Bijlage 1 Kadernota ontwerp herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg

ONTWERP Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg

Kadernota

Colofon Opdrachtgever Contactpersoon

: :

gemeente Rhenen Ronald Keijman

Opgesteld door Gecontroleerd door

: :

Hans van Rijen Roel Koenraad

Project/documentnummer : Status :

120137.001-R05 kadernota definitief

‘s-Hertogenbosch, 22 september 2020

Ontwerp Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING

4

2

DE HUIDIGE WEG

5

2.1

HET ZUIDELIJKE DEEL

5

2.2

HET MIDDELSTE DEEL

5

2.3

HET NOORDELIJKE DEEL

6

2.4

OVERIGE KENMERKEN

6

3

PARTICIPATIE

7

3.1

PARTICIPATIE NAAR FASE

7

3.2

COMMUNICATIEMIDDELEN

8

4

KADERS VOOR HET ONTWERP

9

5

PLANNING EN FINANCIËN

10

BIJLAGE - VERKENNING

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

11

www.exante.nl

pagina 3 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

1 Inleiding Deze kadernota is de start van het opstellen van een ontwerp voor de herinrichting. In deze kadernota leest u over het volgende: 1. 2. 3. 4.

aanleiding: een beschrijving van de huidige weg; invulling van de participatie om tot het wegontwerp te komen; voorstellen voor kaders voor het wegontwerp; toelichting op de verwachtte planning en de daarbij horende financiële keuzes.

In het ontwerp wordt de Nieuwe Veenendaalseweg, van de Herenstraat tot het Paardenveld opgenomen. Uitgangspunt is dat alle gemeentelijke en openbare gronden worden meegenomen bij het ontwerp. Dit biedt ook kans voor het plein voor het Huis van de gemeente. Ook de kruispunten met het Paardenveld en Herenstraat worden meegenomen bij de totstandkoming van het ontwerp.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 4 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

2 De huidige weg De Nieuwe Veenendaalseweg is anders dan de naam doet vermoeden helemaal niet zo nieuw. De weg staat al op kaarten uit begin van de 19e eeuw. In 1937 krijgt de weg de huidige naam. In die tijd verandert de weg van een weg tussen tabaksvelden, in de weg zoals we die nu kennen. Een weg waaraan wordt gewoond, gewerkt en gezorgd. Veel aanpassingen zijn er niet geweest aan de weg sinds de vervanging van de riolering in de jaren ‘80. Het gedeelte van de weg waar we hier over schrijven ligt tussen de Herenstraat en het Paardenveld. De weg bestaat in zijn uitstraling en gebruik uit drie delen:

2.1

Het zuidelijke deel Aan de zuidkant kruist de weg met de (drukkere) Herenstraat. Deze weg ontsluit Rhenen richting Wageningen en de Rijnbrug. Op het kruispunt is veel gebeurd. In 1994 is de brandweerkazerne die hier stond verplaatst en is het kruispunt een rotonde geworden. De rotonde en het aansluitende deel van de weg maken deel uit van de 30 km/uur zone van het centrum. In 2011 hebben het gemeentehuis, appartementencomplex en café aan de westzijde van de weg plaatsgemaakt voor het Rhenense Hof. Daarin zitten winkels, appartementen en een parkeergarage van twee verdiepingen. Ten noorden hiervan is in de jaren ’90 het appartementencomplex “Bergpoort” gebouwd. Ten noordoosten daarvan staan sinds 1997 drie woontorens. Tenslotte liggen langs dit deel van de weg enkele winkels. Dit deel heeft een stenig karakter, met bebouwing dicht op de weg en weinig tot geen groen. Ten opzichte van de rest van de weg rijdt op dit deel wat meer verkeer. Ook omdat hier de toegang tot parkeerplaatsen van het centrum ligt: Het Rhenense Hof en De Brakken. Er steken regelmatig voetgangers over. Voor hen is ter hoogte van het Rhenense Hof een strook klinkers in het midden van de weg aangelegd. Inmiddels ervaren overstekende voetgangers dit niet als verkeersveilig.

2.2

Het middelste deel Ten noorden van de Bantuinweg verandert de weg. Op de hoek staat de apotheek, waarnaast het afgelopen jaar appartementen voor begeleid wonen zijn gebouwd. Op de plek waar voorheen de bibliotheek was. Daarnaast staat de Tollekamp. Dit verzorgingshuis is al vele jaren gevestigd langs de weg. Tien jaar terug is er nieuwbouw gepleegd, waarbij de ingang is verplaatst naar de Dokter Wallerstraat. Daardoor wordt de inrit nu niet meer gedeeld met het gezondheidscentrum dat ernaast ligt. In het gezondheidscentrum is onder andere de huisartsenpraktijk Nieuw-Rhenen gehuisvest. De voormalige gereformeerde kerk die er naast staat wacht op de slopershamer. Hier wordt waarschijnlijk een nieuw gezondheidscentrum gerealiseerd. Naast de kerk zit een winkel, waar wekelijks materialen worden gebracht en gehaald. Daarvoor parkeert een vrachtwagen op de rijbaan. Er is wel een parkeerstrook, maar deze is vaak in gebruik door bezoekers van voorzieningen aan de weg. De woningen aan de andere kant liggen aan een ventweg, nog enigszins zichtbaar door bomen en heesters in de berm. Dit deel van de weg heeft al een wat meer open karakter. De bebouwing staat wat verder van de weg en er is meer groen. De helling is hier op zijn steilst. Voor mensen die wat minder goed ter been zijn is het daar fijn dat de bus hier een halte heeft.

Op dit deel rijden wat minder auto’s dan op het zuidelijke deel, maar rijden zij wat harder. Voetgangers kunnen de weg oversteken, waarbij zij in het midden van de weg op een eiland kunnen wachten. In de jaren ’90 is voor de fietsers bij die eilanden de weg verbreed. Er zijn paaltjes en zogenaamde varkensruggen gebruikt om te voorkomen dat auto’s de fietsstrook gebruiken. Inmiddels worden deze maatregelen door fietsers ervaren als verkeersonveilig.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 5 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

2.3

Het noordelijke deel Vanaf het Huis van de gemeente verandert de weg weer. In het Huis van de gemeente is ook de bibliotheek gevestigd. Hiernaast staat de middelbare school de Pantarijn. Op schooldagen is het daar een komen en gaan van scholieren. Verder wordt langs dit deel van de weg gewoond. Aan de oostkant zijn in 2017 karakteristieke woningen gebouwd naar het beeld van de arbeiderswoningen uit 1920. In het groen voor deze woningen is een speelvoorziening aanwezig. Dit deel is veel groener dan de rest van de weg. Met aan weerszijden een bomenrij en een herkenbare grote eik bij de Pantarijn. De bebouwing ligt over het algemeen wat verder van de weg en is door groen minder zichtbaar. Verkeer naar sportcentrum ’t Gastland rijdt via de Groeneweg en Platanenlaan. Daaraan staat ook basisschool De Springplank. De aansluitingen van deze wegen op de Nieuwe Veenendaalseweg zijn daarom ook regelmatig druk. Bij de bouw van het Huis van de gemeente (2003) is de weg tussen deze aansluitingen aangepast in een stukje 30 km/uur-zone. Er zijn fietsstroken en de kruising met de Groeneweg is verhoogd. Hier moeten bestuurders op de Nieuwe Veenendaalseweg, in afwijking van de rest van de weg voorrang geven aan bestuurders uit de Groeneweg. Op het kruispunt met de Platanenweg kunnen voetgangers, waaronder veel schoolkinderen de weg oversteken via een zebrapad.

De bus slaat bij de Domineesbergweg af. De weg sluit aan de noordkant aan op het Paardenveld. De weg is vanaf hier tot de komgrens aangelegd als 50 km/uur weg met fietspaden. Het is de ontsluiting van Rhenen richting Veenendaal.

2.4

Overige kenmerken De weg is met enige regelmaat ook een sluiproute voor doorgaand verkeer tussen Veenendaal en de Rijnbrug. Iets wat in de avondspits regelmatig leidt tot files op de weg. Maatregelen op de provinciale weg en de Rijnbrug moeten daar een eind aan maken. Bij evenementen dient de weg als omleidingsroute voor het verkeer door het centrum. Waaronder het openbaar vervoer. Een afsluiting van deze weg is dan ook niet haalbaar. Ook omdat (doorgaand) verkeer dan omliggende woonstraten zal gebruiken.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 6 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

3 Participatie Voor het project volgen we de uitgangspunten van het participatiestatuut. Iedereen krijgt de mogelijkheid om mee te doen op een manier die bij hen past. We zetten verschillende communicatie- en participatievormen in. De participatie volgt bij dit project de fases uit het participatiestatuut: Verkennen, Verlangen en Vormgeven. Hieronder leest u per fase ons voorstel. Vervolgens geven we aan welke middelen we inzetten. In alle gevallen houden we bij de participatie rekening met de op dat moment geldende richtlijnen vanuit het RIVM over de gedragsregels rondom Covid-19.

3.1

Participatie naar fase Verkennen en Verlangen In deze stap combineren we de fases Verkennen en Verlangen: • •

Verkennen: we zoeken verbinding met belanghebbenden en creëren een stemming waarin mensen zich gehoord en gewaardeerd voelen en willen vertellen over hun ervaringen met de Nieuwe Veenendaalseweg; Verlangen: wat kan er ontstaan wanneer wij het goede dat er al is, vermeerderen, uitbreiden, frequenter kunnen ervaren? Mensen kunnen daarbij vertellen hoe de weg er uit zou moeten zien.

We zetten de volgende vier middelen in: 1. Wandeling: Onder begeleiding wandelen deelnemers langs de Nieuwe Veenendaalseweg. Op de heenweg kunnen zij vertellen over hun ervaringen. Op de terugweg van de wandeling vragen wij de deelnemers aan te geven hoe zij hun wensen ingevuld willen zien. Welke oplossingen zien zij voor de door hen ervaren knelpunten? En welke elementen moeten behouden of versterkt worden? De wandelingen vinden plaats in groepsverband, zodat deelnemers van elkaar kunnen horen hoe zij de weg ervaren. Deze vorm is informatief en leuk, omdat met een groepje letterlijk kan worden stilgestaan om met elkaar te bespreken wat al goed is en/of veiliger kan. Op locatie kan worden gewezen op wat wordt bedoeld. En kan met eigen ogen worden gezien waar iemand een punt van maakt en waarom. Er is geen maximum aan het aantal deelnemers. We organiseren zoveel wandelingen als nodig is. Raadsleden worden uitgenodigd als toehoorder; 2. Digitaal: Via www.rhenen.nl bieden we mensen die niet willen of kunnen deelnemen aan de wandeling de gelegenheid ervaringen te melden en aan te geven welke oplossingen zij zien; 3. Keukentafelgesprek: Voor kwetsbare belanghebbenden is een (fysieke) wandeling of digitale mogelijkheid soms niet de meest passende vorm. Voor hen bieden we persoonlijke gesprekken aan, waarbij we naar de belanghebbenden toe gaan.

In bijvoorbeeld de Tollenkamp kunnen mensen hun ervaringen en welke oplossingen zij zien persoonlijk aan ons vertellen; 4. Basisschoolkinderen en scholieren: Kinderen beleven verkeer anders dan volwassen. We nemen contact op met basisscholen, BSO’s en VMBO Pantarijn, omdat de weg door veel schoolkinderen wordt gebruikt. We vragen hen op welke manier we de kinderen kunnen betrekken bij het project. De resultaten leggen we vast per locatie en onderwerp. Dit communiceren we via www.rhenen.nl, zodat iedereen zich ervan op de hoogte kan stellen. De gegevens gebruiken we als bouwstenen voor de volgende stap: Vormgeven.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 7 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Vormgeven In deze stap werken de deelnemers aan een ontwerp. Hiervoor organiseren we twee bijeenkomsten. Deelnemers aan de wandelingen, digitale enquête en keukentafelgesprekken kunnen vooraf aangeven of zij mee willen doen: 1. Puzzel-ontwerp bijeenkomst: Deelnemers gaan in groepsverband tijdens één middag of avond zelf aan de slag met mogelijke inrichtingsplannen. De lijst met waarden die belanghebbenden in de eerste stappen (Verkennen en Verlangen) hebben meegegeven wordt gehanteerd als richtlijn. Deelnemers krijgen letterlijk de bouwstenen aangereikt om het ontwerp samen te stellen. Onder begeleiding van een professionele verkeerskundige of ontwerper stellen zij een wegontwerp samen. Daar waar mogelijk werkt het bureau ter plaatse het ontwerp uit, om zo de mogelijkheden en gevolgen van keuzes in beeld te brengen. De bijeenkomst wordt begeleid door vier professionele ontwerpers, die ieder een ontwerptafel begeleiden. Per ontwerptafel kunnen maximaal vijf à zes deelnemers worden begeleid. In totaal kunnen daarmee 20 tot 24 mensen deelnemen aan deze bijeenkomst. 2. Bespreekbijeenkomst: Uit de puzzelbijeenkomst komen verschillende wegontwerpen. Het bureau werkt dit uit in enkele scenario’s. Tijdens de bespreekbijeenkomst worden de scenario’s gepresenteerd, waarbij we de voor- en nadelen geven ten aanzien van de kaders.

Deelnemers kunnen vervolgens aangeven welke onderdelen van een scenario positief en negatief zijn. Zij kunnen met een poll ook aangeven welk scenario zij de voorkeur geven. Daarmee ontstaat het advies van de belanghebbenden aan het college en vervolgens de raad. Deze bijeenkomst gebeurt groepsgewijs, waardoor er meer deelnemers dan bij de puzzel-ontwerp bijeenkomst aanwezig kunnen zijn. Het exacte aantal is afhankelijk van de locatie-mogelijkheden en de dan geldende Covid-19-richtlijnen; 3. Digitaal: De bespreekbijeenkomst is live te volgen via een Webinar. Deelnemers van het Webinar kunnen reacties geven en meedoen aan polls. Voor de puzzel-ontwerp bijeenkomst is geen digitaal alternatief, omdat het ontwerpen fysiek plaatsvindt; 4. Basisschoolkinderen en scholieren: We gaan in overleg met de basisscholen, BSO’s en VMBO de Pantarijn over de manier waarop we de schoolkinderen betrekken.

3.2

Communicatiemiddelen Het is belangrijk alle mensen, die gebruik maken van of te maken hebben met de Nieuwe Veenendaalseweg te informeren over de participatiemogelijkheden. Centrale communicatie verloopt via www.rhenen.nl, waar alle informatie over het project bij elkaar komt. De inzet van de volgende communicatiemiddelen zorgt ervoor dat we iedereen bereiken: • • • • • • •

Rhenen Spreekt (met ongeveer 1.100 leden); reguliere weggebruikers van de Nieuwe Veenendaalseweg: sandwichborden langs de weg; bewoners en ondernemers in Rhenen: publicatie in lokale krant, persmoment met de wethouder, social media; bewoners langs en in de nabijheid van de Nieuwe Veenendaalseweg: brief huis aan huis bezorgd; deelnemers Fiets Veilig Actieplan: e-mail; bezoekers (centrum)voorzieningen: flyers met projectinformatie; kinderen: via scholen en BSO’s.

Met een digitale nieuwsbrief houden we iedereen die zich aanmeldt op de hoogte over de voortang en nodigen we mensen uit voor bijeenkomsten.

Hulpdiensten e.d. Met de hulpdiensten, netwerkbeheerders, het openbaar vervoer etc. overleggen we op de gebruikelijke wijze.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 8 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

4 Kaders voor het ontwerp Onderstaand vindt u vijf voorstellen voor kaders voor het wegontwerp. Deze kaders, die allemaal even zwaar wegen, geven richting en stellen grenzen aan het ontwerp dat we samen met belanghebbenden maken. Meer achtergrondinformatie treft u aan in de bijlage. Daar kunt u lezen over eerder gemaakte beleidskeuzes, een eerste verkenning van de beleving en een technische analyse. Daarbij komen naast onderwerpen rondom het verkeer, ook onderwerpen aan bod die volgend zijn op het op te stellen ontwerp. Zoals riolering, waterberging, circulaire economie en subsidiemogelijkheden.

Kaders •

leefbaarheid en verkeersveiligheid gaan op de Nieuwe Veenendaalseweg boven het doorstromen van het gemotoriseerd verkeer. Fietsers en voetgangers krijgen een hogere prioriteit dan gemotoriseerd verkeer. Dit blijkt uit de volgende vier stukken: het Verkeersstructuurplan, de Herziene Wegcategorisering, het Fiets Veilig actieplan en het Coalitieakkoord 2018-2022. Gemotoriseerd verkeer blijft welkom en bestemmingen langs of nabij de Nieuwe Veenendaalseweg blijven bereikbaar met de auto, maar het gemotoriseerd verkeer past zich in gedrag en snelheid aan.

•

We houden rekening met het omgeving-specifieke gebruik van de verschillende delen van de Nieuwe Veenendaalseweg. Langs de weg liggen verschillende voorzieningen, zoals scholen, centrum-parkeerplaatsen en zorgwoonfuncties. Bij het ontwerp houden we rekening met specifieke eisen en wensen die horen bij de weggebruikers die daarvan gebruik maken.

•

Afsluiten van de weg om het bestaande doorgaande verkeer te weren is geen optie. Hiervoor zijn vier redenen. Ten eerste dient de weg bij evenementen als omleiding voor het verkeer, waaronder het openbaar vervoer door het centrum. Ten tweede is de weg voor alle aanliggende woningen en woongebieden, en functies aan of in de nabijheid van de weg van essentieel belang als ontsluiting. Daarnaast verplaatst (doorgaand) verkeer zich bij een afsluiting naar woonstraten. Tot slot verdwijnt het doorgaande verkeer in de toekomst, omdat maatregelen op de provinciale weg worden genomen.

•

De bus-route blijft behouden. De gemeente gaat weliswaar niet over de lijnvoering van het openbaar vervoer, maar de huidige bus-route geniet wel onze voorkeur. De route zorgt ervoor dat Rhenen goed bereikbaar blijft. Ook is er door de bushalte bij de Tolakker een alternatief op de helling naar hoog Rhenen. Voor het ontwerp betekent dit dat we rekening houden met de aanwezigheid van de bus, zodat de bus voldoende kan blijven doorstromen en niet te veel comfort-hinder ondervindt van de toe te passen maatregelen.

•

We ontstenen en vergroenen, we koesteren bijzondere bomen en versterken de bomenstructuur. Een leefomgeving met groen in het algemeen en bomen in het bijzonder is belangrijk. We streven naar meer groen en minder stenen. Dit leidt tot meer verkoeling, draagt bij aan minder wateroverlast, verbetert de luchtkwaliteit en verhoogt het welzijn van mens en dier. Daarnaast koesteren we bijzondere bomen langs de Nieuwe Veenendaalseweg en streven we naar versterking van de oude bomenstructuur langs de weg.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 9 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

5 Planning en financiën De beschikbare financiële middelen voor de herinrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg zijn vanzelfsprekend niet oneindig. Dat dwingt dus ook tot het maken van keuzes. Het doel is om te komen tot een toekomstbestendig ontwerp waar we naartoe werken. Vanuit financiële overwegingen kan het zijn dat we de uitvoering in fasen zullen doen. Dit is mede afhankelijk van de te verkrijgen subsidies. Daarnaast is het ook om verkeerskundige redenen waarschijnlijk noodzakelijk de uitvoering op te splitsen in fases. De Nieuwe Veenendaalseweg heeft een belangrijke functie voor de bereikbaarheid van Rhenen in het algemeen en vele voorzieningen langs of in de directe nabijheid van de weg. Om Rhenen en de voorzieningen bereikbaar te houden tijdens de uitvoering zal fasering waarschijnlijk ook noodzakelijk zijn. Het is de verwachting dat we via dit proces de raad medio 2021 een voorkeurs-ontwerp voor kunnen leggen. Pas als er een voorkeurs-ontwerp is, is er meer duidelijk over de kosten en financieringsmogelijkheden van een herinrichting volgens dat ontwerp. Op basis van het ontwerp bepalen we of vanuit andere beleidsvelden, zoals riolering of duurzaamheid budgetten beschikbaar zijn. Ook wordt dan de concrete beschikbaarheid van subsidies inzichtelijk.

Daarmee wordt duidelijk in hoeverre het in de begroting opgenomen bedrag voldoende is en welke fasering in de uitvoering wenselijk is.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 10 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Bijlage - verkenning Met de resultaten van het gemeentelijk Fiets Veilig Actieplan heeft de gemeenteraad in maart 2018 besloten de gewenste herinrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg in tijd naar voren te halen. In deze verkenning zijn de beleidskaders, de resultaten van een eerste verkenning in beleving en de technische achtergronden beschreven. De volgende onderwerpen komen aan bod: • • • • • • • • • • •

fietsen op de Nieuwe Veenendaalseweg lopen langs en oversteken van de Nieuwe Veenendaalseweg gemotoriseerd verkeer op de Nieuwe Veenendaalseweg openbaar vervoer via de Nieuwe Veenendaalseweg geluid, trillingen en luchtkwaliteit wegbeheer bomen langs de Nieuwe Veenendaalseweg klimaatbestendigheid en waterrobuustheid riolering duurzaamheid en circulaire economie subsidiemogelijkheden.

De volgende bijlagen zijn daarbij opgenomen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

fietsnetwerk aantal fietsers wegcategorisering parkeerroute aantal auto’s resultaten onderzoek doorgaand verkeer aantal vrachtauto’s openbaar vervoer bomen inventarisatie.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 11 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Fietsen op de Nieuwe Veenendaalseweg Fiets Veilig actieplan Rhenen vindt fietsen belangrijk om de volgende redenen: • • • • •

het is gezond om te doen het is goed voor het milieu het levert een bijdrage aan de doorstroming van het verkeer elektrisch fietsen is een alternatief voor woon-werkverkeer het is een drager van economische activiteit en biedt kansen het toerisme en de lokale economie te stimuleren.

Rhenen wil mensen daarom een bewuste keuze laten maken: “neem ik de auto of toch de fiets?”. Randvoorwaarde daarvoor is dat het (in alle jaargetijden) veilig is om te fietsen en dat het makkelijk en veilig is om de fiets te stallen. In het Fiets Veilig actieplan is samen met fietsers verkend hoe veilig het nu al fietsen is in de gemeente en waar het beter kan. Met speciale aandacht voor schoolroutes en mensen op leeftijd. Die laatste groep ook omdat met de komst van de elektrische fiets in het heuvelachtige Rhenen, extra aandacht nodig is om ouderen langer te laten blijven fietsen. De Nieuwe Veenendaalseweg is onderdeel van het hoofdnetwerk voor fietsers (kaartbijlage 1). Beleving Uit het Fiets Veilig actieplan komen als algemene conclusies, dat mensen vaker de fiets zouden nemen ‘als de fietspaden breder worden’, ‘als auto’s langzamer zouden rijden’ en ‘als er minder hoogteverschil zou zijn’. De Nieuwe Veenendaalseweg is door bewoners van en fietsers in Rhenen als de onveilige locatie voor fietsers aangewezen, met als belangrijkste redenen: • • •

de inrichting van de weg het hoogteverschil de functie van de weg voor (ouders met) schoolgaande kinderen.

De volgende specifieke knelpunten van de weg zijn benoemd: •

• •

•

de vluchtheuvels en fietspassages met afscheidingen van verhogingen en paaltjes: Deze worden door fietsers als gevaarlijke obstakels ervaren. Fietsers ontwijken ze soms bewust, worden klemgereden of auto’s halen ze in aan de verkeerde kant rotonde Herenstraat: Fietsers op de rotonde hebben voorrang, maar zij twijfelen of zij dat ook altijd krijgen het zuidelijke wegdeel, tussen de rotonde Herenstraat en de Bantuinweg: Gemotoriseerd verkeer vanaf de rotonde rijdt hard. Terwijl ook vrachtverkeer en bussen gebruik maken van dit deel van de weg veel kwetsbare verkeersdeelnemers maken gebruik van de Nieuwe Veenendaalseweg: Leerlingen (Cuneraschool, Spingplank en Pantarijn). (oudere) bewoners (Tollekamp, Rhenense Hof en ZiderisBantuinweg) en bezoekers van openbare instanties (gezondheidscentrum, Huis van de gemeente (met bibliotheek), apotheek en het sportcentrum).

Huidige situatie De weg wordt veel gebruikt als verbinding tussen de buurten aan weerszijden van de weg, het centrum en de scholen/voorzieningen. Dit blijkt ook uit waar, hoeveel fietsers rijden. Op het gedeelte tussen de Molenstraat en Acacialaan/Platanenlaan rijden meer fietsers (kaartbijlage 2) dan aan de ‘uiteinden’ van de weg. Dat het een belangrijke fietsroute is blijkt uit het aantal fietsers: oplopend tot 2.775 fietsers per dag en 190 fietsers per (spits)uur.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 12 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Het huidige dwarsprofiel is voor fietsers onvoldoende: •

•

een fietsstrook of -pad is noodzakelijk, gezien de huidige auto-intensiteit (over het algemeen hoger dan 4.000 motorvoertuigen/etmaal) en de functie van de weg voor fietsers. Zeker op de delen met een maximumsnelheid van 50 km/uur. Over het algemeen is geen fietsstrook aanwezig. Fietspaden zouden met deze hoeveelheid fietsers 2,50 tot 3,00 meter breed moeten zijn op delen met een maximumsnelheid van 30 km/uur heeft het beschikbare dwarsprofiel niet de juist breedte. Voor fietsers die worden ingehaald ontstaat discomfort en onveiligheid.

Het zuidelijke deel, vanaf het Huis van de gemeente kent een flink hoogteverschil en leidt daardoor tot ander fietsgedrag: langzaam omhoog en snel naar beneden. Dit stelt extra eisen om de veiligheid en het comfort voor fietsers te garanderen: •

•

•

langzaam omhooggaande fietsers slingeren meer en hebben daardoor meer ruimte nodig dan standaard fietsers. Ook komen zij liever niet tot stilstand, om te voorkomen dat zij opnieuw snelheid moeten ontwikkelen. Tenslotte worden zij vaker ingehaald door snellere fietsers, bijvoorbeeld jongeren of elektrische fietsen snel dalende fietsers komen moeilijker tot stilstand en kunnen daardoor minder snel reageren op verkeerssituaties, zoals voorrang verlenen, uitwijken voor verkeer op rijbaan, nemen van een krappe bocht en ontwijken van obstakels fietsers op een helling zijn meer bezig met taken op regel-niveau (beheersen van hun fiets, remmen, op gang komen), waardoor zij minder oog hebben voor taken op manoeuvre-niveau, zoals voorrang verlenen, achteropkomende auto’s en afslaan. Dit op het individu gerichte verkeersgedrag leidt tot verkeersonveiligheid.

De oversteekbaarheid van de weg is voor fietsers volgens de richtlijnen goed. Uitgaande van de huidige intensiteit en maximumsnelheid. Wel zijn er enkele knelpunten: •

• •

bij het kruispunt met de Molenstraat is extra aandacht noodzakelijk voor de oversteekbaarheid. Het is een kruispunt in het fietsnetwerk en fietsers komen opwaarts moeilijk op gang. Daardoor hebben zij meer tijd nodig de weg over te steken, terwijl neergaand gemotoriseerd verkeer een relatief hoge snelheid heeft de oversteek Platanenlaan-Acacialaan (oversteek voor Springplank, Ericaschool en Pantarijn heeft een middengeleider, maar deze is voor fietsers krap. Hierdoor biedt deze onvoldoende bescherming en comfort. het kruispunt Groeneweg (oversteek Springplank) heeft een kruispuntplateau, maar deze biedt onvoldoende snelheidsremming.

Fietsers worden op enkele punten geconfronteerd met onveilige obstakels: •

•

(de fietsstrook van de rijbaan scheidende) paaltjes en varkensruggen bij een middengeleider. Dit leidt tot discomfort en onveiligheid voor fietsers, gezien hun hogere snelheid of juist lagere snelheid. Zeker in combinatie met de beschikbare, te krappe fietsvoorziening die wordt aangeboden op de weg is niet overal een stop- of parkeerverbod aanwezig, waardoor fietsers soms moeten stoppen of uitwijken.

Lopen langs en oversteken van de Nieuwe Veenendaalseweg Beleid De gemeente Rhenen heeft geen vastgesteld beleid ten aanzien van voetgangers (al dan niet met rollator) en scootmobiel-gebruikers. In het coalitieakkoord 2018-2022 “Samen werken aan verbinding en vertrouwen” is opgenomen dat het college wil werken aan kernen met een goede fysieke en sociale infrastructuur en openbare ruimte die mensen - ook letterlijk - in beweging zet. Dit betekent dat de infrastructuur mensen uitnodigt om te lopen en/of te fietsen en om elkaar te ontmoeten. In het Fiets Veilig actieplan is opgenomen dat het gemeentebestuur, samen met de scholen, aan ouders vraagt om hun kinderen zo veel als mogelijk in plaats van met de auto, met de fiets of lopend naar school te laten gaan.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 13 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Beleving Uit een eerste verkenning onder voetgangers en scootmobiel-gebruikers blijkt zij de trottoirs langs de weg vooral gebruiken als verbinding naar het centrum, de openbaar vervoer haltes en de voorzieningen langs de weg (zoals de apotheek en de scholen). Vooral het deel tussen de Tollekamp (en het toekomstige gezondheidscentrum) en het centrum wordt intensief gebruikt. De trottoirs zijn breed genoeg en voldoende onderhouden. De bereikbaarheid vanuit de Tollekamp is wegens aanwezige hoogteverschillen een aandachtspunt. De weg is op het noordelijke en middelste deel goed over te steken, zeker met de aanwezige middengeleiders. Uit meldingen blijkt dat aan de zuidzijde de oversteekbaarheid regelmatig te beperkt is. De middenstrook van klinkers biedt onvoldoende ondersteuning om de weg veilig en comfortabel over te steken. Zeker voor oudere voetgangers. Huidige situatie De Nieuwe Veenendaalseweg heeft een belangrijke functie voor voetgangers: • •

•

• •

ruim de helft van de weg ligt (tot aan het Huis van de gemeente) op door 50% van de mensen aanvaardbare loopafstand naar het centrum (400 meter) centraal langs de weg ligt de Tollekamp, Zideris-Bantuinweg, de apotheek en het zorgcentrum. Ouderen hebben, zeker op de Nieuwe Veenendaalseweg met zijn helling de voorkeur zich goed te voet te kunnen verplaatsen langs de weg liggen enkele zorgfuncties (waaronder het te realiseren gezondheidscentrum). Bestemmingen die voor een groot deel door ouderen worden bezocht. Ook wonen er veel ouderen langs de weg (Tollekamp, Zideris-Bantuinweg en in de appartementen van het Rhenense Hof) schoolkinderen vanuit de buurt ten oosten van de weg lopen langs de weg naar CBS De Springplank. Ook vanuit de Cuneraschool lopen (en fietsen) kinderen via de weg naar de sportvoorzieningen aan de Groeneweg het Huis van de gemeente, en daarmee de bibliotheek liggen aan de weg.

Om voetgangers veilig en comfortabel te laten lopen en de toegankelijkheid te garanderen voor ouderen en mindervaliden is het belangrijk te voldoen aan de toegankelijkheidseisen vanuit de richtlijnen. In de huidige situatie ontbreken deze elementen vaak: • • • • • •

ruime trottoirs, gericht op gebruik door rolstoelen en rollators (minimaal 1,80m) beperkte incidentele trottoir-versmallingen door bijvoorbeeld bomen, verkeersborden of andere elementen tot maximaal 0,90m voldoende vlakke en stroeve verharding op hellingen groter dan 1:25 voetgangersvoorzieningen met zo min mogelijk hoogteverschillen door trottoirbanden of inritten uitrustpunten op regelmatige afstanden ten behoeve van slechtlopenden en mensen met een slecht uithoudingsvermogen, inclusief ruimte voor stalling van rolstoel of rollator natuurlijke gidslijnen en als deze ontbreken, aangebrachte gidslijnen.

De oversteekbaarheid van de weg is in de huidige situatie op het noordelijke en middelste deel volgens de richtlijnen goed. Op het zuidelijke deel is de oversteekbaarheid, zeker voor ouderen slecht. Ook voor mindervaliden is de oversteekbaarheid matig. Op diverse plaatsen zijn middengeleiders aangebracht. Maar deze zijn volgens de richtlijnen voor voetgangers krap, waardoor zij onvoldoende bescherming en comfort geven. Goede oversteekvoorzieningen zijn: • • • •

duidelijk herkenbaar op een locatie waar gemotoriseerd verkeer langzaam rijdt en goed zicht heeft op voetgangers, ook kinderen eventueel voorzien van een VOP (zebra) indien nodig, voorzien van een comfortabel brede middengeleider (minimaal 2 meter).

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 14 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Gemotoriseerd verkeer op de Nieuwe Veenendaalseweg Verkeersstructuurplan Volgens het Rhenens Verkeersstructuurplan (2009) en Vervolguitwerking Verkeersstructuurplan (2011) is de Nieuwe Veenendaalseweg een erftoegangsweg (kaartbijlage 3): de weg zorgt voor het verzamelen van het verkeer van/naar de woonerven aan de weg, woongebieden nabij de weg en specifieke bestemmingen (zoals het zwembad, het Huis van de gemeente en scholen). Het zuidelijke deel heeft daarnaast ook een ontsluitingsfunctie. Het verzamelt het verkeer van en naar het (parkeren voor het) centrum, inclusief bevoorradingsverkeer om dit te ontsluiten naar een gebiedsontsluitingsweg. De bijbehorende maximumsnelheid is 30 km/uur. Het lokale verkeer op de weg kan vervolgens via de aansluitende gebiedsontsluitingswegen de rest van Rhenen en de regio bereiken: • • •

Paardenveld-Nieuwe Veenendaalseweg-Geertesteeg: richting noord (Veenendaal/N233/A12) Herenstraat-Grebbeweg (N225): richting oost en zuid (Wageningen/N233/A15) Utrechtsestraatweg (N225): richting west (Elst/Leersum)

Het Verkeersstructuurplan bevat geen concrete routering voor vrachtverkeer (van/naar het centrum) of de bereikbaarheid van (de parkeervoorzieningen van) het centrum). De wegenstructuur, zoals opgenomen in het Verkeersstructuurplan voorziet er wel in dat het centrum wordt bereikt via de Herenstraat en het zuidelijke deel van de Nieuwe Veenendaalseweg. De centrum-parkeerroute sluit aan op deze structuur (kaartbijlage 4). Beleving Uit een eerste verkenning onder gebruikers en instanties blijkt dat de weg voor bezoekers van het centrum, functies aan en rondom de weg en bewoners belangrijk is. De bereikbaarheid is belangrijk via zowel de zuidelijke als de noordelijke zijde. Het autoverkeer tast de verkeersveiligheid niet zozeer aan doordat zij te hard rijden, maar meer door hun onveilig gedrag. Zoals het aan de verkeerde kant van een middengeleider rijden of op een andere onveilige manier fietsers inhalen. De toename van sluipverkeer dat de N233 ontwijkt, zorgt voor: • • • • •

vertraging op de weg voor lokaal verkeer verminderde bereikbaarheid van het centrum overlast voor de omgeving verkeersonveiligheid voor fietsers verminderde doorstroming van bussen

De ondernemersvereniging vreest een afname van de bereikbaarheid van het centrum, doordat bij de reconstructie de weg afgesloten moet worden. Zeker zolang de doorstroming van de N233 nog niet is verbeterd zal ook sluipverkeer dan een route via het centrum kiezen. Daardoor zal het zo druk worden in de Herenstraat, dat de bereikbaarheid slecht wordt. Uit de eerste verkenning komt een wisselend beeld over het aantal parkeervoorzieningen. Aangegeven wordt dat het vooral bij het huidige zorgcentrum en het Huis van de gemeente nog wel eens ontbreekt aan vrije parkeerplaatsen. De individuele winkels zijn over het algemeen goed bereikbaar, door de aanwezigheid van parkeerplaatsen langs de weg. Het sluipverkeer in de avondspits leidt tot een verminderde bereikbaarheid van de voorzieningen en het centrum. Huidige situatie De weg heeft een erftoegangsfunctie. Voor het zuidelijke deel met een verzamelfunctie (gebiedsontsluiting). Uitwisselen staat centraal en verkeer verschilt in massa en richting. Verkeer past zich op deze wegen daarom aan op de omgeving en de verkeersbewegingen van het andere verkeer (bijvoorbeeld fietsers, overstekende voetgangers, parkerende en afslaande auto’s of verkeer vanuit zijstraten).

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 15 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Vanuit de richtlijnen betekent dit de volgende voorwaarden: •

•

•

•

basiskenmerken weginrichting: maximumsnelheid 30 km/uur, (uitstraling van) open verharding, één rijbaan zonder rijrichtingscheiding, geen as- of kantmarkering, langzaam verkeer steekt over op wegvakken, parkeren op de rijbaan of in vakken en korte rechtstanden. De voorrang op kruispunten is niet geregeld gezien de huidige intensiteit (over het algemeen hoger dan 4.000 motorvoertuigen/etmaal) en de functie van de weg voor fietsers behoort een fietsstrook of -pad tot de mogelijkheden. De richtlijnen geven dan aan dat op de rijbaan dan geen witte lengtemarkering wordt toegepast, maar dat gezocht moet worden naar creatieve oplossingen. Zoals een afwijkende kleur van de verharding of bestratingspatroon. Voor een veilig dwarsprofiel met fietsstroken (en parkeren) is over het hele traject voldoende ruimte beschikbaar. Voor fietspaden is op het deel tussen de Herenstraat en Molenstraat onvoldoende ruimte beschikbaar er is geen maximum aan de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer op een erftoegangsweg te stellen. De richtlijnen geven hiervoor geen maximum. Dit is onderschreven in een recente studie naar zogenaamde grijze wegen [Het nieuwe 30 - DTV/Goudappel Coffeng – 2020]. Dit zijn 30-wegen met een zekere verzamelfunctie, zoals de Nieuwe Veenendaalseweg een hogere auto-intensiteit vraagt extra aandacht in de weginrichting voor het garanderen van de veiligheid.

De recente studie naar 30-wegen met een zekere verzamelfunctie geeft aan dat bijvoorbeeld hoge trottoirbanden, de aanwezigheid van laden en lossen, de vorm van parkeervakken (haaks of langs) en laanwerking door bomen of hoge lichtmasten leidt tot meer ongevallen. Maar ook dat bijvoorbeeld fietsstroken of -paden weliswaar leiden tot hogere snelheden, maar niet tot meer onveiligheid.

De huidige inrichting past niet bij de erftoegangsfunctie (met verzamelfunctie) van de weg: • • •

sommige delen van de weg hebben een maximumsnelheid van 50 km/uur. Gemotoriseerd verkeer rijdt op het noordelijke deel rond de 50 km/uur. Op het zuidelijke deel rijdt men tussen de 35 en 42 km/uur verkeer op de weg heeft over het algemeen voorrang op verkeer vanuit de zijstraten de weg straalt door zijn huidige vorm een functie van gebiedsontsluitingsweg uit (asfaltverharding, asmarkering, fietsstroken, middengeleiders, bushaltes).

De weg heeft in zijn gebruik niet alleen op het zuidelijke deel, maar ook op het noordelijke deel een verzamelfunctie: •

• •

door de ligging van de weg verzamelt de weg het verkeer uit de omliggende woongebieden en verschillende (openbare) functies aan of nabij de weg, waarna dit naar de gebiedsontsluitingswegen aan de zuidzijde (Herenstraat) en noordzijde (Paardenveld-Nieuwe Veenendaalseweg) rijdt het centrum wordt niet alleen via het zuiden (Herenstraat) bereikt, maar ook deels via het noorden de verzamelfunctie is zichtbaar in de hoeveelheid verkeer in de huidige situatie. Het zuidelijke deel is met 5.400 tot 6.700 motorvoertuigen/etmaal wat drukker dan het noordelijke deel van de weg (3.500 tot 4.200 motorvoertuigen/etmaal). De intensiteit op het noordelijke deel is hoger dan voor straten met alleen een erftoegangsfunctie mag worden verwacht (bijlage 5).

De weg wordt in de avondspits in toenemende mate door een aanzienlijk deel regionaal doorgaand verkeer (bijna 40%, gelijk aan ongeveer 200 motorvoertuigen) gebruikt dat de N233 in zuidelijke richting ontwijkt. Dit blijkt uit recent uitgevoerd onderzoek naar de herkomst en bestemming van het verkeer op de Nieuwe Veenendaalseweg [Hastig - 2020]. De onderzoeksdetails zijn opgenomen bijlage 6. Dat verkeer via (onder andere) de Nieuwe Veenendaalseweg sluipt komt doordat de reistijd in avondspits via de N233 bijna tweeëneenhalf keer zo lang is dan normaal. Een ander, klein deel van het N233-verkeer sluipt via de Kastanjelaan en Spoorbaanweg. Daar geldt inmiddels een spitsverbod voor doorgaand gemotoriseerd verkeer. Het openbaar ministerie ziet onvoldoende noodzaak dit verbod te handhaven.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 16 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Het streven is dat de doorstroming op de N233 is verbeterd in 2025, door het verbreden van de Rijnbrug en het aanpassen van het kruispunt met de N225. Verkeerskundig is het verbeteren van de doorstroming op de N233 de enige mogelijkheid het sluipverkeer via gemeentelijke wegen te voorkomen: •

•

• •

maatregelen tegen sluipverkeer op de Nieuwe Veenendaalseweg (azijn) zal zonder maatregelen aan de N233 (honing) altijd leiden tot verplaatsing van dit verkeer naar andere gemeentelijke wegen. Bijvoorbeeld via het centrum of de Achterbergsestraatweg om de Nieuwe Veenendaalseweg wat betreft reistijd geen alternatief te laten zijn voor de huidige N233, is het noodzakelijk de weg te knippen: fysiek (afsluiten met bijvoorbeeld paal) of juridisch (verbod met verkeersbord en eventueel camera’s) fysiek knippen van de weg perkt de bereikbaarheid van functies langs en rondom de weg (waaronder het centrum) in een juridische knip, zoals op de Kastanjelaan en Spoorbaanweg is niet mogelijk, om de volgende redenen: • het verbod kan niet worden gehandhaafd, omdat de juridische omschrijving van bestemmingsverkeer onmogelijk is. Voor een juiste handhaving is camerahandhaving daarom noodzakelijk, met een zogenaamde witte lijst met kentekens van bestemmingsverkeer. Deze lijst zal echter enorm lang zijn, omdat bijvoorbeeld (bijna) alle bewoners van Rhenen bestemmingsverkeer is.

Daarnaast ontstaat een enorme administratieve belasting om de lijst actueel te houden en te (laten) handhaven • de bereikbaarheid van het centrum (vanuit het noorden), de bereikbaarheid van de voorzieningen aan en rondom de weg en de bereikbaarheid van de woningen zal voor bezoekers worden beperkt, omdat zij niet kunnen worden uitgezonderd van het verbod. Hun kentekens zijn immers niet bekend • voor de handhaving (eventueel via camera’s) is medewerking van het openbaar ministerie noodzakelijk. Het ligt niet in de verwachting dat het openbaar ministerie voldoende noodzaak ziet mee te werken, gezien de ervaring rondom de spitsafsluiting van de Kastanjelaan en Spoorbaanweg

De huidige hoeveelheid vrachtverkeer sluit grotendeels aan bij de gewenste routering uit het Verkeersstructuurplan: •

•

op het zuidelijke deel rijdt meer vrachtverkeer dan op het noordelijke deel (kaartbijlage 7): 50 tot 60 vrachtauto’s per dag (bussen niet meegerekend) op het deel tot de Bantuinweg. Ten noorden van de Bantuinweg rijden 15 tot 30 vrachtauto’s per dag. Deze verdeling is logisch, aangezien langs het zuidelijke deel de bevoorrading plaatsvindt van enkele winkels, waaronder de twee supermarkten op de hele weg is het aandeel vrachtverkeer lager dan 1%. Voor het aandeel vrachtverkeer op wegen is geen richtlijn. Op erftoegangswegen zal het aandeel echter verwaarloosbaar moeten zijn: alleen bussen en een enkele vrachtauto voor een voorziening of vuilophaaldienst.

De parkeerroute voor bezoekers aan het centrum is bewegwijzerd. Deze bewegwijzering is recent geoptimaliseerd. Vanuit verkeerskundig oogpunt valt op dat de route op de Nieuwe Veenendaalseweg nog beperkt herkenbaar is: de borden staan soms aan de ‘verkeerde kant’ van de weg of kruispunt en zijn soms (te) klein. Langs de Nieuwe Veenendaalseweg liggen langsparkeerplaatsen: •

•

•

tot de Bantuinweg zijn deze, volgens de richtlijnen van een blauwe zone voorzien van een blauwe streep. De bebording voor de blauwe zone ontbreekt echter, waardoor de parkeerplaatsen ook door langparkeerders zijn te gebruiken op het grootste deel van de Nieuwe Veenendaalseweg mag op de rijbaan geparkeerd worden. Slechts op een enkel deel is een parkeer- of stopverbod van toepassing. Enkele voorzieningen (Huis van de gemeente, Pantarijn, gezondheidscentrum en de Tollekamp) hebben parkeerplaatsen op eigen terrein openbare parkeerplaatsen langs de weg of in de zijwegen zijn noodzakelijk. Niet alle woningen en winkels langs de Nieuwe Veenendaalseweg hebben een inrit en/of garage.

Bij de winkel op de Nieuwe Veenendaalseweg 61 worden wekelijks materialen gebracht en gehaald. Daarvoor parkeert een vrachtwagen op de rijbaan. Er is wel een parkeerstrook, maar deze is vaak in gebruik door bezoekers van voorzieningen aan de weg. Dit leidt tot verkeersonveiligheid voor fietsers.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 17 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Aan de Nieuwe Veenendaalseweg wordt een zorgcentrum ontwikkeld. De ontwikkeling van het zorgcentrum en de herinrichting van de weg kunnen niet los van elkaar gezien worden. De hoofdontsluiting van het gezondheidscentrum zal via de Nieuwe Veenendaalseweg verlopen. Aan de achterzijde zal voor specifieke functies, zoals calamiteiten, hulpdiensten en personeel-parkeren een ondergeschikte ontsluiting aanwezig zijn. Hiermee kan rekening worden gehouden bij de herinrichting, waarbij de verkeersveiligheid van de aansluiting van de parkeervoorziening gegarandeerd moet worden, zonder daarbij de verkeersveiligheid aan te tasten. De uitgangspunten en kaders van beide plannen moeten daarom expliciet op elkaar worden afgestemd.

Openbaar vervoer via de Nieuwe Veenendaalseweg Verkeersstructuurplan Volgens het Verkeersstructuurplan is het van groot belang dat iedereen gebruik moet kunnen maken van een basisniveau van openbaar vervoer. De gemeente Rhenen biedt haar inwoners met het station en diverse buslijnen een goed netwerk van openbaar vervoervoorzieningen, overeenkomend met de huidige openbaar vervoernetwerk (kaartbijlage 8). Rhenen wil het openbaar vervoer verbeteren en zo nodig intensiveren. Besluit toegankelijkheid van het openbaar vervoer Sinds 2012 is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte ook voor het openbaar vervoer van kracht. Sindsdien geldt dat nieuwe, vernieuwde of verbeterde voorzieningen toegankelijk moeten worden aangelegd. Voor de openbare ruimte betekent dit dat de bushaltes voldoen aan een aantal eisen, zodat iedereen zonder fysieke drempels gebruik kan maken van het openbaar vervoer. Deze eisen, zoals een verhoogde instap, brede perrons en de aanwezigheid van geleidelijnen zorgen ervoor dat mensen met een (al dan niet tijdelijke) beperking gemakkelijk in de bus of trein kunnen stappen. Doel is alle haltes in 2030 aan de toegankelijkheidseisen te laten voldoen.

Beleving Buslijn 280 (die via de Nieuwe Veenendaalseweg rijdt) heeft volgens de busvervoerder, naast een functie als ontsluiting richting Veenendaal ook de functie om een alternatief te bieden voor het lopen en fietsen met hoogteverschillen. Dit is waarschijnlijk ook een reden waarom de bushaltes op de lijn relatief dicht op elkaar liggen. De locatie van de bushaltes kunnen voor de busvervoerder heroverwogen worden, maar daarbij is het van belang dat deze zo geplaatst worden dat ze dicht bij voorzieningen liggen waar de bus als alternatief kan dienen voor lopen en fietsen in heuvelachtig terrein. De buslijn is in de huidige situatie file gevoelig. Op de eerste plaats door files op de snelweg (Maarsbergen). Op de tweede plaats door files op de N233 en daardoor in Rhenen. Volgens de concessiehouder zijn maatregelen op het kruispunt N225 noodzakelijk om op termijn de verliestijden te beperken. Het toepassen van, niet op de bus aangepaste verkeersmaatregelen kunnen mede door de filegevoeligheid en daarmee gepaard gaande verliestijden, beperkt worden toegepast. Daarnaast dient er rekening mee te worden gehouden dat meer bussen elektrisch worden en daarmee zwaarder. Daardoor kunnen eerder trillingen ontstaan bij verticale snelheidsremmende maatregelen, zoals drempels.

Huidige situatie Sinds eind 2016 heeft de provincie Utrecht de concessie voor het openbaar vervoer verleent aan Syntus. Deze concessie loopt tot eind 2023. In de concessie zit de busverbinding via de Nieuwe Veenendaalseweg: lijn 280. Deze lijn verzorgt de verbinding tussen Rhenen station/Ouwehands Dierenpark en Veenendaal/Amersfoort. In de spits rijdt de lijn twee keer per uur, waardoor deze een goede overstapmogelijkheid heeft op lijn 50 in Rhenen en Veenendaal. In de daluren rijdt lijn 280 (ongeveer) één keer per uur. De lijn heeft een belangrijke functie voor Rhenen: • • • •

het is de enige buslijn in noordelijke richting de lijn heeft een hoge penetratiegraad (zie onderstaand) de lijn heeft een belangrijke functie als voor-/natransport naar de trein of een andere buslijn de lijn heeft een belangrijke functie als verbinding naar Veenendaal en Wageningen.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 18 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Lijn 280 halteert op twee plaatsen op de Nieuwe Veenendaalseweg in een haltevoorziening: • •

nabij De Tollekamp (Dokter Wallerstraat) nabij middelbare school Pantarijn en CBS De Springplank (Platanenlaan-Binnenhof).

Daarnaast halteert de lijn ook op de Herenstraat, Domineesbergweg, Papaverstraat en Valleiweg. Bij het plannen van busnetwerken wordt rekening gehouden met de aanvaardbare loopafstand tot de dichtstbijzijnde bushalte. Bushaltes hebben daarom minimaal een onderlinge afstand van 700 tot 1.000 meter. De onderlinge afstand van de haltes van lijn 280 ligt met 200 tot 400 meter daar ver onder (kaartbijlage 8). Volgens de haltescan van de provincie Utrecht voldoen de haltes nabij de Tollekamp niet aan de eisen voor een goede toegankelijkheid voor reizigers met een motorische en/of visuele beperking. Daarnaast hebben de haltes geen of onvoldoende stallingsmogelijkheden voor fietsers, zijn er geen zitmogelijkheden en/of informatie over de omgeving.

Geluid, trillingen en luchtkwaliteit Wettelijk kaders Afhankelijk van de bron is er een verschillend wettelijk kader van toepassing bij wijziging van een weg: • •

voor gemeentelijke wegen (behalve als de maximaal toegestane snelheid 30 km/uur is) gelden voor het wijzigen van de weg de Wet geluidhinder en de Wet ruimtelijke ordening voor een weg waar de maximumsnelheid 30 km/uur is gelden voor het wijzigen van de weg de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).

Bij het wijzigen van een bestaande weg is er sprake van een reconstructie in het kader van de Wet geluidhinder als wordt voldaan aan de volgende twee voorwaarden: • •

een fysieke wijziging aan de weg door de wijziging is er tien jaar na reconstructie, zonder het treffen van maatregelen een toename van 2 decibel of meer.

De geluidsbelasting op woningen moet dan getoetst worden aan de grenswaarden uit de Wet geluidhinder. De Wro is alleen van toepassing indien sprake is van een bestemmingsplanwijziging. De Wabo is alleen van toepassing bij het bouwen van een bouwwerk of oprichten, veranderen of het in werking hebben van een inrichting of mijnbouwwerk. Er bestaan geen wettelijke regelingen en normen die grenswaarden en een beoordelingssysteem voor trillingen geven. Luchtkwaliteitsregels hebben gevolgen voor het uitvoeren van (ruimtelijke) projecten. Uitgangspunt is dat een project niet leidt tot overschrijding van de grenswaarden voor luchtkwaliteit. Als er wel een overschrijding is, dan mag een project de luchtkwaliteit niet 'in betekenende mate' verslechteren. Verkeers- en vervoersplannen, verkeersbesluiten en andere uitvoeringsbesluiten hoeven niet zelf aan luchtkwaliteit getoetst te worden. Beleving Tijdens een eerste verkenning zijn er geen bijzonderheden over geluid, trillingen en luchtkwaliteit gemeld. Voor bewoners mag ervan uitgegaan worden dat zij voor hun woonomgeving altijd streven naar zo min mogelijk geluid en trillingen en een zo goed mogelijke luchtkwaliteit. Huidige situatie Er zijn op dit moment geen knelpunten op het gebied van geluid, trillingen of luchtkwaliteit.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 19 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Als bij de herinrichting de maximumsnelheid wordt aangepast naar 50 km/uur, kan het zijn dat de reconstructie getoetst moet worden aan Wet geluidhinder. Dit moet gecontroleerd worden als het ontwerp beschikbaar is. Als de maximumsnelheid overal naar 30 km/uur wordt aangepast geldt in principe de Wro. Binnen de eigendomscontouren geldt overal de bestemming Verkeer. Er zal daarmee geen sprake zijn van bestemmingsplanwijzigingen, waardoor de Wro niet geldt. Slechts vier soorten lokale maatregelen dragen bij aan het reduceren van het geluid: • • • •

verlagen maximumsnelheid toepassen geluid reducerend wegdek verminderen van de verkeersintensiteiten verminderen van het aandeel vrachtverkeer.

Om het geluidniveau tot een minimum te beperken kan daarom de maximumsnelheid, daar waar nog niet van toepassing worden teruggebracht tot 30 km/uur. De huidige verharding bestaat uit asfalt. Bij een lage snelheid speelt het bandengeluid een minder belangrijkere rol dan het motorgeluid. De verwachting is dat door de toename van elektrische auto’s het motorgeluid verder zal afnemen. Het toepassen van klinkerverharding is daarom mogelijk. Het verminderen van de verkeersintensiteiten is op korte termijn niet mogelijk. Het grootste deel betreft bestemmingsverkeer. Het deel regionaal sluipverkeer kan op middellange termijn (2025) worden verlaagd door doorstromingsmaatregelen op de N233. Het aandeel vrachtverkeer is zeer beperkt en betreft bestemmingsverkeer. Het verder verminderen van dit verkeer is daarom geen mogelijkheid. Bouwwerken binnen een straal van ongeveer 30 meter van een onvlakheidlocatie lopen potentieel risico op trillingoverlast als er sprake is van het passeren van zware voertuigen. Uit algemeen onderzoek blijkt dat in de meeste gevallen niet de norm voor trillingschade wordt overschreden. Voor de Nieuwe Veenendaalseweg zijn er geen klachten bekend over trillingschade of -hinder. Het kleine aandeel vrachtverkeer in combinatie met de beperkte snelheid vormt daarvoor de basis.

Er dient rekening mee te worden gehouden dat meer bussen elektrisch worden en daarmee zwaarder. Daardoor kunnen eerder trillingen ontstaan bij verticale snelheidsremmende maatregelen, zoals drempels. De hoeveelheid verkeer op de Nieuwe Veenendaalseweg zal door de herinrichting niet toenemen. Op termijn zal door doorstromingsmaatregelen op de N233 de hoeveelheid verkeer eerder afnemen. De luchtkwaliteit zal daarom door de herinrichting ‘Niet In Betekenende Mate' verslechteren. De invloed van het wegverkeer op de luchtkwaliteit is, naast de hoeveelheid verkeer onder andere afhankelijk van: • • •

het aandeel vrachtverkeer; de mate van verkeerscongestie; de aanwezigheid van bomen.

Het aandeel vrachtverkeer is zeer beperkt en betreft bestemmingsverkeer. Het verder verminderen van dit verkeer is daarom geen mogelijkheid. Het realiseren van doorstromingsmaatregelen op de N233 zal ertoe leiden dat de huidige congestie in de avondspits sterk zal verminderen of zelfs zal verdwijnen. Het verbeteren van de bomenstructuur en het vergroenen van de weg en zijn omgeving blijft daarmee over als lokale maatregel om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Wegbeheer Vanuit het wegbeheer staan er geen werkzaamheden en/of projecten in de planning. Dit blijkt uit weginspecties. Het onderhoud van de weg voldoet aan het gestelde onderhoudsniveau.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 20 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Bomen langs de Nieuwe Veenendaalseweg Beleid In het coalitieakkoord 2018-2022 “Samen werken aan verbinding en vertrouwen” is aangegeven dat een groene leefomgeving erg belangrijk is. Bijzondere bomenzones, bomenstructuren en individuele exemplaren wil Rhenen koesteren. De basis hiervoor is behoud en bescherming van het samenhangend geheel van zones, structuren en beschermwaardige bomen. Deze zijn opgenomen op de Bomenkaart 2019. Aan de noordzijde van de Nieuwe Veenendaalseweg staan beschermingswaardige bomen. Daarnaast kent de Nieuwe Veenendaalseweg van oudsher een bomenlaan. De weg is daarom onderdeel van de bomenstructuur van Rhenen (kaartbijlage 9). De beschermingswaardige bomen en de overige bomen langs de weg als onderdeel van de bomenstructuur (tot 10 meter uit de as) mogen daarom in principe niet gekapt worden. Kap komt alleen in beeld als er sprake is van een (zwaarder wegend) maatschappelijk belang, de structuur niet wordt aangetast of het niet langer verwantwoord is een boom te behouden vanwege een onomkeerbaar risico op letsel of schade. Er geldt altijd een herplantplicht. Vergroenen (breder dan bomen alleen) en ontstenen is opgenomen bij het volgende onderdeel (klimaatbestendigheid en waterrobuustheid). Beleving Tijdens een eerste verkenning zijn er geen bijzonderheden over het groen gemeld.

Huidige situatie Bij een volledige herinrichting mogen de bestaande bomen als vervallen worden beschouwd. Dit komt omdat de bestaande bomen niet dezelfde restlevensduur hebben als een nieuw ingerichte weg. Voor het laatste geldt een periode van minimaal 40 jaar. Het grootste deel van de bestaande bomen heeft een kortere restlevensduur. Dit blijkt uit een bomeninventarisatie en een gesprek met de beleidsmedewerker. De toekomstverwachting, conditie en veiligheid van alle bomen langs de weg zijn met een bomeninventarisatie [BTL - 2020] in beeld gebracht. De resultaten treft u aan in bijlage 9. Er zijn twee uitzonderingen: 1.

grote Eik ter hoogte van het kruispunt met de Binnenhof. De betreffende boom ziet u op onderstaande afbeelding.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 21 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

2.

Groep van 4 verschillende bomen ter hoogte van de Acacialaan en Binnenhof.

Klimaatbestendigheid en waterrobuustheid Beleid Rhenen wil zich op een actieve wijze voorbereiden om de stad een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting te geven. In april 2020 is door de raad daarvoor de bestuurlijke ambitie ‘Klimaatbestendig en waterrobuust Rhenen in 2050’ vastgesteld. De basis voor deze ambitie is de klimaatanalyse van Rhenen. De analyse geeft inzicht in de gevolgen van weersextremen en maakt de knelpunten tastbaar. De analyse is opgesteld samen met inwoners van Rhenen en medewerkers van betrokken organisaties. Diverse ambities zijn van toepassing bij de herinrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg: •

waterberging op de berg: Rhenen ligt op een prachtige heuvelrug met een goed doorlaatbare bodem. Er wordt ingezet op infiltratie van regenwater. Er is echter meer nodig gezien de toename van hevige hoosbuien en de lange periodes van droogte. Het streven is om water langer vast te houden, waarbij de berg meer benut wordt voor waterberging

•

hergebruik van regenwater: De wateroverlast die Rhenen ervaart in het voorjaar door heftige hoosbuien is inmiddels standaard geworden. Streven is dit water als bron voor hergebruik en het zo circulair toe te passen

•

ontstenen en vergroenen: Een groene leefomgeving zorgt ook voor een vitale en gezonde samenleving. Meer groen in bewoond gebied leidt onder andere tot meer verkoeling, verbetering van de luchtkwaliteit en verhoogt het welzijn van mens en dier. Dit vraagt Rhenen aan zijn bewoners en ondernemers. Als voorbeeldfunctie kan de gemeente dit toepassen in duurzaam wegbeheer.

Beleving Gegevens over de beleving zijn opgenomen in de klimaatanalyse Rhenen.

Waar verkeer en stedelijk ontwerp elkaar ontmoeten en omarmen

www.exante.nl

pagina 22 van 36

Ontwerp – Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg Kadernota

Huidige situatie Vanuit de klimaatanalyse komen voor dit project drie aandachtspunten naar voren: 1. hittestress op het zuidelijk deel van de weg. Meer concreet op het deel tussen de Dokter Wallerstraat en de rotonde. Op dit deel is er veel verharding, weinig groen en er staan geen bomen 2. hittestress op het plein voor het Huis van de gemeente. Ook hier is veel verharding en geen groen 3. wateroverlast op de weg tussen grofweg de Populierenlaan en Platanenlaan. Vanuit klimaatadaptatie is het wenselijk het hemelwater op de berg te bergen. Het ontwerp van de weg kan effect hebben op de noodzaak en mogelijkheden van waterberging. Details over waterberging komen daarom ter sprake bij de nadere uitwerking van het ontwerp. Bij het ontwerp kan worden nagegaan in hoeverre het duurzaamheidsaspect kan worden meegenomen. Bijvoorbeeld door: • • • • • •

het toepassen van meer groene elementen (bomen, heesters, gras etc) het verhardingstype uitvoeren in waterpasserende (en geluidreducerende) bestrating/klinkers duurzame vormen van afwatering (wadi’s) toepassen van semiverharde parkeerplaatsen bij minder intensief gebruik bij hevige regenval kan een verticale snelheidsremmer bijdragen aan de afwatering, maar ook een belemmering vormen voor de afwatering oplaadpalen voor elektrische fietsen en auto’s.

Riolering Er is een gemengd rioolstelsel aanwezig. Voor aankomende jaren staan geen onderhoudswerkzaamheden en/of projecten op stapel. Uitzondering hierop is onderhoud aan een klein deel riolering ter hoogte van de rotonde. Dit heeft geen invloed op het ontwerp, omdat de weg niet wordt opengebroken. Als er meer dan 100 meter riool wordt vervangen, gaat de gemeente over tot afkoppelen. Dit blijkt uit het gemeentelijk beleid. Het is nu nog niet bekend of het project hiertoe leidt. Dit zal blijken in de vormgevingsfase, waar het ontwerp vorm krijgt. Bij het kopje Klimaatbestendigheid en waterrobuustheid leest u meer over wateropvang.