Bijlage 1 Najaarsrapportage 2022
Tekst van het document
Najaarsrapportage 2022
PERSPECTIEFNOTA 2022–2025
Planning en Control cyclus 2022
BEGROTING 2022–2025
VOORJAARSRAPPORTAGE 2022
NAJAARSRAPPORTAGE 2022
JAARSTUKKEN 2022
De raad heeft in juli 2021 de kaders voor de begroting 2022 vastgesteld
De raad heeft in november 2021 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2022 vastgesteld.
De raad heeft in het juli 2022 de aangepaste budgetten uit de begroting 2022 vastgesteld.
De raad wordt in november 2022 geïnformeerd over de politiek relevante ontwikkelingen en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2022 vaststellen.
Het college legt in mei 2023 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2022.
2
INHOUDSOPGAVE 3. Financiële begroting
1. Algemeen 1.0
Aanbieding
4
1.1
De gemeente Rhenen in het kort
6
3.1
1.2
Bestuur van de gemeente Rhenen
8
1.3
Financieel beeld op hoofdlijnen
12
2. Tussentijdse beleidsverantwoording
Inleiding32 Financieel beeld
33
3.1.1 Inleiding
33
3.1.2 Resultaat 2022
33
3.1.3 Financiële positie
34
Exploitatie
38
3.2
Inleiding
13
3.2.1 Inleiding
39
2.1
Programma overstijgende thema’s
14
3.2.2 Exploitatie
39
2.2
Programma's
16
3.2.3 Toelichting op de exploitatie
40
2.2.1
Programma Bedrijfsvoering
17
Geprognosticeerde balans
49
2.2.2
Programma Dienstverlening
19
3.3.1 Inleiding
49
2.2.3
Programma Fysiek
21
3.3.2 Balanspositie
50
2.2.4
Programma Sociaal maatschappelijk
26
3.3.3 Toelichting op de balanspositie
51
2.2.5
Programma Economie en toerisme
28
2.2.6
Programma Veiligheid en handhaving
30
2.2.7
Programma Algemene dekkingsmiddelen
31
3.3
3
H1 INLEIDING 4
Inleiding
H1
AANBIEDING Voor u ligt de najaarsrapportage 2022. Het is de eerste tussentijdse verantwoordingsrapportage van het nieuwe college. In de najaarsrapportage wordt u in de regel geïnformeerd over de voortgang van de bestuurlijke ambities uit het bestuursprogramma en de financiële bijstellingen. Door de gemeenteraadsverkiezingen ligt er op dit moment wel een coalitieakkoord waarin de ambities op hoofdlijnen zijn verwoord, maar een bestuursprogramma ontbreekt nog. Aan het opstellen daarvan wordt nu hard gewerkt. Dit betekent dat de verantwoording van de bestuurlijke ambities zich in deze rapportage vooral richt op de politiek relevante onderwerpen in het bestaande beleid en nieuwe ontwikkelingen. De eerste tussentijdse verantwoording van het bestuursprogramma volgt naar verwachting in de voorjaarsrapportage 2023.
5
1.1 DE GEMEENTE RHENEN IN HET KORT Algemeen Rhenen is een gemeente in de provincie Utrecht, bestaande uit de stad Rhenen en de dorpen Elst en Achterberg. Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. In de historische benedenstad van Rhenen voelt u zich terug in de tijd. Hier vindt u, naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen, de markante Cunerakerk met toren. Een laat-Gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. Door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is dus een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen telt op 1 januari 2023 naar verwachting 20.411 inwoners. De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op
de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen en tot de gemeente behorende Grebbeberg is de laatste heuvel van deze stuwwal.
Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd en het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon.
De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst. Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg.
6
De gemeente Rhenen in het kort
H1
daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren 1940-1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.
Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen, dat daaraan wellicht haar naam dankt. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.
Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Ook vinden we in Elst een Aardkundig Monument en wel het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een Aardkundig Monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.
door de bisschoppen getekend.
Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren, de bisschoppen van Utrecht, een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en
Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost: in vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht, tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom en in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is
Veenendaal Elst
Neder-Rijn (Bedrijventerrein) Remmerden
Achterberg
Rhenen
7
H 1.1
Het bestuur van de gemeente Rhenen
8
Het bestuur van de gemeente Rhenen
H 1.2
1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.
RAADSGRIFFIE
COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE
COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS
GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER
9
COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN
COMMISSIE SAMENLEVING
CLUSTER FYSIEK
CLUSTER DIENSTVERLENING
CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
CLUSTER BEDRIJFSVOERING
INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM
9
H 1.2
Het bestuur van de gemeente Rhenen
1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 september 2022.
Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: coördinatie bestuur en beleid, kabinetszaken, openbare orde en veiligheid, handhaving, versterken lokale democratie en participatie, digitale samenleving, bedrijfsvoering en dienstverlening en regio Foodvalley.
Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: ruimtelijke ontwikkeling, wonen, ruimtelijke projecten, beheer openbare ruimte, riolering, afvalverwerking, vergunningverlening en Omgevingswet. Projecten: Leefbaarheidsplan Elst, gezondheidscentrum Rhenen en visie op Rhenen.
Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: welzijn, volksgezondheid en sport, kerngericht werken, Participatiewet, economie, recreatie en toerisme en cultuur (historie).
Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, jeugd, onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid, basismobiliteit en financiën en belastingen
Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: landelijk gebied/buitengebied, duurzaamheid/klimaat, natuur/ milieu, gemeentelijk vastgoed, grondbeleid en nutsbedrijven
Projecten: Kwintelooijen en Passantenhaven.
Projecten: Rijnburg, visie op sociaal domein, visie op Rhenen.
Project: MFG Rhenen
10
Het bestuur van de gemeente Rhenen
H 1.2
1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.
Bart van der Tang
Marco Mulder
Gert Hovestad
Jan Bosch
Gert Jan van Leeuwen
Leo Schenk
Richard Salari
Ingebrid Kiwiet
Geertje Wiesenekker
Willem Oorschot
Henri Pabstvan 't Slot
Justin Hermsen
Caroline Folmer
Dineke Jansen
Bart Oosterhoff
Ben Hartholt
Eef Brouwer
De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 september 2022.
Gabriëlle Geerts
Hans Hoksbergen
11
1.3 Financieel beeld op hoofdlijnen Financiële positie De financiële positie van onze gemeente is op dit moment goed te noemen. Deze conclusie kunnen we trekken uit een analyse van een aantal financiële kengetallen over het jaar 2022. De schuldpositie loopt dit jaar minder ver op dan eerder werd verwacht. Verder is in tegenstelling tot de voorjaarsrapportage sprake van een voordelige structurele exploitatieruimte. Meer informatie over de ontwikkeling van de kengetallen vindt u terug op pagina 35.
Ontwikkeling resultaat 2022 Op basis van de huidige inzichten komt het verwachte resultaat 2022 uit op € 2.180.000. Ten opzichte van de voorjaarsrapportage is het (geraamd) resultaat met € 701.000 verbeterd. Deze verbetering is vooral het gevolg van een hogere uitkering uit het gemeentefonds en diverse voordelen bij het programma Sociaal maatschappelijk. Het hiervoor gepresenteerde resultaat heeft zich na de vaststelling van de begroting 2022 als volgt ontwikkeld:
Begroting 2022 Verloopoverzicht resultaat Geraamd resultaat 2022
vastgesteld in november 2021 741 V
na voorjaarsrapportage 1.479 V
na najaarsrapportage 2.180 V*
Uitkeringen gemeentefonds - Prinsjesdag 20 september 2022 * In het begrotingsresultaat 2022 is de uitkering uit het gemeentefonds gebaseerd op de meicirculaire 2022. Op Prinsjesdag (20 september 2022) is meer bekend geworden over de ontwikkeling van het gemeentefonds. De financiële vertaling daarvan heeft plaatsgevonden in de septembercirculaire. De uitkering 2022 gaat met ruim 1,1 miljoen omhoog. Het begrotingsresultaat verbetert met 457.000. Het overige bedrag van 689.000 is voor uitbreiding van bestaande taken / nieuwe taken en wordt gereserveerd. Voorbeelden hiervan zijn: invoeringsbudget Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouw en de energietoeslag. Meer informatie hierover kunt u lezen in de financiële begroting. Meer informatie over het resultaat 2022 vindt u vanaf pagina 33. 12
H2 TUSSENTIJDSE
BELEIDSVERANTWOORDING
De tussentijdse beleidsverantwoording bestaat uit: (2.1) De programma overstijgende thema’s* (2.2) De programma’s
*De twee programma overstijgende thema’s gaan over duurzaamheid en de woningbouwopgave. 13
2.1 Programma overstijgende thema’s 14
Programma overstijgende thema's
H 2.1
B. Woonbouwopgave in perspectief
Energieneutraal Door het besparen van energie, het duurzaam opwekken van energie en een zorgvuldig gebruik van grondstoffen willen we de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegengaan. Eind 2022 wordt in Foodvalley-verband gestart met het opstellen van de regionale energiestrategie (RES) versie 2.0. In Rhenen zijn we gestart met de transitie naar aardgasvrije verwarming van de gebouwde omgeving in Achterberg en op Remmerden. De verwachte netcongestie is helaas werkelijkheid geworden. Samen met ondernemers gaan we slimme-energie-oplossingen verkennen.
Landelijk en regionaal In maart 2022 heeft het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda gepubliceerd. Hierin worden de oorzaken van de wooncrisis, de doelstellingen en de programmatische aanpak voor de komende jaren geschetst. Het doel van de agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. De drie kerndoelen zijn: • Beschikbaarheid: 900.000 woningen tot en met 2030, waarvan twee derde betaalbaar. Naast nieuwbouw wordt ingezet op flexwoningen, transformatie en splitsen van woningen. • Betaalbaarheid: betere aansluiting van woonlasten bij het inkomen. Hierbij wordt de verduurzaming van woningen betrokken, omdat energiekosten een substantieel onderdeel uitmaken van de totale woonlasten. • Kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtsgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare gebieden en duurzame huisvesting voor iedereen. Bij dit doel speelt de verlaging van de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving.
Circulair Een belangrijk onderdeel van de circulaire samenleving is het scheiden en hergebruiken van grondstoffen. Voorheen “waardeloos” afval blijkt een nieuwe grondstof. In 2022 is het eerste volle jaar werken vanuit het nieuwe afvalbeleidsplan geëvalueerd. Daarnaast zijn de ambities ten aanzien van de hoeveelheden ingezameld restafval en herbruikbaar materiaal voor de jaren 2023 tot en met 2026 concreet geformuleerd. De ambities worden verwerkt in de begroting 2023-2026.
De uitwerking van de zes programma’s (woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, leefbaarheid en veiligheid, verduurzaming gebouwde omgeving en wonen en zorg voor ouderen) is in de eerste helft van 2022 gestart. Het Rijk neemt met deze agenda een grotere en meer normstellende rol bij de volkshuisvesting. Met de provincies wordt de nationale opgave op het gebied van woningbouw in beeld gebracht. Nadat definitieve afspraken zijn gemaakt worden deze vertaald naar lokale/regionale afspraken. Het Rijk werkt in dit kader aan (wijziging van) wetgeving.
Klimaatbestendig Begin 2022 is het beleidsplan ruimtelijke adaptatie (RAP) vastgesteld. Hierin zijn negen bestuurlijke ambities vertaald naar definities, doelstellingen en maatregelen. Klimaatadaptatie vraagt om een integrale aanpak. Het criterium “klimaat” is in 2022 onderdeel geworden van de meerjarige investerings- en onderhoudsplanning. Ook in de adviezen voor ruimtelijke ontwikkeling wordt het klimaat meegenomen. Er is aandacht voor het stimuleren van klimaatadaptief gedrag bij de inwoners van Rhenen. In 2022 gebeurt dit door een voorlichtingscampagne, samenwerking met Rhenam Wonen en het opstellen van een blauwgroene subsidieregeling.
Daarnaast wordt vanaf medio 2022 gewerkt aan aanscherping van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) in 2023. Hierin worden ook de opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, energietransitie, bereikbaarheid, (circulaire) economie en een toekomstbestendig landelijk gebied in samenhang bekeken.
A. Duurzaamheid
Het Rijk heeft gemeenten in 2022 om extra opvangplekken voor asielopvang en snellere huisvesting van statushouders gevraagd. Omdat het aanbod achterblijft wil de rijksoverheid de vergunningverlening naar zich toetrekken als een gemeente niet wil meewerken.
15
2.2
BEDRIJFSVOERING
Programma's
EN DI
ST
V
L ER
EN
IN
G
F YS
D
VE
I LI
E LE EN DDE M I GE SM AL NG KI EK
GH
EID
&
N
N EC O
OM
IE &
M HA
ND
HA VIN
G
I EK
R TOE
ISM
I A A L IJ K SOCHAPPEL C S A AT
E
Inleiding De beleidsverantwoording bestaat naast de programma overstijgende thema's uit zeven reguliere programma’s. Ze zijn een vast onderdeel van de producten uit de planning en control cyclus. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. De activiteiten worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. In de najaarsrapportage zijn de volgende onderdelen in een (deel)programma opgenomen:
1. 2. 3. 4. 5.
Wat willen we bereiken? Wat doen we nu? Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Wat zijn de ontwikkelingen bij de samenwerkende partners? Wat kost het?
16
Programma's
2.2.1 Programma 1 - Bedrijfsvoering Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Bedrijfsvoering hebben betrekking op: Bestuur: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Daarnaast nog de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerking. Organisatie: Het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Facilitair: Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de materiële componenten van informatisering & automatisering, personeel (waaronder opleidingen en arbodienst) en dergelijke.
H 2.2
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Participatie en meedoen In het voorjaar van 2022 is de nieuwe organisatievisie 2027 ‘Slim samenspel’ vastgesteld door het college van B&W. In deze visie staan een aantal ontwikkelopgaven die we voor de komende jaren willen realiseren. Dit zijn kwaliteitsimpulsen om enerzijds klaar te zijn voor grote maatschappelijke uitdagingen uit de Visie op Rhenen 2035. Anderzijds een betere en betrouwbare dienstverlening aan onze inwoners te kunnen geven. En niet onbelangrijk een aantrekkelijk werkgever te blijven in een steeds krapper wordende arbeidsmarkt. We hebben een mooie interne doorstroom van medewerkers kunnen realiseren. Dit komt omdat er veel aandacht is voor talentontwikkeling. Een voorbeeld is het flexteam. Een groot gedeelte hiervan bestaat uit jonge medewerkers die tijdens hun werkzaamheden hun talenten ontdekken en hierdoor kunnen groeien naar een andere interne functie. Hiermee benutten we de talenten van deze medewerkers optimaal en behouden we hen. Van de 23 vacatures is 50% ingevuld via doorstroming.
Wat kost het? Programma 1 - Bedrijfsvoering
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
8.084 N
642 N
490 V
8.237 N
7.634 N
7.823 N
192 V
187 V
135 N
244 V
111 V
64 V
7.892 N
455 N
354 V
7.993 N
7.523 N
7.759 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
17
H 2.2
Programma's
2.2.2 Programma 2 - Dienstverlening Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Dienstverlening hebben betrekking op: Rhenense publieksbalie, burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Nieuwe website In januari lanceerden we een nieuwe gemeentelijke website. Hiermee hebben we een grote stap gemaakt in onze digitale dienstverlening. De website is gebruiksvriendelijk, actueel en beter vindbaar. In tegenstelling tot onze vorige website (die nauwelijks te vinden was), staan we nu bovenaan in de zoekresultaten van Google. Het positieve effect hiervan was direct terug te zien in een vermindering van klachten/vragen over de website bij de telefoon en balie. Andere opzet en navigatie dankzij toptaken Toptaken zijn de belangrijkste taken of vragen waarvoor gebruikers naar de website komen. Dit kan per seizoen wisselen. Denk aan actuele thema’s zoals de jaarlijkse belastingaanslag of verkiezingen. Thema’s worden visueel ondersteund door iconen. Hierdoor zien gebruikers sneller wat het onderwerp is. De grootste winst: informatie is beter vindbaar en beter (voor-) leesbaar. Ook heeft de nieuwe website een frisse uitstraling en is deze helemaal smartphoneen tabletproof. Door gebruik te maken van uitklapmenu’s blijft de website overzichtelijk.
Met de gemeente Rhenen. Hoe kan ik u helpen?
18
Programma's
H 2.2
klantcontact (met name voor gemeenten) en creëert werkgelegenheid voor mensen met ‘een afstand tot de arbeidsmarkt’. De pilot van 3 maanden is verlengd. Het doel is een toekomstbestendig klantcontactcenter. Klant wordt direct geholpen De kwaliteit van de informatie die via de telefoon gedeeld wordt, is direct enorm toegenomen. Dit komt door het hoge kennisniveau van de medewerkers. Ook de snelheid waarmee mensen die bellen te woord gestaan worden, is toegenomen doordat de wachttijd sterk verminderd is. Kennisbank met specifieke en actuele informatie over Rhenen Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan een kennisbank met specifieke en actuele informatie over Rhenen. De kennisbank wordt gebruikt door zowel de mensen van Sociaal Plus als onze eigen medewerkers. Dit draagt straks zeker bij aan nog snellere en succesvolle afhandeling van telefoontjes.
Hogere score digitoegankelijkheid Dankzij de nieuwe website zijn we van een C- naar een B-status gegaan. Het omgaan met pdfdocumenten blijft een uitdaging en is de reden dat we net als de meeste gemeenten geen A-status hebben. Dit onderwerp blijft een prioriteit. Telefonie via Sociaal Plus Onze telefonie hebben we sinds april uitbesteed aan Sociaal Plus. Sociaal Plus is specialist in
E-Diensten We zijn bezig steeds meer diensten van Burgerzaken digitaal aan te bieden. Zo worden dit jaar onder meer nieuw toegevoegd: geboorte-aangifte doen, aangifte doen van overlijden en het aanvragen van een uittreksel uit de BRP of van de burgerlijke stand. Er zijn een aantal diensten die al digitaal mogelijk zijn (zoals een verhuizing doorgeven of huwelijksaanvraag). Hierbij is het proces sterk verbeterd. Dit resulteert in een gebruiksvriendelijkere aanvraag, betrouwbaardere informatie en minder kans op fouten. Met de E-Diensten bieden we inwoners optimale dienstverlening en brengen we efficiëntie aan in onze werkzaamheden aan de achterkant. In totaliteit hopen we dit jaar tien producten of diensten helemaal online aan te bieden.
Wat kost het? Programma 2 - Dienstverlening
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
673 N
60 N
32 V
700 N
628 N
447 N
0N
25 V
0N
25 V
53 V
30 N
673 N
35 N
32 V
675 N
575 N
477 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
19
H 2.2
Programma's
2.2.3 Programma 3 - Fysiek Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en instandhouden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Fysiek hebben betrekking op: Verkeer en openbare ruimte: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. Ruimtelijke ontwikkeling: Principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. Duurzaamheid: Energietransitie, klimaatbestendigheid en de circulaire economie.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Wonen: het tekort is onverminderd groot De ontwikkelingen rondom wonen zijn uitgewerkt in het programma overstijgende thema. De Nationale Woon- en Bouwagenda van de rijksoverheid vraagt om meer ambtelijke capaciteit om de opgaven lokaal op kunnen pakken. In de tweede helft van 2022 onderzoeken we of er gebruik gemaakt kan worden van de middelen en ondersteuning die het Rijk en de provincie hiervoor beschikbaar stellen. Klimaatadaptatie in de wijk: praktische duurzaamheid Begin 2022 is het beleidsplan ruimtelijke adaptatie vastgesteld. In dit beleidsplan worden negen bestuurlijke ambities vertaald naar definities, doelen en maatregelen. Eén van de bestuurlijke ambities heet “ontstenen en vergroenen”. Binnen deze ambitie is het stimuleren van klimaatadaptatie onder inwoners uitgangspunt. Een voorbeeld van de uitwerking van deze ambitie is de campagne “ga Rhenen ontstenen en vergroenen”. Op 21 mei 2022 heeft de gemeente Rhenen samen met Rhenam Wonen, Welzijn Rivierenstroom en de huurders die woonachtig zijn op de Meidoornlaan, Berkenlaan en Eikenlaan 33 voortuinen ontsteend en vergroend. Dit pilotproject had als doel om klimaatbestendig gedrag mogelijk te maken zonder financiële verplichtingen voor de huurders. Huurders krijgen de kans om zelf hun verantwoordelijkheid te nemen (coalitieakkoord).
Afvalcontainers, werkmateriaal, planten en teelaarde zijn beschikbaar gesteld. Het project heeft ook de sociale cohesie in de wijk gestimuleerd. Inwoners hebben elkaar geholpen en gesprekken kwamen op gang. In november 2022 zal een soortgelijke campagne plaatsvinden in Elst. Dit tweede pilotproject heeft een tweeledig doel: ervan leren en te kijken of een regulier vervolg mogelijk is. De voorbereiding vergen momenteel veel ambtelijke uren.
20
Programma's
H 2.2
voor multifunctioneel ruimtegebruik en slimme functiecombinaties bij grondgebonden zonnesystemen. Er komt beleid om zon op (grote) daken te stimuleren, bijvoorbeeld door financiële middelen beschikbaar te stellen om de dakconstructie te verstevigen. Omdat we de nieuwe beleidsregels willen kunnen verwerken stellen we de evaluatie en actualisatie van het Rhenense beleidskader voor zon op land uit tot 2023. De doorfietsroute Utrecht Science Park-Veenendaal “Via Regia” krijgt vorm Begin 2022 is de samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen de provincie Utrecht, de gemeenten Utrecht, Bunnink, Utrechtse Heuvelrug, Rhenen, Veenendaal en de universiteit Utrecht ondertekend. Daarnaast is er een overeenkomst getekend op basis waarvan de provincie Utrecht het project zal gaan uitvoeren. Het voor ons direct relevante deel loopt over de Veenseweg van Amerongen langs Elst over het landgoed Prattenburg. Daar kruist het de Rondweg West om vervolgens over de Kerkewijk het fietspad van Petenbos in te gaan. Wij hebben zelf al de aansluiting bij Kerkewijk verbeterd en daarnaast volgt binnenkort de herinrichting tot fietsstraat van de parallelweg achter restaurant de 3Zussen. Voortgang investeringsprojecten onder druk Eind 2021 is een projectleider bij openbare werken vertrokken. De bezetting bij het team Openbare Werken is onvoldoende om verschillende integrale projecten uit te voeren.
Het is nog niet bekend wanneer deze functie ingevuld kan worden; gekwalificeerde medewerkers zijn lastig te vinden. Ontwikkelingen zon op land De rijksoverheid heeft via een “zonnebrief” aangekondigd de beleidsregels voor zonnevelden aan te passen. Eind 2022 komen de nieuwe regels waaraan voldaan moet worden om zonnepanelen op land te kunnen plaatsen. Eén van de aangekondigde aanpassingen is de verplichting
Ontwikkelingen Rijnbrug Voor de verbreding van de Rijnbrug is extra budget benodigd. In tegenstelling tot de provincie Utrecht heeft de provincie Gelderland besloten om het aanvullende benodigde budget voor de verbreding van de Rijnbrug niet beschikbaar te stellen. Zij besloten een taskforce in te zetten om financiële mogelijkheden en kansen breder te verkennen. De uitkomsten van deze taskforce worden in het vierde kwartaal van 2022 verwacht. In afwachting van deze uitkomsten is de status van het project onduidelijk. Het onderzoek van de taskforce leidt op zijn minst tot een vertraging in het project, waardoor er in 2025 en 2026 geen verbreding van de Rijnbrug kan worden verwacht.
Programma 3 - Fysiek Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
3.287 N
6N
108 V
3.184 N
2.814 N
5.156 N
116 V
268 V
156 N
228 V
559 V
2.185 V
3.171 N
263 V
48 N
2.956 N
2.255 N
2.971 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
21
H 2.2
Programma's
2.2.4 Programma 4 - Sociaal maatschappelijk Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Sociaal maatschappelijk hebben betrekking op: Jeugd preventief: Onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd-/jongerenwerk. Jeugd maatwerk: Leerlingenvervoer, de jeugdhulp, de jeugdveiligheid. Maatschappelijke ondersteuning preventief: Maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen, volksgezondheid), sport, bibliotheek, muziek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsport-coaches. Maatschappelijke ondersteuning maatwerk: GGZ en WMO. Participatie preventief: Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. Participatie maatwerk: Sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid en de schuldhulpverlening.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Voortgang uitvoering Impulsplan Covid 19 De afgelopen periode is een deel van het Impulsplan uitgevoerd door diverse partners uit de samenleving, onder regie van de programmacoördinator en diverse ambtenaren. Doordat er extra financiële ruimte vrij is gekomen als gevolg van het raadsbesluit, is aan het Impulsplan een (tijdelijke) subsidieregeling voor evenementen toegevoegd en uitgevoerd. Op dit moment is nog niet te voorspellen of er weer een coronagolf in het najaar te verwachten is. Dit heeft mogelijk ook gevolgen voor de verdere uitvoering van het Impulsplan in de laatste maanden van dit jaar. In het vierde kwartaal van 2022 evalueren we de uitvoering van het project. Deze evaluatie leggen we ter informatie voor aan het college en de raad. Uit de afsluiting en de bijbehorende evaluatie zal blijken of de ingezette aanpak voldoende is voor het beoogde doel, of dat een vervolgaanpak voor de langere termijn aanpak nodig is. Als er een vervolgaanpak nodig zal zijn vragen we hierover een besluit aan het college en aan de gemeenteraad. Opvang van Oekraïners in Rhenen Het jaar 2022 staat in het teken van de oorlog in Oekraïne. Dit heeft onder andere de vluchtelingencrisis als gevolg.
We bieden hulp bij huisvesting, kinderopvang en scholing, vervoer, werk en inkomen, gezondheidszorg, veiligheid, vrijetijdsbesteding, bewegen en sport, etc.. Uit oogpunt van veiligheid hebben we bijvoorbeeld georganiseerd dat 24 kinderen uit Oekraïne vanaf 8 jaar een zwemdiploma kunnen halen. De kosten en baten blijven afhankelijk van het aantal vluchtelingen dat in onze gemeente staat ingeschreven en dat gebruik maakt van particuliere en gemeentelijke opvang. Over de verschillende regelingen met betrekking tot de vergoedingen aan gemeenten voor de opvang van Oekraïners bestaat nog veel onzekerheid en/ of onduidelijkheid. De verwachting is dat per oktober de leefgeldregeling door het Rijk gewijzigd
22
Programma's
wordt. Welke financiële gevolgen dit zal hebben, is nog onbekend. Het is de bedoeling dat we het vluchtelingenvraagstuk in financiële zin budgettair neutraal in de jaarrekening verwerken en dat het te verwachten overschot in een bestemmingsreserve wordt gestort. Daaruit kunnen bijvoorbeeld eventuele (exploitatie)tekorten van de flexwoningen worden gedekt. In het vierde kwartaal van 2022 wordt u door middel van een informatienota geïnformeerd over de ontwikkelingen. Het bieden van extra ondersteuning aan jongeren en jeugdigen na de corona pandemie Een maatschappelijke ontwikkeling, die we ook in Rhenen zien, is het na effect van de corona pandemie op jeugdigen1. Corona heeft impact gehad op de mentale, fysieke en sociale gezondheid van jeugdigen. Angst, somberheid en stress kwamen bij de leeftijdsgroepen 12-18 en 18-25 jaar vaker voor. Hiernaast zijn ze minder gaan bewegen. Samenwerkingspartners als onderwijs, welzijnswerk jeugd (jongerenwerk) en de buurtsportcoaches zien deze impact op het welbevinden van jeugdigen terug in hun gedrag. Met de meeste jeugdigen gaat het gelukkig goed, zij zijn voldoende veerkrachtig. Echter, de kinderen en jongeren waarbij de mentale, fysieke en sociale gezondheid verslechterd is hebben extra ondersteuning nodig. Onder meer de sociale vaardigheden zijn minder goed ontwikkeld, waardoor jeugdigen zich minder goed kunnen redden.
Er is een toename te constateren in het gebruik van genotsmiddelen. En jeugdigen zijn zich meer gaan bewegen in de online leefwereld, wat nieuwe gevaren en ongewenste gedragingen met zich meebrengt, zoals online pesten en sexting. Er wordt door de gemeente extra ondersteuning geboden aan onze jongeren en jeugdigen met behulp van het Impulsplan Covid 19 en de NPO gelden. Hiernaast is er vanuit het lokale Preventieakkoord extra aandacht en inzet. 1
H 2.2
De volgende nieuwe activiteiten en projecten zijn opgezet. Het zijn pilots die vooralsnog van tijdelijke aard zijn. De verwachting is dat het wenselijk is om deze activiteiten in 2023 te kunnen continueren. 1. Talenthouse Rhenen: ontmoeting, activiteiten en voorlichting onder begeleiding van jongerenwerk. Gedurende 1 dagdeel per week, gestart vanaf begin mei 2022. 2. Tiener- en jongereninloop Achterberg: tiener groepsactiviteiten in spelvorm. Gedurende 1 ½ uur per week, gestart vanaf begin mei 2022. Jongereninloop gedurende 1 ½ uur per week, gestart vanaf februari 2022 met opzetten jongerenbestuur, onder begeleiding van jongerenwerk. Samen organiseren ze activiteiten voor jongeren uit Achterberg. Het doel is: aanbieden van positieve alternatieve vrijetijdsbesteding (als tegenhanger van gebruik genotsmiddelen). 3. Jongerenwerk op de Pantarijn: extra ondersteuning gericht op sociaal-emotionele vaardigheden. Activiteiten: preventieve activiteiten rondom risico thema’s zoals online veiligheid en sociale groepsdruk. In de vorm van gastlessen (in samenwerking met Halt) en naschoolse activiteiten. Start: vanaf september 2022 t/m 31 juli 2023. 4. Preventief aanbod op de basisscholen door jongerenwerk: extra voorlichting en training op risicothema’s: online veiligheid, groepsdruk en alcohol en middelengebruik. Start vanaf september 2022. 5.
Sportproject voor jongvolwassenen: voor jongeren die geen opleiding of werk (meer) hebben en waarbij de mentale, fysieke en sociale gezondheid achteruit is gegaan. Zij worden groepsgewijs door middel van sport & gesprek professioneel ondersteund bij het vormgeven van hun leven en toekomstperspectief. Start vanaf mei 2022. Er zijn nu 5 deelnemers. Er wordt extra inzet gepleegd op werving van deelnemers bij het CJG, de Praktijkondersteuner huisartsen GGZ (POH ‘er GGZ) en bij het RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) voor voortijdig schoolverlaters.
Bron: 6. Coronacrisis en jongeren (cbs.nl) , Jongeren in tijden van corona | RIVM
23
H 2.2
Programma's
Woonplaatsbeginsel Jeugdwet Op 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet veranderd. Het woonplaatsbeginsel is een hulpmiddel om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is voor de jeugdhulp aan een jeugdige. In de nieuwe definitie ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens de Basisregistratie Personen (de BRP). Deze definitie is van toepassing voor jeugdhulp zonder verblijf. Bij jeugdhulp met verblijf is de woonplaats: de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres had in de zin van de Wet basisregistratie personen. In de praktijk betekent dit dat overdrachten hebben plaatsgevonden tussen gemeenten voor wat betreft kinderen met indicatie jeugdhulp verblijf (jeugdzorg+, verblijf en pleegzorg). Dit was een enorme uitzoekklus die nog niet is afgerond. We hebben met name kinderen in pleegzorg overgedragen aan andere gemeenten. Daarentegen hebben wij kinderen in pleegzorg en verblijf ontvangen. Binnen het budget verblijf kunnen we op dit moment de mutaties opvangen. De bedoeling was dat alle overdrachten zouden plaatsvinden voor 1 juli 2022. Dit is niet gelukt. Niet iedere gemeente heeft deze omzetting goed volbracht. Sommige gemeenten gaan opnieuw hun bestanden door. Zo weten we dat we binnenkort nog drie jeugdige in pleegzorg krijgen overgedragen van de gemeente Veenendaal.
Ook van andere gemeenten kunnen we nog overdrachten verwachten. De gehele overdacht kan nog enkele jaren duren. Vrijwilligersondersteuning In 2022 is het vrijwilligersondersteuningsbeleid 2022-2025 vastgesteld door het college. Belangrijke thema’s zijn continueren, stimuleren en samenwerken. Doel hiervan is dat er in
Rhenen voldoende vrijwilligers zijn en dat zij zich gesteund en gewaardeerd voelen. Dit jaar is de Cunera Verenigingswaardering 2022 uitgereikt aan drie verenigingen. Om vrijwilligers in het zonnetje te zetten, de verscheidenheid van het vrijwilligerswerk te laten zien en andere inwoners te interesseren voor vrijwilligerswerk is het Vrijwilligersmagazine uitgebracht. Huiskamer van Elst Sinds 1 juni 2022 is de Huiskamer van Elst geopend. Iedere ochtend tussen 10:00 en 12:00 uur staat de koffie klaar in Het Bestegoed in Elst. De huiskamer van Elst is een samenwerking tussen de gemeente, bibliotheek ZOUT, Welzijn Rivierstroom en vrijwilligers. In de huiskamer van Elst kunnen inwoners vrij binnenlopen, elkaar ontmoeten, een praatje maken of een krantje lezen. Inkoop van hulpmiddelen WMO In maart 2022 besloot het college positief over het startdocument van de Europese aanbesteding voor hulpmiddelen in de gemeente Veenendaal (penvoerder), Renswoude en Rhenen. Op basis van de reacties van de leveranciers bleek de aanbesteding niet haalbaar, zodat deze is ingetrokken. De gemeente Rhenen is opnieuw gestart met een Europese aanbesteding en heeft als overbruggingsperiode met de huidige leveranciers nieuwe afspraken gemaakt voor het leveren van hulpmiddelen. Mogelijk lopen we hierdoor bij de inkoop van de hulpmiddelen een rechtmatigheidsrisico.
Middels een collegebesluit in september zal de raad via de leesmap nader worden geïnformeerd.
24
Programma's
Plan van aanpak Armoedebestrijding De looptijd van het plan van aanpak Armoedebestrijding is verlengd tot eind 2022. Kern van het plan is nieuwe werkwijzen te vinden voor de bestrijding van armoede. Doelstelling is om in de looptijd van het project 25 gezinnen structureel te helpen bij het oplossen van hun armoedevraagstuk. Deelname aan het project is vrijwillig en mag geen bestaande trajecten doorkruisen. Er is een kerngroep geformeerd met vrijwilligers (Hulpmaatje, Buurtgezinnen) en medewerkers van verschillende gemeentelijke teams (Werk en Inkomen, Budgetloket, Sociaal Team en Jeugdteam). Deze kerngroep heeft inmiddels 20 gezinnen in beeld. Oplossingen blijken veelal binnen bestaande regelgeving en dienstverlening mogelijk. Door betere onderlinge verwijzing, beter gebruik van discretionaire bevoegdheden of hardheidsclausules. Daarnaast is voor 2022 een maatwerkbudget beschikbaar voor financiële oplossingen die niet binnen de bestaande regels gevonden kan worden. Energiearmoede Op initiatief van Hulpmaatje Rhenen is begin dit jaar een werkgroep geformeerd voor het opstellen van een aanpak tegen energiearmoede. De werkgroep bestaat uit vertegenwoordiging van: Hulpmaatje Rhenen (tevens initiatiefnemer), Vallei Energie, het Energieloket Rhenen, Rhenam wonen, Welzijn Rivierstroom en de gemeente. De opdracht voor het uitvoeren van deze aanpak is belegd bij Vallei Energie.
De strekking van deze aanpak is: • Energiecoaches bezoeken inwoners van Rhenen die te maken hebben met energiearmoede. Zij geven advies over energiegebruik, energiecontract en verstrekken zo nodig energiebesparende producten (radiatorfolie, spaar- en ledlampen, etc.).
H 2.2
•
Vrijwilligers van “Groen Klussenteam” kan inwoners helpen met het aanbrengen van deze producten. • Gemeente zorgt in samenwerking met Rhenam wonen voor een voorlichtingscampagne • Werving, training en begeleiding van de energiecoaches en klussenteam is belegd bij Vallei Energie. Vrijwilligers hiervoor worden zo mogelijk gevonden onder inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. • Naast de inzet van energiecoaches worden energiebesparende materialen beschikbaar gesteld. Vanuit het Rijk is een specifieke uitkering beschikbaar gesteld aan gemeenten. Deze aanpak wordt bekostigd vanuit deze middelen. De komende periode wordt nagedacht over extra maatregelen om energiearmoede tegen te gaan. Vroegsignalering schulden In april 2022 is de pilot vroegsignalering van schulden afgerond. In de pilot hebben we ervaring opgedaan met verschillende varianten om vroegtijdig problematische schulden op te sporen en inwoners hulp aan te bieden. Op basis van de praktijkervaringen en de landelijke leidraad voor vroegsignalering zijn we gekomen tot een aanpak vroegsignalering van schulden in Rhenen. Deze aanpak hebben we doorgerekend naar een inschatting van de benodigde personele inzet. Voor 2022 zijn voor deze aanpak incidenteel financiële middelen beschikbaar gesteld vanuit het Impulsplan Covid 19.
Contractafspraken met Veenendaal worden na het zomerreces toegevoegd aan de DVO Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Energietoeslag De hoge inflatie (cbs: augustus 2022: 12,0 procent) en de stijgende energieprijzen zorgen voor
25
H 2.2
Programma's
financiële betalingsproblemen bij een groot deel van de bevolking. Voor burgers met een laag inkomen heeft het Rijk een compensatieregeling (Energietoeslag) vastgesteld. De gemeente Rhenen geeft (met Veenendaal) uitvoering aan deze regeling. Deze toeslag bedraagt € 800 per huishouden. Daarnaast verstrekken wij vanuit de raadsbrede motie lastenverlichting (motie 6M6 van de raadsvergadering op 11 november 2021) € 100 extra aan inwoners met een inkomen tussen 100 en 120% van het bestaansminimum. Inmiddels ligt er landelijke besluitvorming om de energietoeslag te verhogen tot € 1.300 per huishouden. Deze wijziging wordt doorgevoerd in ons beleid en uitvoering. Handhaving Tot juni werd bij de uitvoering van de Participatiewet gebruik gemaakt van de DPS matrix voor de inschatting van frauderisico’s. Hier zijn we mee gestopt, omdat de matrix niet meer valide bleek te zijn. In het najaar volgt een voorstel aan de raad voor een nieuwe methodiek.
Wat zijn de ontwikkelingen bij de samenwerkende partners? Personeelstekort We signaleren bij zorgaanbieders een personeelstekort. Met name bij de zorgaanbieders huishoudelijke ondersteuning leidt dit (in de zomermaanden) tot een cliëntstop. Hierdoor hebben cliënten minder vrije keuze tussen de gecontracteerde aanbieders, immers de enige keuze is de aanbieder die nog ruimte heeft om nieuwe cliënten aan te nemen. Daarnaast duurt het hierdoor vaak langer voordat iemand ondersteuning kan krijgen. Een ander risico is dat op termijn de aanbieders hogere tarieven gaan vragen en dit te verdisconteren in de salarissen om zo nieuw personeel aan te trekken. Evaluatie transitieplan IW4 IW4 heeft in 2018 een nieuwe bestuurlijke opdracht gekregen. Om die te kunnen realiseren is een transitieplan opgesteld en uitgevoerd. De evaluatie van dit plan wordt in de tweede helft van 2022 opgeleverd.
Vooruitlopen op aanpassingen in de Participatiewet In 2022 zijn aanpassingen in de Participatiewet in voorbereiding. Deze zullen naar verwachting in 2023 in werking treden. Verwachte wijzigingen betreffen onder andere de vrijlating van giften en de afschaffing van de kostendelersnorm tot 27 jaar. In afwachting daarvan roepen de minister en maatschappelijke organisaties gemeenten op om optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die de wet nu al biedt. De gemeente Rhenen kent inmiddels een vrijlating van giften. Bij de beoordeling van de kostendelersnorm is er de mogelijkheid van een individuele beoordeling. Vooralsnog lijkt er geen aanleiding om verder vooruit te lopen op de wijzigingen. Wat kost het? Programma 4 Sociaal maatschappelijk
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
18.715 N
1.080 N
447 N
20.242 N
19.016 N
18.163 N
72 V
837 V
0N
908 V
254 V
276 V
18.643 N
243 N
447 N
19.334 N
18.761 N
17.888 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
26
Programma's
2.2.5 Programma 5 - Economie & toerisme Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel De gemeente Rhenen streeft naar een duurzame toeristische en economische groei / positie op zowel lokaal als regionaal niveau met inachtneming van de kwaliteit van de leefomgeving. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Economie & toerisme hebben betrekking op: Het ondernemersklimaat, de markten, evenementen, cultuur, het monumentaal vastgoed (Cuneratoren, stadsmuren), de lokale omroep, de VVV, Kwintelooijen en de passantenhaven. Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Economische Agenda Begin 2022 is de Economische Agenda ter consultatie aangeboden aan de gemeenteraad. Deze is uiteindelijk niet behandeld. De Economische Agenda wordt met haar eigen focuspunten geactualiseerd en geprioriteerd. In het kader van het ondernemersklimaat heeft de gemeente regelmatig overleg met de ondernemerskringen in onze gemeente. Agrarische sector en landelijk gebied Het Rijk heeft aangegeven wat de opgave gaat worden voor het onder andere het verminderen van stikstof. Dit heeft grote gevolgen voor de landbouwsector in Nederland en daarmee ook
H 2.2
voor onze gemeente. Het kabinetsbesluit heeft geleid tot grote maatschappelijke onrust binnen de agrarische sector. Als gevolg hiervan uitte dit zich in grote boerenprotesten en het aanstellen van een bemiddelaar. De gemeente Rhenen heeft begin juli in Achterberg een bijeenkomst georganiseerd om over dit onderwerp te spreken met agrariërs uit de gemeente Rhenen. Ook op andere vlakken heeft de gemeente zich de afgelopen tijd ingezet voor de agrariërs. Zo nemen we deel aan het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied van regio FoodValley. Verder zijn we aangesloten bij de gebiedstafels in het kader van de Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof van Provincie Utrecht. Als laatste neemt de gemeente deel aan het gebiedsproces Binnenveld. Dit gebiedsproces bestaat uit verschillende fases. In de eerste fase zijn de verschillende opgaven voor dit gebied verkend en inzichtelijk gemaakt. Begin september is de tweede fase gestart. In deze fase zijn tot nu toe de opgaven verder geconcretiseerd en een aanzet gemaakt voor een gebiedsvisie. Het uiteindelijke resultaat van het gebiedsproces (gebiedsvisie en gebiedsagenda) dient een gedragen beeld te geven van de toekomst van het Binnenveld waarbij ook concreet maatregelen zijn opgesteld om dat beeld te bereiken. Toerisme & recreatie Op 7 april vond de opening van het toeristische seizoen plaats in de Cunerakerk en het Stadsmuseum.
Het was de eerste keer in een paar jaar tijd dat het Regionaal Bureau voor Toerisme, Heuvelrug en Vallei de regionale vrijetijdssector op de gebruikelijke manier bij elkaar kon brengen. In het dagprogramma was ruime aandacht voor lokale ontwikkelingen en activiteiten. Hierdoor is het aanbod van Rhenen extra onder de aandacht gebracht van de regionale stakeholders.
27
H 2.2
Programma's
Vuelta Zaterdag 20 augustus stond in het teken van de tweede etappe van de Spaanse wielerronde La Vuelta. Rhenen was onderdeel van het parcours als doorkomstgemeente. Verschillende activiteiten en bezienswaardigheden vonden plaats in de binnenstad en rondom het parcours, om deze bijzondere gelegenheid extra kleur te geven. Dit leverde mooie beelden op als promotie voor de Utrechtse Heuvelrug. Cultuur en erfgoedbeleid Er wordt hard gewerkt aan de afronding van de Erfgoedvisie en aan het opstellen van een uitvoeringsagenda 2022-2026. Er wordt ook gewerkt aan een nieuwe Cultuurnota voor de periode 2023 - 2027 waarin aandacht zal worden besteed aan cultuur- en muziekonderwijs voor kinderen. Het convenant van het Stadsmuseum is vernieuwd voor de looptijd 2022-2026. Jaarlijks vindt een evaluatie plaats met de directeur en het bestuur van het Stadsmuseum. Stadshaven Eind 2021 heeft de gemeente Rhenen opdracht verleend aan het bureau de Boer & de Groot om gemeente en initiatiefgroep te begeleiden en te adviseren bij de fase van het voorlopig ontwerp in het kader van de herontwikkeling van de stadshaven Rhenen. Doel van de opdracht is het opleveren van een definitieve voorkeursvariant, afgewogen op basis van investeringskosten, te doorlopen procedures, bevindingen van bevoegde gezagen en uitvoerbaarheid. In 2022 zijn er een aantal onderzoeken uitgevoerd (o.a.
bodem- en flora & fauna-onderzoek), gesprekken geweest met RWS en de Provincie en discussies met de initiatiefgroep en betrokkenen vanuit de gemeente. Daarnaast zijn er stappen gezet in de planvorming rond de herontwikkeling van het omliggende gebied. Samen met de klankbordgroep, waarin omwonenden, initiatiefgroep, belangenorganisaties en gemeente zitting hebben, zijn we bezig plannen te ontwikkelen met onder-
steuning van een externe landsschapsarchitecte. Eind dit jaar willen we hiervoor een ontwerpplan presenteren. Wat zijn de ontwikkelingen bij de samenwerkende partners? Regio Foodvalley: A. ondernemersdesk In december 2021 is het Ondernemersdesk Regio Foodvalley gestart. De ondernemersdesk moet een brugfunctie vervullen tussen de ondernemers en plannen/projecten binnen de regio. Daarnaast is het een vraagbaak voor alle ondernemers in de regio. In 2022 heeft het ondernemersdesk geholpen bij het bundelen en het aanvragen van corona-steunmaatregelen voor ondernemers. B. Visie op bedrijventerreinen In de Visie Werklocaties hebben de regiogemeenten een gezamenlijke visie opgesteld rondom bedrijventerreinen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het regionaal afstemmen van de vraagaanbodverhoudingen, maar ook de focus op toekomstbestendige bedrijventerreinen. De uitwerking van deze visie vindt plaats in het Regionaal Programma Werklocaties. Beide documenten zijn dit jaar geactualiseerd. C. Human capital agenda In 2022 is vanuit de Regio Foodvalley de Human Capital Agenda vastgesteld. Een van de actielijnen richt zich op het oplossen van kwantitatieve tekorten op de arbeidsmarkt. Hiervoor willen ze jaarlijks het onbenut arbeidspersoneel in de regio in beeld brengen, monitoren en vervolgens actiepunten opstellen om belemmeringen weg te nemen.
Binnen regio FoodValley is dit jaar een onderzoek gestart en afgerond over de economie van de toekomst. Dit onderzoek is belangrijke input voor de verdere uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie.
Wat kost het? Programma 5 - Economie & toerisme
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
1.196 N
345 N
8N
1.549 N
1.077 N
939 N
83 V
353 V
0N
436 V
14 V
22 N
1.113 N
8V
8N
1.113 N
1.063 N
962 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
28
Programma's
H 2.2
2.2.6 Programma 6 - Veiligheid & handhaving Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Veiligheid en handhaving hebben betrekking op: Openbare orde & veiligheid: De criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. Handhaving: Juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s. Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Integraal veiligheidsplan Het gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan (IVP) loopt per 2023 af. Hetzelfde geldt voor het tweejarig Uitvoeringsprogramma IVP (UVP). Dit betekent twee dingen. Enerzijds dat er al vier jaar in gezamenlijkheid geïnvesteerd is in het voorkomen, aanpakken en oplossen van gemeentegrensoverschrijdende veiligheidsvraagstukken. Anderzijds dat er actief stappen ondernomen moeten worden om toe te werken naar een nieuwebeleidsperiode. Er is inmiddels sprake van een constructieve samenwerking met de gemeenten Veenendaal, Renswoude, Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duurstede. Daarmee is een goede basis gecreëerd voor een opvolgende beleidsperiode (2023–2026). De eerste stappen naar het nieuwe IVP 2023–2026 zijn inmiddels gezet.
Alles wijst erop dat de huidige samenwerking verder bestendigd en uitgebreid gaat worden. Het gezamenlijk IVP 2023 – 2026 en het UVP 2023 – 2024 worden vastgesteld in het eerste kwartaal van 2023. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Waarschijnlijk treedt de omgevingswet op 1 januari 2023 in werking. Hopelijk komt hierover snel duidelijkheid vanuit het kabinet. Met de komst van de Omgevingswet hangt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (verder: Wkb) nauw samen. Deze wet zorgt voor een grote verandering van het gemeentelijk toezicht op nieuwe bouwactiviteiten. Hoewel die verandering groot is, blijft de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en voor de omgevingsvergunningen die voor de komst van de Omgevingswet worden verleend. Komende tijd zetten we in op het aanschaffen en inrichten van een VTHmodule en het inrichten van processen voor de Wkb om zo goed met de Wkb aan de slag te kunnen gaan.
Buitengewoon opsporingsambtenaren In onze gemeente spelen boa’s een belangrijke rol in het bevorderen van de leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte en in de natuur. De boa’s worden in de openbare ruimte ingezet bij overtredingen die zien op leefbaarheid, overlast, verloedering en/of veiligheid. Voor de handhaving van de openbare orde is de politie verantwoordelijk, boa’s zijn dat niet. Ook 29
H 2.2
Programma's
worden onze boa’s alleen ingezet als gevaarzetting niet te verwachten is. Daarnaast zijn onze boa’s in de openbare ruimte en in de natuur aanwezig als gastheer van onze gemeente, als vraagbaak voor onze inwoners en als ogen en oren in de wijk voor de interne organisatie. Omdat boa’s een steeds belangrijker plek in onze samenleving innemen, is de minister van Justitie en Veiligheid druk bezig met aanpassingen van en nieuwe ontwikkelingen in het boabestel. Zo wordt in de loop van 2023 aan boa’s de toegang tot het rijbewijzenregister van het RDW verleend, waardoor het vaststellen van de identiteit van personen zelfstandig door de boa en daarmee zonder tussenkomst van de politie kan worden gedaan. Ook wordt de toekenning van geweldsmiddelen op een andere manier ingestoken. Wij krijgen op dit proces uitdrukkelijk meer invloed dan nu het geval. Voor de komende jaren is de samenwerking tussen boa’s en politie een belangrijk onderdeel waaraan we nadrukkelijk aandacht besteden. Boa’s en politie werken in onze samenleving met en naast elkaar en wij menen dat een gezamenlijke intensievere samenwerking zeer ten goede komt aan een leefbaar en veilig Rhenen.
Wat kost het? Programma 6 - Veiligheid & handhaving
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
2.180 N
114 N
8N
2.302 N
2.242 N
2.139 N
56 V
55 V
0N
111 V
44 V
108 V
2.124 N
59 N
8N
2.191 N
2.198 N
2.031 N
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
30
Programma's
H 2.2
2.2.7 Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel In dit programma zijn de middelen verantwoord, die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten). Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in het programma Algemene dekkingsmiddelen hebben betrekking op: Belastingen: Alle belastingopbrengsten en de dienstverleningsovereenkomst uitvoering belastingen met de gemeente Ede. Overige algemene dekkingsmiddelen: Uitkeringen uit het gemeentefonds, rentelasten, vennootschapsbelasting, stelposten voor prijs en looninflatie, budget bestuursprogramma .
Wat kost het? Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
Begroting 2022
Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2020
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2021
vastgestelde wijzigingen tot en met 1 juli
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
34.299 V
1.223 V
825 V
36.348 V
35.280 V
32.721 V
58 V
36 V
0N
94 V
72 N
507 N
34.358 V
1.259 V
825 V
36.442 V
35.207 V
32.213 V
(€ x 1.000) Saldo van baten en lasten (A)
Jaarrekening 2021
31
H 2.2
Exploitatie
H3 FINANCIËLE BEGROTING
De financiële begroting bestaat uit (een toelichting op): (3.1) Het financieel beeld (3.2) De exploitatie 2022 (3.3) De geprognotiseerde balans ultimo 2022
32
Financieel beeld
H 3.1
3.1 Financieel beeld Het financieel beeld bestaat uit (een toelichting op): (3.1.1) Inleiding (3.1.2) Resultaat (3.1.3) Financiële positie
3.1.1 Inleiding Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. Het gemeentelijk huishoudboekje moet dus op orde zijn. De afgelopen jaren had de gemeente een solide financiële positie. Deze positie werd bevestigd door de provincie als toezichthouder en door de accountant. Ook in 2022 weten we de solide financiële positie vast te houden. Dat blijkt uit de beoordeling van een aantal pijlers onder ons financieel beleid. Ten opzichte van de Voorjaarsrapportage is de financiële positie in 2022 verbeterd. De pijler “structurele exploitatieruimte” laat in deze rapportage een voordeel zien. Dit betekent dat de structurele lasten volledig zijn afgedekt met structurele baten. Meer hierover leest u in onderdeel 3.1.3 Financiële positie.
3.1.2 Resultaat Het geraamd resultaat 2022 bedraagt € 2.180.000 voordelig. Dit resultaat bestaat uit een voordelig structureel resultaat van € 674.000 en een incidenteel resultaat van € 1.506.000 voordelig. Het incidentele resultaat betreft vooral mutaties aan reserves. Ten opzichte van de Voorjaarsrapportage is het geraamd resultaat met € 701.000 verbeterd. De grootste verschillen zijn hieronder toegelicht. Een uitgebreide analyse per programma vindt u terug vanaf pagina 40. Overzicht grootste verschillen (€ x 1.000): 1. Structurele daling kosten jeugdveiligheid 2. Stijging kosten ambulante jeugdhulp en lokale inkoop 3. Vrijval budget Woonplaatsbeginsel 4. Voordeel woningbouwaanpassingen, vervoersmiddelen en rolstoelen. Verder voordeel bij de bijstand door lager aantal bijstandsdossiers 5. Budget energietoeslag voor huishoudens met energiearmoede 6. Uitkeringen gemeentefonds n.a.v. meicirculaire 2022 (waaronder energietoeslag, klimaatakkoord en participatie) 7. Reserveringen middelen uit meicirculaire 2022 waaronder middelen klimaatakkoord en participatie)
€ 160 V € 140 N € 152 V € 104 V € 534 N € 1.118 V € 314 N 33