders gefaciliteerd en ondersteunt in het ontstenen en vergroenen van hun voortuinen. Het opstellen van een groenblauwe subsidieregeling van de gemeente kan inwoners verder stimuleren om klimaat adaptief aan de slag te gaan.

B. Woonbouwopgave in perspectief Landelijk en regionaal In september 2020 heeft het Rijk de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) gepubliceerd. Hierin geeft het Rijk de langetermijnvisie op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Een dringende maatschappelijke opgave in de NOVI is de bouw van 1 miljoen nieuwe woningen tot 2050 om het woningtekort op te lossen. Daarnaast gaat het in de NOVI ook om dringende opgaven op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, bereikbaarheid, (circulaire) economie en een toekomstbestendig landelijk gebied. En het besef dat al deze ingewikkelde opgaven in samenhang moeten worden bekeken omdat er beperkte ruimte is in Nederland.

H 2.0

In maart 2022 heeft het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda gepubliceerd. In deze agenda worden de oorzaken van de wooncrisis, de doelstellingen en de programmatische aanpak voor de komende jaren geschetst. Het doel van deze agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. De Nationale Woon- en Bouwagenda bevat zes programma’s (woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, leefbaarheid en veiligheid, verduurzaming en wonen en ouderen) die de komende tijd worden uitgewerkt. Het Rijk neemt met deze agenda regie op de volkshuisvesting. Zo moeten er bijvoorbeeld tot 2030 versneld 900.000 woningen worden gebouwd, waarvan 2/3 betaalbare woningen. Ook moeten er meer flexwoningen en woningen door transformatie worden toegevoegd. Het Rijk wil afdwingbare prestatieafspraken en regionale woondeals maken met provincies, gemeenten, corporaties en marktpartijen over het opvoeren van het tempo, nieuwbouw en betaalbare woningen. Dit is een grote uitdaging, omdat er op dit moment naast schaarse ruimte sprake is van stikstofproblematiek, krapte op de arbeidsmarkt en sterk stijgende bouwkosten. Stedelijke netwerken In de regio’s Arnhem/Nijmegen en Foodvalley (ANF) wordt de komende periode op basis van de verstedelijkingsstrategie in acht deelgebieden samengewerkt aan gebiedsgerichte uitwerkingen.

Voor de gemeente Rhenen betekent dit een verdere uitwerking van mogelijke woningbouw in het deelgebied “Foodvalley-zuid” samen met de gemeenten Ede, Veenendaal en Wageningen.

H 2.1

Programma overstijgende thema's

Regio Foodvalley Binnen Regio Foodvalley wordt sinds 2014 via de regionale woonagenda samengewerkt op het gebied van wonen. De ambitie van de regio is om, in aansluiting op de bovengenoemde forse woningbouwopgave van 40.000 woningen, de komende jaren verder samen te werken via het Regionaal Actieprogramma Wonen. Binnen het thema betaalbare woningbouw wil de regio verdergaand samenwerken door het sluiten van een convenant met gemeenten, corporaties en marktpartijen om samen te werken aan de complexe opgaven. Naast het thema (betaalbare) woningbouw gaat het in dit programma ook om het thema verdere verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en om het thema wonen en zorg, zoals de regionale afstemming van de huisvesting van kwetsbare en bijzondere doelgroepen. Het bouwen van woningen in de Regio Foodvalley heeft ook grote gevolgen voor de verkeersdruk. In 2022 wordt er door de regio gewerkt aan een Bereikbaarheidsagenda 2023-2026. Hierin worden de regionale uitdagingen op het gebied van verkeer vertaald naar concrete projecten waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden. Daarbij wordt ook de verwachte toename van verkeer als gevolg van de verstedelijking meegenomen. Lokaal Woonvisie Rhenen In de hierboven genoemde Nationale Woon- en Bouwagenda wordt verdergaand ingezet op de ambities uit onze woonvisie. We zullen de komende periode onderzoeken hoe we als gemeente

kunnen anticiperen op dit nieuwe Rijksbeleid. We gaan de komende tijd aan de slag met acties gericht op toekomstbestendig en betaalbaar wonen. Over het onderwerp wonen met zorg vindt u informatie in het programma Sociaal maatschappelijk. Mobiliteit Het bouwen van woningen betekent ook dat er extra verkeer te verwachten is. We moeten ons de komende jaren gaan voorbereiden op de komst van de extra woningen, waarbij ook de uitdaging is om bestaande problemen op te lossen. Daarbij kan niet altijd meer voor het faciliteren van alle vervoersmiddelen gekozen worden. We moeten meer ruimte creëren voor fiets en openbaar vervoer om de druk op de autowegen te verminderen. Daarmee verbeteren we de doorstroming én zetten we ons in om de klimaatdoelstellingen te halen, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord. Flexwoningen De gemeente Rhenen heeft belangstelling om mee te doen aan de regiodeal flexwoningen van het ministerie van Volkshuisvesting. Wij doen mee voor mogelijk 150 woningen. Deze woningen zijn bedoeld voor starters, studenten, statushouders en andere groepen waar de woningnood hoog is. Aan de regiodeal is een subsidie gekoppeld per flexwoning, met als voorwaarde dat deze dan in 2023 moeten staan. Dit ook vanwege de hoge urgentie op de woningmarkt, die wij ook merken in onze gemeente. Op dit moment zoekt het college naar mogelijke locaties voor het plaatsen van deze flexwoningen.

Programma

BEDRIJFSVOERING

H 2.2

Programma Bedrijfsvoering

Inleiding De kracht van de gemeente Rhenen zit in onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Met elkaar maken we plannen voor een waardevolle toekomst. Bij de plannen hebben we aandacht voor nieuwe ideeën. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders betrekt de inbreng bij hun besluiten. Bedrijfsvoering ondersteunt het bestuur en de gemeentelijke organisatie bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma's zijn opgenomen. Dit programma bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Organisatie en Facilitair. Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Wat kost het? Programma 1 - Bedrijfsvoering Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

8.310 N

42 V

8.267 N

8.299 N

8.283 N

8.305 N

8.310 N

42 V

8.267 N

8.299 N

8.283 N

8.305 N 28

Programma 1 - BEDRIJFSVOERING

H 2.2

1.1 Deelprogramma BESTUUR

Inleiding Het gemeentebestuur van Rhenen bestaat uit de raad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders (college van B&W). Zij geven samen invulling aan een lokaal democratisch besluitvormingsproces, dat transparant en zorgvuldig plaatsvindt. Het college van B&W is belast met de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid. Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling aan de raad. Hierdoor kan de raad toetsen of de gestelde doelen uit het bestuursprogramma en het overig vastgestelde beleid gehaald worden. Bij het opstellen en de uitvoering van het beleid betrekt het college zoveel mogelijk de inwoners, ondernemers en de maatschappelijke organisaties. Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Het opstellen en uitvoeren van beleid dat van belang is voor de inwoners waarbij de raad de kaders stelt, het budgetrecht heeft en de uitvoering van het beleid door het college controleert.

1.1.1.

1.1.2. 1.1.3. 1.1.4. 1.1.5.

Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben mogelijkheden om hun bijdrage te leveren aan het beleid en de plannen. Daarbij zijn we helder en voorspelbaar over onze processen en over de gelegenheid voor participatie. We maken zo goed mogelijk gebruik van de kennis en capaciteit van de samenleving. We vervullen een actieve rol bij het behartigen van de Rhenense belangen in de verschillende (regionale) netwerken. Bij het maken en uitvoeren van beleid is aandacht voor alle doelgroepen. We onderzoeken de mogelijkheden om regels te kunnen verminderen. Regels die overblijven zijn helder, begrijpelijk en voegen waarde toe.

Wat gaan we er voor doen? 1. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Bestuur richten zich op: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. En verder de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerking. De toekomstvisie op Rhenen willen we in 2023 gaan vaststellen. 29

H 2.2

Programma Bedrijfsvoering

Wie hebben we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Regio FoodValley

Ede

www.foodvalley.nl

Nee

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

Regio FoodValley behartigd de belangen van 8 gemeenten. Invloed op grootschalige ontwikkelingen door Het behartigen van de Rhenense belangen buiten de gemeentegrenzen en het samenwerking in regio Foodvalley verband. Dit leidt tot bestuurlijke en financiële steun van de regio voor versterken van bestuurlijke samenwerking. projecten die voor Rhenen van belang zijn, waarmee het openbaar belang wordt gediend. Wat willen we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

Regio Foodvalley is een regionale netwerkorganisatie van gemeenten, onderwijsinstellingen en ondernemers. Bestuurlijk belang Regio Foodvalley wil vanuit haar DNA bijdragen aan welzijn en gezondheid voor al haar inwoners en bedrijven Burgemeester Van der Pas maakt deel uit van het (dagelijks) bestuur. Regio Foodvalley onderscheidt zich door haar unieke posities op agrifood en voeding en gezondheid. Uitbouwen en versterken van deze posities in balans met de omgeving is waar wij de komende periode op inzetten. Ons Financieel belang doel is een regio die economisch, ecologisch en sociaal floreert. Het stemrecht van Rhenen is 2 van de in totaal 16 stemmen Wat gaan we ervoor doen? In 2020 is de Strategische Agenda door alle partners vastgesteld. Iedereen schaart zich daarmee achter de gezamenlijke doelstellingen uit de strategische agenda en zegt ook toe zich in te spannen hier een bijdrage aan te leveren. De strategische agenda bestaat uit: a. Landbouwtransitie, b. Voeding voor een gezond leven, c. Energietransitie, d. Human Capital, e. Innovatie, clustervorming en circulair, f. Fysieke randvoorwaarden en g. Quality of living. In de begroting 2023 vindt u vanaf pagina 9 de activiteiten 2023 die een bijdrage leveren aan de doelen uit de strategische agenda.

Financiële bijdrage (x € 1.000)

2023

2022

2021

Bijdrage voor Regiokantoor

68 N

66 N

Strategische programma’s (inclusief mobiliteitsfonds)

104 N

Risicobeheersing Het risicoprofiel van Regio Foodvalley met betrekking tot de strategische samenwerking is nauwelijks ontvankelijk voor risico’s. Bovendien is een Algemene Reserve gevormd voor het opvangen van deze risico’s. Financiën Bron: begroting 2023, begroting 2022 en jaarrekening 2021 Balans (x € 1.000) Eigen vermogen Vreemd vermogen Exploitatie (x € 1.000) Omvang baten (excl. reserves) Geraamd resultaat

31-12-2023

31-12-2022

31-12-2021

5.962

5.593

3.124

2.150

2023

2022

2021

4.292 V

n.b.

4.366 V

n.b.

192 V

Begroting 2023

Programma Bedrijfsvoering

H 2.2

Wat kost het? Deelprogramma 1.1 - Bestuur Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

1.878 N

1.916 N

1.878 N

1.916 N

1.2 Deelprogramma

ORGANISATIE

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet, samenwerkt met anderen op gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met een hart voor Rhenen en de publieke zaak. 1.2.1. Het adequaat ondersteunen van de bestuursorganen bij het realiseren van hun ambities en plannen. Wat meten we? Voor een toelichting op de wettelijk verplichte BBV indicatoren verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering.

Wat gaan we er voor doen? 1. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Organisatie richten zich op: Het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Welke ontwikkelingen zien we? Voor een toelichting op de ontwikkelingen verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering. Hierin is ook informatie opgenomen over de implementatie van de nieuwe organisatievisie.

Programma Bedrijfsvoering

H 2.2

Wat kost het? Deelprogramma 1.2 - Organisatie Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

3.842 N

1.3 Deelprogramma FACILITAIR

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel facilitair Bestuur, medewerkers en inwoners kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruik maken van de (interne) gemeentelijke voorzieningen. 1.3.1. We zorgen voor een fijn en veilig leef- en werkklimaat en voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente en de locatie op Remmerden. 1.3.2. Wij gaan veilig om met de gegevens van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en hebben onze informatieveiligheid en informatiehuishouding op orde.

Wat gaan we er voor doen? 1. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Facilitair richten zich op: Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de materiële componenten van informatisering & automatisering, personeel (waaronder opleidingen en arbodienst) en dergelijke. Welke ontwikkelingen zien we? Voor een toelichting op de ontwikkelingen verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering. Hierin is ook informatie opgenomen over de ICT ontvlechting en de invoering van het nieuwe zaaksysteem. 34

Programma Bedrijfsvoering

H 2.2

Wie hebben we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Regionaal Archief Zuid-Utrecht

Wijk bij Duurstede

www.razu.nl

Openbaar belang

Wat gaan we ervoor doen? - vervolg

Maatschappelijk doel Rhenen

Behartigt voor gemeenten de belangen op het gebied van de kwaliteit en rechtmatigheid van het informatiebeheer. Voor de burgers is de RAZU een publieksgerichte erfgoedinstelling die met en voor hen historische informatie veiligstelt, verrijkt en laagdrempelig toegankelijk maakt en zo bijdraagt aan het vergroten van de regionaal-historische kennis.

Medio 2022 stelt het RAZU een nieuw beleidsplan op voor de periode 2023-2026. Omdat de accenten en het ambitieniveau van de taakuitvoering pas eind 2022 bekend zullen zijn, bij de vaststelling van het beleidsplan, is de voorliggende Programmabegroting 2023-2026 beleidsarm. Naar verwachting zal op 1 januari 2024 de gewijzigde Archiefwet in werking treden. De nieuwe Archiefwet bevat een aantal ingrijpende wijzigingen. Het RAZU volgt de ontwikkelingen nauwlettend en informeert en adviseert de aangesloten organisaties hierover.

Het ondersteunen van het bestuur en de organisatie bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven en instellingen.

Wat willen we bereiken? Het uitvoeren van de Archiefwet 1995 en het vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis.

Wat gaan we ervoor doen? De reguliere taken bestaan uit: a. De zorg voor en het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemende gemeenten, zoals nader omschreven in de Archiefwet 1995. b. Het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemende gemeenten, voor zover die deze niet zijn overgebracht. c. Het stimuleren van de lokale en regionale geschiedbeoefening. d. Het aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie bronnen op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis.

Risicobeheersing Het RAZU heeft op de balans geen eigendommen, zodat in dat opzicht geen risico aanwezig is. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de deelnemende gemeenten afgewikkeld. De archieven en collecties die zich in de archiefbewaarplaats bevinden, zijn niet verzekerd. Dat is een keuze die door veel archiefdiensten en musea wordt gemaakt. De kosten van een reconstructieverzekering voor de collectie zijn hoog. Het RAZU heeft beheersmaatregelen getroffen om de risico’s op schade als gevolg van calamiteiten te beperken. De risico’s ten aanzien van een eventuele calamiteit zijn beperkt als gevolg van de strenge eisen waaraan archiefbewaarplaatsen moeten voldoen. Deze eisen zijn neergelegd in de Archiefregeling.

Belang en bijdrage Rhenen Bestuurlijk belang Burgemeester Van der Pas maakt deel uit van het (dagelijks) bestuur. Financieel belang Het stemrecht is afhankelijk van het aantal inwoners op 1 januari van het voorafgaande jaar. Per 10.000 inwoners vergegenwoordigd een gemeente 1 stem (maximaal 7). Rhenen vertegenwoordigd 2 stemmen. Financiële bijdrage (x € 1.000)

2023

2022

2021

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

108 N

98 N

90 N

Financiën Bron: begroting 2023, begroting 2022 en jaarrekening 2021 Balans (x € 1.000)

31-12-2023

31-12-2022

31-12-2021

Eigen vermogen

n.b.

275

Vreemd vermogen

n.b.

1.007

Exploitatie (x € 1.000)

2023

2022

2021

Omvang baten (excl. reserves)

1.192 V

1.100 V

996 V

16 V

171 N

89 V

Geraamd resultaat

Begroting 2023

H 2.2

Programma Bedrijfsvoering

Wat kost het? Deelprogramma 1.3 - Facilitair Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

2.590 N

42 V

2.548 N

2.542 N

2.525 N

2.548 N

2.590 N

42 V

2.548 N

2.542 N

2.525 N

2.548 N

Programma

DIENSTVERLENING 38

Programma Dienstverlening

H 2.3

Inleiding De gemeente voert een aantal wettelijke (dienstverlenende) taken uit op het gebied van burgerzaken, verkiezingen en de Wet Openbaarheid van Bestuur. De klant wordt bediend door één herkenbare ingang te bieden voor alle diensten en beleidsvelden. De personeelskosten van specifieke dienstverlening - zoals bijvoorbeeld WMO en vergunningverlening - zijn opgenomen in het betreffende programma. De gemeente wil inwoners, bedrijven en instellingen een doeltreffende en doelmatige dienstverlening geven, zodat de gemeente een dienstbare, toegankelijke, betrouwbare, moder-ne en daadkrachtige overheid is. Het programma Dienstverlening bestaat uit het deelprogramma Rhenense publieksbalie. Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Wat kost het? Programma 2 - Dienstverlening Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

659 N

655 N

653 N

659 N

655 N

653 N

H 2.2

Programma's

2.1 Deelprogramma

RHENENSE PUBLIEKSBALIE

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn tevreden over de publieke dienstverlening. 2.1.1. Onze inwoners weten zich gehoord en ondersteund in hun vragen aan de gemeente. 2.1.2. We zijn goed bereikbaar en communiceren open, deskundig en duidelijk. 2.1.3. Onze (digitale) dienstverlening is veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. 2.1.4. We zijn waarderend en respectvol naar onze inwoners en gericht op het werken vanuit de bedoeling.

Wat gaan we er voor doen? 1. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Rhenense publieksbalie richten zich op: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen. Welke ontwikkelingen zien we? In de perspectiefnota bent u geïnformeerd over het onderwerp dienstverlening tot op het bot. Voor de (geactualiseerde) informatie hierover gebruik de link/qr-code onderaan deze pagina.

Ontwikkelingen perspectiefnota 2023

Programma Dienstverlening

H 2.3

Wat kost het? Deelprogramma 2.1 - Rhenense publieksbalie Overzicht baten en lasten (€ x 1.000)

Bestaand beleid Wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens perspectiefnota 2023 Totaal

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

659 N

655 N

653 N

659 N

655 N

653 N

H 2.2

Programma's

Programma

FYSIEK

Programma Fysiek

Inleiding

H 2.4

Duurzaamheid Dit deelprogramma gaat met name in op de beleidsmatige kant van duurzaamheid en milieu. Hieronder valt ook het beleid over ruimtelijke adaptatie.

Het programma fysiek kent de deelprogramma’s verkeer en openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid. Verkeer en openbare ruimte In dit deelprogramma zijn de twee belangrijkste aandachtspunten: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het beheren van de openbare ruimte. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid per auto of bijvoorbeeld fiets, maar ook de bereikbaarheid per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit deelprogramma omvat de wegen, waterwegen (beheer van sloten), fietspaden, verkeer, verkeersveiligheid, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het beheer van de openbare ruimte bestaat uit groenvoorziening (inclusief sportvelden), riolering, speelvoorzieningen, afvalverwerking en reiniging.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en instandhouden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Ruimtelijke ontwikkeling Dit deelprogramma omvat drie aandachtspunten, namelijk ruimtelijke ontwikkeling, ruimtelijke projecten, wonen en bouwen. Ruimtelijk ontwikkeling binnen de gemeente is met name gericht op het mogelijk maken van het comfortabel en betaalbaar wonen, nieuwbouw in inbreidingslocaties en nieuwe uitleg. Ook bestemmingsplannen vallen onder dit aandachtspunt. Ruimtelijke projecten bevat onder andere de bouwgrondexploitaties. Bouwen en wonen is vooral gericht op de woningbehoefte van de inwoners. Het woonbeleid valt hieronder, maar ook de uitvoering en toetsing van vergunningaanvragen. Tenslotte vallen onder dit deelprogramma ook de activiteiten met betrekking tot de Omgevingswet, de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11909124/1