Bijlage 1 Bijstelling financieel perspectief 2023-2027
Tekst van het document
34
Exploitatie
H 2.2
35
Exploitatie
2.5 Financieel perspectief inclusief (toekomstige) ontwikkelingen 2.5.1 Inleiding In deze rapportage wordt u voor de laatste keer dit jaar integraal geïnformeerd over de verwachte meerjarige ontwikkeling van de budgetten 2023 - 2027. Over een aantal ontwikkelingen is formeel nog geen besluit genomen. De financiële consequenties hiervan zijn daarom niet in deze rapportage verwerkt. Voorbeelden hiervan zijn: a. Overnemen van de beleidsvoornemens uit de kadernota 2024 die samenhangen met de uitvoering van het bestuursprogramma (categorie 2). b. Voorstel over de andere fasering van de woonlastendemping.
36
H 3.2
Beide onderwerpen vormen een onderdeel van de besluitvorming over de (meerjaren)begroting 2024-2027. Daarnaast zijn recent van een aantal verbonden partijen de bijgestelde begrotingen 2024 en de kadernota’s 2025 ontvangen. De financiële consequenties daarvan zijn, met uitzondering van de loon en prijsbijstellingen, niet in in deze rapportage verwerkt. Het college wil u echter wel een zo actueel mogelijk financieel perspectief 2023 - 2027 geven. Daarbij ontkomen wij er helaas niet aan om een aantal onderwerpen als P.M. aan te merken. Het betreft vooral onderwerpen waarvan het financiële kader nog niet volledig duidelijk is. Ook in situaties waarbij het de vraag is of een ontwikkeling als structureel moet worden aangemerkt is een PM post opgenomen. Een voorbeeld hiervan is de toename van kosten jeugdzorg. De hogere kosten daarvan zijn in het huidige financieel perspectief tot en met 2024 begroot.
36
Exploitatie
Nr.
Onderwerp
1.
Vertrekpunt zomerrapportage 2023 en (meerjaren)begroting 2024 - 2027 (A)
2023
2024
2025
2026
2027
1.092 N
97 V
2.818 V
628 V
441 V 69 N
H 2.2
Besluitvorming bij begroting 2024 2.
Claims bestuursprogramma categorie 2 (kadernota 2024)
462 N
737 N
727 N
3.
Aangepast voorstel woonlastendemping
326 N
9N
335 V
4.
Leenconstructie met algemene reserve tbv woonlastendemping
626 V
626 N
5.
Amendement: verlengen subsidieregeling evenementen Rhenen
75 N
5.a
Dekking amendement ten laste van de algemene reserve
75 V
Besluitvorming in raad december 2023 6.
Bijstelling financieel perspectief 2023 - 2027
7.
Aanpassing legesopbrengsten bij de belasting en legesverordening 2024 (indicatief)
1.063 V
228 N
68 N
388 N
15 V
159 V
112 N
73 N
73 N
P.M.
P.M.
Besluitvorming in 2024; financiële consequenties nog niet (volledig) bekend 8.
Integraal huisvestingsplan onderwijs*
9.
Stadshaven en inrichting omgeving*
P.M.
P.M.
P.M.
P.M.
10.
Ontwikkeling sportpark Candia*
P.M.
P.M.
P.M.
P.M.
41 N
41 N
41 N
160 N
160 N
160 N
Overige ontwikkelingen waarover nog besluitvorming moet plaatsvinden of nog niet zijn verwerkt. 11.
Bijgestelde begroting 2024 en kadernota 2025 Odru: voorstel formatieuitbreiding
12.
Herijking tarieven jeugdzorg
160 N
13.
Opbrengst verkoop Kerkstraat
P.M.
14.
Verkoop locatie Dorpshuis Elst
P.M.
15.
Opvang vluchtelingen uit Oekraïne** Totaal van de onderwerpen waarover nog besluitvorming nodig is (B) Geactualiseerd financieel perspectief 2023 - 2027 (A-B)
41 N
580 V
96 V
1.022 V
148 V
1.657 N
1.054 N
287 N
70 N
245 V
1.161 V
426 N
154 V
*Zoals gemeld in de begroting 2024 worden deze onderwerpen middels een apart bestuurlijk voorstel ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Daarom zijn deze onderwerpen in dit perspectief als P.M. post gepresenteerd. ** Eind september hebben de EU-lidstaten besloten tot verlenging van de Regeling Tijdelijke Bescherming vluchtelingen uit Oekraïne tot 4 maart 2025. Begin november heeft de staatsecretaris van Justitie en Veiligheid besloten om de bekostigingssystematiek aan te passen en het normbedrag vast te stellen op € 61 (was € 83). De baten en lasten van de opvang Oekraïners waren in afwachting van deze besluiten nog niet in de begroting 2024 geraamd. Vooralsnog gaan we voor 2024 indicatief uit van een voordeel van € 580.000. 37
Exploitatie
H 3.2
In onderstaande tabel zijn de grootste financiële verschillen uit de bijstelling van het financieel perspectief 2023-2027 (punt 6, pagina 37) gepresenteerd Nr.
Onderwerp
2023
2024
2025
2026
2027
1.
Hogere uitgaven ICT
293 N
80 N
63 N
63 N
63 N
2.
Toevoeging voorziening pensioenen (voormalig) wethouders obv geactualiseerde actuariële berekening
176 N
3.
Doorschuiven verkoopopbrengst locatie Kerkstraat ter dekking van de verwachte kosten in 2023
63 N
3a.
Deel verkoopopbrengst Kerkstraat ingezet voor dekking van de verwachte kosten 2024
4.
Incidenteel meerwerk accountantscontrole 2022
40 N
5.
Opgebouwd kapitaal bij verzekeraar ASR voor pensioenen (voormalig) wethouders hoger dan aanname in de jaarstukken 2022
129 V
6.
Budget voor Tweede kamer verkiezingen in november
55 N
7.
Extra vrijval voorziening wegen door andere administratieve verwerking als gevolg van wet- en regelgeving BBV
250 V
8.
Correctie BUIG: in 2023 twee keer dekking tekort bijstand opgenomen. Het effect vanaf 2024 bestaat uit het tot stand brengen van de gesloten exploitatie BUIG.
165 N
67 N
49 N
30 N
30 N
9.
Hogere opbrengst bouwleges
209 V
10.
Extra hogere kosten jeugdzorg*
522 N
522 N
P.M.
P.M.
P.M.
11.
Participatie WSW
62 V
58 V
131 N
131 N
12.
Septembercirculaire 2023 gemeentefonds (inclusief verwerking doorschuiven project Achterberg West)
758 V
417 V
271 V
105 V
545 V
13.
Rentevoordeel door financieringsoverschot
470 V
312 V
6V
6V
6V
14.
Aframing stelpost prijsinflatie 2023 e.v. (financiële ruimte)
95 V
135 V
135 V
135 V
135 V
15.
Septembercirculaire 2023: reservering taakmutaties
28 N
519 N
405 N
344 N
349 N
16.
Amendement SGP bij kadernota 2024 over aanpassing hoogte knelpuntenbudget
100 V
100 V
100 V
100 V
17.
Voordeel opvang Oekraïners*
860 V
18.
Verwachte meerkosten opstalvergoeding voor vervallen contract voormalige exploitant ‘t Gastland
215 N
19.
Overige verschillen
151 N
66 N
121 N
166 N
198 N
1.063 V
228 N
42 N
388 N
15 V
Totaal bijstellingen financieel perspectief 2023 - 2027)
15 N 15 V
* het voordeel wordt voor € 180.000 ingezet als dekking voor de kosten Jeugdzorg aan Oekraïners. Hierover heeft u een aparte informatienota ontvangen.
38
3.3
BALANSONDERDELEN
Het onderdeel balansonderdelen bestaat uit: (3.3.1) Inleiding (3.3.2) Balansonderdelen en toelichting 39
balansonderdelen
H 3.3
3.3.1 Inleiding Een balans is een financieel overzicht van de bezittingen, het eigen vermogen en de schulden. Het geeft een beeld van de financiële positie op een bepaald moment en inzicht hoe de gemeente het bezit heeft gefinancierd. Dit geeft de raad inzicht in de ontwikkeling van bijvoorbeeld de investeringen en de inzet van de reserves en voorzieningen. In deze rapportage is een overzicht opgenomen van de investeringen (onderdeel van de vaste activa) die in 2023 in uitvoering zijn en van de nog voorgenomen investeringen 2023.
40
Van een aantal lopende investeringen in 2023 is nu duidelijk dat het investeringskrediet aan het einde van het jaar wordt over- of onderschreden. Het bijstellen van de hoogte van investeringskredieten is een bevoegdheid van de gemeenteraad die volgt uit het budgetrecht. Tenslotte is een verloopoverzicht opgenomen van de ontwikkeling van de reserves en voorzieningen van de gemeente (onderdeel van het eigen respectievelijk vreemd vermogen).
40
Balansonderdelen
H 3.3
3.3.2 Balansonderdelen en toelichting Vaste activa De vaste activa van de gemeente bestaat uit investeringen. Dit zijn uitgaven waarvan het economisch of maatschappelijk nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen worden geactiveerd op de balans en afgeschreven op basis van de economische levensduur van de investering. De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen ten laste van de programma’s en Product
Krediet
Oorspronkelijke omvang krediet
Over/onderschrijding
moeten worden gedekt binnen de baten en lasten van de begroting. In onderstaand overzicht zijn de investeringen gepresenteerd waarbij een over- of onderschrijding wordt verwacht. In het bestuurlijk wordt aan de raad onder punt XX gevraagd in te stemmen met de aanpassing van de hoogte van de investeringskredieten. Het bedrag van de bijstelling is in kolom ‘over/ onderschrijding’ weergegeven. Per saldo gaat het om een nadelige bijstelling van € 7.000.
Toelichting (indien afwijking groter is dan 10%)
% afwijking
Project Franseweg Riolering*
Franseweg
1.250.166
13.000 N Niet van toepassing.
Wegen
Franseweg
235.000
23.000 N
1.485.166
36.000 N
2%
Parkeerterrein VVA Achterberg Riolering
Parkeerterrein VVA Achterberg
25.000
4.000 V Door een zeer concurrerende inschrijving van de aannemer zijn de kosten van uitvoering t.o.v. de raming
Wegen
Parkeerterrein VVA Achterberg
115.000
12.000 V
140.000
16.000 V
375.000
75.000 V Bij de eerste termijn zijn de kosten t.l.v. riolering verrekend. De verwachting is dat riool geen onderdeel meer is
meegevallen. Daarnaast bleek er minder asfalt afgevoerd te hoeven worden dan vooraf was onderzocht.
-11%
Herinrichting Kerkewijk Riolering*
Herinrichting Kerkewijk
van de eindafrekening.
-20%
Herinrichting terrein dorpshuis Achterberg Riolering*
Herinrichting terrein dorpshuis Achterberg
110.000
28.000 V Door een zeer concurrerende inschrijving van de aannemer zijn de kosten van uitvoering t.o.v. de raming meegevallen. Daarnaast bleek er veel minder asfalt afgevoerd te hoeven worden dan vooraf onderzocht.
-25%
Ondergrondse containers Afval
Ondergrondse containers
684.750
40.000 N Betreft de bestedingen in 2023 voor de plaatsing van de ondergrondse containers.
90.000
50.000 N Bij de overgang naar de laptops is ervoor gekozen om alleen het eigen personeel een laptop te geven. Later in het
6%
Netwerk, opslag en clients ICT
Netwerk, opslag en clients
56%
proces is dit uitgebreid met de inhuur. Hiermee was geen rekening gehouden. Een belangrijke reden hiervoor is het voorkomen van het beheer van twee omgevingen. De overgang naar laptops betekent dus een besparing op de structurele kosten van beheer. Ook zijn een aantal laptops als voorraad ingekocht.
Totaal per saldo:
7.000 N
*Het effect van de voor- en nadelen op de lasten riolering is meegenomen bij de belasting en legesverordening 2024. Deze komt in december 2023 in de raad. 41
Balansonderdelen
Naast de voorgestelde financiële bijstellingen van de investeringskredieten zijn in onderstaand overzicht de investeringen opgenomen die in 2023 zijn gestart of nog moeten starten. Hiermee geven wij invulling aan de wens van een aantal raadsfracties om tussentijds een zo actueel mogelijk beeld over de voortgang van het investeringsprogramma te krijgen.
Lopende investeringen
Bruto investering Riolering/afval
Over de voorgenomen investeringen 2024 - 2027 bent u bij de beantwoording van de technische vragen over de begroting 2024 uitgebreid geïnformeerd (beantwoording vraag 3). Ten aanzien van de meerjarige ontwikkeling van de investeringen hebben zich daarna geen significatie ontwikkelingen meer voorgedaan. Daarom zijn deze cijfers niet gepresenteerd in deze rapportage.
Restant op 1-1-2023 Bruto inv.
Bijdrage
Gestart in 2023 Bruto inv.
Bijdrage
Museumkwartier - Verpl. Rode kruis
50
0
0
0
Brandweerkazerne Elst
37
0
0
0
13.227
0
725
0
Huisvestingsconcept + GGD (bouwkundig)
-13
0
400
0
Speelplaats Achterberg
22
0
0
0
Nieuwbouw MFG Rhenen
Herinrichting Kerkewijk
Riolering
75
0
0
0
Zwarteweg 2e fase
Riolering
0
0
25
0
VK Herinrichting Achterbergsestraatweg
Riolering
-13
0
0
0
Riolering Stichtserand Galgenberg
Riolering
194
0
0
0
Riolering paralelweg Cuneraweg
Riolering
353
0
275
0
Riolering Autoweg Remmerden
Riolering
20
0
0
0
Relinen Riolering Beukenlaan
Riolering
140
0
0
0
Riool Oude Dijksestraat
Riolering
49
0
0
0
Drukrioolgemaal
Riolering
20
0
0
0
Paardenveld
Riolering
0
0
125
0
Parkeerterrein VVA Achterberg
Riolering
0
0
25
0
Herinr. terrein dorpshuis A’berg
Riolering
0
0
40
0
Project Zwarteweg fase 3 en 4
Riolering
0
0
50
0
Openbare ruimte nieuwbouw MFG Rhenen
330
0
0
0
VK Parkeren Binnenstad
26
0
0
0
-107
0
0
0
52
0
0
0
VK Nieuwe Veenendaalseweg Verkeer Kwintelooijen
H 3.3
Voorgenomen 2023* Bruto inv.
Bijdrage
42
Balansonderdelen
Lopende investeringen (vervolg)
Restant op 1-1-2023 Bruto inv.
Bijdrage
Gestart in 2023 Bruto inv.
Bijdrage
Voorgenomen 2023* Bruto inv.
Bijdrage
Herinrichting Kerkewijk
144
0
0
0
Loswal
91
0
0
0
Jaarlijkse vervanging lichtmasten
49
0
51
0
Jaarlijkse vervanging armaturen
0
0
149
0
100
0
0
0
6
0
0
0
Paralelweg Cuneraweg
174
0
25
0
Bomenvervanging Binnenveld
22
0
0
0
Heuvelrugtuin Elst
22
0
0
0
Bruine Engseweg
0
0
56
0
Parkeerterrein VVA Achterberg
0
0
115
0
Herinr. terrein dorpshuis A’berg
0
0
70
0
Herinr.kruissing Dr Stegemanhof
0
0
75
0
Tractor New Holland
0
0
75
0
Huisvestingsconcept + GGD (inrichting)
25
0
160
0
Laptops
0
0
52
0
Digitalisering P&C cyclus
66
0
Plotter en CADstations
28
0
Telefooncentrale gemeentehuis
39
0
Jaarlijkse vervanging meubilair
0
0
Couverteermachine
9
0
Jaarlijkse vervanging meubilair
42
0
Jaarlijkse vervanging meubilair
28
0
Klantgeleidingssysteem G-Bos
25
0
Verkiezingen (Stemhokken, stembussen en materiaal)
12
0
Jaarlijkse vervanging lichtmasten
33
0
Jaarlijkse vervanging armaturen
40
0
Netto investeringen wegen
100
0
Veegafvalcontainer
17
0
Verduurzaming nostaligische verlichting Armaturen nostaligische verlichting
Bruto investering Riolering/afval
H 3.3
43
Balansonderdelen
Lopende investeringen (vervolg)
Bruto investering Riolering/afval
Restant op 1-1-2023 Bruto inv.
Bijdrage
Gestart in 2023 Bruto inv.
Bijdrage
H 3.3
Voorgenomen 2023* Bruto inv.
Bijdrage
Ombouw openbaar groen 2023
22
0
Sport en beweegplek
19
0
Ombouw speelplaatsen 2023
22
0
Afvalbeleidsplan: versnipperaar voor snoeihout (maatregel 10)
Afval
20
0
UK Netto investeringen riolering GRP (afschr. termijn 15 jr.)
Riolering
70
0
UK Netto investeringen riolering GRP (afschr. termijn 15 jr.)
Riolering
35
0
UK Netto investeringen riolering GRP (afschr. termijn 60 jr.)
Riolering
20
0
UK Netto investeringen riolering GRP (afschr. termijn 60 jr.)
Riolering
315
0
Software gravenadministratie
Lijkbezorging
15
0
9
0
1.000
0
Beregeningspomp Candia NIEUW: Duurzaamheidsleningen (zie bestuurlijk voorstel punt 7) * Betreft voorgenomen investeringen waarvan de planning is dat deze ook in 2023 worden afgerond.
44
44
45
Balansonderdelen
Eigen vermogen Het totaal van de bezittingen (totale activa) minus de schulden is het eigen vermogen. Het eigen vermogen is samengesteld uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het verwachte resultaat. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van het eigen vermogen 2023 gepresenteerd. In vergelijking met de verwachting bij de begroting 2024 is het eigen vermogen in 2023 met € 1,6 miljoen extra toegenomen. Bij het opstellen van de begroting 2024 was de verwachting ultimo 2023 ruim € 28,8 miljoen. In het huidige beeld bedraagt het eigen vermogen eind 2023 ruim € 30 miljoen. De belangrijkste redenen van de verbeteringen zijn: a. Voor het project versnelde woningbouw wordt in 2023 minder onttrokken aan de reserve : € 180 V
(x € 1.000)
b. Voor de opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne krijgt de gemeente geld voor de huisvesting. Na aftrek van de verwachte kosten is het voordeel toegevoegd aan de reserve versnelde woningbouw : € 764 V c. Een deel van de activiteiten uit het bestuursprogramma schuift door naar latere jaren waardoor er minder onttrokken wordt aan de reserve. Betreft vooral de verkeersmaatregelen in het binnenveld van € 200.000. : € 346 V d. Budget subsidie grote evenementen is in 2023 niet volledig besteed. Daardoor hoeft de algemene reserve minder te worden ingezet. : € 75 V e. Minder inzet van de algemene reserve voor de dekking van de kosten energiearmoede. : € 161 V Ten aanzien van de meerjarige ontwikkeling van het eigen vermogen hebben zich geen significante ontwikkelingen meer voorgedaan na het opstellen van de (meerjaren)begroting 2024 - 2027. Daarom zijn deze cijfers niet gepresenteerd in deze rapportage.
Saldo 1-1-2023
Jaarstukken 2022
Toevoeging
Onttrekking
Saldo 31-12-2023
16.770
1.519
-
-624
17.665
a. bestemmingsreserves (algemeen)
6.236
1.351
225
-1.949
5.863
b. bruto methode reserves
5.926
351
1.357
-631
7.003
Totaal eigen vermogen
28.932
3.221
1.582
-3.204
30.531
1. Algemene reserve
H 3.3
2. Bestemmingsreserves
46
46
Balansonderdelen
Voorzieningen Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen. Het is een reservering voor toekomstige uitgaven waarbij de hoogte en het tijdstip van de besteding goed ingeschat kan worden, maar waarvan de kosten in de tijd onregelmatig gespreid zijn. Ook worden voorzieningen gevormd vanwege risico’s die op de balansdatum bestaan en die kunnen leiden tot verplichtingen en verliezen waarvan de omvang onzeker is, maar redelijk is in te schatten. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van de voorzieningen ultimo 2023 weergegeven. In vergelijking met de verwachting bij de begroting 2024 is de omvang van de voorzieningen
(x € 1.000)
H 3.3
ultimo 2023 met bijna € 600.000 afgenomen. Bij het opstellen van de begroting 2024 was de verwachting van de voorzieningen eind 2023 € 6,8 miljoen zouden bedragen. In het huidige beeld bedraagt de verwachte omvang ruim € 6 miljoen. De belangrijkste oorzaak van de daling betreft het inzetten van de voorziening opstalwaarde vergoeding ’t Gastland met € 558.000. Dit hangt samen met de afloop van het contract met de vorige exploitant per 1 juli 2023. Ten aanzien van de meerjarige ontwikkeling van de voorzieningen hebben zich geen significante ontwikkelingen meer voorgedaan na de (meerjaren)begroting 2024 - 2027. Daarom zijn deze cijfers niet gepresenteerd in deze rapportage.
Saldo 1-1-2023
Toevoeging
Onttrekking
Saldo 31-12-2023
1. Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s
2.737
302
-647
2.392
2. Voorzieningen voor egalisatie van kosten
2.205
769
-1.763
1.211
3. Voorzieningen voor middelen van derden
2.482
368
-289
2.561
Totaal voorzieningen
7.424
1.439
-2.699
6.164
47