Bijlage 1 Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Pilot maatschappelijke begeleiding De gemeente Veenendaal voert voor ons de uitvoering van de Wet inburgering 2021 uit. Onderdeel van deze wet is de taak maatschappelijke begeleiding. Deze taak heeft Veenendaal uitbesteed aan Vluchtelingenwerk Nederland (VWN). Bij maatschappelijke begeleiding gaat het om het ondersteunen op de leefgebieden: huisvesting, veiligheid, financiën, gezondheid, opvoeding en onderwijs. Sinds december 2024 voert Veenendaal bij wijze van pilot de begeleiding voor 23 inburgeraars zelf uit. Het gaat om inwoners uit de gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude. Voor Rhenen betekent dit dat ongeveer 4 Rhenense statushouders (gezinnen) deelnemen aan deze pilot. De pilot heeft als doel om te ervaren of de maatschappelijke begeleiding ook anders ingericht kan worden en of dat tot betere resultaten leidt.
Energietoeslag afgerond! De tijdelijke Energietoeslag vanuit het Rijk is in 2023 opgestart en in 2024 afgerond. De afhandeling van de aanvragen moest voor 1 augustus 2024 zijn gedaan, en dat is ruimschoots gehaald. De witgoedregeling loopt. Tot nu toe loopt het gebruik boven verwachting. De reacties van inwoners op de regeling zijn positief. Deze regeling wordt betaald uit de SPUK Energiearmoede. Wat we overhouden van de SPUK Energiearmoede moet worden teruggegeven aan het Rijk. Het is dus goed nieuws dat de regeling zo aanslaat.
Wat heeft het gekost? 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
2.039 V
2.155 V
2.360 V
32 V
Lasten
922 N
1.017 N
664 N
354 N
Saldo van baten en lasten (A)
1.117 V
1.138 V
1.696 V
321 N
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
114 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
114 V
1.117 V
1.138 V
1.696 V
208 N
(in € x 1.000)
Gerealiseerd resultaat (A+B)
42
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
4.6 Deelprogramma Participatie maatwerk Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Inwoners doen mee naar vermogen en zijn zoveel als mogelijk financieel zelfredzaam. Inwoners (dichter bij huis) helpen rondom werk en inkomen. 4.6.1 Meer inwoners verrichten betaald werk. 4.6.2 Meer inwoners zijn financieel zelfredzaam. Voor inwoners die daar niet toe in staat zijn biedt de gemeente een vangnet in de vorm van een participatiewet-uitkering. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie maatwerk richten zich op: Werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid, de schuldhulpverlening. b. Activiteiten 2024 Toename aantal inwoners met bijstandsuitkering minder hoog dan verwacht In de Voorjaars- en Najaarsrapportage 2024 hebben we aangegeven een toename van het aantal inwoners met een bijstandsuitkering te zien en dat we verwachtten dat het aantal personen met een uitkering eind 2024 hoger zou liggen dan eind 2023. We zien dat het aantal uitkeringen in 2024 inderdaad hoger was dan in 2023, maar ook dat deze toename lager was dan we van tevoren hadden verwacht. Vooral in de eerste helft van 2024 liep het aantal inwoners met een bijstandsuitkering op. Vanaf augustus liep dit aantal weer terug.
Desondanks ligt het aantal personen met een uitkering eind 2024 hoger dan eind 2023. In december 2023 waren er 222 mensen met een uitkering. In december 2024 waren dit er 231. Dit is te verklaren doordat de meeste mensen die enigszins kunnen werken, in deze arbeidsmarkt al aan het werk zijn. Anderzijds hebben we meer statushouders moeten huisvesten en de meeste statushouders hebben gedurende hun eerste inburgeringsperiode ook ondersteuning nodig in de vorm van een uitkering. Beleidsplan Schulddienstverlening 2024-2028 vastgesteld Het Beleidsplan Schulddienstverlening 2024-2028 is op 4 juni 2024 vastgesteld. De gemeente-
Jaarstukken 2024
raad stelt, op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, elke vier jaar een plan vast dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het oude plan liep tot 2023 en vanuit wettelijk oogpunt was het dus nodig om tot een nieuw plan te komen. Daarnaast waren er ook sterke inhoudelijke overwegingen om te komen tot een nieuw beleidsplan. Ten eerste de in 2023 vastgestelde visie op sociaal Rhenen. Ten tweede de dynamiek in de samenleving en landelijk beleid op het thema schulden en schulddienstverlening. Een van de gevolgen van dit landelijk beleid is dat de gemeente sinds 2022 niet alleen verantwoordelijk is voor inwoners met schulden, maar ook voor ondernemers met schulden. Schuldhulp aan ondernemers is, op onderdelen, anders dan schuldhulp aan particulieren en vraagt daardoor om een andere benadering. Ten derde hebben we inmiddels afspraken met gemeente Veenendaal over de uitvoering van de schulddienstverlening. Ten tijde van het opstellen van het vorige beleidsplan (2018) was het voornemen nog om de schulddienstverlening zelf uit te voeren. Dit bleek echter niet haalbaar.
Breed Offensief We zijn in 2023 gestart met de implementatie van het Breed Offensief, een wetswijziging gericht op het vergroten van de kans op werk voor mensen met een arbeidsbeperking. Het Rijk is daarnaast bezig met het herijken van de Participatiewet onder de noemer Participatiewet in balans. Doel is om eenvoud en de menselijke maat terug te brengen in deze wet zodat mensen die er gebruik van moeten maken beter ondersteund worden in hun bestaanszekerheid en zoektocht naar deelname, waaronder betaald werk, in de samenleving. In 2024 heeft er geen specifieke besluitvorming plaatsgevonden op dit thema. 43
H 2.4.6 | PARTICIPATIE MAATWERK
Jaarstukken 2024
Minimaregelingen Het amendement om het bereik van de Cunerapas tijdelijk te verhogen naar 130% van het minimum is geïmplementeerd in 2024. De raad is geïnformeerd over de bijstelling van het budget voor minimaregelingen in de informatienota van maart. Het budget is met ingang van 2024 passend bij het gebruik. Uit de rapportages tot en met november blijkt dat de budgetten voor de kinderen van 0 tot 18 jaar het meest worden gebruikt (kleding en schoolspullen).
Veel van de inwoners die op dit moment gebruik moeten maken van een bijstandsuitkering hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit komt bijvoorbeeld doordat statushouders naast hun inburgeringstraject vaak beperkt inzetbaar zijn, omdat het inburgeringstraject al veel tijd vraagt. Daarnaast zien we dat er relatief vaak sprake is van multi-problematiek bij de mensen die nu een uitkering ontvangen, waardoor uitstroom naar werk niet altijd (meteen) mogelijk is. Dat betekent dat het langer duurt en er meer inzet moet worden gepleegd voordat er uitstroom mogelijk is. Volledige uitstroom is ook niet altijd mogelijk.
Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren
Wat hebben we gemeten?
Personen met een bijstandsuitkering Wie hadden we daarbij nodig? Voor toelichting op de IW4 zie paragraaf Verbonden partijen.
2020 266,3 257,8 459,7
2021 232,6 215,6 431,2
2022 193,8 179,7 366,7
Rhenen
<25.000
Nederland
2023 205,4 173,7 344,8
2024 211,6 176 343,6
Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)
Begroting na vast- Jaarrekening Jaarrekening 2024 gestelde wijzigingen 2023 2022
Baten
5.431 V
5.215 V
4.627 V
4.104 V
Lasten
9.635 N
10.302 N
10.270 N
9.562 N
Definitie: Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
Saldo van baten en lasten (A)
4.204 N
5.087 N
5.644 N
5.458 N
Onttrekking uit reserves
47 V
352 V
755 V
88 V
Toevoeging aan reserves
70 N
0N
14 N
321 N
Mutaties reserves (B)
24 N
352 V
741 V
233 N
Toelichting: We zien in 2024 een stijging van het aantal uitkeringen ten opzichte van 2023. Ondanks de gunstige arbeidsmarkt is er instroom geweest, voor een belangrijk deel door verhuizingen naar Rhenen, het verliezen van een baan en door de instroom van statushouders. Er is ook uitstroom geweest uit de bijstand, maar deze was lager dan de instroom. Deze uitstroom kwam in een aantal gevallen door uitstroom naar werk maar ook het verhuizen naar een andere gemeente en het behalen van de AOW-gerechtigde leeftijd hebben gezorgd voor uitstroom.
Gerealiseerd resultaat (A+B)
4.228 N
4.735 N
4.902 N
5.691 N
Het resultaat van dit deelprogramma is in 2024 € 1.400.000 voordeliger dan in de jaarrekening 2023. In de eerste plaats gaven we in 2023 € 1.100.000 meer uit aan de gemeentelijke compensatie van de energiearmoede. Ten tweede viel de uitvoering van de BUIG € 200.000 goedkoper uit dan in 2023. Tenslotte ontvingen we een positieve afrekening van de gemeente Veenendaal over de DVO van € 100.000 in 2024.
44
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
Jaarstukken 2024
Programma 5 - ECONOMIE & TOERISME
Inleiding Dit programma richt zich op de lokale economische ontwikkeling. Het doel is om tot een gezondere economie te komen in Rhenen. Tot deze economische ontwikkeling horen de economie, het vestigingsklimaat voor ondernemers, recreatie en toerisme, plattelandsontwikkeling en de regionale samenwerking. Het programma Economie & toerisme kent het deelprogramma economische zaken.
Wat wilden we bereiken? maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen.
Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)
2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Baten
325 V
411 V
497 V
303 V
Lasten
1.845 N
2.206 N
1.705 N
1.357 N
Saldo van baten en lasten (A)
1.520 N
1.794 N
1.208 N
1.054 N
Onttrekking uit reserves
1.815 V
1.911 V
99 V
108 V
Toevoeging aan reserves
1.584 N
1.584 N
76 N
93 N
Mutaties reserves (B)
232 V
327 V
23 V
15 V
1.289 N
1.467 N
1.185 N
1.039 N
Gerealiseerd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
45
5.1 Deelprogramma Economische zaken Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel De gemeente Rhenen streeft naar duurzame ontwikkelingen binnen economie en toerisme, zowel op lokaal als regionaal niveau. De schaal van Rhenen en de kwaliteit van de leefomgeving worden hierbij in acht genomen. De vele lokale mogelijkheden om te recreëren, dragen bij aan de leefbaarheid voor de inwoners. 5.1.1 Rhenen is en blijft een aantrekkelijke, duurzame en veilige vestigingsplaats voor onze kleine en middelgrote ondernemingen. 5.1.2 De gemeente geeft blijk van goed rentmeesterschap van de gemeentelijke gronden. Waar het kan willen we een actiever grondbeleid voeren, waarbij we de financiële risico’s zo laag mogelijk houden. 5.1.3 Het marktwezen in de gemeente wordt gefaciliteerd. 5.1.4 Rhenen is een aantrekkelijke gemeente voor dagrecreatie of voor een kort verblijf. Het lokale aanbod voor recreatieve, toeristische en culturele activiteiten bedient zowel de inwoners als regionale bezoekers.
c. Toerisme & recreatie: realiseren van het uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme en de exploitatie van de VVV in het Stadsmuseum en de Stadshaven Rhenen d. Cultuur: vanaf 2024 werken we meer planmatig aan de beleidsonderwerpen cultuur en erfgoed met gerichte uitvoeringsplannen. e. Samenwerkingsverbanden: de gemeente neemt deel aan de reguliere overleggen in de regio (FV) en de Provincie Utrecht
lijk gebied. Deze opgave is omvangrijk, onontkoombaar en complex en betreft een opgave waarbinnen eveneens Rijk, provincie, waterschappen en regio acteren. Daarnaast is de maatschappelijke impact en urgentie groot. Om zelfbewuste regie te voeren en richting te geven aan de vitaliteit en toekomst van het landelijk gebied en de lopende trajecten, is gemeente Rhenen gestart met het ontwikkelen van een programma op het landelijk gebied.
b. Activiteiten 2024 Economische Agenda In 2024 is de vacature medewerker Economische zaken niet ingevuld. Dit zorgde ervoor dat een aantal onderdelen uit de economische niet is uitgevoerd. Een aantal zaken hebben we desondanks toch kunnen doen. Zo hebben we met de ondernemerskringen stilgestaan bij de vraag hoe de gemeente en ondernemers beter met elkaar kunnen samenwerken. Verder kaarten we de gewenste uitbreiding van Remmerden regelmatig aan bij de Provincie Utrecht en andere overheden, zoals bij de ministeries van LVVN en VRO. Maar ook andere kansen voor het ontwikkelen van ruimte voor bedrijven in onze gemeente houden we in de gaten.
Gebiedsproces Binnenveld In 2021 is het gebiedsproces Binnenveld opgestart op initiatief van gemeenten en gebiedspartijen. Aanleiding zijn de verschillende ruimtelijke opgaven die in het gebied spelen, nu en in de toekomst. Veel landelijke en lokale opgaven komen in het Binnenveld samen, zoals landbouwtransitie verstedelijking, de energietransitie, water- en klimaatopgaven en versterking van de natuur. Met de beperkte ruimte van het gebied is het een uitdaging om die opgaven in balans met elkaar te realiseren. Hierbij spelen er (soms tegengestelde) belangen van diverse partijen. Dat maakt dit proces complex. Door deze complexiteit verliep het gebiedsproces stroef. Het gebiedsproces is medio zomer 2023 op pauze gezet vanwege een haperende voortgang. Uiteindelijk is op 7 oktober 2024 door de bestuurders van het BO Binnenveld besloten de huidige wijze van samenwerking te stoppen en te vervangen door een nieuwe Aanpak Binnenveld. Deze nieuwe aanpak wordt in 2025 opgestart.
Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten richten zich op: a. Economische agenda: faciliteren van de ondernemersverenigingen ten behoeve van het ondernemersklimaat. Verder blijven we ons ambtelijk en bestuurlijk inzetten richting Provincie Utrecht voor de mogelijkheid om Remmerden uit te breiden. b. Agrarische sector
Transitie landelijk gebied: De agrarische sector is belangrijk in onze gemeente Regie op landelijk gebied Regionaal Perspectief Landelijk Gebied In juli 2024 is het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied vastgesteld in de gemeenteraad en zijn we in de regio aan de slag gegaan met de uitvoering van dit perspectief. Programma landelijk gebied Rhenen Als gemeente werken we aan een toekomstbestendig lande-
Regionaal afwegingskader functieverandering Sinds november 2024 zijn er nieuwe regels voor het wijzigen van agrarische bestemmingen naar bijvoorbeeld bedrijfs- of woonbestemmingen. Belangrijkste aspect van dit beleid is 46
H 2.5.1 | ECONOMISCHE ZAKEN
de uitwisselbaarheid van sloopmeters: stoppende agrariërs die voormalige agrarische bedrijfsbebouwing (VAB) slopen kunnen in ruil daarvoor in sommige gevallen één of meer woningen op locatie terugbouwen. Maar met dit afwegingskader kan ook gekozen worden voor verkoop van de sloopmeters. Ook kunnen andere ruimtelijke ontwikkelingen onder voorwaarde met de inzet van sloopmeters mogelijk gemaakt worden. Binnen de regio’s Foodvalley en Amersfoort zijn meerdere gemeenten die dit beleid hebben vastgesteld, zodat de uitwisseling van sloopmeters tussen steeds meer gemeenten kan plaatsvinden. Het afwegingskader biedt ook ruimte voor individuele gemeenten om op onderdelen een nadere uitwerking vast te stellen. Piekbelasters Er zijn vijf Rhenense agrarische bedrijven die een beschikking hebben ontvangen op grond van de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties. Deze bedrijven worden ondersteund in het ruimtelijke spoor. Tot slot We nemen actief deel aan regionale en provinciale beleidsprocessen over Landelijk gebied, natuurherstel en stikstof. Verder ondersteunt en faciliteert de gemeente individuele agrarische ondernemers en belangenpartijen. Dat gaat onder andere over de toekomst van een bedrijf, het pachtbeleid, de piekbelastersaanpak, functiewisseling, natuur-inclusieve landbouw en de eiwittransitie.
Integraal gebiedsplan stadshaven en omgeving Op 5 november heeft de raad ingestemd met de uitgangspunten voor een integrale kwaliteitsimpuls van de Stadshaven, de Loswal en omliggend uiterwaardengebied, en de bijbehorende investerings- en exploitatiebegroting. Het verder uitwerken van het plan in een Definitief Ontwerp (DO) is in gang gezet.
Jaarstukken 2024
Recreatie & Toerisme: Vanaf het derde kwartaal van 2024 is begonnen met het hervatten van de acties uit het Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme. Hierbij zijn de acties waaraan bestuurlijke prioriteit is gegeven het eerste opgepakt. Er is ook een aantal acties geschrapt. Deze acties waren vaak zo verouderd dat ze in de huidige tijd niet meer relevant is of op een andere manier ingevuld kunnen worden. Voorbeelden zijn het op laten stellen van een marketingcommunicatieplan voor de verhaallijnen, de mogelijkheden van een Geopark verkennen, en het verzorgen van trainingen voor stadsgidsen. Het bijbehorende budget van een aantal van deze acties is daarmee komen te vervallen of is waar mogelijk ingezet voor andere, relevantere acties. Realiseren wandelroutenetwerk Utrecht Oost Het Routebureau Utrecht is, in opdracht van provincie Utrecht, bezig met het uitwerken van het nieuwe wandelroutenetwerk Utrecht Oost. De gemeente Rhenen maakt ook deel uit van dit netwerk. Het definitieve detailontwerp van het netwerk over Rhenens grondgebied is in december 2023 goedgekeurd door het college. De oplevering van het wandelroutenetwerk stond oorspronkelijk gepland voor eind 2023. Door vertraging in het proces werd deze verwachte oplevering verplaatst naar eind 2024.
Omdat het Routebureau Utrecht tegelijkertijd bezig is met de revisie van het Fietsroutenetwerk en voor beide projecten werkt met één aannemer met beperkte capaciteit, is gekozen om de revisie van het Fietsroutenetwerk prioriteit te geven en de realisatie van het Wandelroutenetwerk pas hierna uit te gaan voeren. Voetveer Rhenen- Lienden: veerstoep verbeteren Sinds mei 2023 vaart er een nieuwe elektrische veerpont tussen Rhenen en Lienden. Hierna bleek dat de aanlegmogelijkheden aan Rhenense zijde aan vervanging toe waren. Zo
sloot de laadklep van de nieuwe veerpont niet goed aan op de veerstoep. Ook het ponton waar de veerstoep aan kan meren, ’s nachts kan liggen en waar de bemanning aan en van boord kan gaan was aan vervanging toe. Een gehele nieuwe veerstoep vroeg om een te grote investering. Daarom hebben de gemeentes Rhenen en Buren gekozen om het ponton samen te huren. Hiermee is de jaarlijkse bijdrage vanaf 2024 met een bedrag van €1.500 verhoogt. Daarnaast is er een aanpassing aan de veerstoep in Rhenen gemaakt zodat de laadklep goed aansluit en de bezoekers veilig aan en van boord kunnen. Dit vroeg om een incidentele bijdrage van €3.750 per gemeente. Uitbreiden parkeren Kwintelooijen De toename van het aantal bezoeken aan Kwintelooijen levert een grotere parkeerbehoefte. Om in de vraag te voorzien is gekozen om de overloopvoorziening in te richten voor structureel gebruik. De kosten hiervoor bedragen €70.000 excl. BTW. Hiervan wordt €35.000 betaald door de initiatiefnemer van het bezoekerscentrum, voortkomend uit de getroffen parkeerregeling. De middelen zijn toegevoegd aan de reserve projecten en worden middels de Voorjaarsrapportage 2025 als budget geraamd zodat met de uitvoeringswerkzaamheden kan worden begonnen. Strategische Agenda Foodvalley De huidige strategische agenda van Regio Foodvalley loopt in 2025 af. In 2024 is gewerkt aan een nieuwe strategische agenda voor 2026 tot 2030.
Op 11 maart 2024 heeft de gemeenteraad input geleverd voor deze nieuwe strategische agenda. Deze input en de input van de overige overheden, ondernemers en kennisinstellingen heeft geleid tot een conceptagenda. Deze conceptagenda is 20 september in het Algemeen Bestuur van de Regio Foodvalley behandeld en vervolgens voor wensen en bedenkingen naar de raden gestuurd. Tijdens
47
H 2.5.1 | ECONOMISCHE ZAKEN
de raadsvergadering van 10 december is de conceptagenda behandeld en zijn er wensen en bedenkingen ingediend door de raad. Hierbij werd aangegeven dat de bijdrage van de gemeente aan de regio niet mag toenemen en dat er bij mobiliteitsvraagstukken meer aandacht moet zijn voor de positie van de personenauto. De wensen en bedenkingen van alle betrokken partijen worden verwerkt. Dit moet leiden tot de definitieve versie die aan het einde van het eerste kwartaal van 2025 ter vaststelling naar de raden gaat. In de tussentijd wordt ook gewerkt aan het uitvoeringsprogramma van de nieuwe strategische agenda. Hierin komen concrete projecten te staan en dit uitvoeringsprogramma moet ook meer inzicht geven in de financiële benodigdheden voor de nieuwe strategische agenda. Het uitvoeringsprogramma wordt halverwege februari 2025 opgeleverd. Energiesysteem van de Toekomst Binnen Regio FoodValley is een onderzoek gedaan naar hoe het energiesysteem van de toekomst eruit zou kunnen zien. Hierbij gaat het om het energiesysteem na 2040. Er zijn drie verschillende scenario’s uit het onderzoek naar voren gekomen. De hoofdthema’s van drie verschillende scenario’s zijn: gebaseerd op het bestaande netwerk, aan de hand van de grote opgaven en lokale hubs.
Het is op dit moment niet de bedoeling dat er voor één scenario gekozen wordt, maar dat de scenario’s als inspiratie voor een energievisie gebruikt kunnen worden. Op 12 december is de raad geïnformeerd over het onderzoek en is het vervolgtraject besproken. Tijdelijke evenementensubsidie ten einde In 2024 is het restant bedrag van de tijdelijke regeling voor evenementen, conform het raadsbesluit eind 2023, in zijn geheel besteed aan de subsidie voor de Rijnweek in 2024. De Rijnweek heeft plaatsgevonden in 2024.
Jaarstukken 2024
Cultuurparticipatie voor iedereen Het uitvoeringsprogramma Cultuur 2024-2027 is vastgesteld door het college in 2024. Voor het jaar 2024 stonden verschillende zaken in de planning. Zo is een inventarisatie gedaan naar Kunst in de Openbare Ruimte (KOR). Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen herdenkingstekens en kunstobjecten. Deze zijn allen in kaart gebracht. Naar aanleiding hiervan zijn beleidsregels opgesteld voor nieuw te plaatsen objecten in de openbare ruimte en is er een aanvraagprocedure opgesteld die via de website kan worden ingediend. Door het samenvoegen van sport en cultuur in de SAM School Olympiade krijgen basisschoolleerlingen een compleet beeld van mogelijkheden op het gebied van sport en cultuur en is er een samenwerking tot stand gekomen tussen het sociaal en fysieke domein. Het evenement Gluren aan de Rijn is voor het eerst succesvol tot stand gekomen. Twee dagen lang werden in 20 huiskamers laagdrempelige optredens gegeven die voor iedereen gratis te bezoeken waren. Doordat Open Monumentendag sinds een aantal jaren wordt georganiseerd door het Cultuurplatform is de jaarlijkse bijdrage voor deze dag toegevoegd aan de jaarlijkse bijdrage aan het Cultuurplatform. Erfgoed zichtbaar en beleefbaar In september 2023 is de Erfgoedvisie met uitvoeringsplan vastgesteld.
In het kader van de basis op orde krijgen uit de Erfgoedvisie, heeft er een inventarisatie plaatsgevonden van de Delftse Schoolpanden, Hiermee is inzicht ontstaan om welke panden het daadwerkelijk gaat. Ook is er een inventarisatie van alle panden met een monumentenstatus gedaan (zowel rijks- als gemeentelijke monumenten). Bij de najaars-
nota is het bedrag voor het gevelfonds voor het jaar 2024 meegenomen in de ombuigingen. Het Project Erfgoed Educatie Rhenen (PEER) heeft een boekje uitgegeven dat geschikt is voor erfgoededucatie aan kleuters waardoor de doorlopende leerlijn in erfgoededucatie op de basisscholen compleet is. In samenwerking met het Stadsmuseum is aandacht geschonken aan de Nationale Archeologiedagen met een aansprekend programma voor scholen. De stichting Nescio heeft alle formaliteiten afgerond waarmee het viaduct over de N233 de naam ‘Nescioviaduct’ heeft gekregen. Het naambord is op 17 januari 2025 onthuld. De informatiemarkt voor landgoedeigenaren heeft niet plaatsgevonden omdat de landgoedeigenaren het belang ervan niet meer inzagen. De erfgoed-app ‘Rhenen Highlights’ is in juni 2024 online gegaan. We hopen deze app in de toekomst uit te kunnen breiden met toeristische en culinaire informatie. Trailerhellingen We voeren gesprekken met de gemeente Buren en Rijkswaterstaat om een alternatieve locatie te vinden voor de trailerhelling. De gesprekken verlopen constructief. Er is een duidelijk gedeeld belang om een plek te vinden in de buurt waar mensen op een veilige manier hun vaartuig te water kunnen laten. Inmiddels zijn er enkele mogelijkheden in beeld die door Rijkswaterstaat beoordeeld worden.
De gesprekken lopen door in 2025 om tot een definitief voorstel te komen waar alle betrokken partijen zich in kunnen vinden en dat voldoet aan de voorschriften voor waterveiligheid.
48
H 2.5.1 | ECONOMISCHE ZAKEN
Inrichting mogelijk bezoekerscentrum Utrechtse Heuvelrug op Kwintelooijen In het nieuwe bezoekerscentrum op Kwintelooijen verzorgen het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH) en de Stichting Voorlichting en Educatie Kwintelooijen samen de inrichting van de educatieve ruimte. Hierin zal de beleving van de natuur en het vergroten van het bewustzijn van recreanten centraal staan. Deze ruimte heeft de naam Ontdekcentrum gekregen. Wat hebben we gemeten? Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren
Jaarstukken 2024
Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)
2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
325 V
411 V
497 V
303 V
Lasten
1.845 N
2.206 N
1.705 N
1.357 N
Saldo van baten en lasten (A)
1.520 N
1.794 N
1.208 N
1.054 N
Onttrekking uit reserves
1.815 V
1.911 V
99 V
108 V
Toevoeging aan reserves
1.584 N
1.584 N
76 N
93 N
Mutaties reserves (B)
232 V
327 V
23 V
15 V
1.289 N
1.467 N
1.185 N
1.039 N
Gerealiseerd resultaat (A+B)
49
Jaarstukken 2024
Programma 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING
Inleiding In 2024 hebben we samen met onze veiligheidspartners uitvoering gegeven aan het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026. We werkten aan de gezamenlijke prioriteiten zoals ondermijning, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust, en zetten lokaal in op een veilige woon- en leefomgeving en op zorg & veiligheid. Dit deden we via het uitvoeringsprogramma, waarin concrete acties waren opgenomen. Onze boa’s hielden toezicht in de openbare ruimte, recreatiegebieden, stadsbossen en het buitengebied. Ook voerden we toezicht en handhaving uit op bouwen en gebruik van gronden en gebouwen volgens ons handhavingsprogramma. Daarnaast participeerden we actief in de samenwerking met de Veiligheidsregio Utrecht. In 2024 stemde de gemeenteraad in met de concept bestuursagenda 2024-2027 van de Veiligheidsregio.
Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.
Wat heeft het gekost?
'Rhenen is voor ons een gemeente waar inwoners, ondernemers en bezoekers veilig zijn en zich veilig voelen. Veilig zijn en je veilig voelen is geen garantie'
(in € x 1.000)
2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Baten
49 V
71 V
37 V
75 V
Lasten
2.775 N
2.783 N
2.340 N
2.260 N
Saldo van baten en lasten (A)
2.726 N
2.713 N
2.303 N
2.185 N
Onttrekking uit reserves
56 V
56 V
58 V
87 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
56 V
56 V
58 V
87 V
2.670 N
2.657 N
2.245 N
2.098 N
Gerealiseerd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
50
6.1 Deelprogramma Openbare orde en veiligheid Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. 6.1.1 Fysieke veiligheid van burgers en bedrijven waarborgen door een doelmatige en slagvaardige hulpverlening op het gebied van politiezorg, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. 6.1.2 Zorgdragen voor het vergroten van het algehele veiligheidsgevoel (objectief en subjectief) van onze inwoners en ondermijnende criminaliteit aanpakken. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Openbare orde en veiligheid richten zich op: Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. b. Activiteiten 2024 Buurtbemiddeling Het project buurtbemiddeling is gestart in 2018 en wordt uitgevoerd door Welzijn Rivierstroom. We hebben waargenomen dat het aantal meldingen dit jaar is gestegen, wat aangeeft dat steeds meer mensen de weg naar Buurtbemiddeling weten te vinden. In 2024 zijn er 24 meldingen binnengekomen. Dit past nog in het aantal meldingen wat staat voor het project met 25-30 meldingen per jaar. Dit jaar heeft Welzijn Rivierstroom een stabiele en vaste groep aan vrijwilligers.
Jaarwisseling: Jaarwisseling Achterberg wordt weer een veilig feest Op basis van de aanbevelingen van het COT (Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement), zijn we verder gegaan met de implementatie van de aanbevelingen (verbinden, voorkomen, beëindigen) voor de jaarwisseling. In Q1/Q2 is bureau Coen weer betrokken in de aanpak voor
de jaarwisseling. Via deze partij zijn er ook contacten gelegd met inwoners uit Achterberg. In Q3 en Q4 hebben er een aantal positieve ontwikkelingen plaatsgevonden wat de basis heeft gevormd voor de aanpak van de jaarwisseling 2024/2025. Dit jaar is er vanuit de gemeente en politie rechtstreeks contact met de lokale stakeholders uit Achterberg en zijn er gezamenlijke wensen, afspraken en verwachtingen 51
H 6.1 | OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID
uitgesproken. Wat dit jaar uniek maakt is een groep ondernemers die zelf het initiatief hebben genomen en zich hardmaken om oud en nieuw in Achterberg een leuk feest te laten zijn voor iedere Achterberger zonder ongeregeldheden. Er lag een plan met een carbidschietevenement en een feest in het plaatselijke café. De gemeente en de politie voerden hierover overleg met de ondernemers en de directe stakeholders. We vonden het belangrijk dat het een mooie avond wordt, maar ook dat het binnen de regels plaatsvindt. Zowel de gemeente als de politie denken dat er een mijlpaal is bereikt op het gebied van verbinden, voorkomen en beëindigen en dat deze werkwijze mogelijk een omslag zou kunnen zijn voor de komende jaarwisselingen. Volgens de politie is de jaarwisseling 2024/2025 in de gemeente Rhenen zeer beheersbaar geweest. Zij geven aan dat de voorbereidingen door en met de lokale gemeenschap zich ruimschoots heeft uitbetaald. Voor de jaarwisseling 2025/2026 wordt deze lijn weer doorgezet. Toekomstscenario’s VRU De regio Utrecht groeit en de risico’s waar we in de samenleving te maken hebben worden steeds groter en ingewikkelder.
De centrale vraag is: hoe kan de veiligheidsregio in de toekomst meegroeien met de toenemende risico’s en veranderende behoeften van onze gemeenten, en tegelijkertijd rekening houden met de financiële draagkracht van de gemeenten? Op verzoek van gemeenten en het bestuur is gevraagd de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. Deze toekomstscenario’s zijn in 2024 ambtelijk opgesteld en er heeft nog geen bestuurlijke besluitvorming over plaatsgevonden. Het algemeen bestuur VRU heeft besloten meer tijd te nemen voor de bespreking en onderbouwing van de voorliggende scenario’s en opdracht gegeven een extra scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven. Voor de bestuurlijke besluitvorming in dit traject wordt
Jaarstukken 2024
meer tijd genomen en zullen effecten van bestuurlijke keuzes ten aanzien van de gemeentelijke bijdrage zichtbaar worden bij de behandeling van de begroting VRU 2026. Huisvesting VRU Op 4 juli 2022 heeft het algemeen bestuur van de VRU de opdrachtformulering ‘Huisvesting VRU’ vastgesteld. Samen met de VRU en andere gemeenten werken we aan het in kaart brengen van de huidige situatie en scenario’s voor de toekomstige organisatie van de huisvesting van de VRU. Op 6 november 2023 heeft het Algemeen Bestuur de opdracht verstrekt aan de VRU om in samenwerking met de 26 gemeenten de drie scenario’s uit te werken. Eind 2024 is een (concept) visie op huisvesting aan het algemeen bestuur voorgelegd met een uitwerking van 3 scenario’s voor toekomstige huisvesting van brandweerkazernes, waarbij een collectieve bekostiging van de huisvesting bij alle scenario’s van toepassing is. In een traject separaat van de toekomstscenario’s wordt in 2025 een uitwerking van de scenario’s voorgelegd aan het bestuur.
Digitale veiligheid Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) heeft digitale veiligheid als één van de 3 prioriteiten binnen het basisteam Heuvelrug. In 2024 is in Veenendaal bijvoorbeeld gaming met de politie ingezet om in contact te komen met (moeilijk bereikbare) jeugd en met hen in gesprek te gaan over digitale veiligheid, jongeren uit Rhenen konden ook aansluiten. In 2024 zijn we aangesloten bij Hackshield waarbij kinderen tussen de 8 en 12 jaar op een speelse manier leren zich te wapenen tegen digitale ervaringen. Ook is er dit jaar een e-learning ontwikkeld en opgezet om inwoners bewust te maken van de gevaren van digitale criminaliteit en hen digitaal weerbaarder te maken. Wat hebben we gemeten? Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren
Wie hadden we daarbij nodig? Voor toelichting op de VRU zie paragraaf Verbonden partijen. Wat heeft het gekost? 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
5V
0N
11 V
12 V
Lasten
1.937 N
1.921 N
1.734 N
1.573 N
Saldo van baten en lasten (A)
1.932 N
1.921 N
1.723 N
1.561 N
Onttrekking uit reserves
56 V
56 V
58 V
56 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
56 V
56 V
58 V
56 V
1.876 N
1.865 N
1.665 N
1.505 N
(in € x 1.000)
Gerealiseerd resultaat (A+B)
52
6.2 Deelprogramma Handhaving Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. 6.2.1 Voldoende toezicht op en handhaving van de geldende regelgeving waardoor de leefbaarheid in onze samenleving wordt vergroot. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Handhaving richten zich op: Toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s.
Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)
2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Baten
44 V
71 V
26 V
63 V
Lasten
837 N
862 N
606 N
687 N
Saldo van baten en lasten (A)
794 N
792 N
581 N
624 N
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
31 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
31 V
794 N
792 N
581 N
593 N
Gerealiseerd resultaat (A+B)
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
b. Activiteiten 2024 Inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (hierna: Wkb) in werking getreden. In 2024 zijn er in totaal vier Wkb-meldingen bij de gemeente binnengekomen. Duidelijke aanpak voor wolven op de Utrechtse Heuvelrug We willen incidenten met wolven voorkomen. Als er toch een incident is, zorgen we dat we goed voorbereid zijn. De ontwikkelingen hebben impact op inwoners, (agrarische) ondernemers, recreanten en organisaties. Vanaf december 2024 neemt het aantal meldingen van de wolf in onze natuurgebieden toe. Dit vraagt om monitoring, goede communicatie, voorbereiding en waar nodig (lokale) maatregelen. Daarom werken we samen met de provincie, terreinbeheerders en omliggende gemeenten aan één duidelijke strategie. 53
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
Jaarstukken 2024
Programma 7 - OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN
Inleiding In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten). Het programma Algemene dekkingsmiddelen is onderverdeeld in twee deelprogramma’s: 1. Belastingen 2. Overige algemene dekkingsmiddelen.
Wat heeft het gekost? 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
46.018 V
45.550 V
43.055 V
40.270 V
Lasten
2.431 N
1.954 N
1.847 N
1.425 N
Saldo van baten en lasten (A)
43.587 V
43.596 V
41.208 V
38.845 V
Onttrekking uit reserves
1.018 V
787 V
760 V
205 V
Toevoeging aan reserves
58 N
58 N
668 N
654 N
Mutaties reserves (B)
960 V
729 V
92 V
449 N
44.547 V
44.325 V
41.300 V
38.396 V
(in € x 1.000)
Gerealiseerd resultaat (A+B)
54
7.1 Deelprogramma Belastingen Inleiding In dit deelprogramma belastingen zijn alle belastingopbrengsten opgenomen evenals de dienstverleningsovereenkomst (DVO) uitvoering belastingen met de gemeente Ede.
Wat hebben we gemeten? Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren
De beleidsdoelen belastingen zijn opgenomen in de paragraaf lokale heffingen.
Wat heeft het gekost? 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
5.997 V
5.948 V
5.429 V
5.004 V
Lasten
376 N
366 N
372 N
306 N
Saldo van baten en lasten (A)
5.621 V
5.582 V
5.057 V
4.698 V
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
49 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
49 V
5.621 V
5.582 V
5.057 V
4.747 V
(in € x 1.000)
Gerealiseerd resultaat (A+B)
55
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
Jaarstukken 2024
7.2 Deelprogramma Overige dekkingsmiddelen Inleiding In dit deelprogramma zijn alle overige baten en lasten (inclusief reserves) verantwoord die we niet aan de inhoudelijke programma’s kunnen toerekenen. Hieronder vallen de uitkeringen uit het gemeentefonds, rentelasten, vennootschapsbelasting, stelposten voor loon- en prijsinflatie en de posten onvoorzien.
Wie hadden we daarbij nodig? Voor toelichting op BNG en Vitens zie paragraaf Verbonden partijen.
Voor een nadere toelichting op het overzicht algemene dekkingsmiddelen verwijzen wij u naar pagina 128.
Wat heeft het gekost? 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
Baten
40.021 V
39.603 V
37.626 V
35.266 V
Lasten
2.054 N
1.588 N
1.475 N
1.119 N
Saldo van baten en lasten (A)
37.966 V
38.014 V
36.151 V
34.147 V
Onttrekking uit reserves
1.018 V
787 V
760 V
156 V
Toevoeging aan reserves
58 N
58 N
668 N
654 N
Mutaties reserves (B)
960 V
729 V
92 V
497 N
38.926 V
38.743 V
36.243 V
33.650 V
(in € x 1.000)
Gerealiseerd resultaat (A+B)
56
H3 PARAGRAFEN Inleiding De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en overstijgen de programma’s. Het doel van de paragrafen is om informatie bijeen te brengen die voorheen op meerdere plaatsen in de jaarstukken stond. Hierdoor is het mogelijk om sneller en beter inzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument om de uitvoering te kunnen controleren. Het besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft de volgende acht paragrafen verplicht voor: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Openbaarheidsparagraaf In aanvulling op de verplichte paragrafen zijn twee extra paragrafen toegevoegd omdat het relevant is om u als raad meer controle en inzicht te bieden op deze onderwerpen: 9. Subsidieverlening 10. Duurzaamheid
57
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
Jaarstukken 2024
§3.1 Lokale heffingen Inleiding In het jaar 2024 vormen de lokale heffingen 18% van de totale baten van de gemeente. De lokale heffingen zijn daarmee een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. In deze paragraaf worden de volgende onderdelen toegelicht: 1. Wat zijn lokale heffingen 2. Het (gemeentelijk) beleid 3. De inkomsten uit de lokale heffingen 4. De kostendekking bij de rechten en bestemmingsheffingen 5. Lokale lastendruk
3.1.1 Wat zijn lokale heffingen De lokale heffingen bestaan uit het totaal van de belastingen, rechten en (bestemmings) heffingen. Belastingen: De opbrengsten uit belastingen zijn niet gelabeld en kunnen daarom voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. De gemeente Rhenen heft de volgende belastingen: • Onroerendzaakbelasting (OZB) • Toeristenbelasting • Hondenbelasting • Precariobelasting • Ondernemersfonds Rechten: Rechten worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Rechten worden ook wel leges of retributies genoemd. Voorbeelden zijn het aanvragen van een rijbewijs of omgevingsvergunning en de lijkbezorging. Bij het heffen van leges gelden beperkingen: er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald. De gemeente Rhenen kent de volgende rechten: - Leges algemene dienstverlening (Hoofdstuk 1)
-
Leges dienstverlening onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning (Hoofdstuk 2) Leges dienstverlening vallend onder europese dienstenrichtlijn (Hoofdstuk 3)
(Bestemmings)heffingen: (Bestemmings)heffingen worden geheven voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen uitsluitend besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. De heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer in rekening mag brengen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. De gemeente kent de volgende bestemmingsheffingen - Afvalstoffenheffing - Rioolheffing
3.1.2 Het (gemeentelijk) beleid De gemeenteraad bepaalt welke gemeentelijke lokale lasten inwoners betalen en tevens de hoogte van de tarieven. In het bestuursprogramma 2022 – 2026 is vastgelegd dat we streven naar een gematigde ontwikkeling van de belastingdruk voor onze inwoners. a. Voor de OZB-tarieven wordt de waardeontwikkeling op de tarieven gecorrigeerd en houden we rekening met een gewogen inflatiepercentage. b. Voor de leges en stemmingsheffingen (riolering en afval) streven we naar 100% kostendekkende tarieven.
3.1.3 Inkomsten lokale heffingen De totale gerealiseerde inkomsten uit de lokale heffingen bedragen € 12.101.000. Dit is € 130.000 lager dan is opgenomen in de begroting 2024 bij de leges- en belastingverordeningen. De verdeling naar soort inkomsten is in onderstaande tabel weergegeven. De lagere inkomsten worden grotendeels veroorzaakt door een lagere opbrengst van de leges omgevingsvergunningen van € 337.000. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar paragraaf 3.1.3.2. De lagere opbrengsten bestemmingsheffingen wordt grotendeels veroorzaakt door een lagere opbrengst afvalstoffenheffing van € 59.000.
58
H 3.3.1 | LOKALE HEFFINGEN
Jaarrekening 2024
Inkomsten uit belastingen ( in € x 1.000)
Inkomsten uit belastingen ( in € x 1.000)
Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Verschil 2024 Jaarrekening en begroting
Jaarrekening 2023 werkelijk
Subtotaal belastingen
5.800 V
5.950 V
149 V
5.387 V
Subtotaal rechten
1.729 V
1.524 V
205 N
2.035 V
Subtotaal (bestemmings) heffingen
4.702 V
4.627 V
75 N
4.091 V
Totaal belastingen, leges en heffingen
12.231 V
12.101 V
130 N
11.514 V
*De bedragen in dit overzicht betreffen uitsluitend de geheven heffingen zonder rekening te houden met eventuele vooruit ontvangen baten/de baten die zijn toegevoegd aan de voorziening. In de volgende onderdelen worden de lokale heffingen verder toegelicht. Bij de belastingen wordt daarbij ook aandacht besteed aan de kwijtscheldingen. Bij de rechten en (bestemmings)heffingen wordt ingegaan op de kostendekking.
Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Verschil 2024 Jaarrekening en begroting
Jaarrekening 2023 werkelijk
OZB eigendom woningen
3.722 V
3.816 V
94 V
3.418 V
OZB eigendom en gebruik niet-woningen
1.688 V
1.680 V
8N
1.565 V
Hondenbelasting
140 V
154 V
15 V
139 V
Toeristenbelasting
172 V
217 V
45 V
182 V
Precariobelasting
26 V
38 V
13 V
40 V
Eigendom roerende woon-/ bedrijfsruimten
1V
0V
0N
0V
Ondernemersfonds
53 V
43 V
10 N
43 V
Totaal belastingen
5.800 V
5.950 V
149 V
5.387 V
Tarieven Tariefontwikkeling belastingen
3.1.3.1 Belastingen nader toegelicht Zoals in paragraaf 1.1 aangegeven zijn de inkomsten uit belastingen niet gelabeld. Deze kunnen voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. Financiën De opbrengst uit belastingen bedraagt € 5.950.000. Dat is € 149.000 meer dan de verwachtingen daarover in de begroting 2024 bij het vaststellen van de belastingtarieven. In onderstaande tabel staan de opbrengsten en afwijkingen ten opzichte van de begroting vermeld. De opbrengst OZB is per saldo € 86.000 hoger dan geraamd, dat is 1,6% hoger en derhalve een beperkte afwijking. De toeristenbelasting levert een meeropbrengst op van € 45.000. De definitieve aanslagoplegging loopt altijd een jaar achter zodat de meeropbrengst wordt verklaard door een hoger aantal overnachtingen in 2023.
Verordening 2024
Verordening 2023
OZB eigendom woningen
0,1052%
0,1011%
OZB eigendom niet-woningen
5,0370%
0,4796%
OZB gebruik niet-woningen
n.v.t.
n.v.t.
Hondenbelasting 1e hond
€ 68,50
€ 63,00
Hondenbelasting 2e hond
€ 172,00
€ 159,00
Hondenbelasting 3e en volgende hond
€ 191,00
€ 176,00
Hondenbelasting per kennel
€ 456,00
€ 421,00
Toeristenbelasting
€ 1,55
€ 1,40
Ondernemersfonds
€ 500,00
€ 500,00
Kwijtscheldingen Inwoners met weinig vermogen en een laag inkomen kunnen in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de geheven belasting. Voor de hondenbelasting kan alleen kwijtschelding verleend worden voor de eerste hond. In 2024 is voor € 102.000 (2023: € 107.400) aan gemeentelijke belastingen kwijtgescholden. Het aantal aanvragen ligt met het 410 lager dan de afgelopen jaren (2020-2023 gemiddeld 445). Het aantal toegekende verzoeken is met 72% vergelijkbaar met vorig jaar (74%). 59
H 3.3.1 | LOKALE HEFFINGEN
Jaarstukken 2024
Kwijtscheldingen
Aantal 2024
Aantal 2023
Automatische kwijtscheldingen via IB
178
170
Toekenning individuele verzoeken
112
158
5
4
109
109
Verzoeken nog in behandeling op 31-12-2023
6
5
Totaal aantal aanvragen kwijtscheldingen
410
446
Gedeeltelijke toekenning individuele verzoeken Afwijzing individuele verzoeken
3.1.3.2 Rechten nader toegelicht Zoals in paragraaf 1.1 aangegeven worden rechten geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Denk aan het aanvragen van een rijbewijs of een omgevingsvergunning. Deze rechten worden ook wel leges of retributies genoemd. Bij het heffen van rechten heeft de gemeenteraad te maken met beperkingen. Er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald.
gevingsvergunning. Dit verschil wordt grotendeels veroorzaakt door de in de begroting geraamde opbrengst voor twee projecten (Molenstraat € 125.000 en zonnepark Nude € 125.000) die doorschuiven naar 2025. Daarnaast zagen we aan het eind van 2023 een relatief groot aantal aanvragen als gevolg van de invoering van de omgevingswet. De keerzijde is een lager aantal aanvragen in 2024. Inkomsten uit rechten (in € x 1.000) Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Verschil 2024 Jaarrekening en begroting
Jaarrekening 2023 werkelijk
Verordening leges 2024: Hoofdstuk 1 en Hoofdstuk 3
450 V
527 V
77 V
356 V
Verordening leges omgevingsvergunningen (Hoofdstuk 2)
713 V
376 V
337 N
1.121 V
Verordening lijkbezorgingsrechten
557 V
613 V
56 V
549 V
Verordening marktgelden De gemeente Rhenen kent vier verordeningen voor het heffen van rechten. De verordeningen 2024 zijn in december 2023 vastgesteld. Verordening
Grondslag van de heffing van rechten
Verordening leges 2024
Hoofdstuk 1: algemene dienstverlening Hoofdstuk 3: dienstverlening vallen onder Europese dienstenrichtlijnen en niet vallend onder Hoofdstuk 2
Verordening leges omgevingsvergunningen 2024
Hoofdstuk 2: dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
Verordening lijkbezorgingsrechten 2024
Gebruik begraafplaats en verleende diensten in verband met de begraafplaats
Verordening marktgelden 2024
Gebruik gemeentegrond op marktdagen
Financiën De totale opbrengsten uit rechten ligt bij de jaarrekening 2024 met een bedrag van € 1.524.000 ruim € 205.000 lager dan de verwachtingen daarover in de begroting 2024 bij de legesverordening. Het voornaamste verschil treedt op bij de verordening leges om-
Totaal rechten
10 V
9V
1N
10 V
1.729 V
1.524 V
205 N
2.035 V
Kostendekking rechten Zoals eerder aangegeven mogen de geheven rechten niet winstgevend zijn, maar ten hoogste alle kosten voor de dienstverlening dekken. Dit uitgangspunt geldt op het niveau van de verordening en is van toepassing op de in de begroting geraamde bedragen. In onderstaande overzichten is de kostendekking per verordening weergegeven. Voor de verordening marktgelden is de mate van kostendekking gelet op de geringe omvang niet weergegeven. Kostendekkingpercentage rechten per verordening Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Jaarrekening 2023 werkelijk
Verordening leges Hoofdstuk 1 en Hoofdstuk 3
43%
49%
44%
Verordening leges omgevingsvergunning (Hoofdstuk 2)
80%
45%
102%
Verordening lijkbezorgingsrechten
91%
83%
97%
Verordening marktgelden
n.b.
n.b.
n.b. 60
H 3.3.1 | LOKALE HEFFINGEN
Jaarstukken 2024
Verordening leges titel 1 en titel 3 De kostendekking van titel 1 en titel 3 ligt op 49%. Dit is 6% hoger dan bij de begroting was berekend. Het hogere percentage wordt verklaard door hogere legesopbrengsten reisdocumenten en rijbewijzen. Verordening leges titel 2 De kosten dekking van titel 2 ligt op 45%. Dit is aanzienlijk lager dan bij de begroting was berekend (80%). De lagere kostendekking wordt veroorzaakt door de hiervoor vermelde lagere legesopbrengsten (€ 337.000). De kosten zijn ook lager (€ 84.000) maar compenseren de lagere opbrengst niet waardoor het kostendekkingspercentage stijgt. Dit is ook gedeeltelijk een effect van het grote aantal aanvragen eind 2023 waardoor er in 2023 sprake was van een kostendekkingspercentage van 102%. Verordening lijkbezorgingsrechten De kostendekking van de verordening lijkbezorgingsrechten ligt met 83% lager dan de verwachting de begroting (legesverordening december 2023). Het lagere dekkingspercentage wordt met name veroorzaakt door de hogere toevoeging aan voorziening egalisatie lijkbezorging. De totale baten van lijkbezorging leveren een voordeel op € 56.000 maar daarbinnen zijn hogere bedragen ontvangen voor grafrechten en afkoop onderhoud waardoor de toevoeging aan de voorziening € 126.000 hoger is dan waarmee in de begroting is rekening gehouden. Hierdoor daalt het kostendekkingspercentage.
De voorziening is de laatste jaren in omvang toegenomen. Verordening marktgelden De kostendekking van de verordening marktgelden wordt gelet op de beperkte omvang niet berekend. Tariefontwikkeling marktgelden
Tarief per strekkende meter
Verordening 2024
Verordening 2023
€ 2,80
€ 2,55
3.1.3.3 (Bestemmings)heffingen nader toegelicht Heffingen worden in rekening gebracht voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen alleen besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. Het gaat hierbij om de afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Voor deze heffingen wordt de kostendekking daarom weergegeven. De gemeente Rhenen kent twee verordeningen voor het heffen van (bestemmings) heffingenrechten. Verordening
Grondslag van de heffing van (bestemmings)rechten
Verordening rioolheffing 2024
Gebruik van riolering voor afvalwater
Verordening afvalstoffenheffing 2024
Dienstverlening voor het ophalen en verwerken van afval
Financiën De totale opbrengst uit de (bestemmings)heffingen van € 4.628.000 ligt in lijn met de verwachtingen daarover in de begroting 2024 bij de legesverordening. De lagere opbrengst ad € 74.000 is met een afwijking van 1,5% beperkt. De opbrengst afvalstoffenheffing is 2,3% lager omdat bij de berekening van het tarief is uitgegaan van een hoger aantal huishoudens dan bij de uiteindelijke aanslag oplegging. Inkomsten uit (bestemmings)heffingen ( x € 1.000) Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Verschil 2024 Jaarrekening en begroting
Jaarrekening 2023 werkelijk
Kostendekking riolering
2.095 V
2.080 V
15 N
1.678 V
Kostendekking afvalstoffenheffing
2.607 V
2.548 V
59 N
2.414 V
Totaal rechten
4.702 V
4.628 V
74 N
4.092 V
Link/Qr-code naar Specificatie kostendekking rechten
61
H 3.3.1 | LOKALE HEFFINGEN
Jaarstukken 2024
Kostendekkingspercentage (bestemmings)heffingen per verordening
3.1.4 Lokale lastendruk
Begroting 2024 verordening december 2023
Jaarrekening 2024 werkelijk
Jaarrekening 2023 werkelijk
Kostendekking riolering
95%
113%
94%
Kostendekking afvalstoffenheffing
96%
87%
86%
Kostendekking verordening afval De kostendekking van de afvalstoffenheffing komt met 87% lager uit dan waarmee in de begroting is rekening gehouden. Dit is met name een gevolg van de niet in de begroting opgenomen kosten van inhuur van personeel als gevolg van vacatures. Daarnaast zijn de kosten van inzameling en verwerking restafval hoger vanwege het niet halen van de afvalambitie. Kostendekking riolering De kostendekking van de verordening riolering komt met een percentage van 113% veel hoger uit dan waarmee in de begroting is rekening gehouden. Dit komt met name door de verlaging van het renteomslag percentage waardoor de rentelasten € 137.000 lager zijn dan geraamd. Daarnaast is de nog aanwezige voorziening riolering opgeheven en het restant ad € 29.000 vrijgevallen in de exploitatie riolering.
Link/qr-code naar de specificatie kostendekking (bestemmings)heffingen
De lokale lastendruk geeft aan wat een gemiddeld meerpersoonshuishouden met een eigen woning in Rhenen aan woonlasten kwijt is. In 2024 is de lastendruk ten opzichte van 2023 met 3,5% gestegen. Gelet op de hoge landelijke inflatieontwikkeling past deze stijging binnen het streven van een gematigde ontwikkeling van de belastingdruk voor onze inwoners. In onderstaande tabel is te zien hoe de lokale lastendruk opgebouwd is. Ontwikkeling lokale lastendruk
Verordening 2024
Verordening 2023
OZB-eigenaren (gemiddelde woning)
€ 438,82
€ 400,00
Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden)
€ 329,00
€ 313,00
Demping woonlasten*
-€ 74,72
-€ 27,50
Rioolheffing (aansluiting)
€ 115,00
€ 96,00
Rioolheffing (gebruik, op basis van 125m³
€ 98,00
€ 92,50
Totaal:
€ 906,10
€ 874,00
Gebruiker
€ 352,28
€ 378,00
Eigenaar
€ 553,82
€ 496,00
Eigenaar en gebruiker
€ 906,10
€ 874,00
*Demping Woonlasten Bij het vaststellen van de belastingverordeningen 2024 heeft de raad besloten om voor 2024 een bedrag van € 626.000 in te zetten om de woonlasten voor gemiddeld huishouden slechts beperkt te laten stijgen. Voor elk huishouden is de aanslag met € 74,72 verlaagd. 3.1.4.1 Lokale lastendruk in perspectief Jaarlijks publiceert het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) de Atlas van de lokale lasten. Op basis van de gegevens van deze Atlas is voor het jaar 2024 een vergelijking gemaakt van de lokale lastendruk van de gemeente Rhenen in vergelijking met: 1. Het landelijke gemiddelde; 2. Het gemiddelde van 7 omliggende gemeenten; 3. Het gemiddelde van de 8 gemeenten in de regio Foodvalley; 4. Het gemiddelde van de gemeenten in de provincie Utrecht; 5. Het gemiddelde van de gemeenten in de provincie Gelderland.
62
H 3.3.1 | LOKALE HEFFINGEN
Jaarstukken 2024
Vergelijking lokale lastendruk 2024 Provincie Utrecht
€ 1.103
Rhenen
€ 1.080
Omliggende gemeenten
€ 1.044
Landelijk
€ 994
Provincie Gelderland
€ 994
Foodvalley gemeenten
N.B. De door COELO berekende lastendruk van Rhenen sluit niet aan bij de tabel ontwikkeling lokale lastendruk. Het gaat met name om de gemiddeld WOZ waarde. COELO hanteert een waarde van € 516.000 ten opzichte van de waarde van € 417.000 die is gehanteerd voor de lokale lasten berekening. Daarnaast heeft COELO voor de woonlastendemping abusievelijk het bedrag voor 2023 (€ 27,50) gehanteerd in plaats van € 74,72.
€ 925
Link/qr-code naar Atlas lokale lasten 2024
63
H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE
Jaarstukken 2024
§3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In de uitvoering van onze taken zijn risico's niet te voorkomen. Risico's kunnen de realisatie van onze doelen beïnvloeden. Daarom is het belangrijk om ze in beeld te hebben, zorgvuldig af te wegen en passende beheersmaatregelen te nemen. Als risico’s zich voordoen dan willen wij ze financieel kunnen opvangen. Een gezond weerstandsvermogen is > 1,0. Dit betekent dat we financiële tegenvallers kunnen opvangen zonder dat dit leidt tot ombuigingen of aanpassingen in de uitvoering van taken. In onderstaande tabel is de totale beschikbare weerstandscapaciteit in beeld gebracht naar de stand daarvan op 31 december. (in € x 1.000)
Jaarrekening 2024
Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Weerstandscapaciteit exploitatie (structureel):
1.138
1.040
1.628
Weerstandscapaciteit vermogen (incidenteel):
22.853
22.591
26.085
Totale weerstandscapaciteit
23.991
23.631
27.713
Weerstandscapaciteit exploitatie De weerstandscapaciteit die in de in de exploitatie beschikbaar is, dient voor het opvangen van structurele financiële restrisco’s. De aanwezige weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. raming voor onvoorzien; en de 2. onbenutte belastingcapaciteit. (in € x 1.000)
Jaarrekening 2024
Begroting 2024
Jaarrekening 2023
0
20
0
Onbenutte belastingcapaciteit
1.138
1.020
1.628
Totale weerstandscapaciteit exploitatie
1.138
1.040
1.628
Weerstandscapaciteit exploitatie (structureel): Raming voor onvoorzien (alleen bij begroting)
2. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit richt zich op financiële ruimte bij de onroerende zakenbelasting en de bestemmingsheffingen afval en riolering. Het verschil tussen het gemiddelde OZB tarief van de gemeente en het normtarief dat door het Rijk wordt gehanteerd geeft de financiële ruimte bij de OZB weer. Bij de heffingen riolering en afval gaat het om de financiële ruimte tot aan het niveau van 100% kostendekking. Weerstandscapaciteit vermogen De weerstandscapaciteit die in het vermogen beschikbaar is, dient vooral voor het opvangen van incidentele financiële restrisco’s. De aanwezige weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. algemene reserve, 2. niet beklemde bestemmingsreserves* en de 3. stille reserves. * De beklemde bestemmingsreserves zijn niet meegenomen omdat daarover niet vrij beschikt kan worden. Vaak zijn deze reserves structureel ingezet ten gunste van de exploitatie of er liggen afspraken met derden aan ten grondslag. Voorbeelden hiervan zijn de bruto methode reserves voor de dekking van de kapitaallasten van investeringen. (in € x 1.000)
Jaarrekening 2024
Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Algemene reserve
16.511
17.412
17.027
Resultaat lopende jaar
-561
-
995
Niet beklemde bestemmingsreserves
6.903
5.179
8.063
Stille reserves
P.M.
P.M.
P.M.
22.853
22.591
26.085
Weerstandscapaciteit vermogen (incidenteel):
Totale weerstandscapaciteit vermogen
1. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene incidentele lasten is jaarlijks € 10.000. beschikbaar. Voor onvoorziene structurele lasten is het bedrag € 5.000 per jaar. In 2024 zijn deze budgetten niet gebruikt. Ze zijn daarmee onderdeel van het jaarrekeningresultaat. 64
H 3.3.2 | WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Algemene reserve en niet beklemde bestemmingsreserves Voor de algemene reserve geldt dat die geen specifieke bestemming heeft en daardoor vrij kan worden ingezet voor het opvangen van financiële restrisico’s. Dit geldt ook voor de niet beklemde bestemmingsreserves. Voor deze reserves heeft de raad wel een bestemming bepaald, maar deze reserves zijn niet structureel ingezet ten gunste van de exploitatie. De raad kan met het wijzigen van de bestemming die reserves inzetten voor het opvangen van de restrisico’s. Stille reserves Stille reserves zijn bezittingen van de gemeente die op de balans lager zijn gewaardeerd dan de marktwaarde. Dit betekent dat verkoop van deze bezittingen een (eenmalig) financieel voordeel voor de gemeente kan opleveren. Van een stille reserve is pas sprake als het bezit (vaste activa) niet duurzaam aan de bedrijfsuitoefening is verbonden. De meeste gemeentelijke eigendommen zijn dat wel. Voorbeelden hiervan zijn: schoolgebouwen, sportvelden en het gemeentehuis. De hogere marktwaarde hiervan mag daarom niet worden meegenomen bij het bepalen van de hoogte van de stille reserve. Als gemeente hebben wij een beperkt aantal activa in bezit die niet duurzaam aan de bedrijfsuitoefening verbonden zijn (bijvoorbeeld verhuurde gronden).
Bij het bepalen van de stille reserve dient de directe opbrengstwaarde bekend te zijn en moet het bezit direct verkoopbaar of verhandelbaar zijn. Bij het gemeentelijk bezit is dit over het algemeen niet van toepassing. Bij de berekening van de weerstandscapaciteit is de stille reserve daarom als een p.m.-post opgenomen. Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen De ratio weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen de hoogte van de restrisico’s (benodigde weerstandscapaciteit) en de beschikbare middelen om deze risico’s te kunnen opvangen (beschikbare weerstandscapaciteit). Restrisico’s zijn risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen om die af te dekken.