Bijlage 1 Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024

KADERNOTA 2024-2027

PLANNING EN CONTROL CYCLUS 2024

BEGROTING 2024–2027

De raad heeft in juli 2023 de kaders voor de begroting 2024 vastgesteld, een besluit genomen over de beleidsvoornemens en is geïnformeerd over het financieel perspectief.

De raad heeft in november 2023 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2024 vastgesteld.

VOORJAARSRAPPORTAGE 2024

De raad heeft in juli 2024 kennis genomen van de voortgang van het beleid en heeft de gewijzigde budgetten uit de begroting 2024 vastgesteld.

NAJAARSRAPPORTAGE 2024

De raad heeft in november 2024 kennis genomen van de voortgang van het beleid en heeft de gewijzigde budgetten uit de begroting 2024 vastgesteld.

JAARSTUKKEN 2024

Het college legt in juli 2025 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2024.

2

Jaarstukken 2024

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding

3. Paragrafen

1.1

Visie op Rhenen

5

3.0

Inleiding paragrafen

57

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

6

3.1

Lokale heffingen

58

1.3

Bericht van het college

8

3.2

Weerstandsvermogen & risicobeheersing

64

1.4

Financieel beeld op hoofdlijnen

10

3.3

Onderhoud kapitaalgoederen

69

3.4

Financiering

75

3.5

Bedrijfsvoering

78

2. Jaarverslag 2

Inleiding programma's

11

3.6

Verbonden partijen

85

2.1

Programma Bedrijfsvoering

12

3.7

Grondbeleid

96

2.2

Programma Dienstverlening

16

3.8

Openbaarheidsparagraaf van de wet Open Overheid

100

2.3

Programma Fysiek

18

3.9

Subsidieverlening

101

2.4

Programma Sociaal maatschappelijk

31

3.10 Duurzaamheid

2.5

Programma Economie & Toerisme

45

2.6

Programma Veiligheid & Handhaving

50

2.7

Programma Algemene dekkingsmiddelen

54

103

4. Jaarrekening - Bijlagen 4.0

Inleiding jaarrekening106

4.1

Financieel beeld 2024

107

4.2

Exploitatie 2024

112

4.3

Balans144

5. Bijlagen A

Controleverklaring

190

3

H1 INLEIDING

4

H 1.1 | VISIE OP RHENEN

Jaarstukken 2024

1.1 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de agrarische bedrijven in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen en bij een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud geniet van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.

Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.

Ondanks isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits nog steeds wel eens vast.

Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.

5

Jaarstukken 2024

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

Gemeente Rhenen

Aantrekkelijk Rhenen

Inwonerszaken

Duurzaamheid

Organogram

Gemeentesecretaris Manager Griffier

Sociaal dome in +

Leefbaarheid

Projecten

IMT

e van B& lleg W o C eenteraa em d G

Remmerden

ein dom

Legenda

Openbare werken

ek si Fy

Klantcontactcentrum

ing len r e tv s en

D i

Jeugd team

Ruimtelijke ontwikkeling

Inwoners Ondernemers

Veiligheid toezicht handhaving

Maatschappelijke partners

Sociaal team

Regisseur bestuurlijk proces

Vergunningen

Strateeg Medewerkers Medewerkers Medewerkers

Vastgoed Accommodaties en Facilitair

Communicatie

Bed

Data en informatie

rijf s v o e ri n g

Digitale Dienstverlening Financiën

Flexteam

Personeel en organisatie Juridisch Inkoop en Gegevensbescherming’

Integrale ondersteuning

6

H 1.2 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN

Jaarstukken 2024

1.2.1 College van burgemeester en wethouders

1.2.2 Gemeenteraad

Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 31 december 2024.

De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Burgemeester Géran Kaai Portefeuille: • Coördinatie bestuur en beleid • Kabinetszaken • Openbare orde en veiligheid • Integrale veiligheid • (Juridische) handhaving • Versterken lokale democratie en participatie • Dienstverlening • Regio Foodvalley • Digitale samenleving • Voorlichting en communicatie • Juridische zaken • Evenementen/vergunningverlening • Representatie en promotie

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Hieronder staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 31 december 2024.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: • Ruimtelijke ontwikkeling • Wonen • Ruimtelijke projecten • Beheer en openbare ruimte • Riolering • Mobiliteit en bereikbaarheid • Nutsbedrijven • Grondbeleid • Vergunningverlening Projecten: • Gezondheidscentrum Rhenen • Rijnbrug • Kruispunt N233/Achterbergsestraatweg • Centrumplan Elst • Versnelde woonopgave

Bart van der Tang - Marco Mulder - Gert Hovestad - Jan Bosch (tot november 2024) - Boudewijn Boon - Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk - Richard Salari - Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker - Willem Oorschot - Henri Pabst-van 't Slot Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: • Welzijn • Volksgezondheid en sport • Kerngericht werken • Participatiewet / schuldhulp • Inburgering • Inclusie / Antidiscriminatie • Economie • Recreatie en toerisme • Cultuur (historie) Project: • Kwintelooijen • Stadshaven

Gabriëlle Geerts - Jon Agricola - Justin Hermsen

Dineke Jansen - Hugo van Kooten Wethouder Caroline Folmer (D66) Portefeuille: • Wet Maatschappelijke Ondersteuning • Jeugd • Onderwijs en kinderopvang • Basismobiliteit • Afvalverwerking • Duurzaamheid/klimaat • Gemeentelijk Vastgoed • Milieu Projecten: • Leefbaarheidsplan Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: • Landelijk gebied/buitengebied, natuur en eiwittransitie • Coördinatie bedrijfsvoering • Financiën en belastingen • P&O • Informatiehuishouding • Inkoop Projecten : • MFC Gastland • Kerkbouw GGiN • Project ombuigingen

Bart Oosterhoff Ben Hartholt Eef Brouwer

7

H 1.3 | BERICHT VAN HET COLLEGE

Jaarstukken 2024

Beste inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, De jaarstukken 2024 laten zien hoe we er financieel voor staan. Dit jaar heeft ons nog duidelijker gemaakt dat we voor een belangrijke uitdaging staan: hoe zorgen we ervoor dat we de komende jaren financieel gezond blijven en onze taken kunnen blijven uitvoeren. Samen met de gemeenteraad hebben we afspraken gemaakt over hoe we dit aanpakken. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat we de woonlasten voor onze inwoners zo laag mogelijk houden. Maar tegelijkertijd moeten we ook zorgen dat we voldoende middelen hebben voor andere belangrijke taken. Wat leest u in de jaarstukken? Met de jaarstukken willen we aan u laten zien hoe we als gemeente ons geld hebben besteed in 2024. We geven inzicht in onze inkomsten en uitgaven, zodat u kunt zien welke keuzes we hebben gemaakt. Tegelijkertijd willen we laten zien hoe we blijven investeren in belangrijke projecten voor een mooi en veilig Rhenen, Elst en Achterberg en een aantal lokale ondernemers. Financiële terugblik op 2024 Het financiële resultaat van 2024 is anders dan verwacht. Het tekort van onze gemeente komt uit op € 561.000. Eerder werd er gerekend met een tekort van € 1.100.000. Dit komt vooral door extra inkomsten van het Rijk en lagere bijstandskosten. Het tekort in 2024 laat zien dat we als gemeente onder financiële druk staan.

Dit beeld komt ook terug in onze begroting van 2025. Om ervoor te zorgen dat de begroting sluitend is en geen tekort heeft moeten we de komende jaren maatregelen nemen. En staan we de aankomende jaren voor lastige keuzes. Actieve betrokkenheid van inwoners Inwoners denken en doen actief mee in de ontwikkeling van hun leefomgeving. In 2024 werkten zij mee aan meer dan 20 participatietrajecten. Via het Rhenen Spreekt-panel gaven 1384 leden hun mening over belangrijke onderwerpen. Ook werd het Leefbaarheidsplan Elst samen met de dorpsraad Elst vastgesteld.

Oplossingen voor betaalbaar wonen Dit jaar is de bouw gestart van 38 appartementen bij het gezondheidscentrum en komen er 109 nieuwe woningen in Achterberg-West 2. Ook werkten we aan plannen voor flexwoningen aan de Binnenweg. En stelde de gemeenteraad een gebiedsvisie voor de Dokter Wallerstraat vast. In Veeneind (Blauwendraadweide) zijn inmiddels 14 nieuwe woningen opgeleverd. Daarnaast zijn er plannen in ontwikkeling voor geclusterde woonvormen en 24-uurszorg, met locaties in Rhenen en Elst in de pijplijn. Samenhang tussen ruimtelijke opgaven We stemmen grote ruimtelijke uitdagingen goed op elkaar af. De energietransitie, woningbouw, landbouw en bereikbaarheid vragen allemaal ruimte. Daarom zorgen we ervoor dat deze ontwikkelingen in balans blijven. In de randzonevisie, die we samen met inwoners ontwikkelen, bepalen we waar we ruimte bieden voor de verschillende opgaven. Daarnaast werken we aan een programma voor het landelijk gebied, waarin we samen keuzes maken over landbouw, economie, natuur, water, bodem, lucht en leefbaarheid. Stappen voor een veilige verkeersomgeving We maken de wegen veiliger en toegankelijker. Daarom verbeterden we in 2024 op verschillende plekken de verkeersveiligheid.

De parallelweg van de Cuneraweg is nu een fietsstraat, de Nieuwe Veenendaalseweg biedt meer ruimte voor voetgangers en fietsers, en de Achterbergsestraatweg is ingericht als woonstraat met een 30-km-zone. Ook is veel tijd besteed aan de kruising Achterbergsestraatweg -N233 en is de participatie opnieuw opgestart. Daarnaast pasten we fietspaaltjes en sluizen aan in de hele gemeente. Werken aan een duurzame, groene toekomst We zetten stappen naar een energiezuinige en toekomstbestendige gemeente. Het warmtenet voor Remmerden is haalbaar gebleken en er is onderzoek gestart naar een warmtenet voor Rhenen-stad en Elst. We plaatsten vier openbare laadpalen en keurden zeven nieuwe locaties goed. Ook startte een isolatieactie om huiseigenaren te helpen verduurzamen: 150 mensen kregen persoonlijk energieadvies. Daarnaast vroegen 78 inwoners een bezoek aan van een Energiecoach, die bij huishoudens met een laag inkomen kleine energiebesparende maatregelen uitvoerde. 8

H 1.3 | BERICHT VAN HET COLLEGE

Efficiëntere afvalinzameling We verbeteren de inzameling en stimuleren afvalscheiding. De hoeveelheid restafval per inwoner ging dit jaar licht omhoog, wat betekent dat de effecten van eerdere maatregelen zijn uitgewerkt. Toch hebben we belangrijke stappen gezet. Het containermanagement is verbeterd, we gaven extra voorlichting over afvalscheiding en zetten de zijlader in voor efficiëntere inzameling. Ook besloten we dat PMD-afval bij hoogbouw vanaf 2025 wekelijks wordt opgehaald. Veiligheid en digitale weerbaarheid versterkt We versterken veiligheid en bewustwording, online en in de buurt. Dit jaar hebben we gaming ingezet om jongeren met de politie in contact te brengen en te praten over digitale veiligheid. Het aantal meldingen bij Buurtbemiddeling steeg in 2024 naar 24, een teken dat meer mensen de weg hiernaartoe vinden. Daarnaast verliep de jaarwisseling 2024/2025 rustig en beheersbaar, dankzij de samenwerking tussen de gemeente, politie en ondernemers. Plek waar mensen naar elkaar omkijken We vinden het belangrijk dat inwoners meetellen, mee kunnen doen en gewaardeerd worden. In 2024 waren er veel activiteiten voor jongeren, zoals meideninloop en mannenavonden, georganiseerd door de Talenthouses. De welzijnsconsulent ondersteunde 70 inwoners, vooral 70-plussers. Tijdens de ‘Dag van de Mantelzorger’ zetten we 150 mantelzorgers in het zonnetje.

Extra waardering was er voor vrijwilligers met de Cunera Verenigingswaardering. In het najaar startte een pilot om de activiteitenkalender van buurthuizen digitaal te delen op de gemeentelijke website, zodat we meer inwoners kunnen bereiken. Werkplaats De Steiger breidde uit door een extra dagdeel open te gaan, waardoor meer activiteiten en hulp mogelijk waren voor inwoners. Goede zorg en ondersteuning voor wie het nodig heeft In 2024 verhoogden we tijdelijk het bereik van de Cunerapas naar 130% van het minimuminkomen, zodat meer inwoners hiervan gebruik konden maken. We zagen een stijging in de kosten voor jeugdhulp, net als landelijk. We namen maatregelen om de kosten te beheersen, zoals groepsgerichte hulp en nauwere samenwerking met scholen. Het jeugdteam richt zich op lichte ondersteuning om zwaardere zorg te voorkomen. Zo kregen 22 jongeren

Jaarstukken 2024

persoonlijke jongerencoaching. Het aantal mensen dat huishoudelijke hulp ontvangt bleef stabiel, maar de vraag naar specialistische begeleiding nam toe, wat wijst op complexere zorgvragen. Daarnaast daalden meldingen van onbegrepen gedrag bij de politie met 25%, doordat we in enkele gevallen duurzame oplossingen vonden. Het aantal meldingen bij het Meldpunt Onbegrepen Gedrag bleef gelijk. Mooie en sportieve gemeente We investeren in erfgoed, sport en recreatie voor een levendig Rhenen. Dit jaar lanceerden we de erfgoed-app ‘Rhenen Highlights’ en werd het nieuwe kunstgrasveld voor SV Candia ’66 in gebruik genomen. Ook stelden we uitgangspunten vast voor een nieuwe stadshaven en het omliggende gebied. Het multifunctionele gebouw aan de Groeneweg in Rhenen, met zwembad, horeca en fitnessruimte, is geopend. In 2025 volgt de sporthal en het buurthuis. Een nieuwe samenstelling van het college Op 8 maart 2024 nam Hans van der Pas afscheid als burgemeester van gemeente Rhenen. Sinds 21 november 2024 is Géran Kaai onze burgemeester. Hij zet zich onder meer in voor openbare orde en veiligheid, bestuur en beleid en dienstverlening. In de tussentijd heeft Corry van Rhee-Oud Ammerveld het burgemeestersambt waargenomen. Ook heeft Caroline Folmer in 2024 wethouder Hans Boerkamp opgevolgd.

Een mooi Rhenen, Achterberg en Elst Onze visie voor Rhenen in 2035 is duidelijk: samen met u maken we Rhenen, Achterberg en Elst nog mooier. Dit doen we door te blijven investeren in onze gemeente, met de financiële middelen die we daarvoor hebben. Dat wordt de komende jaren uitdagender dan voorheen. En dat zal u als inwoner soms gaan merken.

Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen het u graag! Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Rhenen

9

H 1.4 | FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN

Jaarstukken 2024

1.4 FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN De financiële positie van de gemeente ultimo 2024 is redelijk te noemen. Deze conclusie kunnen wij trekken uit een analyse van de wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen* aangevuld met de ratio over het weerstandsvermogen. Volgens de signaalwaarden uit het toezichtkader van de provincie bevindt 68% van de kengetallen zich in de categorieën met een laag risicoprofiel. Alleen het kengetal structurele exploitatieruimte bevindt zich in de categorie risicovol. Dat beeld kwam ook naar voren in de Najaarsrapportage en is een bevestiging dat ombuigingen nodig zijn om de financiële gezondheid van onze gemeente structureel op orde te brengen. Voor een uitgebreidere toelichting op de kengetallen verwijzen wij nu naar hoofdstuk 4.1.2 Financiële positie. *De kengetallen bestaan uit: structurele exploitatieruimte, schuldquotes, solvabiliteit, ratio grondexploitatie en de belastingcapaciteit. Resultaat 2024 Het resultaat 2024 bedraagt € 561.000 nadelig. Het resultaat pakt daarmee € 578.000 beter uit dan was voorzien in de laatste prognose bij de najaarsrapportage 2024. Het college is tevreden dat het resultaat in 2024 minder nadelig is en onderstreept de noodzaak tot verdere ombuigingen. Ten opzichte van de vastgestelde primitieve begroting is het resultaat met € 658.000 gedaald.

In de tabel hierna is het verloop van het resultaat gedurende het hele jaar 2024 inzichtelijk gemaakt.

Verloopoverzicht resultaat Primitieve begroting 2024 Begroting vastgesteld in november 2023

97 V

Raadsbesluit begroting 2024

162 N 65 N

Tussentijdse begrotingswijzigingen Doorwerking Financieel perspectief 2024-2027

228 N

Belastingverordening 2024

91 V

Herijking minimabeleid

107 N

Bijstellingen Voorjaarsrapportage

1.612 N

Bijstellingen najaarsrapportage 2024 excl. ombuigingen

145 N

Ombuigingen najaarsrapportage

1.043 V

MFG Rhenen

116 N 1.074 N

Prognose resultaat per 31 december

1.139 N

Verschillen jaarrekening versus laatste prognose

578 V

Gerealiseerd resultaat 2024

561 N

Een toelichting op verschillen na de laatste prognose treft u aan in hoofdstuk 4.1.1. Resultaat: een belangrijk deel hangt samen met onderwerpen waarop moeilijk grip te krijgen is, zoals de open-einde regelingen en het gemeentefonds. Voor een uitgebreidere toelichting op de financieel beeld en de resultaten verwijzen wij u naar pagina 106 van de jaarstukken.

10

H2 JAARVERSLAG Inleiding Jaarverslag Het Jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. Programma’s De 7 programma’s zijn een vast onderdeel in het jaarverslag. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurllijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is opgebouwd uit de 3 W-vragen die op grond van de BBV verplicht zijn:

1.

Wat wilden we bereiken?

2.

Wat hebben we ervoor gedaan?

3.

Wat heeft het gekost?

Aanvullend op de verplichte vragen zijn twee extra W-vragen toegevoegd:

11

4.

Wat hebben we gemeten?

5.

Wie hadden we daarbij nodig?

Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en beogen een ”dwarsdoorsnede” van de programma’s te geven. Het doel van de paragrafen is om informatie die voorheen op meerdere plekken stond bijeen te brengen. Hierdoor is het mogelijk om beter inzicht en overzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument in handen om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te kunnen controleren.

Leeswijzer Programma’s Ieder programma begint met een korte inleiding die wordt gevolgd door de deelprogramma’s die onder het programma vallen. Daarna is het maatschappelijk doel opgenomen. Het programma wordt afgesloten met een financieel overzicht. Hierin zijn naast de realisatiecijfers uit 2024 ook de cijfers over de jaren 2023 en 2022 gepresenteerd. Deelprogramma’s Een deelprogramma is een verdere uitwerking van een programma. Ieder deelprogramma begint met de beleidsdoelen. De beleidsdoelen zijn afgeleid van het maatschappelijk doel. Na de beleidsdoelen volgt een beschrijving van de reguliere activiteiten die de gemeente uitvoert om deze doelen te bereiken. Daarna wordt ingegaan op de politiek/bestuurlijk relevante activiteiten uit 2024. Hierbij vormt het bestuursprogramma de belangrijkste pijler, maar er wordt ook ingegaan op relevante ontwikkelingen binnen het bestaand beleid. Na de toelichting op de activiteiten volgt een overzicht van de wettelijk verplichte BBV indicatoren. Als deze verplichte indicatoren samenhangen met de bestuurlijke ambities dan presenteren we die zichtbaar in het (digitale) boekwerk. De overige indicatoren worden als minder relevant beschouwd en zijn daarom achter de loep opgenomen. We sluiten het deelprogramma af met de samenwerkende partners die bij de uitvoering van de wettelijke taken en bestuurlijke ambities zijn betrokken

11

Programma 1 - BEDRIJFSVOERING

Inleiding Bedrijfsvoering ondersteunt het bestuur en de gemeentelijke organisatie bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma's zijn opgenomen. Dit programma bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Organisatie en Facilitair.

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

1.472 V

1.444 V

223 V

1.684 V

Lasten

13.279 N

12.885 N

11.093 N

10.375 N

Saldo van baten en lasten (A)

11.807 N

11.441 N

10.870 N

8.691 N

Onttrekking uit reserves

417 V

274 V

189 V

253 V

Toevoeging aan reserves

1.156 N

1.075 N

172 N

15 N

Mutaties reserves (B)

739 N

801 N

16 V

238 V

12.546 N

12.241 N

10.854 N

8.453 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

12

1.1 Deelprogramma Bestuur Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Het opstellen en uitvoeren van beleid dat van belang is voor de inwoners waarbij de raad de kaders stelt, het budgetrecht heeft en de uitvoering van het beleid door het college controleert. 1.1.1. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben mogelijkheden om hun bijdrage te leveren aan het beleid en de plannen. Daarbij zijn we helder en voorspelbaar over onze processen en over de gelegenheid voor participatie. 1.1.2. We maken zo goed mogelijk gebruik van de kennis en capaciteit van de samenleving. 1.1.3. We vervullen een actieve rol bij het behartigen van de Rhenense belangen in de verschillende (regionale) netwerken. 1.1.4. Bij het maken en uitvoeren van beleid is aandacht voor alle doelgroepen. 1.1.5. We onderzoeken de mogelijkheden om regels te kunnen verminderen. Regels die overblijven zijn helder, begrijpelijk en voegen waarde toe. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere werkzaamheden in deelprogramma Bestuur richten zich op: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de bestuurlijke samenwerking.

b. Activiteiten 2024 Veel participatietrajecten en Rhenen Spreekt In 2024 hebben we meer dan 20 participatietrajecten gehad. Denk hierbij aan de gebiedsvisie van de Dokter Wallerstraat, de herinrichting van de Platanenlaan en – in samenwerking met de dorpsraad – het leefbaarheidsplan Elst. Er zijn in 2024 4 uitvragen geweest middels een digitale vragenlijst richting ons Rhenen Spreekt panel. Dit panel blijft groeien. Momenteel zijn er 1384 leden.

Evaluatie van onze participatie De evaluatie van onze participatie – een opdracht uit het bestuursprogramma – is van start. In het eerste kwartaal van 2025 worden 2 trajecten uitgebreid geëvalueerd. Wie hadden we daarbij nodig? Voor toelichting op Food Valley zie paragraaf Verbonden partijen.

Daarnaast hebben we onze nieuwe medewerkers intern getraind op het gebied van participatie. Er is een nieuwe leerlijn ‘waarderend participeren’ en een aantal trainingen hiervan is voor de eerste keer gegeven. Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

0N

0N

129 V

1.599 V

Lasten

2.620 N

1.984 N

1.796 N

3.809 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.620 N

1.984 N

1.667 N

2.210 N

Onttrekking uit reserves

13 V

13 V

27 V

62 V

Toevoeging aan reserves

20 N

0N

10 N

0N

Mutaties reserves (B)

7N

13 V

17 V

62 V

2.627 N

1.971 N

1.650 N

2.148 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Nadeliger saldo ten opzichte van de jaarrekening 2023 wordt veroorzaakt door: - De hogere toevoeging aan de voorziening pensioenen wethouders, hogere personeelskosten door indexering en inhuur en een reservering voor toekomstige wachtgeldverplichtingen. 13

Deelprogramma bestuur

1.2 Deelprogramma Organisatie Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet. Een organisatie die samenwerkt met anderen op gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met hart voor Rhenen en de publieke zaak. 1.2.1. Het adequaat ondersteunen van de bestuursorganen bij het realiseren van hun ambities en plannen. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Bestuur richten zich op: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de bestuurlijke samenwerking.

H 2.1.1

Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

6V

28 V

16 V

33 V

Lasten

6.238 N

6.535 N

5.076 N

3.803 N

Saldo van baten en lasten (A)

6.232 N

6.507 N

5.060 N

3.770 N

Onttrekking uit reserves

134 V

107 V

0N

97 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

15 N

Mutaties reserves (B)

134 V

107 V

0N

82 V

6.098 N

6.400 N

5.060 N

3.688 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Nadeliger saldo ten opzichte van de jaarrekening 2023 wordt veroorzaakt door: - De indexering van de loonkosten, uitbreiding formatie Bedrijfsvoering (onderdeel noodzakelijke beleidsvoornemens) en de hogere kosten van inhuur.

b. Activiteiten 2024 Goed leesbare overtuigende voorstellen Bij de raad en het college waren wensen om voorstellen vanuit de ambtelijke organisatie verder te verbeteren. Deze wensen zijn opgehaald in verschillende sessies. Vervolgens is dit vertaald in een aangescherpt format. Ook hebben zoveel mogelijk voorstelschrijvers een sessie gehad om ze bij te praten over onder andere de volgende aandachtspunten: juiste gebruik van het format met als doel een goed leesbaar en overtuigend stuk en juiste weergave van financiële informatie en argumenten. Ook werken we steeds vaker met het alternatievenformat om inzicht te krijgen en te geven in de keuzes die er zijn. 14

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Jaarstukken 2024

1.3 Deelprogramma Facilitair Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Bestuur, medewerkers en inwoners kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruik maken van de (interne) gemeentelijke voorzieningen. 1.3.1. We zorgen voor een fijn en veilig leef- en werkklimaat en voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente en de locatie op Remmerden. 1.3.2. Wij gaan veilig om met de gegevens van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en hebben onze informatieveiligheid en informatiehuishouding op orde.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed De routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed is opgesteld en door het college in december akkoord bevonden. De focus van deze routekaart ligt op fysieke maatregelen die genomen worden om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen en hiermee de CO2-uitstoot aanzienlijk te reduceren. Investeren in verduurzamingsmaatregelen betekent ook dat er op termijn sprake is van een duidelijke exploitatieverbetering; het gasverbruik zal aanzienlijk dalen. In totaal is er € 990.000 gereserveerd binnen de meerjarenbegroting voor verduurzamingsmaatregelen. De voorgenomen investeringen zijn hiermee gedekt. Er is gekozen om te beginnen met het Huis van de Gemeente, Dorpshuis Achterberg, Stadsmuseum en MFG Bestegoed .

Wie hadden we daarbij nodig? Voor toelichting op de RAZU zie paragraaf Verbonden partijen.

Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Facilitair richten zich op: Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de ondersteunende voorzieningen zoals informatisering & automatisering, facilitaire zaken en personeelsvoorzieningen (waaronder opleidingen en arbodienst).

Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

1.466 V

1.416 V

78 V

52 V

Lasten

4.421 N

4.366 N

4.220 N

2.763 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.955 N

2.950 N

4.143 N

2.711 N

Onttrekking uit reserves

270 V

154 V

161 V

95 V

Toevoeging aan reserves

1.136 N

1.075 N

162 N

0N

Mutaties reserves (B)

866 N

921 N

1N

95 V

3.821 N

3.871 N

4.144 N

2.616 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

15

Programma 2 - DIENSTVERLENING

'Gemeente Rhenen is een dienstbare, toegankelijke, betrouwbare, moderne en daadkrachtige overheid' Inleiding De gemeente voert een aantal wettelijke (dienstverlenende) taken uit op het gebied van burgerzaken, verkiezingen en de Wet Open Overheid. De klant wordt bediend door één herkenbare ingang te bieden voor alle diensten en beleidsvelden. De personeelskosten van specifieke dienstverlening - zoals bijvoorbeeld WMO en vergunningverlening - zijn opgenomen in het betreffende programma. De gemeente wil inwoners, bedrijven en instellingen een doeltreffende en doelmatige dienstverlening geven, zodat de gemeente een dienstbare, toegankelijke, betrouwbare, moderne en daadkrachtige overheid is. Het programma Dienstverlening bestaat uit het deelprogramma Rhenense publieksbalie.

Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)

2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

457 V

392 V

314 V

298 V

Lasten

900 N

935 N

883 N

791 N

Saldo van baten en lasten (A)

443 N

543 N

569 N

493 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

0N

0N

Toevoeging aan reserves

100 N

0N

0N

160 N

Mutaties reserves (B)

100 N

0N

0N

160 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

543 N

543 N

569 N

653 N

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. 16

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Jaarstukken 2024

2.1 Deelprogramma Rhenense publieksbalie Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn tevreden over de publieke dienstverlening. 2.1.1. Onze inwoners weten zich gehoord en ondersteund in hun vragen aan de gemeente. 2.1.2. We zijn goed bereikbaar en communiceren open, deskundig en duidelijk. 2.1.3. Onze (digitale) dienstverlening is veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. 2.1.4. We zijn waarderend en respectvol naar onze inwoners.

jaar 2024 heeft de piek door de inzet van het extra personeelslid niet tot problemen geleid. De dagkluis is sinds begin 2024 in gebruik en voldoet aan de grotere voorraad van reisdocumenten en rijbewijzen die zijn aangevraagd en nog niet zijn uitgereikt. Digitalisering burgerlijke akten: zorgen voor goede archivering De akten burgerlijke stand zijn in 2024 allemaal gedigitaliseerd. Hierdoor blijven alle akten beschikbaar en zijn niet meer onderhevig aan kwaliteitsverlies door bijvoorbeeld inktvraat. Tevens zijn de akten beter doorzoekbaar door de digitalisering wat tot tijdswinst leidt.

Dienstverleningsagenda Dienstverleningsvisie in afwachting van ombuigingen De Visie op Dienstverlening is bijna afgerond. Het proces van Ombuigingen is mogelijk van invloed op de haalbaarheid van ambities op het gebied van dienstverlening. Pas na besluiten over de ombuigingen wordt de Visie op Dienstverlening afgerond. In september en oktober 2024 heeft Telan een onderzoek uitgevoerd naar onze telefonische bereikbaarheid. Uit de resultaten blijkt dat we de bereikbaarheid en onze klantvriendelijkheid op een aantal punten kunnen verbeteren. Hiermee gaan we in 2025 aan de slag.

Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Rhenense publieksbalie richten zich op: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen. b. Activiteiten 2024 Piek reisdocumenten: het wordt tijdelijk drukker aan de balie Voor de opvang van de piek in aanvragen reisdocumenten is nieuw personeel aangenomen en opgeleid. Piek is ontstaan door de verlenging van de geldigheid van reisdocumenten in 2014 van 5 naar 10 jaar. De piek zal 5 jaar aanhouden. In het

Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)

2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

457 V

392 V

314 V

298 V

Lasten

900 N

935 N

883 N

791 N

Saldo van baten en lasten (A)

443 N

543 N

569 N

493 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

0N

0N

Toevoeging aan reserves

100 N

0N

0N

160 N

Mutaties reserves (B)

100 N

0N

0N

160 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

543 N

543 N

569 N

653 N

17

Programma 3 - FYSIEK

'We zijn waarderend en respectvol naar onze inwoners' 18

H 2.3 | PROGRAMMA 3 FYSIEK

Jaarstukken 2024

Inleiding Het programma fysiek kent de deelprogramma’s verkeer en openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid. Verkeer en openbare ruimte In dit deelprogramma zijn de twee belangrijkste aandachtspunten: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het beheren van de openbare ruimte. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid per auto of fiets, maar ook de bereikbaarheid per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit deelprogramma omvat de wegen, waterwegen (beheer van sloten), fietspaden, verkeer, verkeersveiligheid, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het beheer van de openbare ruimte bestaat daarnaast ook uit groenvoorziening (inclusief sportvelden), riolering, speelvoorzieningen, afvalverwerking en reiniging.

Ruimtelijke ontwikkeling en wonen Dit deelprogramma omvat drie aandachtspunten, namelijk ruimtelijke ontwikkeling, ruimtelijke projecten, wonen en bouwen. Ruimtelijk ontwikkeling binnen de gemeente is met name gericht op het mogelijk maken van het comfortabel en betaalbaar wonen, nieuwbouw in inbreidingslocaties en nieuwe uitleg. Ook bestemmingsplannen vallen onder dit aandachtspunt. Ruimtelijke projecten bevat onder andere de bouwgrondexploitaties. Bouwen en wonen is vooral gericht op de woningbehoefte van de inwoners. Het woonbeleid valt hieronder, maar ook de uitvoering en toetsing van vergunningaanvragen. Tenslotte vallen onder dit deelprogramma ook de activiteiten met betrekking tot de Omgevingswet, de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Duurzaamheid Dit deelprogramma gaat met name in op de beleidsmatige kant van duurzaamheid en milieu. Hieronder valt ook het beleid over ruimtelijke adaptatie. Ten slotte worden in dit deelprogramma ook de duurzaamheidsmaatregelen verantwoord die op meerdere pijlers betrekking hebben.

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

8.020 V

7.871 V

6.908 V

6.594 V

Lasten

13.135 N

13.526 N

12.042 N

9.304 N

Saldo van baten en lasten (A)

5.115 N

5.655 N

5.133 N

2.710 N

Onttrekking uit reserves

1.538 V

1.509 V

1.789 V

307 V

Toevoeging aan reserves

1.459 N

1.039 N

1.600 N

614 N

Mutaties reserves (B)

79 V

470 V

189 V

307 N

5.037 N

5.184 V

4.944 N

3.017 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

19

3.1 Deelprogramma Verkeer en openbare ruimte Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een leefbare gemeente, met een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met bereikbare voorzieningen. 3.1.1 Een gemeente die verkeersveilig is, een goede doorstroming kent en bereikbaar is op elk moment van de dag met aandacht voor leefbaarheid en duurzaamheid. Het fietsgebruik wordt gestimuleerd en er is aandacht voor toekomstgerichte en integrale mobiliteit. 3.1.2 Rhenen is een prachtig groene gemeente met een goed onderhouden openbare ruimte en een veilige, schone en aantrekkelijke leefomgeving, inclusief voldoende speelvoorzieningen. Dit nodigt uit tot sociaal gedrag, verblijven en bewegen. 3.1.3 Bescherming van het milieu door de zorg voor een doelmatig beheer van afvalstoffen en een doelmatig beheer van afvalwater (veilige en milieuvriendelijke afvoer). 3.1.4 Elke burger heeft de mogelijkheid om begraven te worden in de gemeente Rhenen Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Verkeer en openbare ruimte richten zich op: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. b.

Activiteiten 2024 Integrale projecten openbare ruimte De projecten die in 2024 zijn uitgevoerd:

- De parallelweg van de Cuneraweg is vanaf de Kerkewijk tot de ambulancepost ingericht als fietsstraat. Daarbij is ook riool vervangen en een infiltratieriool aangelegd. - De eerste fase van de Nieuwe Veenendaalseweg is uitgevoerd. Naast rioolvervanging is de weg ingericht als gebiedsontsluitingsweg 30km. Met meer aandacht voor de voetganger en fietser. - In de Achterbergsestraatweg (tussen Valleiweg en Prunuslaan) is het riool vervangen en een infiltratieriool aangelegd. Daarbij is de weg ingericht als een woonstraat in een 30-km-zone. Eind januari 2025 is dit werk afgerond. - Actie paaltjes en sluizen. Aanpassingen zijn doorgevoerd om de fietstoegankelijkheid en –veiligheid te verbeteren. In de voorbereiding is gewerkt aan: - Het centrumplan Elst: samen met de werkgroep van de DVDE is de eerste schets uitgewerkt tot ontwerp. Planning is dat het werk in 2025 tot uitvoer komt. - De Nieuwe Veenendaalseweg: aan alle fasen wordt gewerkt. De volgorde van uitvoering wordt mede bepaald door de voortgang op het Paardenveld als ook de bouw van het nieuwe medische centrum. - Het Paardenveld, inclusief rotonde: hiervoor is een nieuw ontwerp opgesteld gericht op verbeteren van de veiligheid voor de voetganger en de fietser. Zonder daarbij de functie die de weg voor de bereikbaarheid van de Rhenen heeft te verliezen. - De Bruine Engseweg: in februari 2025 start de uitvoering.

In 2024 heeft Stedin kabels en leidingen vervangen. - De Platanenlaan: er is gewerkt aan een ontwerp voor deze woonstraat. Het is de bedoeling dat het riool wordt vervangen. Een infiltratieriool wordt gelegd voor het hemelwater. En een nieuwe inrichting wordt gerealiseerd met meer ruimte voor groen.

- De Larikslaan: met bewoners zijn we in gesprek om een passend ontwerp op te stellen. - En een begin is gemaakt met de ontwerpen voor de herinrichting van de Emmalaan en de Trambaanweg-Cuneralaan (gedeeltelijk). We hebben nog een vacature voor een projectleider. Dit maakt dat de voortgang in sommigen projecten achterblijft op de planning. Aan de genoemde projecten is in 2024 in totaal € 2,9 miljoen uitgegeven. Met de overige investeringen van € 0,6 miljoen is in 2024 € 3,5 geïnvesteerd in wegen en riolering. Kwaliteitsplan onderhoudsniveau openbare ruimte (voorheen beeldkwaliteitsplan) De afspraken over het onderhoudsniveau van de openbare ruimte worden geactualiseerd. Het beleid op klimaatadaptatie en groen heeft tot gevolg dat er inrichtingen ontstaan waar nog geen beeldkwaliteit voor is afgesproken. Zo is er bijvoorbeeld nog geen meetlat voor het onderhoudsniveau van een groene parkeerplaats. Aan het opstellen en herijken van de meetlatten is in 2024 gewerkt. De schouw in juni met de raad heeft daaraan bijgedragen. Voor 2025 staat behandeling van het kwaliteitsplan onderhoudsniveau Openbare Ruimte in de raad gepland. Laadpalen In 2024 zijn er 4 openbare laadpalen voor elektrische auto’s geplaatst in de gemeente Rhenen. Daarnaast zijn er voor 7 locaties verkeersbesluiten genomen naar aanleiding van een verzoek voor een openbare laadpaal vanuit een inwoner.

Eerder hebben we als gemeente een plankaart opgesteld met daarin voorkeurslocaties voor openbare laadpalen. Hiervoor hebben we een verzamelverkeersbesluit gemaakt, zodat we een verzoek (waar mogelijk) direct aan een voorkeurslocatie 20

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

kunnen koppelen. Hierdoor kunnen we het proces van onze kant versnellen doordat we niet per locatie een verkeersbesluit hoeven te maken en de bezwaartermijn hoeven af te wachten. Daarnaast zijn we als gemeente ook aangesloten bij een concessie rondom snelladers. Hiervoor zijn dezelfde partijen aangewezen als voor de concessie rondom openbare laadpalen. Groenblauwe subsidie Stimuleren van inwoners om af te koppelen Het afgelopen jaar is ingezet op het vergroten van de bewustwording van inwoners dat afkoppelen van het verhard oppervlak waarde toevoegt aan de omgeving. Dit hebben we gedaan door een afkoppelcoach in te zetten, die inwoners enthousiasmeert en adviseert om af te koppelen. Daar waar de openbare ruimte is afgekoppeld zijn deurhangers bezorgd met adviezen over wat er wel en niet in het hemelwaterriool terecht mag komen. Ook op de website en het gemeentenieuws worden inwoners geïnformeerd over mogelijkheden om af te koppelen. In onze beleidsstukken zijn meermaals afkoppeldoelstellingen vastgelegd. In het ruimtelijk adaptatieplan is de ambitie vastgesteld om al het verhard oppervlak in 2050 af te koppelen. Door de jaren heen zijn al verschillende oppervlakken afgekoppeld, zowel in de openbare als de private ruimte. In 2024 hebben we een start gemaakt met het digitaliseren van de afgekoppelde oppervlakken. Ook de eigendomssituatie brachten we in beeld.

Ontstenen en vergroenen Met ontstenen en vergroenen stimuleren we inwoners om hun tuin en directe leefomgeving aan te pakken. Dat doen we al een aantal jaar met het Project Heuvelrugtuinen. Dit jaar hebben we ook meegedaan aan het NK Tegelwippen. Over beide is hieronder meer te lezen. Daarnaast vragen we aandacht voor ontstenen en ontgroenen wanneer het kan. Bijvoorbeeld met de zogenaamde meetuinieractie tijdens de

Jaarstukken 2024

Nationale Klimaatweek, het uitdelen van bloembollen bij de vragenlijst over groen en klimaat of subsidie van het Waterschap of de Groene Buurtbon te promoten. Heuvelrugtuinen Jaarlijks hebben we met de Heuvelrugtuinen twee actiedagen. Het doel van deze dagen is om samen met mensen aan de slag te gaan en zo de flora en fauna van de Heuvelrug in de tuinen te brengen. In mei is, wegens groot enthousiasme over de eerste editie, een tweede geveltuindag in de Benedenstad georganiseerd. In december konden inwoners zich aanmelden voor een inheemse struik of boom. Een deel is thuisgebracht en een deel heeft ze opgehaald bij het gemeentehuis. Op deze manier zijn er 200 planten bijgekomen. 64e plek bij het NK tegelwippen De raad verzocht in 2023, met een motie vreemd aan de orde van de dag, het college om in 2024 mee te doen aan het NK Tegelwippen. Dit verzoek is met verschillende acties opgepakt. Zo waren er meerdere winacties en werkdagen met inwoners en scholieren. Daarnaast hadden inwoners meerdere manieren én momenten om hun gewipte tegels gratis in te kunnen leveren. Al met al leverde dit de 64e plek van de 125 op. In december is er een informatienota naar de raad gegaan met alle informatie. Kruising Achterbergsestraatweg Afgelopen jaar is samen met de provincie Utrecht gewerkt aan de uitwerking van mogelijke varianten voor de kruising.

Deze varianten zijn in een tweetal raadsvoorstellen voorgelegd. Verder is er afstemming geweest met de omgeving en zijn de voorbereidingen voor een participatieproces ingezet. N225 - kansrijkheid van omleiden verkeer zeer laag Het college kiest ervoor het onderzoek naar het verleggen van de doorgaande route door Rhenen/Elst nu niet uit te

voeren. De provincie Utrecht gaf eerder in verkennende gesprekken aan open te staan voor een gezamenlijk onderzoek. Maar de kansrijkheid van eventuele maatregelen lijkt nu op voorhand zeer beperkt, ook wanneer het geen infrastructurele, maar slechts zachte maatregelen betreft (zoals omleidingen voor vrachtverkeer). Om die reden, in combinatie met de verminderde ambtelijke capaciteit, kiest het college ervoor beschikbare capaciteit en middelen voorlopig op andere projecten in te zetten. Wel werken provincie en gemeente momenteel samen met omwonenden aan verbetering van de inrichting van de bestaande Rijksstraatweg door Elst heen, om de veiligheid en leefbaarheid te verhogen. Mobiliteitsagenda – Duurzame mobiliteit en Parkeerbeleid Het opstellen van nieuw parkeerbeleid loopt op schema. In Q3 2024 is, conform planning, de opdracht aanbesteed. In Q4 is begonnen met de uitvoering van de opdracht, met als eerste stap de evaluatie van het vergunninghoudersparkeren in de benedenstad. Daarvoor zijn parkeertellingen uitgevoerd. Vaststelling van het nieuwe parkeerbeleid volgt later in 2025. Vooruitlopend op het nieuwe parkeerbeleid heeft het college in Q4 2024 een tijdelijke lage parkeernorm voor kleine zelfstandige woningen (<50m2) vastgesteld. Hiermee is een lacune in de bestaande parkeernormen opgevuld en kunnen we als gemeente de woningbouwopgave beter faciliteren.

Deze tijdelijke parkeernorm is sindsdien al bij diverse woningbouwontwikkelingen ingezet, waaronder de flexwoningen aan de Binnenweg. In 2024 heeft de gemeente samen met Goedopweg (regionaal platform voor duurzame mobiliteit) het potentieel voor coöperatieve deelauto’s onderzocht. Daarvoor is een enquête afgenomen onder inwoners. Vervolgstappen richting uitvoering staan gepland voor 2025, maar we zijn afhankelijk van de beschikbare ambtelijke capaciteit. 21

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Mobiliteitsagenda - Fietsbeleid Het project aanpassingen fietspaaltjes en fietssluizen (ter verbetering van fietsveiligheid) is in 2024 grotendeels uitgevoerd. Een aantal aanpassingen moet nog plaatsvinden. Zo doen we wegmarkeringen pas als het weer dit toelaat. Mobiliteitsagenda – OV en Knooppuntontwikkeling De ontwikkeling van het stationsgebied c.q. de verbetering van de OV-knooppuntfunctie kan niet los worden gezien van het project verbreding Rijnbrug. Zodra er duidelijkheid is over de toekomst van het project Rijnbrug, zal samen met de provincie ook in bredere zin de ontwikkeling van het stationsgebied worden onderzocht. Mobiliteitsagenda – Logistiek Vanwege verminderde ambtelijke capaciteit heeft het college prioriteiten moeten aanbrengen in de uitvoering van bestuurlijke- en beleidsvoornemens op gebied van mobiliteit. Daarbij is de keuze gemaakt om de uitwerking van de mobiliteitsagenda op het gebied van logistiek voorlopig op te schorten. Dit behelst primair een onderzoek naar zero-emissie stadslogistiek in de binnenstad.. Rijnbrug De planvoorbereiding voor de verbreding van de Rijnbrug lag in 2024 stil, omdat er aanvullend stikstofonderzoek nodig was. De gemeente heeft input geleverd voor dit onderzoek. Het stikstofonderzoek wordt in Q1 2025 afgerond, waarna de provincie Utrecht een keuze zal maken over de voortgang van het project.

We zijn als gemeente nauw betrokken bij dit proces. Eind 2024 een plan voor een verkeersveilig Binnenveld In 2024 is een plan voor een verkeersveilig en verkeersluwer Binnenveld opgesteld. Dit is tot stand gekomen door middel van een uitgebreid participatietraject. In dit plan staat een concreet pakket maatregelen voor zowel de korte als de

Jaarstukken 2024

(middel-) lange termijn. In het participatieproces werkte gemeente Rhenen samen met gemeenten Wageningen, Ede en Veenendaal. De uitvoering van het plan gebeurt ook samen met deze gemeenten. Afval: De basis op orde In 2024 werkten we verder aan ons afval- en grondstoffenbeleid. We willen een gemeente zijn waar afval zoveel mogelijk wordt gescheiden en hergebruikt. Ons doel is om in 2030 maximaal 30 kilo restafval per inwoner te hebben. Daarnaast blijven we meebewegen met de wensen van inwoners en zorgen we ervoor dat, binnen de kaders die de raad stelt, de afvalstoffenheffing zo laag mogelijk blijft. Dit jaar hebben we onderzocht hoe we afval beter kunnen inzamelen en het afvalbrengstation kunnen verbeteren. De gemeenteraad koos in november voor het scenario ‘optimaliseren van het huidige inzamelsysteem’. Op de lange termijn houden we met dit scenario de kosten minder in de hand en dit scenario geeft niet de laagste lasten voor de inwoner.

De zijlader is in 2024 gaan rijden en heeft als doel de afvalinzameling efficiënter te maken. De ervaringen zijn tot nu toe positief. Het vermindert de druk op onze eigen dienst. Resultaten worden gemonitored en zullen met de raad worden gedeeld. De pilot PMD is in 2024 afgerond en de resultaten zijn met de raad begin 2025 gecommuniceerd. In november heeft de raad een motie aangenomen over het voorkomen van bijplaatsingen door gebiedsgerichte maatregelen. Wat ging goed en wat kan beter? We zien dat inwoners meer bewust worden van het belang van afvalscheiding. Dit is een belangrijke stap vooruit. Tegelijkertijd blijft de daling van het restafval achter. Om ons doel van 30 kilo restafval in 2030 te halen, zijn grotere veranderingen in het systeem nodig. We hebben hier in 2024 de voorbereidingen voor getroffen en blijven zoeken naar oplossingen die werken voor onze inwoners én bijdragen aan een circulaire gemeente. Wie hadden we daarbij nodig?

Verbeteren van afvalinzameling Concreet betekent het scenario dat we nog meer inzetten op heldere voorlichting, educatie en het beter beheren van containers. Ook halen we voortaan de PMD-zakken bij hoogbouwlocaties wekelijks op. Zo maken we afval scheiden makkelijker voor onze inwoners vanaf 2025. Voor het afvalbrengstation besloten we de huidige dienstverlening voort te zetten, met betere informatie over het scheiden van afvalstromen.

Voor toelichting op de AVU zie paragraaf Verbonden partijen.

Resultaten in 2024 De hoeveelheid restafval per inwoner ging licht omhoog. Dit betekent dat de effecten van eerdere maatregelen zijn uitgewerkt. Toch hebben we belangrijke stappen gezet. Met duidelijke voorlichting en een verbeterd containermanagement leggen we een stevige basis voor verdere verbeteringen in de toekomst. 22

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Jaarstukken 2024

Wat hebben we gemeten?

Omvang huishoudelijk restafval

2020 187 129 171 Rhenen

2021 140 116 164

2022 130 109 152

<25.000

Nederland

2023 122 103 150

Definitie: Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

2024 126 -

Toelichting: Met ingang van 2023 communiceren wij onze cijfers van het 'niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval' zonder het algemene afval uit de openbare prullenbakken. Dit betekent dat enkele kilo's per inwoner per jaar op de totale hoeveelheid restafval sinds 2023 in mindering zijn gebracht. Hierdoor komt onze totale hoeveelheid 'niet gescheiden huishoudelijk restafval' voor 2023 op 122 kg per inwoner in plaats van de totale hoeveelheid van 126 kg. Voor het jaar 2024 komen we uit op 126 kg. Inclusief het afval van de prullenbakken zou dit op 130 kg restafval per inwoner uit zijn gekomen. Dit betekent dat we na een lichte daling in 2023 ten opzichte van 2022, weer zijn gestegen in onze hoeveelheid restafval.

Waar een stijging in de hoeveelheid restafval vaak wordt verklaard vanuit een afname in de afval scheiding, zien we juist een toename in de meeste gescheiden afvalstromen. De hoeveelheid gft, textiel en oud papier en karton per inwoner per jaar is in 2024 gestegen. De hoeveelheid grof huishoudelijk restafval is wel afgenomen. Ondanks de verbeterde afvalscheiding is onze hoeveelheid restafval dus wel gestegen. Niet alle cijfers waren beschikbaar op peildatum 11-03-2025, de cijfers van Rhenen over 2024 betreft conceptcijfers.

Wat heeft het gekost? 2024

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

Baten

6.015 V

5.816 V

5.070 V

5.207 V

Lasten

8.283 N

8.404 N

7.238 N

7.235 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.269 N

2.588 N

2.168 N

2.027 N

Onttrekking uit reserves

530 V

278 V

654 V

190 V

Toevoeging aan reserves

471 N

109 N

98 N

141 N

Mutaties reserves (B)

58 V

169 V

556 V

49 V

2.211 N

2.419 N

1.613 N

1.978 N

(in € x 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Nadeliger saldo ten opzichte van jaarrekening 2023 wordt grotendeel veroorzaakt door de in 2023 verantwoorde vrijval van de voorziening onderhoud wegen. Overige verschillen door hogere personeelslasten in 2024 en de dekking van de woonlastendemping in 2023 (uitgaven staan op deelprogramma 7.2). 23

H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

3.2 Deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving, zoals het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied. 3.2.1 Het ontwerp van de openbare ruimte is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn van inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Het streven is een groenere leefomgeving in de kernen. 3.2.2 Rhenen realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het algemeen maatschappelijk doel. 3.2.3 Middels grondbeleid geeft de gemeente mede uitvoering aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling. 3.2.4 Er zijn voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoeften in verschillende levensfasen. In het volkshuisvestingsbeleid leggen we de verbinding met de ontwikkeling naar de participatiesamenleving (zelfredzaamheid/zelfstandigheid). Energietransitie vormgeven bij nieuwe en bestaande woningen en woningen bouwen in sociale en middeldure huur. Wat hebben we ervoor gedaan? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling richten zich op: principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties

en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. b. Activiteiten 2024 Omgevingswet: het basisproces staat Het jaar 2024 was een jaar waarin oude en nieuwe procedures door elkaar heen liepen. Zowel voor initiatiefnemers als onze eigen organisatie. Dit gold zowel voor vergunningprocedures, als ruimtelijke procedures voor bestemmingsplannen en het wijzigen van het tijdelijk deel van het omgevingsplan. In voorgaande jaren werkten we aan een werkwijze om het omgevingsplan te wijzigen. We zijn hierin geslaagd. Dit allemaal geldt nu nog alleen voor nieuwe ontwikkelingen, maar we kunnen en gaan nu niet het volledige omgevingsplan wijzigen. In 2025 starten we met het Plan van Aanpak om het hele omgevingsplan te wijzigen voor hele grondgebied, alle bruidsschatregels en de verordeningen. Halverwege 2024 is nog een ‘Tam/Imro plan Franseweg 44-46 gepubliceerd als tijdelijke oplossing. We zijn blij dat op 16 januari 2025 het eerste ‘Ontwerp wijziging tijdelijk omgevingsplan gemeente Rhenen, ontwikkeling Tinnenweide’ is gepubliceerd. Team Vergunningen merkte vooral dat veel ontwikkelaars niet goed voorbereid waren op de invoering van de Omgevingswet. We moesten als gemeente heel veel extra uitleggen. Er was veel verwarring over het feit dat nu twee vergunningen nodig zijn in plaats van één. Eén voor het bouwtechnische deel en één voor het ruimtelijk deel.

Het vergunningsproces duurde daardoor langer dan normaal. Een complicerende factor hierbij was dat team vergunningen veel personele wisselingen kende. Hierdoor kon het team zelf niet optimaal functioneren.

Jaarstukken 2024

Zorg en wonen: veel bereikt In overeenstemming met de startnotitie ‘Samen bouwen aan wonen met welzijn en zorg’ zijn in 2024 verschillende acties ondernomen: 1. We hebben bijeenkomsten gehad met partijen op het gebied van wonen, welzijn en zorg. (Later geven we dit concreet handen en voeten in het uitvoeringsprogramma ‘Samen bouwen aan wonen met zorg en welzijn’.) 2. Deze samenwerking heeft geresulteerd in een richtinggevend kader voor de ontwikkeling van een geclusterde woonvorm en 24-uurszorg. Met het richtinggevend kader is het fundament gelegd voor weloverwogen besluiten met betrekking tot de selectie van een of meerdere locaties voor geclusterde woonvormen met 24-uurszorg, evenals de verdere uitwerking van de specifieke invulling van het concept geclusterd wonen en 24-uurszorg. 3. Daarnaast is een programma van eisen voor levensloopbestendig ontwikkelen vastgesteld. 4. Er is in 2024 een locatiestudie uitgevoerd om geschikte locaties te bepalen voor geclusterde woonvormen met 24-uurszorg. Locatie Springplank (hoek Platanenlaan en Groeneweg) in Rhenen is als mogelijk geschikte locatie aangewezen. Voor de kern Elst is aanvullend onderzoek gedaan, waarbij momenteel twee locaties in beeld zijn. 5. In het nieuwe volkshuisvestingsprogramma zorgen we ervoor dat de woonzorg-opgave goed geborgd wordt. Lees verder bij Volkshuisvestingsprogramma, pagina 27.

Randzonevisie In juni 2023 is de Visie op Rhenen vastgesteld. Deze helpt bij het maken van keuzes tussen de belangrijke ruimtelijke opga24

H 2.3.2 | RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

ven. De Visie op Rhenen 2035 bestaat uit verschillende deelgebieden waaronder de randzones. Deze randzones werken we uit naar één Randzonevisie. September 2024 heeft het college het Plan van Aanpak voor de Randzonevisie vastgesteld. De visie op de randzones heeft twee doelen: 1. Richting geven aan de keuze waar welk gebied het meest voor geschikt is. De ontwikkelingsrichting van een gebied te bepalen. 2. Een kader te vormen voor ontwikkelingen, grootschalig en kleinschalig. Tenminste wanneer het om de landschappelijke inpassing gaat. De overige provinciale regels blijven onverminderd van toepassing. De planning loopt goed. Het ter beschikking gestelde budget van € 100.000,- is tot dusver voldoende. We werken nauw samen met het Programma Landelijk Gebied en de Gebiedsverkenning Binnenveld/Nieuwe Meent. Alle drie de projecten zijn een uitwerking van de Visie op Rhenen 2035 en hebben als gemeenschappelijk doel het vormgeven van een duurzame en toekomstbestendige ruimtelijke ordening. Van vertraging naar weer uitzicht op meer woningbouw Doel van de woonvisie was om 50 woningen per jaar toe te

Jaarstukken 2024

voegen. Bij de actualisatie in 2021 is dit doel bijgesteld naar 85-90 woningen per jaar. Met 22 opgeleverd woningen in 2024 zijn we afgelopen jaar niet in de buurt gekomen van deze doelstelling. Dit heeft verschillende redenen: 1. Er is sprake van een landelijke terugval van de nieuwbouwproductie door gestegen rentes en bouwkosten en een tekort aan arbeidskrachten. 2. In 2024 is ook vertraging opgelopen door de invoering van de Omgevingswet. Zo stelden bijvoorbeeld ontwikkelaars aanvragen uit totdat de wet was ingevoerd. 3. Enkele projecten hebben in 2024 ook vertraging opgelopen doordat de planvorming langer duurder, bijvoorbeeld door locatie-specifieke belemmeringen, zoals bouwen in de uiterwaarden. De verwachting is echter dat we de komende jaren wel kunnen voldoen aan de doelstellingen uit de woonvisie. In 2024 zijn goede stappen gezet in de voorbereiding van projecten die hieraan bij kunnen dragen. Hieronder meer over enkele van deze projecten. • Belangrijke stappen zijn gezet bij het gezondheidscentrum in Rhenen. In 2024 zijn de voorbereidingen afgerond en is de realisatie van 38 appartementen gestart. • Voor de Binnenweg zijn de nodige voorbereidingen getrof-