Document · PDF

Bijlage 1 Perspectiefnota 2026 -2029 (met doorkliklinkjes - geen andere inhoudelijke wijzigingen)

Raadsvergadering 8 juli 2025, gemeente RhenenBij agendapunt: Raadsvoorstel Perspectiefnota 2026 - 2029 - Niet aangenomen14.600 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026-2029

Perspectiefnota 2026

PLANNING EN CONTROL CYCLUS PERSPECTIEFNOTA 2026 Voornemens beleid met financiën (4 jaar) Vaststellen van kaders op hoofdlijnen voor beleid en financiën, basis voor de begroting. (3e kwartaal 2025)

jke organisa bteli tie Am a n v e B g & lle W Co eenteraa em d aad erG t en

rst

u it vo e ri n g eun

in g va n ra a

Vaststellen voorgenomen beleid en financiën, uitwerking van de perspectiefnota. (4e kwartaal 2025)

klta k a d e r tro d ers en con

Voornemens beleid met financiën (4 jaar)

le e

ste

s tte

BEGROTING 2026

o n t ro l e ert

Verantwoording over de behaalde resultaten van beleid en financiën in het afgelopen jaar, decharge verlenen door raad. (3e kwartaal 2027)

Gem e

Jaarverantwoording beleid met financiën

JAARSTUKKEN 2026

c d en

o ll

NAJAARSRAPPORTAGE 2026

VOORJAARSRAPPORTAGE 2026

Tussentijdse verantwoording beleid en financiën (1 jaar)

2e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (4e kwartaal 2026)

1e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (3e kwartaal 2026)

Perspectiefnota 2026

INHOUDSOPGAVE 3. Financiële begroting

1. Algemeen 1.1

Aanbieding

3.1

Financieel beeld 2026-2029 37

1.2

Visie op Rhenen

3.2

Uitgangspunten begroting 2026-2029

1.3

Bestuur van de gemeente Rhenen

3.3

Ontwikkeling woonlasten

1.4

Financieel beeld op hoofdlijnen

2. Beleidsbegroting 2.1

Inleiding

2.2

Overzicht wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens

2.3

Focus college tot verkiezingen 2026 16

2.4

Programma's

H1 INLEIDING H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026

1.1 AANBIEDING Voor u ligt de perspectiefnota 2026 – 2029. In de perspectiefnota informeren wij uw raad over de extra beleidsvoornemens en een meerjarig financieel perspectief. Tenslotte leggen wij de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027 - 2029 ter besluitvorming voor. Dit is overeenkomstig de afspraken die hierover zijn gemaakt in de financiële verordening. In tegenstelling tot wat u gewend bent is deze nota in een afgeslankte vorm opgesteld. Wij informeren u daarom alleen over de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens. Verder heeft geen integrale beoordeling van de budgetten plaatsgevonden, maar hebben wij ons gericht op de bijstellingen die politiek/bestuurlijk en financieel relevant zijn. Voorbeelden zijn de open einde regelingen, inhuur, voorjaarsnota Rijk, leges en heffingen. Verder is een verkort financieel beeld opgenomen opgenomen waarin de focus ligt op de ontwikkeling van de resultaten. Het meerjarenperspectief bij de begroting 2025 liet zien dat extra ombuigingen noodzakelijk waren. Hieraan is de afgelopen periode hard gewerkt. De ombuigingsvoorstellen vormen geen onderdeel van deze perspectiefnota, maar worden met een separaat voorstel in dezelfde raadsvergadering ter besluitvorming aan uw voorgelegd.

Tenslotte is de verbetering om tekstuele herhalingen in de verschillende rapportages te beperken ook in deze nota toegepast. Deze verbetering ziet u terug in de toelichting van de financiële bijstellingen. Deze verbetering is een van de adviezen uit quickscan ‘planning en control cyclus en instrumenten gemeente Rhenen’. Met het bestuurlijk voorstel wordt gevraagd in te stemmen met de uitgangspunten voor de (meerjaren)begroting, de voorgestelde wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens hierin te verwerken en tenslotte kennis te nemen van het financieel perspectief.

H 1.2 | VISIE OP RHENEN

Perspectiefnota 2026

1.2 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de agrarische bedrijven in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen en bij een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud genieten van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.

Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.

Ondanks isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits nog steeds wel eens vast.

Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.

H 1.3 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN

Perspectiefnota 2026

1.3 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

Gemeente Rhenen

Aantrekkelijk Rhenen

Inwonerszaken

Duurzaamheid

Organogram

Gemeentesecretaris Manager Griffier

Sociaal dome in +

Leefbaarheid

Projecten

e van B& lleg W Co n t e e e raa em d G

Remmerden

ein dom

Legenda

ing len r e tv s en IMT

ek si Fy

Klantcontactcentrum

Openbare werken

D i

Jeugd team

Ruimtelijke ontwikkeling

Inwoners Ondernemers

Veiligheid toezicht handhaving

Maatschappelijke partners

Sociaal team

Regisseur bestuurlijk proces

Vergunningen

Strateeg Medewerkers Medewerkers Medewerkers

Vastgoed Accommodaties en Facilitair

Communicatie

Bed

Data en informatie

rijf s v o e ri n g

Digitale Dienstverlening Financiën

Flexteam

Personeel en organisatie Juridisch Inkoop en Gegevensbescherming’

Integrale ondersteuning

H 1.3 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN

Perspectiefnota 2026

1.3.1 College van burgemeester en wethouders

1.3.2 Gemeenteraad

Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W in april 2025.

De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Burgemeester Géran Kaai Portefeuille: • Coördinatie bestuur en beleid • Kabinetszaken • Openbare orde en veiligheid • Integrale veiligheid • (Juridische) handhaving • Versterken lokale democratie en participatie • Dienstverlening • Regio Foodvalley • Digitale samenleving • Voorlichting en communicatie • Juridische zaken • Evenementen/vergunningverlening • Representatie en promotie

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Hieronder staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling in april 2025.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: • Ruimtelijke ontwikkeling • Wonen • Ruimtelijke projecten • Beheer en openbare ruimte • Riolering • Mobiliteit en bereikbaarheid • Nutsbedrijven • Grondbeleid • Vergunningverlening Projecten: • Gezondheidscentrum Rhenen • Rijnbrug • Kruispunt N233/ Achterbergsestraatweg • Centrumplan Elst • Versnelde woonopgave

Bart van der Tang - Marco Mulder - Gert Hovestad - Boudewijn Boon Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk - Richard Salari - Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker - Willem Oorschot - Henri Pabst-van 't Slot Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: • Welzijn • Volksgezondheid en sport • Kerngericht werken • Participatiewet / schuldhulp • Inburgering • Inclusie / Antidiscriminatie • Economie • Recreatie en toerisme • Cultuur (historie) Project: • Kwintelooijen • Stadshaven

Gabriëlle Geerts - Jon Agricola - Justin Hermsen

Dineke Jansen - Hugo van Kooten Wethouder Caroline Folmer (D66) Portefeuille: • Wet Maatschappelijke Ondersteuning • Jeugd • Onderwijs en kinderopvang • Basismobiliteit • Afvalverwerking • Duurzaamheid/klimaat • Gemeentelijk Vastgoed • Milieu Projecten: • Leefbaarheidsplan Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: • Landelijk gebied/buitengebied, natuur en eiwittransitie • Coördinatie bedrijfsvoering • Financiën en belastingen • P&O • Informatiehuishouding • Inkoop Projecten : • MFC Gastland • Kerkbouw GGiN • Project ombuigingen

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt Eef Brouwer

H 1.4 | FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN

Perspectiefnota 2026

1.4 FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN Financiële positie Rhenen De financiële positie van onze gemeente staat voor de jaren 2026 tot en met 2029 onder druk. Dat bleek al uit de cijfers van de (meerjaren)begroting 2025. Deze cijfers lieten na besluitvorming van uw raad meerjarig tekorten zien. Het tekort bedroeg in 2026 ruim € 2 miljoen en liep in de jaren daarna af naar € 1,5 miljoen in 2028. Deze tekorten hebben gediend als vertrekpunt voor het huidige ombuigingsproces. De perspectiefnota biedt voor nu het meest actuele beeld. De resultaten zijn als volgt: 2026: € 2.344.000 N 2027: € 1.045.000 N 2028: € 1.319.000 N 2029: € 275.000 N NB. In de genoemde resultaten is geen rekening gehouden met de ombuigingsmaatregelen en de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens. Ook de definitieve gevolgen van de meicirculaire 2025 ontbreken. Als college is het realiseren van een solide financiële positie een van de belangrijkste prioriteiten. Met een solide financiële basis kunnen wij de focus weer leggen op de financiële mogelijkheden in plaats van te moeten denken in het oplossen van financiële problemen. De verwachting is dat de komende jaren extra ombuigingen nodig zijn om de financiële huishouding ook op de lange termijn op orde te brengen.

Door de keuze om een perspectiefnota in afgeslankte vorm te presenteren ontbreekt een oordeel over de financiële positie in een breder perspectief. Daarvoor is een beeld nodig over de ontwikkeling van de financiële kengetallen zoals de schuldpositie en het weerstandsvermogen. De inhoudelijke uitdagingen op gebied van bestaanszekerheid, zorg, wonen en duurzaamheid zijn groot en vragen juist om extra financiële middelen. In de Voorjaarsnota is het Rijk gemeenten tegemoet gekomen door het financiële ravijn enigszins te dempen (en door te schuiven naar 2028). Dit betekent een kleine verlichting van de financiële zorgen bij gemeenten. De komende jaren vragen naast het maken van weloverwogen keuzes ook om een duidelijke bestuurlijke focus. De keuzes die wij als college maken tot aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 treft u aan in hoofdstuk 2 ‘Beleidsbegroting’. Hierin zijn ook de voorgestelde wettelijke/ onvermijdelijke beleidsvoornemens opgenomen.

Ontwikkeling resultaten 2026 - 2029 Zoals hiervoor is aangegeven laten de resultaten over de jaren 2026 – 2029 forse nadelen zien. De financiële bijstellingen in de perspectiefnota leiden tot een verbetering van het resultaat met gemiddeld € 0,7 miljoen per jaar. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn in een hogere uitkering uit het gemeentefonds en een lagere loon- en prijscompensatie. Hiertegenover staan hogere kosten in het sociaal domein en de verhoging van het inhuurbudget* met een gefaseerde verlaging in de latere jaren. In onderstaande tabel is de meerjarige ontwikkeling van de resultaten in beeld gebracht. Het vertrekpunt hierbij is de meerjarenraming 2026 – 2028 die bij de vaststelling van de begroting 2025 is gepresenteerd. Verloopoverzicht resultaat (in €x1.000)

2026

2027

2028

2029

A. Resultaten meerjarenraming begroting 2025

4.677 N

4.434 N

3.959 N

Ombuigingen inclusief amendementen

2.427 V

B. Resultaten na begrotingsraad 2025

2.250 N

2.007 N

1.532 N

Belastingverordening

34 V

Amendement Belastingverordeningen

185 N

2.401 N

2.158 N

1.683 N

57 V

1.113 V

364 V

1.408 V

2.344 N

1.045 N

1.319 N

275 N

C. Vertrekpunt perspectiefnota 2026-2029 Bijstellingen perspectiefnota 2026 Geraamde resultaten 2026-2029 exclusief beleidsvoornemens en ombuigingen

NB: de peildatum van de gepresenteerde bijstellingen uit de perspectiefnota is april 2025. * Inhuurbudget verhogen De afgelopen jaren blijken de kosten van de inhuur aanzienlijk hoger te liggen dan de beschikbare inhuurbudgetten (knelpuntenbudget plus ziekteverzuimbudget) in de begroting. Dit hangt samen met de hoogte van het ziekteverzuimpercentage en de krapte op de arbeidsmarkt. Daarom is het voorstel om in de perspectiefnota 2026 een realistische raming voor inhuur op te nemen die past bij het landelijke beeld (personeelsmonitor A&O Fonds voor 2024 is 17,5%) en rekening houdt met de hoogte van de kosten in voorgaande jaren. Daarom is het voorstel om het inhuurbudget als volgt te verhogen: 2026: € 2.000.0000, 2027: € 1.500.000, 2028 € 1.200.000 en in € 2029: € 1.000.000. De gefaseerde verlaging vormt een risico wat wij opnemen in de risicoparagraaf. Op dit moment zien wij de eerste tekenen dat de krapte op de arbeidsmarkt aan het afnemen is. Verder zien wij een daling van het ziekteverzuimpercentage. 9

H 1.4 | FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN

Ontwikkeling structurele resultaten In hoofdstuk 3 'Financiële begroting' zijn de structurele en incidentele resultaten ook gepresenteerd inclusief de geadviseerde ombuigingen en de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens. Het structurele resultaat is van belang voor het toezichtregime van de provincie bij de begroting. Door de druk op de financiële positie verliep dit proces bij de begroting 2025 moeizaam. Daarom brengen wij de verwachte ontwikkeling van de structurele resultaten in een vroegtijdig stadium onder uw aandacht. Voorjaarsnota Rijk Vooruitlopend op de publicatie van de meicirculaire 2025 is in de resultaten van de perspectiefnota rekening gehouden met de informatie uit de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Hieruit blijkt dat gemeenten extra geld krijgen om de tekorten in de jeugdzorg en het nadeel van het financieel ravijn te verminderen. Echter de taakstelling uit de hervormingsagenda is vanaf 2028 verhoogd van € 1 miljard naar € 1,5 miljard. De tijd van bezuinigingen zijn na deze extra middelen niet voorbij. Meer informatie over de Voorjaarsnota van het Rijk is opgenomen in hoofdstuk 3 ‘Financiële begroting’. Ombuigingen Bij de behandeling van de (meerjaren)begroting 2025 is geconstateerd dat wij voor forse financiële uitdagingen staan. De raad heeft dit onderkend met het beschikbaar stellen van middelen voor een projectleider ombuigingen.

Doel was om bij de perspectiefnota 2026 een pakket aan maatregelen te presenteren die onze begroting financieel weer op orde brengt. De voorgestelde ombuigingen worden in dezelfde raadsvergadering als de perspectiefnota behandeld. Daarom komt het onderwerp ombuigingen beperkt terug in deze nota. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het raadsvoorstel ‘Resultaten project ombuigingen’. Uitgangspunten (meerjaren)begroting 2026 - 2029 In de perspectiefnota stelt de raad uitgangspunten vast voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Dit is overeenkomstig het vastgestelde beleid in de financiële verordening. Voorbeelden hiervan zijn: loonstijging, prijsontwikkelingen en de rente op de kapitaalmarkt. Door de keuze voor een afgeslankte vorm van deze nota kunnen wij sommige uitgangspunten nu niet goed berekenen. Denk bijvoorbeeld aan de hoogte van de rekenrente en de opslag voor de overhead. Indien van toepassing dan is dit toegelicht bij deze uitgangspunten en is een voorstel opgenomen hoe wij hiermee omgaan.

Perspectiefnota 2026

Uitwerking bouwversnelling echte woningen In de raadsvergadering van 11 maart 2025 heeft de raad de motie Bouwversnelling echte woningen aangenomen waarin het college wordt verzocht om te stoppen van (project) ontwikkeling van flexwoningen in eigen beheer en de focus te leggen op de bouw van permanente woningen. Het realiseren van tijdelijke-/flexwoningen was één van de pijlers onder de doelstellingen van het project Versnelde Woonopgave. De raad heeft hiervoor in januari 2023 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 535.000. Daarnaast is in de Kadernota 2024 voor de jaren 2024-2027 een budget van € 150.000 per jaar beschikbaar gesteld voor projectleiding en eventuele tekorten bij het realiseren van flexwoningen. Dekking voor deze bedragen komt uit de reserve versnelde woonopgave die is gevormd uit de overschotten van de SPUK opvang Oekraïense ontheemden. Met het aannemen van de motie heeft de raad duidelijk uitgesproken dat geen ambtelijke capaciteit en middelen mogen worden besteed aan het realiseren van flexwoningen maar permanente woningbouw de focus moet zijn. De afgelopen 2,5 jaar is het budget versnelde woonopgave besteed aan procesbegeleiding, projectleiding, onderzoek en planvoorbereiding en communicatie/participatie voor het realiseren van de flexwoningen Binnenweg, planvorming Achterbergestraatweg en het onderzoek naar andere locaties.

Daarnaast is het exploitatietekort Binnenweg voor de eerste 14 jaar gedekt ten laste van de reserve. Druk op onderstaande link/qr-code voor een overzicht van de bestedingen 2023 en 2024 zoals deze ook zijn verantwoord in de jaarrekeningen. De restant budgetten versnelde woonopgave zijn als volgt: Restantbudgetten woonopgave (in €x1.000)

2025

2026

Budget in begroting

196

150

Saldo reserve

677

Overzicht van de bestedingen 2023 en 2024

H 1.4 | FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN

Perspectiefnota 2026

Ad a. Het gaat hierbij concreet om de projecten Platanenlaan, Dorpshuis Elst en Woudmees. Voor de Platanenlaan is in de Voorjaarsrapportage 2024 voor de periode 2024-2026 een projectbudget opgenomen. Dit budget wordt in de Voorjaarsrapportage 2025 en Perspectiefnota 2026 bijgesteld met als dekking de hiervoor genoemde middelen. De bijstelling voor de Platanenlaan is nodig omdat gedurende de planontwikkeling duidelijk geworden is dat toch een nieuw stedebouwkundig kader en een nieuw omgevingsplan nodig is. Voor het Dorpshuis Elst en Woudmees worden afzonderlijke raadsvoorstellen aangeboden waarbij dan ook dekking wordt voorgesteld binnen deze budgetten. Ad b. Hiervoor verwijzen we naar het raadsvoorstel Kaders en uitgangspunten participatiebijeenkomst uitvoering Spreidingswet. Ad c. Om meer potentiële woningbouwprojecten vlot en tegelijkertijd op te kunnen pakken is uitbreiding van het bestaande initiatievenbudget wenselijk. Het initiatievenbudget dient ter dekking van externe kosten die in de aanloop tot een ruimtelijk project worden gemaakt. Centraal staan vragen naar wat er mogelijk is op een bepaalde plek, wat de gemeente er wil en wat de uitgangspunten voor het project moeten worden.

We hebben in die fase bijvoorbeeld onderzoeken nodig naar stedenbouwkundige mogelijkheden, grondwaarde / potentiële opbrengst en mogelijke belemmeringen op het gebied van flora en fauna, bodemkwaliteit, archeologie, geluid, stikstof, etc.. Deze eerste verkenningen maken duidelijk of we een project willen opstarten en zo ja: hoe dat project er ongeveer uit gaat zien. Als het een concreet project wordt, werken we zo snel mogelijk toe naar een aanvraag van een voorbereidingskrediet voor de rest van een project, of naar een overeenkomst met een externe partij ter dekking van onze kosten. Met het initiatievenbudget zijn de aanloopkosten gedekt en dat is noodzakelijk voor de rechtmatigheid (alleen geld uitgeven waar dekking voor is). De hiervoor voorgestelde aanwending van de reserve versnelde woonopgave past ook in het vastgestelde doel van de reserve.

H2 BELEIDSBEGROTING H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026

Dit hoofdstuk is opgebouwd uit: 2.1 Inleiding Overzicht van de wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens 2.2

2.3 2.4

Focus college tot verkiezingen 2026 Programma's 12

H 2 | BELEIDSBEGROTING

2.1 Inleiding Door de druk op de financiële positie van de gemeente kiezen wij voor een beleidsarme perspectiefnota. Dit heeft consequenties voor de beleidsvoornemens die wij in deze nota presenteren, namelijk alleen de wettelijke/ onvermijdelijke beleidsvoornemens. In dit hoofdstuk gaan wij verder in op de bestuurlijke ambities die wij als college tot aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 willen realiseren.

Perspectiefnota 2026

Wat willen we gaan doen in 2026-2029? (in €x1.000) Wettelijk / onvermijdelijke beleidsvoornemens

Cat

2026

2027

2028

2029

Informatiebeheer en archiefwet

1.2

100 N

Dekking uit budget informatiebeheer

1.2

50 V

Digitaal ondertekenen

1.2

20 N

NIS2 en digitale weerbaarheid

1.2

100 N

20 N

170 N

90 N

40 N

Programma 1 - Bedrijfsvoering 1a

Programma 2 - Dienstverlening

2.2 Overzicht van de wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens In onderstaand overzicht zijn alleen de wettelijke/ onvermijdelijke beleidsvoornemens gepresenteerd. Door de financiële tekorten maken wij ook binnen deze categorie een keuze. Daarom is het voorstel om alleen de onderwerpen met een onontkoombaar karakter te betrekken bij het opstellen van de begroting 2026. Na de tabel zijn de beleidsvoornemens per programma toegelicht. De gepresenteerde bedragen zijn niet meegenomen in de resultaten van de perspectiefnota. Ze worden in het bestuurlijk voorstel expliciet ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Na een positief besluit van uw raad verwerken wij deze voornemens in de (meerjaren)begroting 2026 – 2029.

Digitale toegankelijkheid

2.1

Programma 3 - Fysiek 3a 3b 3c

Extra heffingskorting verbranding restafval

3.1

11 N

24 N

42 N

69 N

Dekking door verhoging afvalstoffenheffing

3.1

11 V

24 V

42 V

69 V

Duurzame inzet toezicht bouw

3.2

90 N

Dekking formatie uit leges

3.2

P.M.

Duurzame inzet advisering RO

3.2

60 N

Dekking formatie uit anterieure overeenkomsten

3.2

P.M.

150 N

Programma 4 - Sociaal-Maatschappelijk 4a

Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting

4.1

257 N

161 N

416 N

Verhoging bijdrage IW4

4.6

21 N

25 N

278 N

182 N

437 N

60 N

445 N

698 N

522 N

777 N

Programma 6 - Veiligheid en handhaving 6a

Versterken weerbaarheid hybride aanvallen

Totaal

6.1

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

2.2.1 Inhoudelijke toelichting beleidsvoornemens

en een technisch adviseur, vooral in 2025/2026. We brengen alle werkzaamheden nu in kaart en dit zal een apart voorstel worden.

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING 1a Informatiebeheer en archiefwet Begin 2025 heeft de Tweede Kamer de nieuwe Archiefwet aangenomen, deze wet ligt nu voor bij de Eerste kamer met een beoogde inwerkingtreding per 1 juli 2026. De Archiefwet beoogt een verschuiving van archiefbeheer naar informatiebeheer. Doel is dat ook digitale informatie behouden, vindbaar en toegankelijk blijft voor huidige en toekomstige generaties. We maken dit jaar de keuze of we archiefwaardige informatie centraal archiveren (via koppelingen naar het zaaksysteem) of decentraal (via een archiefmodule, indien beschikbaar) per applicatie. Deze kosten zijn nog niet begroot. We denken aan € 10.000 per hoofdapplicatie (bv. ZorgNed voor Sociaal domein, Rx.Mission voor Fysiek domein, Notubiz voor griffie). Daarnaast is er budget nodig voor email-, website- en social media archivering. Tenslotte is het ook een capaciteitsvraagstuk. Decentraal archiveren vraagt meer tijd voor informatiebeheer, terwijl koppelingen waarschijnlijk meer ICT-capaciteit (of functioneel beheer) kost. We vragen hiervoor 0.5FTE. Dit is minstens nodig om aan de archiefwet te kunnen voldoen. Een deel van de kosten kan gedekt worden uit bestaande budgetten voor informatiebeheer. 1b Digitaal ondertekenen Om digitaal en efficiënt te werken, willen we elektronisch ondertekenen.

Dit scheelt printen en scannen (uurloon en fysieke kosten). Er zijn wettelijke vereisten over wanneer een natte handtekening nodig is en welke eisen er gelden voor een elektronische stempel, zoals een sterke identiteitscontrole. Deze geavanceerde tooling kost € 20.000 per jaar als we het gemeentebreed gaan inzetten. De kosten verdienen zich terug door de efficiëntieslag: vanaf gemiddeld 1 uur per jaar dit handmatig moeten doen is dit al budgetneutraal (€ 20.000/ (aantal medewerkers * uurloon * x uren handmatig werken). Daarnaast scheelt dit papier- en printerkosten. 1c NIS2 en digitale weerbaarheid De Netwerk- en Informatiebeveiligingsrichtlijn (NIS2) is ontworpen om een hogere standaard van cyberveiligheid te garanderen binnen de Europese Unie. Deze richtlijn legt nieuwe verplichtingen op aan aanbieders van essentiële diensten en digitale dienstverleners om de veerkracht en weerbaarheid van hun netwerken en informatiebeveiligingssystemen te verhogen. Door de vele en hoge eisen en kans op hoge boetes is het wenselijk om de implementatie, coördinatie en expertise uit te besteden. Dit bedrag omvat een projectleider

2a Digitale toegankelijkheid De Netwerk- en Informatiebeveiligingsrichtlijn (NIS2) is ontworpen om een hogere standaard van cyberveiligheid te garanderen binnen de Europese Unie. Deze richtlijn legt nieuwe verplichtingen op aan aanbieders van essentiële diensten en digitale dienstverleners om de veerkracht en weerbaarheid van hun netwerken en informatiebeveiligingssystemen te verhogen. Door de vele en hoge eisen en kans op hoge boetes is het wenselijk om de implementatie, coördinatie en expertise uit te besteden. Dit bedrag omvat een projectleider en een technisch adviseur, vooral in 2025/2026. We brengen alle werkzaamheden nu in kaart en dit zal een apart voorstel worden. PROGRAMMA 3 - FYSIEK 3a Extra heffingskorting verbranding restafval Vanaf 2026 krijgen we te maken met de kosten van een extra heffing op het verbranden van restafval. Deze heffing volgt uit het Europese Emission Trading System (EU-ETS) gecombineerd met de nationale CO2 heffing uit het Klimaatakkoord. Op dit moment betalen we al jaarlijks de nationale afvalstoffenbelasting voor het verbranden van restafval. De extra kosten per ton verbrand restafval zullen van € 4 in 2026 oplopen tot € 26 per ton in 2029. In de weergegeven bedragen hiernaast is de totale kostenstijging van de nieuw heffing berekend op basis van het tonnage restafval uit 2024.

De extra kosten worden gedekt door het verhogen van de afvalstoffenheffing. 3b Duurzame inzet toezicht bouw Het toezicht op de bouw wordt momenteel vormgegeven via een vaste medewerker in dienst (20 uur) en via een medewerker niet in loondienst (met contract van 32 uur). Deze tijdelijke capaciteit is onvoldoende voor de gemeente Rhenen. De gemeente loopt hiermee grote risico’s bij controle op evenementen en toezicht op bouwwerkzaamheden (zowel grote als kleine). De gemeente voldoet hiermee niet aan de minimale vereisten. Dit tekort aan capaciteit is als gevolg van het vooruitlopen op de Wkb (Wet Kwaliteitsborging Bouw) formatieruimte bij toezicht. Hierbij is te snel voorgesorteerd op de invoering van de Wkb, die veel later en op een andere wijze van kracht is geworden en waardoor voorziene besparingen 14

H 2 | BELEIDSBEGROTING

niet tot stand zijn gekomen. Deze situatie heeft geresulteerd in onvoldoende toezicht op bouw om aan de noodzakelijke wetgeving te voldoen. Voorgesteld wordt daarom om in plaats van deze medewerker niet in loondienst een medewerker in loondienst aan te trekken. De huidige arbeidsmarkt is een grote uitdaging maar een extra vaste medewerker is een duurzame lange termijn oplossing die vele malen goedkoper is, voldoende stabiliteit geeft en bijdraagt aan behoud van noodzakelijke kennis in de(ze kleine) organisatie. Inmiddels is een kandidaat op het oog. Voorgesteld wordt om in te stemmen met een extra kracht voor het toezicht op de bouw (1fte), echter deze keuze leidt tot formatie-uitbreiding. Er dient nog onderzocht te worden in hoeverre (een deel van) de formatiekosten kunnen worden gedekt door een verhoging van de legesopbrengsten. Dit wordt betrokken bij het opstellen van de begroting 2026. 3c Duurzame inzet advisering RO Deze collega niet in loondienst wordt ingezet voor de reguliere behandeling van (wijzigingen op) bestemmingsplannen en principe verzoeken. De hoeveelheid principe verzoeken is explosief gestegen en zal ook komende jaren niet minder worden, zeker nu eerdere koudwatervrees i.r.t. de omgevingswet voorbij is.

Deze collega is ingezet om de structurele onderbezetting in de bedrijfsvoering/dienstverlening te kunnen continueren die hier mee samenhangt en inwoners te kunnen bedienen. Voorgesteld aan de Raad wordt om in te stemmen met een verhoging van 0.6fte bovenop de huidige restformatie (die nu al ca. 5 jaar aangevuld wordt met een dure collega niet in loondienst). Voorgesteld wordt om in te stemmen met deze duurzame lange termijn oplossing die goedkoper is, stabiliteit in het team brengt en behoud van noodzakelijke kennis in de(ze kleine) organisatie tot gevolg heeft. Er dient nog onderzocht te worden in hoeverre (een deel van) de formatiekosten kunnen worden gedekt door meeropbrengsten vanuit anterieure overeenkomsten en/of principeverzoeken. Dit wordt betrokken bij het opstellen van de begroting 2026. PROGRAMMA 4 - SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK 4a Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting In de raad van april 2025 is ingestemd met het Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) 2026-2042. Dit IHP geeft een langetermijnvisie voor onderwijshuisvesting in onze gemeente. Om te kunnen voldoen aan onze zorgplicht voor onderwijshuisvesting voor de 10 onderwijsinstellingen in onze gemeente, is het nodig om de komende jaren 3 scholen te vernieuwen. De opgenomen bedragen* voorzien in de kapitaallasten (rente + afschrijvingen) van de investeringsbedragen en een bedrag voor sloop

Perspectiefnota 2026

en tijdelijke huisvesting. De investeringsbedragen zijn berekend op basis van normbedragen voor onderwijshuisvesting die verhoogd zijn op basis van de huidige marktconforme bouwprijzen. De structurele kapitaallasten lopen op tot het jaar na oplevering van de laatste school in het huidige IHP. Hierdoor bedragen de structurele kapitaallasten van het IHP in 2033 € 654.331. *bij de ombuigingen wordt voorgesteld om de incidentele kosten voor sloop en tijdelijke huisvesting te onttrekken uit de algemene reserve. 4b Verhoging bijdrage IW4 Op 26 november 2024 heeft de ambtelijk secretaris van de GR SWZOU (IW4) een verzoek ingediend tot een evenredige bijdrage om de reserve van de GR aan te vullen en de structurele kosten van te kunnen betalen. De structurele kosten bestaan uit de kosten voor de ambtelijk secretaris, accountant en rentelasten. Op grond van de verdeelsleutel Veenendaal, Rhenen en Renswoude zien de gevraagde bedragen er als volgt uit: Veenendaal: €100.000, Rhenen: €21.250, Renswoude: €3.750. Deze middelen zijn nodig vanaf 2026 en zijn van structurele aard. PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID EN HANDHAVING 6a Versterken weerbaarheid hybride aanvallen De internationale veiligheidssituatie is sterk verslechterd. Dit raakt Nederland en alle inwoners.

Er is een toenemend risico op hybride aanvallen: cyberaanvallen en sabotage van de vitale infrastructuur en toenemend risico op betrokkenheid van Nederland bij een gewapend conflict; naast al bestaande risico’s zoals extreem weer, netcongestie, cybercrime. Een weerbare, veerkrachtige maatschappij kan schokken aan en herstelt sneller van maatschappelijke ontwrichting– ongeacht wat er op ons afkomt. Om deze opgave te bereiken, hebben gemeenten en veiligheidsregio’s een belangrijke rol in zorgen voor versterking lokale samenwerkingsrelaties inwoners (nieuwe BB), bedrijven en organisaties (whole society approach), bevorderen van collectief handelen ten behoeve van de (samen)redzaamheid, geven van voorlichting/risicocommunicatie en versterken eigen gemeentelijke bedrijf continuïteit.

H 2 | BELEIDSBEGROTING

2.3 Focus college tot verkiezingen 2026 Door de druk op de gemeentelijke financiën vragen (extra) investeringen in onze mooie stad naast een zorgvuldige afweging om bestuurlijke focus. Verder zijn de gemeenteraadsverkiezingen over minder dan een jaar. Als college hebben we onze prioriteiten tot maart 2026 bepaald. Hiermee brengen we focus aan en geven we duidelijkheid aan de organisatie en de raad. Veiligheid, leefbaarheid en bestuur We willen een gemeente zijn waar mensen betrokken zijn en zich veilig en gehoord voelen. Voor wat betreft de openbare orde en veiligheid zetten we in op handhaving op lokale prioriteiten, leefbaarheid en aanpak overlast. We nemen onze verantwoordelijkheid in de opvang van asielzoekers. Dat is een traject wat binnen veel gemeenten zorgt voor de nodige emotie en spanningen. We zetten daarom in op een zorgvuldig traject met aandacht voor (lokale) maatschappelijke cohesie in samenwerking met de raad en onze inwoners. Het is belangrijk dat we een professioneel, betrouwbaar en betrokken (openbaar) bestuur zijn. We werken met focus aan onze belangrijke doelen. Dat betekent dat er een goed samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie gewenst is en dat onderlinge rollen helder en duidelijk zijn. Tenslotte zijn wij steeds helder, realistisch en consequent naar onze inwoners en medewerkers over wat wij als gemeente kunnen realiseren.

Sterke samenleving We willen de gezondheid en het welzijn van onze inwoners verbeteren. Daar waar ondersteuning nodig is, is de gemeente er als vangnet met speciale aandacht voor onze wettelijke taken en de beheersbaarheid van de financiën. We willen goed vindbaar en toegankelijk zijn. We verbeteren de integrale toegang voor het sociaal domein. Dit draagt bij aan de vindbaarheid. Het wordt nog duidelijker voor inwoners op welke manier ze kunnen aankloppen bij de gemeente met vragen om zorgen en ondersteuning in het functioneren. De toegang moet ook goed aansluiten bij inwoners met meervoudige ondersteuningsbehoeften of die in een complexe situatie zitten. We werken het voorliggend veld (alle algemene vrij toegankelijke voorzieningen) voor de jeugdzorg verder uit. We kijken daarbij ook naar wat we zelf doen of wat we beter kunnen uitbesteden denk aan de pilot autisme/adhd. We werken aan de voorbereiding van het uitzetten de subsidietender Welzijn met scherpe doelen. Dit geeft ons meer mogelijkheden om te sturen. We zorgen ervoor dat dat onze inzet in het sociaal domein betaalbaar blijft daarom monitoren en sturen we intensief met indicatoren.

Perspectiefnota 2026

Wonen, ruimte en mobiliteit We zijn voortvarend bezig met de ambities uit de woonvisie. We willen bouwen volgens de juiste mix. Het is echter geen gemakkelijke taak. Er is weinig ruimte om te bouwen, stikstofproblematiek en de bouwkosten zijn sterk gestegen. We onderzoeken woningbouw in alle kernen en geven op dit moment vooral prioriteit aan de woningbouwprojecten Dr Wallerstraat, Dorpshuis Elst, Woudmees, Damkro en Achterberg West. Daarnaast willen we de randzonevisie, verkenning Meent en het programma Landelijk gebied in samenhang naar de raad brengen. We zetten stappen voor kruising Achterberg in samenhang met Rijnbrug. Daarvoor is ook de provincie aan zet. We gaan ervan uit dat we daarmee ook een bijdrage leveren aan het oplossen van mobiliteitsverstoppingen in Rhenen. Ondernemers, recreatie en toerisme We zorgen ervoor dat cultuur en recreatie bijdraagt aan de leefbaarheid van inwoners en kwaliteitstoerisme aantrekt. We zetten mooie stappen voor de impuls van de stadshaven en het bijbehorende rivieroevergebied. We moedigen onze inwoners en bezoekers aan om van onze schatten te genieten en doen dit door de uitzichtpunten van Rhenen meer aandacht te geven en op de plekken zelf meer informatie te verschaffen. We willen meer ruimte geven aan ondernemerschap. Dit draagt ook bij aan de vitaliteit van onze samenleving.

Daarom geven we prioriteit aan de ontwikkelingen voor de uitbreiding van de bedrijventerreinen in Elst en Achterberg. Heel concreet kijken we ook naar het terrein waar nu de hondenschool is. Duurzaamheid We maken een Routekaart duurzaamheid met daarin aandacht voor onze 3 pijlers: 1. Energietransitie, 2. Circulaire economie, 3. Klimaatadaptatie. Financiën Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. We volgen alle ontwikkelingen nauwkeurig. We voeren de aanbevelingen voor de P&C producten uit zodat we beter kunnen sturen samen met de raad. We richten controlling in en we zorgen voor een voorstel voor de noodzakelijke ombuigingen. We besteden ook aandacht aan de woonlasten voor inwoners. Tot slot Vanzelfsprekend kan het zo zijn dat de keuzes die gemaakt gaan worden in het traject ombuigingen consequenties kunnen hebben voor bijvoorbeeld deze prioritering maar ook voor de realisatie van het bestuursprogramma. 16

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Programma 1 - BEDRIJFSVOERING

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Perspectiefnota 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De werkzaamheden van de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer, maar ook de bestuurlijke samenwerking vallen onder bedrijfsvoering. Daarnaast het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Tenslotte het beheer van het gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. 17

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

(x € 1.000)

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen perspectiefnota

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

na wijzigingen voorjaarsrapportage

werkelijk

Baten

199 V

251 V

1.472 V

Lasten

11.784 N

43 V

407 N

12.148 N

13.185 N

13.279 N

Saldo van baten en lasten (A)

11.584 N

43 V

407 N

11.949 N

12.935 N

11.807 N

Onttrekking uit reserves

42 V

339 V

417 V

Toevoeging aan reserves

1.156 N

Mutaties reserves (B)

42 V

339 V

739 N

11.542 N

43 V

407 N

11.907 N

12.596 N

12.546 N

Geraamd resultaat (A+B)

De lagere kosten in 2026 zijn het gevolg van minder inhuur; € 1,3 miljoen voordelig. De loonkosten zijn € 0,2 miljoen hoger door de toerekening van de loonindexering. In het genoemde bedrag is de invulling van de taakstelling personeel bij bedrijfsvoering meegenomen.

Wat stellen wij bij in 2026? Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) c. Indexering ICT budgetten met de prijsinflatie 2025 (€ 34.000 N).

LASTEN

Hogere lasten Programma 1 - Bedrijfsvoering : 407 N

407 N

1.1 Bijstellingen n.a.v. de jaarstukken 2024: a. Hogere toevoeging aan reserve verlof (spaarverlof en bovenwettelijk verlof): € 42.000 (N).

42 N

1.2 Bijstellingen n.a.v. de voorjaarsrapportage 2025: a. Actualisatie pensioen- en wachtgeldverplichtingen voormalig bestuurders € 47.000 (N). Het genoemde bedrag is na aftrek van de beschikbare middelen in de voorzieningen. b. ICT: administratieve overheveling budget implementatie nieuwe zaaksysteem van programma Dienstverlening naar Bedrijfsvoering (€ 100.000 N).

181 N

1.3 In 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Op basis van eerdere ervaringen is het bestuurlijk aandeel hierin begroot op € 55.000.

55 N

1.4 De loonkosten zijn structureel geïndexeerd naar loonpeil 2026.

56 N

1.5 Overige verschillen

73 N

Saldo van baten en lasten (A)

407 N

Mutatie reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

407 N

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026-2029? PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Totaal (geraamd resultaat)

2026

2027

2028

2029

11.949 N

12.067 N

12.073 N

12.058 N

42 V

11.907 N

12.025 N

12.030 N

12.016 N

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Programma 2 - DIENSTVERLENING

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Perspectiefnota 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen.

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

Begroting 2025

Jaarrekening 2024 werkelijk

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Baten

441 V

20 V

10 N

452 V

445 V

457 V

Lasten

1.003 N

193 V

810 N

732 N

900 N

562 N

20 V

183 V

358 N

287 N

443 N

Onttrekking uit reserves

Toevoeging aan reserves

100 N

Mutaties reserves (B)

100 N

562 N

20 V

183 V

358 N

287 N

543 N

(x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A)

Geraamd resultaat (A+B)

Wat stellen wij bij in 2026? Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 2.2 Overige verschillen

LASTEN

Lagere lasten Programma 2 - Dienstverlening : 193 V 2.1 Bijstellingen n.a.v. de voorjaarsrapportage 2025: a. Lagere loonkosten dienstverlening door invulling taakstelling personeel en verwerking eindbod nieuwe CAO gemeenten (looptijd april 2025 t/m maart 2027) € 83.000 (V). b. Administratieve verschuiving van het budget voor het zaaksysteem naar programma 1 Bedrijfsvoering: € 100.000 (V).

193 V 183 V

10 V

BATEN

Lagere baten Programma 2 - Dienstverlening : 10 N

10 N

2.3 Overige verschillen

10 N

Saldo van baten en lasten (A)

183 V

Mutatie reserves (B)

Geraamd resultaat (A+B)

183 V

Wat kost het in 2026-2029? PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Saldo van baten en lasten

358 N

370 N

408 N

407 N

358 N

370 N

408 N

407 N

Mutaties reserves Totaal (geraamd resultaat)

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026

Programma 3 - FYSIEK

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/ openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. Daarnaast principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het beheer van het woonwagenkamp. Tenslotte de energietransitie, klimaatbestendigheid, grondstoffen en de circulaire economie. 22

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 3 - FYSIEK Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

Jaarrekening 2024

na wijzigingen voorjaarsrapportage

werkelijk

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

Baten

8.718 V

233 V

126 N

8.824 V

9.662 V

8.020 V

Lasten

13.151 N

67 V

435 N

13.519 N

14.544 N

13.135 N

Saldo van baten en lasten (A)

4.433 N

300 V

561 N

4.695 N

4.882 N

5.115 N

Onttrekking uit reserves

253 V

25 V

278 V

823 V

1.538 V

Toevoeging aan reserves

208 N

102 N

1.459 N

Mutaties reserves (B)

44 V

25 V

70 V

721 V

79 V

4.389 N

300 V

536 N

4.625 N

4.161 N

5.037 N

(x € 1.000)

Geraamd resultaat (A+B)

na wijzigingen perspectiefnota

Begroting 2025

Wat stellen wij bij in 2026? Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

LASTEN

Hogere lasten Programma 3 – Fysiek : 435 N

435 N

3.1 Bijstelling n.a.v. de jaarstukken 2024: a. aframen stelpost formatie zijlader € 58.000 N b. hogere kosten beheer gronden € 10.000 N c. lagere energiekosten openbare verlichting € 30.000 V"

38 N

3.2 Bijstelling n.a.v. de voorjaarsrapportage 2025: a. Structurele doorwerking van de verhoging budgetten vanwege inflatiecorrectie € 21.300 N b. Structureel budget voor het opstellen van omgevingsplannen € 75.000 (N) c. Structureel hogere loonkosten € 65.300"

161 N

3.3 De kosten voor afvalinzameling en -verwerking zijn in 2026 € 105.000 hoger dan begroot: a. Hogere kosten tarieven AVU 2025 en 2026 € 40.000 N b. Hogere kosten AVU vanwege vertraging uitvoering optimalisatie scenario waardoor 114 kg per inwoner restafval niet wordt gerealiseerd € 54.000 N

105 N

3.4 De kosten voor rioolbeheer zijn € 19.000 N hoger dan begroot. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door het doorschuiven van investeringen van 2025 naar 2026. In meerjarenperspectief stijgen de kosten van rioolbeheer in 2029 met € 113.000. Dit wordt veroorzaakt door de toevoeging van de nieuw jaarschijf 2029 en de voor dat jaar voorgenomen investeringen riolering. Gelet op het kostendekkend tarief wordt de kostenverhoging gedekt door een verhoging van de opbrengst rioolheffing. Voor de effecten op de woonlasten verwijzen wij u naar het onderdeel ontwikkeling woonlasten in deze Perspectiefnota.

19 N

3.5 De kapitaallasten zijn € 80.000 N hoger dan begroot. Dit wordt voor € 32.000 veroorzaakt door het doorschuiven van investeringen wegen van 2025 naar 2026. Daarnaast worden de kapitaallasten geraamd van de investering in het omliggend gebied stadshaven. De dekking van deze kosten zit in programma 5.

80 N

3.6 In de Voorjaarsrapportage 2024 zijn voor de jaren 2024-2026 budgetten beschikbaar gesteld voor de voorbereidingskosten van de verkoop van de voormalige locatie Springplank aan de Plantanenlaan. De kosten worden nu

25 N

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

bijgesteld omdat een stedenbouwkundig plan nodig is. Voor 2026 wordt het budget € 25.000 N verhoogd (dekking reserve budgetoverheveling). Voor 2027 dient het budget € 60.000 te worden verhoogd. Dit bedrag kan worden gedekt uit de reserve versnelde woningbouw. 3.7 Overige verschillen

doordat in de meerjarenbegroting rekening gehouden wordt met een opbrengst op basis van de woningbouw ambitie in afwachting van concrete woningbouwprojecten. De voor 2026 geraamde opbrengst vanuit woningbouwprojecten is € 290.000 lager. Het betreft een incidenteel effect. 7N

3.11 Overige verschillen

Saldo van baten en lasten (A)

BATEN

Lagere baten Programma 3 – Fysiek : 126 N

126 N

3.8 Bijstelling n.a.v. de jaarstukken 2024: a. hogere pachtopbrengsten ad € 20.000 V

20 V

3.9 Op basis van de verwachte kostenontwikkeling voor afvalinzameling en -verwerking wordt de raming voor opbrengst afvalstoffenheffing verhoogd met € 145.000 V. De verhoging is hoger dan de bij de lasten geraamde kostenstijging vanwege de BTW kosten die worden doorberekend in het tarief.

145 V

3.10 De woningbouwplanning 2025-2029 is geactualiseerd. Op basis hiervan dient de opbrengst voor de leges omgevingsvergunningen voor 2026 met € 290.000 N te worden verlaagd. De lagere opbrengst wordt veroorzaakt

290 N

561 N

Toelichting verschil mutatie reserve (B) (in € x 1.000) ONTTREKKING

Hogere onttrekking aan reserves voor Programma 3 – Fysiek : 25 V

25 V

3.12 De hogere kosten van het project Platanenlaan worden in 2026 onttrokken aan de reserve budgetoverheveling

25 V

Mutatie reserves (B)

25 V

Geraamd resultaat (A+B)

536 N

Wat kost het in 2026-2029? PROGRAMMA 3 - FYSIEK (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Totaal (geraamd resultaat)

2026

2027

2028

2029

4.695 N

4.438 N

4.363 N

4.281 N

70 V

229 V

118 V

4.625 N

4.209 N

4.245 N

4.163 N

Het resultaat van programma fysiek verbetert na 2026 met circa € 420.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door incidentele effecten die meerjarig tot een verbetert resultaat leiden zoals de lagere opbrengst voor omgevingsvergunningen in 2026 (€ 72.000), de incidentele toevoeging in 2026 aan de reserve versnelde woonopgave (€184.000), de incidentele kosten in 2026 voor woningbouwprojecten (€ 67.000) en de incidentele budgetten voor wonen en zorg (tot 2026) en actief grondbeleid tot 2027 (€ 100.000). 24

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026

Programma 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

• •

•

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in programma Sociaal maatschappelijk richten zich op de activiteiten van Jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Voorbeelden hiervan zijn: • Onderwijshuisvesting, kinderopvang, onderwijsachterstandenbeleid en jeugd- en jongerenwerk.

•

Leerlingenvervoer, jeugdhulp en jeugdveiligheid. Sport, bibliotheek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches, basisvaardigheden en maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen). Individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, de ondersteuning mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. Werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), bestaanszekerheid (minimabeleid en armoedebestrijding) en de schuldhulpverlening. 25

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

Begroting 2025

Jaarrekening 2024 werkelijk

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Baten

6.969 V

481 V

323 V

7.773 V

9.679 V

10.192 V

Lasten

31.371 N

565 V

1.660 N

32.466 N

34.284 N

33.272 N

Saldo van baten en lasten (A)

24.402 N

1.046 V

1.337 N

24.693 N

24.605 N

23.080 N

Onttrekking uit reserves

118 V

247 V

136 V

Toevoeging aan reserves

79 N

(x € 1.000)

Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

109 V

238 V

57 V

24.293 N

1.046 V

1.337 N

24.584 N

24.367 N

23.023 N

Wat stellen wij bij in 2026? Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

LASTEN

Hogere lasten Programma 4 – Sociaal maatschappelijk : 1.660 N 4.1 Bijstelling van budgetten op basis van de jaarrekening 2024: a. Vervallen dotatie voorziening dubieus minimaregelingen JRR2024 € 35.000 (V) b. Ruimte re-integratiebudget bijgesteld o.b.v. jaarrekening 2024 en actuele prognoses € 33.000 (V) 4.2 Bijstelling van budgetten op basis van de voorjaarsrapportage 2025: a. Indexatie Jeugdhulp, bijstand en WMO € 629.000 (N) b. Volumegroei bijstand en WMO € 352.000 (N) c. Sportservice De Vallei € 156.000 (N) d. Gemeentelijk vastgoed € 112.000 (N ) e. Overige indexaties sociaal domein € 107.000 (N) f. Hogere personele lasten € 64.000 (N) g. Jeugdhulp - Essentiële functies + Veilig Thuis € 46.000 (N) 4.3 Vervallen taakstelling SD aanvulling hervormingsagenda jeugd

1.660 N 68 V

1.467 N

471 N

4.4 Op basis van de werkelijke kosten van de DVO Veenendaal stellen wij de raming met € 150.000 (V) naar beneden bij.

150 V

4.5 De kosten van de bijstand nemen in 2025 toe door toename van het aantal bijstandsgerechtigden en door indexatie (inclusief de doorwerking 2024).

117 V

Tegenover de indexatie staat naar verwachting een hogere uitkering van het Rijk. Door de groei van het volume wordt een tekort verwacht van € 117.000. Als dit tekort niet kan worden opgevangen door lagere kosten of hogere uitgaven dan vindt in de jaarrekening een onttrekking aan de reserve WWB plaats. 4.6 De middelen die we ontvangen voor de WSW sluizen we door naar IW4. De raming is in de begroting niet budgettair neutraal verwerkt en dient met €23.000 (N) te worden verhoogd.

23 N

4.7 De begroting 2026 van de GGD leidt tot een hogere bijdrage ad € 34.000 (N) als gevolg van loon- en prijsaanpassingen. Dekking vindt plaats ten lasten van de stelpost prijsinflatie.

34 N

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) BATEN

Hogere baten Programma 4 – Sociaal maatschappelijk : 323 V 4.8 Bijstellingen n.a.v. de voorjaarsrapportage 2025: a. Sportservice de Vallei € 156.000 (V) b. Stijging BUIG als gevolg van compensatie prijsontwikkeling € 135.000 (V) c. Gemeentelijk vastgoed € 108.000 (V) d. Lagere baten SPUK Oekraïne € 85.000 (N) e. Overige verschillen € 10.000 (V) Saldo van baten en lasten (A)

323 V 323 V

1.337 N

Mutatie reserves (B)

Geraamd resultaat (A+B)

1.337 N

Wat kost het in 2026-2029? PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Totaal (geraamd resultaat)

2026

2027

2028

2029

24.693 N

24.908 N

24.668 N

24.622 N

109 V

42 V

24.584 N

24.866 N

24.626 N

24.580 N

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Programma 5 - ECONOMIE & TOERISME

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen

Perspectiefnota 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten a. Economische agenda: faciliteren van de ondernemersverenigingen ten behoeve van het ondernemersklimaat. b. Agrarische sector c. Toerisme & recreatie: realiseren van het uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme en de exploitatie van de VVV in het Stadsmuseum en de Stadshaven Rhenen d. Cultuur: cultuur- en erfgoededucatie in het onderwijs en service van de bibliotheek als Informatiepunt Digitale Overheid. e. Samenwerkingsverbanden: de gemeente neemt deel aan de reguliere overleggen in de regio over economische zaken en rondom landbouw. 28

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

(x € 1.000)

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen perspectiefnota

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

na wijzigingen voorjaarsrapportage

werkelijk

Baten

313 V

44 V

361 V

303 V

325 V

Lasten

1.917 N

24 V

1.893 N

2.039 N

1.845 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.604 N

69 V

1.532 N

1.735 N

1.520 N

Onttrekking uit reserves

41 V

30 V

71 V

183 V

1.815 V

Toevoeging aan reserves

1.584 N

Mutaties reserves (B)

39 V

30 V

69 V

182 V

232 V

1.565 N

99 V

1.463 N

1.554 N

1.289 N

Geraamd resultaat (A+B)

Wat stellen wij bij in 2026? Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

BATEN

LASTEN

Lagere lasten Programma 5 – Economie & toerisme : 24 V

24 V

5.1 Bijstellingen n.a.v. de jaarstukken 2024: a. Lagere loonkosten economie & toerisme door invulling taakstelling personeel en verwerking eindbod nieuwe CAO gemeenten (looptijd april 2025 t/m maart 2027) € 28.000 (V).

28 V

5.2 In november 2024 heeft de raad besloten tot de investeringen in de stadshaven en het omliggend gebied. Voor het begrotingsjaar wordt het onderhoudsbudget (€ 10.000 N) bijgesteld en de exploitatielasten van de haven geraamd (€ 20.000 N). Hiervoor is dekking door het aframen van de huidige budgetten (€40.000 V) De kapitaallasten van de haven en omliggend gebied worden vanaf respectievelijk 2027 en 2028 geraamd waarbij de afschrijvingslasten worden gedekt ten laste van de reserve dekking afschrijvingslasten Stadshaven en omliggend gebied. Voor 2026 worden ook kosten voor de kosten voor projectleiding ad € 30.000 N geraamd met als dekking de bruidsschat.

20 N

5.3 Overige verschillen

16 V

Hogere baten Programma 5 – Economie & toerisme : 44 V

44 V

5.4 Tegenover de lasten van de haven staan de opbrengsten uit havengelden. Op basis van het raadsvoorstel worden deze voor 2026 geraamd op € 44.000 V.

44 V

Saldo van baten en lasten (A)

69 V

Toelichting verschil mutatie reserve (B) (in € x 1.000) ONTTREKKING

Hogere onttrekking aan reserves voor Programma 5 – Economie & toerisme : 30 V

30V

5.5 De kosten voor projectleiding en advisering stadshaven worden gedekt door een onttrekking aan de reserve projecten.

30 V

Mutatie reserves (B)

30V

Geraamd resultaat (A+B)

99 V

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026-2029? PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Totaal (geraamd resultaat)

2026

2027

2028

2029

1.532 N

1.513 N

1.501 N

1.493 N

69 V

17 V

70 V

1.463 N

1.496 N

1.431 N

1.423 N

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Perspectiefnota 2026

Programma 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. Verder toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s. 31

H 2 | BELEIDSBEGROTING

Perspectiefnota 2026

Wat kost het in 2026? PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING Perspectiefnota 2026 - boekjaar 2026

(x € 1.000)

vastgesteld in november 2024

vastgestelde wijzigingen tot perspectiefnota

wijzigingen perspectiefnota

na wijzigingen perspectiefnota

Begroting 2025

Jaarrekening 2024

na wijzigingen voorjaarsrapportage

werkelijk

Baten

74 V

10 V

87 V

49 V

Lasten

2.696 N

95 V

2.600 N

2.549 N

2.775 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.622 N

105 V

2.514 N

2.462 N

2.726 N

Onttrekking uit reserves

56 V

Toevoeging aan reserves

Mutaties reserves (B)

56 V

2.566 N

105 V

2.458 N

2.407 N

2.670 N

Geraamd resultaat (A+B) Wat stellen wij bij in 2026?

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15678185/1