Document · PDF

Bijlage 1 Bijstelling financieel perspectief 2023-2027

Raadsvergadering 19 december 2023, gemeente RhenenBij agendapunt: Raadsvoorstel bijstelling financieel perspectief 2023-202712.784 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Financieel Perspectief 2023 - 2027

PERSPECTIEFNOTA 2023–2026

Planning en Control cyclus 2023

BEGROTING 2023–2026

ZOMERRAPPORTAGE 2023

BIJSTELLING FINANCIEEL PERSPECTIEF 2023 - 2027

JAARSTUKKEN 2023

De raad heeft in juli 2022 de kaders voor de begroting 2023 vastgesteld

De raad heeft in november 2022 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2023 vastgesteld.

De raad is in september 2023 geïnformeerd over de politiek relevante ontwikkelingen en over de aanpassingen van de budgetten 2023. Deze budgetten zijn in de raadsvergadering nog niet geaccoordeerd door de raad.

De raad wordt in december 2023 gevraagd om de budgetbijstellingen over de periode 2023 - 2027 vast te stellen.

Het college legt in juli 2024 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2023.

INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.0

Aanbieding

1.1

De gemeente Rhenen in het kort

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

2 Financiële begroting

2.1

Financiële beeld

2.2

Financiële exploitatie

3. Balansonderdelen 3.1

Inleiding39

3.2

Balansonderdelen en toelichting

H1 INLEIDING 4

Inleiding

AANBIEDING Voor u ligt de bijstelling van het financieel perspectief 2023-2027. In dit document informeren wij u voor de laatste keer dit jaar op een integrale wijze over de meerjarige ontwikkeling van de financiën van onze gemeente. Het is daarmee ook de laatste keer dat alle budgetten over de jaren 2023 tot en met 2027 tegen het licht zijn gehouden. De financiële consequenties daarvan zijn vanaf pagina 18 per programma in beeld gebracht. In het bestuurlijk voorstel vraagt het college aan de raad om de financiële bijstellingen als wijziging van de begroting te verwerken. Hiermee wordt invulling gegeven aan het budgetrecht van de raad. Tenslotte is het belangrijk om te weten dat deze rapportage is opgesteld voordat de besluitvorming over de (meerjaren)begroting 2024 - 2027 heeft plaatsgevonden. In het gepresenteerde financieel perspectief op pagina 37 wordt naast de financiële gevolgen uit deze rapportage ook rekening gehouden met de (verwachte) financiële gevolgen van: a. de belastingverordeningen b. de voorgestelde formatie uitbreiding bij de Odru c. de herijking tarieven jeugdzorg d. opvang vluchtelingen uit Oekraïne Met deze rapportage wil het college u een zo’n actueel mogelijk financieel beeld te geven. Nieuw in deze financiële rapportage zijn de vergelijkende cijfers over de jaren 2021 en 2022 met een doorkijk naar 2024.

Hiermee kunt u zich een beeld vormen van de financiële trend per programma. Gelet op de discussie over de gewenste informatie in de rapportages is een actueel investeringsoverzicht toegevoegd. Het investeringsoverzicht geeft ook een beeld van de verwachte over- en onderschrijdingen bij de investeringskredieten. Voor de kredieten die naar verwachting aan het einde van het jaar worden overschreden vraagt het college in het bestuurlijk voorstel om extra budget. Tenslotte kiest het college ervoor om in de financiële begroting bij de programma’s ook de doelen op te nemen. De financiën van een gemeente staan niet op zichzelf maar worden ingezet om de bestuurlijke doelen te bereiken.

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

FYSIEK

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM SOCIAAL

BEDRIJFSVOERING

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 oktober 2023.

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: coördinatie bestuur en beleid, kabinetszaken, openbare orde en veiligheid, handhaving, versterken lokale democratie en participatie, digitale samenleving, bedrijfsvoering en dienstverlening en regio Foodvalley.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: ruimtelijke ontwikkeling, wonen, ruimtelijke projecten, beheer openbare ruimte, riolering, afvalverwerking, vergunningverlening en Omgevingswet. Projecten: Leefbaarheidsplan Elst, gezondheidscentrum Rhenen en visie op Rhenen.

Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: welzijn, volksgezondheid en sport, kerngericht werken, Participatiewet, economie, recreatie en toerisme en cultuur (historie).

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, jeugd, onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid, basismobiliteit en financiën en belastingen

Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: landelijk gebied/buitengebied, duurzaamheid/klimaat, natuur/ milieu, gemeentelijk vastgoed, grondbeleid en nutsbedrijven

Projecten: Kwintelooijen en Stadshaven.

Projecten: Rijnbrug.

Project: MFG Rhenen

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Bart van der Tang

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk

Richard Salari

Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henri Pabstvan 't Slot

Justin Hermsen

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt

Eef Brouwer

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 oktober 2023.

Gabriëlle Geerts

Jon Agricola

H 2.2

Exploitatie

H2 FINANCIËLE BEGROTING

De financiële begroting bestaat uit (een toelichting op): 2.1 Financieel beeld exploitatie 2023 - 2027 2.2 Exploitatie

2.1

FINANCIEEL BEELD 2023 - 2027

Financieel beeld

2.1.1 Financieel beeld exploitatie 2023 - 2027 Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. Het gemeentelijk huishoudboekje moet dus op orde zijn. Het aanzienlijke tekort in 2023 bij de zomerrapportage van € 1.092.000 is teruggebracht naar een tekort € 29.000. Het beeld voor 2023 was bij de zomerrapportage een fors negatief saldo van ruim € 1 miljoen. In de rapportage is aangegeven dat het college niet gelijk redenen zag om aan de noodrem te trekken, maar negatieve saldo bleef wel staan. Een aantal van de aangekondigde voordelen in de zomerrapportage hebben zich ook daadwerkelijk voorgedaan waardoor het nadeel in 2023 in deze rapportage is teruggebracht naar € 29.000. Voorbeelden hiervan zijn: crisisopvang ontheemden uit Oekraïne, stelpost prijsinflatie en vrijval voorziening onderhoud wegen. Verder zien we het voordelige resultaat 2024 van € 97.000 omslaan naar een tekort van € 131.000. Ook in de jaren 2025 en 2026 dalen de voordelige resultaten uit de begroting. Met een beperkte daling van het voordelige resultaat in 2025 van € 68.000 komt het voordelige resultaat uit op € 2.749.000. In 2026 daalt het resultaat met een bedrag van € 388.000 aanzienlijk. Het voordelige resultaat 2026 komt daardoor uit op € 240.000. Tenslotte zien we een lichte verbetering van het resultaat in 2027 met een bedrag van € 15.000.

Het voordelige resultaat 2027 bedraagt na deze bijstelling € 456.000. Het college is uiteraard blij met de forse verbetering van het resultaat 2023, maar is minder blij met het tekort in 2024 en de significante daling het voordelige resultaat in 2026. Zonder het maken van inhoudelijke keuzes zijn voor het totaal van onderstaande ontwikkelingen beperkt financiële middelen beschikbaar: a. onderwerpen zoals de stadshaven, de mogelijke herinrichting van sportpark Candia en de financiële consequenties van het integraal huisvestingsplan onderwijs. b. overige ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de herijking van de tarieven jeugdzorg. c. opvangen van mogelijke toekomstige ombuigingen (zie ook de informatie die hierover op pagina 173 van de begroting 2024 is opgenomen). Voor meer informatie over het financieel perspectief inclusief de onderwerpen waarover nog besluitvorming dient plaats te vinden verwijzen u naar pagina 37.

H 2.1

Resultaten De geraamde resultaten* laten met uitzondering van de jaren 2023 en 2024 voordelen zien. (€ x 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Geraamd resultaat 2023-2027

29 N

131 N

2.749 V

240 V

456 V

*Geraamde resultaten: saldo van baten en lasten inclusief de toevoegingen en onttrekkingen reserves In de gepresenteerde resultaten is de uitkering uit het gemeentefonds gebaseerd op de septembercirculaire 2023. In de hiervoor gepresenteerde resultaten zijn de financiële gevolgen van de beleidsvoornemens die samenhangen met de uitvoering van het bestuursprogramma uit de kadernota 2024 (categorie 2) niet meegenomen. Dit geldt ook voor het voorstel over de andere fasering voor de demping van de woonlasten. Beide onderwerpen zijn onderdeel van de besluitvorming bij de begroting 2024. Vooruitlopend op de besluitvorming over de (meerjaren) begroting 2024-2027 is in het gepresenteerde financieel perspectief op pagina 37 hiermee al wel rekening gehouden. Ontwikkeling begrotingsresultaten na de zomerrapportage 2023 en de begroting 2024 De resultaten laten met uitzondering van de jaren 2024 tot en met 2026 een gunstiger beeld zien dan de resultaten in de zomerrapportage 2023 en de (meerjaren)begroting 2024-2027. In de tabel op de volgende pagina is de ontwikkeling van de resultaten weergegeven met als vertrekpunt de zomerrapportage 2023 en de begroting 2024.

Financieel beeld

(€ x 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

A. Resultaten zomerraportage 2023 en begroting 2024

1.092 N

97 V

2.818 V

628 V

441 V

B. Voorgestelde wijzigingen financieel perspectief 2023-2027

1.063 V

228 N

69 N

388 N

15 V

131 N 2.749 V

240 V

456 V

C. Geraamde resultaten 2023-2027

29 N

Nadere toelichting resultaten 2023 - 2027 In de resultaten kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De meest gebruikelijke manier is het onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten en het resultaat van de mutaties reserves. In het verleden werd het resultaat van baten en lasten ook wel het resultaat 'voor bestemming' genoemd en het resultaat na mutaties reserves 'het resultaat na bestemming'. In de tabel is het hiervoor geschetste onderscheid van het resultaat weergegeven. (€ x 1.000)

De voorgestelde wijzigingen (B) in deze rapportage hebben vooral betrekking op: Onderwerp

2023

2024

2025

2026

2027

Extra hogere kosten Jeugdzorg*

522 N

P.M.

Voordeel opvang Oekraïners*

860 V

Verwachte meerkosten opstalvergoeding door verlopen contract

215 N

Hogere uitgaven ICT

293 N

80 N

63 N

Rentevoordeel financieringsoverschot

470 V

312 V

H 2.1

2023

2024

2025

2026

2027

Resultaat saldo van baten en lasten

1.651 N

536 N

2.391 V

69 N

147 V

Resultaat mutaties reserves

1.622 V

405 V

358 V

309 V

131 N 2.749 V

240 V

456 V

Geraamde resultaten 2023-2027

29 N

Naast het hiervoor genoemde onderscheid wordt het resultaat in de begroting en de jaarstukken ook onderverdeeld in een incidenteel en een structureel resultaat. In de begroting is dat van belang voor de bepalen van het toezichtregiem door de provincie. Een belangrijke voorwaarde voor het krijgen van het gewenste repressief toezicht is het dekken van de structurele lasten met structurele baten.

* het voordeel wordt voor € 180.000 ingezet als dekking voor de kosten Jeugdzorg aan Oekraïners. Hierover heeft u een aparte informatienota ontvangen. Een uitgebreidere analyse per programma vindt u terug vanaf pagina 20.

Financieel beeld

H 2.1

2.2

FINANCIËLE EXPLOITATIE

De exploitatie bestaat uit: 2.2.1 Inleiding 2.2.2 Exploitatie 2.2.3 Voorgestelde financiële bijstellingen per programma 2.2.4 Toelichting exploitatie 2.2.5 Financieel perspectief 2023 - 2027 inclusief (toekomstige) ontwikkelingen 16

Exploitatie

2.2.1 Inleiding

2.2.2 Exploitatie

De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten en de mutaties reserves. Deze zijn onderverdeeld in zeven programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel is het periodiek actualiseren van de baten en lasten en de mutaties reserves van de programma’s. Dit is nodig om tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten of inzicht te krijgen in een positieve ontwikkeling van het resultaat. Extra (incidentele) financiële ruimte biedt de mogelijkheid om te investeren in bestuurlijke ambities of het versterken van de vermogenspositie. Om te komen tot actuele prognoses zijn de budgetten uit de zomerrapportage 2023 en uit de (meerjaren)begroting 2024 - 2027 in september/ oktober tegen het licht gehouden. Dat is gebeurd in gesprekken met de budgetverantwoordelijk medewerkers. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in de nieuwe prognoses. Hoewel deze prognoses op een zorgvuldige manier tot stand zijn gekomen blijft het moeilijk om sommige budgetten vooraf goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de fluctuaties in de uitkering uit het gemeentefonds.

Het totaal van de financiële bijstellingen uit deze rapportage legt het college ter besluitvorming aan de raad voor met met het verzoek de begroting hierop aan te passen. Hiermee wordt invulling gegeven aan het budgetrecht van de raad.

In onderstaande tabel is het meerjarig verloop van de budgetten over de periode 2021 tot en met 2027 in beeld gebracht. In tabel 1 is per programma het geraamd resultaat* per programma gepresenteerd.

H 2.1

Voor alle tabellen geldt dat zowel de voorgestelde financiële aanpassingen uit de zomerrapportage 2023 als de voorgestelde wijzigingen uit deze rapportage zijn verwerkt. Met de gepresenteerde informatie biedt het college inzicht in het meerjarige (verwachte) verloop van de budgetten per programma. Gebruik onderstaande links / qr-codes voor de uitsplitsing van het geraamd resultaat.

Uitsplitsing geraamd resultaat in saldo van baten en lasten en mutaties reserves

Uitsplitsing geraamd resultaat in deelprogramma en product

Tabel 1 Ontwikkeling geraamd resultaat periode 2021 tot en met 2027 (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

werkelijk

na wijzigingen financieel perspectief

Programma 1 - Bedrijfsvoering

7.523 N

8.453 N

10.551 N

10.667 N

10.636 N

10.542 N

10.509 N

Programma 2 - Dienstverlening

575 N

653 N

605 N

546 N

549 N

531 N

536 N

Programma 3 - Fysiek

2.255 N

3.017 N

4.220 N

4.209 N

3.795 N

3.950 N

3.995 N

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk

18.761 N

19.915 N

21.783 N

21.963 N

20.205 N

19.980 N

20.014 N

Programma 5 - Economie & toerisme

1.063 N

1.039 N

1.357 N

1.295 N

1.309 N

1.292 N

Programma 6 - Veiligheid & handhaving

2.198 N

2.098 N

2.424 N

2.442 N

2.441 N

2.440 N

Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen

35.207 V

38.396 V

40.913 V

40.991 V

41.685 V

38.975 V

39.243 V

Geraamd resultaat

2.832 V

3.221 V

29 N

131 N

2.749 V

240 V

456 V

*Geraamd resultaat: saldo van baten en lasten inclusief de mutaties reserves 17

Exploitatie

2.2.3 Voorgestelde financiële bijstellingen per programma

H 2.2

In onderstaande tabellen zijn per programma de voorgestelde financiële bijstellingen van de begroting opgenomen. Hierbij is onderscheid aangebracht tussen de voorgestelde wijzigingen in het saldo van baten en lasten en de mutaties reserves. Met beslispunt 5 uit het bestuurlijk voorstel accordeert de raad deze wijzigingen. Hiermee heeft het college een nieuw budgettair kader. Voor een inhoudelijke toelichting op de voorgestelde financiële bijstellingen verwijzen wij u naar onderdeel 2.2.4 Toelichting exploitatie.

In dit onderdeel gaan wij in op de voorgestelde meerjarige financiële bijstellingen per programma. Het vertrekpunt voor 2023 vormt de stand na de zomerrapportage 2023. Omdat de raad niet heeft ingestemd met de zomerrapportage 2023 hebben die financiële aanpassingen een informatief karakter. Voor 2024 en verder vormen de meerjarige programmabudgetten uit de (meerjaren)begroting 2024 - 2027 het uitgangspunt. In de budgetten is de besluitvorming over de categorie 2 beleidsvoornemens uit de kadernota 2024 en de voorgestelde aanpassing van de demping woonlasten niet meegenomen. De uitkomsten van de besluitvorming over 2024 waren bij de afronding van deze rapportage nog niet beschikbaar.

Voorgestelde (meerjarige) bijstellingen saldo van baten en lasten per programma (x € 1.000)

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

voorgestelde bijtellingen

Programma 1 - Bedrijfsvoering

359 N

231 N

214 N

Programma 2 - Dienstverlening

44 N

19 N

36 N

Programma 3 - Fysiek

314 V

38 N

43 N

79 N

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk

756 V

627 N

163 N

342 N

356 N

Programma 5 - Economie & toerisme

266 V

Programma 6 - Veiligheid & handhaving

17 V

Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen

1.780 V

654 V

310 V

205 V

640 V

Voorgestelde bijstellingen saldo van baten en lasten

2.731 V

274 N

142 N

462 N

58 N

Exploitatie

H 3.2

Voorgestelde (meerjarige) bijstellingen mutaties reserves per programma (x € 1.000)

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

voorgestelde bijtellingen

Programma 1 - Bedrijfsvoering

87 N

Programma 2 - Dienstverlening

Programma 3 - Fysiek

794 N

36 V

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk

66 N

11 V

74 V

Programma 5 - Economie & toerisme

210 N

Programma 6 - Veiligheid & handhaving

512 N

1.668 N

46 V

74 V

Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen Voorgestelde bijstellingen mutaties reserves

Exploitatie

H 2.2

2.2.4 Toelichting exploitatie (inclusief de voorgestelde financiële wijzigingen) In dit onderdeel is per programma het verloop van de budgetten over de periode 2021 tot en met 2024 in beeld gebracht. Het lopende begrotingsjaar 2023 is daarbij meer gedetailleerd uitgewerkt zodat u de ontwikkeling van de budgetten 2023 gedurende het jaar kunt volgen. Onder de tabel zijn de voorgestelde financiële bijstellingen uit deze rapportage inhoudelijk toegelicht. Ook hierbij is onderscheid aangebracht tussen de bijstellingen van het saldo van baten en lasten en de mutaties reserves. Als een financiële aanpassing in 2023 doorwerkt naar latere jaren dan is dat vermeld, tenzij het een beperkte aanpassing betreft.

Wat willen we bereiken?

Programma 1 BEDRIJFSVOERING

Maatschappelijk doel

Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

Begroting 2024

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

47 V

1.684 V

47 V

77 V

80 V

204 V

67 V

Lasten

7.680 N

10.375 N

8.357 N

2.096 N

439 N

10.892 N

10.776 N

Saldo van baten en lasten (A)

7.634 N

8.691 N

8.310 N

2.020 N

359 N

10.688 N

10.710 N

Onttrekking uit reserves

255 V

253 V

42 V

181 V

218 V

42 V

Toevoeging aan reserves

144 N

15 N

82 N

Mutaties reserves (B)

111 V

238 V

42 V

181 V

87 N

137 V

42 V

7.523 N

8.453 N

8.267 N

1.839 N

445 N

10.551 N

10.667 N

Geraamd resultaat (A+B)

Exploitatie

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING A. Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Bedrijfsvoering: € 359 N (x 1.000) a. Toevoeging voorziening wethouders voor de niet gepensioneerde wethouders € 176 N Politieke ambtsdragers bouwen pensioen op via de Appa-regeling. Vanaf eind 2022 voert onze gemeente de pensioenregeling in eigen beheer uit. Dit betekent dat wij ultimo 2022 een pensioenvoorziening op de balans hebben staan of de pensioenverplichtingen uit de lopende begroting betalen. Om bij de jaarstukken 2023 niet verrast te worden door een positief of negatief effect, is een tussentijdse actuariële berekening opgesteld. Deze berekening zorgt ervoor dat in deze rapportage € 176.000 extra aan de voorziening pensioenen wethouders is toegevoegd. Met deze toevoeging is het benodigde doelvermogen op de pensioendatum van de (voormalig) wethouders beschikbaar. Bij de overige verschillen is onder punt 4d. een incidenteel voordeel gepresenteerd, omdat ultimo 2022 meer kapitaal bij de verzekeraar was opgebouwd dan verwacht. b. Structureel hogere kosten ICT bedrijfsvoering € 293 N Er is de komende jaren sprake van een structurele stijging van de benodigde ICT budgetten. Deze structurele stijging is vooral het gevolg van de toename in licentiekosten.

Onder andere door de toename van het personeelbestand, de prijsstijgingen van leveranciers als gevolg van de inflatie, maar voornamelijk door de overgang van E3 naar E5 Microsoft licenties. De E5 licentie combineert de geavanceerde mogelijkheden van Microsoft op het gebied van beveiliging en compliance. Daarnaast is er in 2023 sprake van een eenmalige overschrijding van de budgetten. Deze is het gevolg van de ontvlechting en de meerkosten vanuit Veenendaal, de herimplementatie van de huidige telefooncentrale door uitstel van GT Connect en de kosten voor nieuwe verbindingen. Daarnaast zit er in deze overschrijding een administratieve fout (€ 57.000). Bij de jaarstukken 2022 zijn een tweetal facturen 2x als vooruitbetaalde kosten naar de balans geboekt. Dit zorgt voor (extra) lagere ICT kosten in 2022, maar voor (extra) hogere lasten in 2023. Het nadeel in 2023 bedraagt € 293.000. Het structurele nadeel is € 80.000 in 2025 en in de jaren erna € 63.000.

H 2.2

opgenomen. De opbrengst zal echter niet worden gerealiseerd in 2023, € 68.000 (N). De opbrengstraming wordt daarom van de begroting 2023 afgevoerd en doorgeschoven naar 2024. Daartegenover staat ook het doorschuiven van de verkoopkosten van € 15.000 (V) naar 2024. Tenslotte zijn de kosten van het WOO onderzoek zijn € 10.000 (N) hoger. d. Overige wijzigingen: 173 V d.1 Incidentele meerkosten accountantscontrole 2022 40 N d.2 Structureel lagere uitgaven gepensioneerde wethouders 17 V d.3 Structureel lagere onttrekking voorziening pensioen wethouders 14 N d.4 Opgebouwd kapitaal per 31-12-2022 bij ASR voor pensioen wethouders hoger dan de verwachtingen bij de jaarstukken 2022. 129 V d.5 Raadsvergoeding was per abuis voor 18 raadsleden opgenomen 16 N d.6 Personeelslasten bedrijfsvoering incidenteel voordelig. Structureel is inkoop ondersteuning personeelszaken omgezet naar personele uitbreiding met 0,5 FTE. Per saldo budgettair neutraal. 30 V d.7. Werving en Selectie incidenteel voordeel omdat recruiter per 1 oktober is gestart. Voordeel van € 50.000 toegevoegd aan reserve budgetoverheveling.

50 V d.8 Incidenteel voordeel energielasten gemeentehuis 29 V d.9 Onderzoeksbudget vastgoed en accommodatiebeleid niet nodig voor het opstellen van een huur- en prijsbeleid 20 V d.10 Budget klimaatadaptief plein voor gemeentehuis schuift door naar 2024 25 V d.11 Overige kleinere verschillen 57 N PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING B.Voorgestelde wijzigingen mutaties reserves Bedrijfsvoering: € 50 N a. Overige wijzigingen a.1 Toevoeging voordeel recruiter aan reserve budgetoverheveling (zie d.7)

(x 1.000) 50 N

c. Dekking kosten locatie Kerkstraat volgt in 2024 € 63 N In de zomerrapportage zijn kosten bijgeraamd voor de verkoop van de locatie Kerkstraat. Het betreft kosten van projectleiding, verkoopkosten en kosten WOO onderzoek van in totaal € 68.000. Daartegenover hebben we een budgettair neutrale opbrengstraming van € 68.000

Exploitatie

H 2.2

Wat willen we bereiken?

Programma 2 DIENSTVERLENING

Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

Begroting 2024

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

283 V

298 V

264 V

62 V

330 V

424 V

Lasten

911 N

791 N

923 N

35 V

48 N

936 N

970 N

Saldo van baten en lasten (A)

628 N

493 N

659 N

98 V

44 N

605 N

546 N

Onttrekking uit reserves

53 V

Toevoeging aan reserves

160 N

Mutaties reserves (B)

53 V

160 N

575 N

653 N

659 N

98 V

44 N

605 N

546 N

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Toelichting verschil saldo baten en lasten (A): € 44 N

( x 1.000)

a. Tweede Kamerverkiezingen november 2023 55 N Voor de extra Tweede Kamerverkiezingen in november als gevolg van de val van het Kabinet is € 55.000 (N) nodig. Het gaat dan bijvoorbeeld om extra presentievergoeding, portokosten en drukwerk. b. Overige kleine verschillen

11 V

Exploitatie

H 2.2

Wat willen we bereiken?

Programma 3 FYSIEK

Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/ openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

Begroting 2024

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

7.172 V

6.594 V

7.203 V

852 V

1.297 N

6.758 V

8.538 V

Lasten

9.986 N

9.304 N

10.990 N

2.143 N

1.612 V

11.522 N

12.850 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.814 N

2.710 N

3.787 N

1.291 N

314 V

4.764 N

4.311 N

Onttrekking uit reserves

593 V

307 V

160 V

1.737 V

30 V

1.927 V

126 V

Toevoeging aan reserves

34 N

614 N

24 N

535 N

824 N

1.383 N

24 N

Mutaties reserves (B)

559 V

307 N

136 V

1.202 V

794 N

544 V

102 V

2.255 N

3.017 N

3.651 N

89 N

480 N

4.220 N

4.209 N

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 3 - FYSIEK A.Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Fysiek: € 314 V

( x 1.000)

a. Exploitatie afval 219 N De opbrengst afvalstoffenheffing is € 216.000 (N) lager dan in de begroting beraamd als gevolg van de maatregel woonlastendemping waarmee de woonlasten per huishouden met €27,50 zijn verlaagd. Deze wordt gedekt uit de reserve heffingen. De opbrengsten voor 2023 (van het Afvalfonds/Nedvang) voor zwerfafval zijn gunstiger dan verwacht en ook de afrekening van 2022 is gunstiger uitgevallen dan verwacht. Samen betekent dit een voordeel van € 44.000 (V). Ook is in 2023 een nieuw contract voor het textiel afgesloten en dit brengt jaarlijks € 36.000 (V) op, in ieder geval tot en met 2025. Verder valt de luierverwerking toch hoger uit dan bij de zomernota verwacht € 53.000 (N). Tot slot is voor onderzoek een bedrag van € 30.000 (N) nodig. Het betreft eigenlijk twee onderzoeken, namelijk naar de mogelijkheden voor een nieuw inzamelsysteem om de hoeveelheid restafval verder te verminderen en naar de optimalisatie van het brengstation Remmerden.

b. Exploitatie riolering 31 V Het betreft een incidentele opbrengst voor rioolaansluitingen van € 9.000 (V). Verder vallen de beheers- en onderhoudskosten lager uit € 22.000 (V). c. Wegen 250 V Dit betreft een vrijval van de voorziening wegen van € 250.000 (V). Bij de jaarrekening 2022 heeft de accountant aangegeven dat investeringen niet gedekt mogen worden uit de voorziening onderhoud wegen. Navraag bij de commissie BBV heeft dit bevestigd. De voorziening is geactualiseerd en dit betekent een vrijval van de voorziening. Deze vrijval is aanvullend op de vrijval die bij de zomerrapportage 2023 heeft plaatsgevonden.

Exploitatie

d. Opbrengst bouwleges 209 V De opbrengsten bouwleges zijn in 2023 € 209.000 hoger dan in de begroting geraamd. Er is een meeropbrengst van € 393.000 (V) van projecten die niet (voor 2023) in de begroting zijn geraamd. Dit zijn onder meer de recreatiewoningen Buytenplaats De Thijmse Berg, het zonnepark Nude en dierenverblijven Ouwehands dierenpark. Daarnaast is er ook een minderopbrengst van € 184.000(N) vanwege projecten die vertraging hebben opgelopen zoals de flexwoningen, woningen Keldermanspad en Utrechtsestraatweg. e. Applicatie vergunningverlening en handhaving 48 N In 2023 is de applicatie RX.mission geïmplementeerd. Dit is een applicatie die ondersteunt bij het zaakgericht werken op het gebied van vergunningverlening en handhaving. In de begroting is hiervoor € 25.000 opgenomen. Dit bedrag dient voor 2023 met € 48.000 (N) te worden bijgeraamd vanwege de niet geraamde implementatiekosten. Het structurele budget moet met € 24.000 worden verhoogd tot € 49.000. Daartegenover staat dat het vergunningdeel van de applicatie kan worden doorberekend in de leges (50%: €24.000) f. Actief grondbeleid 50 V In het bestuursprogramma is vanaf 2023 een budget van 4 x € 50.000 opgenomen voor het voeren van een actiever grondbeleid. In september is met een verkenning gestart om invulling te gaan geven aan deze doelstelling.

Het budget zal in 2023 niet worden uitgegeven en worden toegevoegd aan de reserve uitvoering collegeprogramma. g. Isolatievouchers 0 Rhenen doet mee met het project isolatievouchers van de provincie Utrecht. Woningeigenaren met een kleinere beurs krijgen de mogelijkheid om met deze voucher hun woning te isoleren. Het subsidie is in 2023 ontvangen maar de uitvoering kan nog niet worden opgepakt omdat er eerst een ontheffing van de wet natuurbescherming nodig is. Zonder deze ontheffing mag er niet geïsoleerd worden omdat er dan schade kan zijn voor vleermuizen die in de spouwmuren leven. De uitvoering van het project loopt daardoor vertraging op. Het subsidie en de geraamde kosten van € 87.000 schuiven we door naar 2024. h. Gebiedsvisie dr. Wallerstraat 22 N In 2023 is gestart met de opstelling van de gebiedsvisie voor de Dr. Wallerstraat. In samenwerking met Rhenam maken we een integraal plan voor herstructurering van de woningen. Voor de visie is in het bestuursprogramma € 65.000 opgenomen. In 2023 wordt naar verwachting € 22.000 (N) uitgegeven. De kosten worden gedekt ten laste van de reserve collegeprogramma.

H 2.2

i. Flexwoningen 180 V Rhenen heeft de ambitie om 150 tijdelijke flexwoningen te bouwen. Om onder andere deze ambitie te realiseren heeft de raad in 2023 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 535.000. Dit krediet wordt gedekt ten laste van de ingestelde reserve versnelde woonopgave. Het krediet is nodig voor het uitvoeren van haalbaarheidsonderzoeken, planvoorbereidingen projectmanagementkosten en inzet van ambtelijke uren. In 2023 is € 355.000 besteed: € 269.000 proces- en projectleiding en ambtelijke capaciteit, € 23.000 participatie en communicatie en € 63.000 voor het uitvoeren van diverse onderzoeken. Het restant ad € 180.000 (V) kan worden afgeraamd en wordt derhalve niet onttrokken aan de reserve versnelde woonopgave. j. Opvang vluchtelingen Oekraïne 219 N Voor de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne worden diverse opvangplekken bekostigd zoals de exploitatie van de 10 flexwoningen en de huur van vakantiehuisjes. De budgetten dienen in 2023 met € 219.000 te worden verhoogd. Dit betreft met name de niet geraamde huur van de vakantiewoningen en de dekking van de kosten van flexwoningen. De totale huisvestingskosten van de opvang bedragen € 389.500 en kunnen worden gedekt uit de SPUK Opvang ontheemden Oekraïne. In totaal ontvangen we in 2023 een uitkering van € 2,3 miljoen (zie deelprogramma 4.5). Hiervan is 50% bestemd voor de huisvestingskosten. k.

Personeelskosten ruimtelijke ordening 42 V De personeelskosten voor ruimtelijke ordening kunnen met € 42.000 worden verlaagd. In de zomerrapportage is een formatiebudget afgeraamd vanwege een vacature. De vacature is eerder dan verwacht ingevuld waardoor de personeelslasten met € 14.000 (N) dienen te worden bijgeraamd. De bij de zomerrapportage geraamde inhuurkosten kunnen op basis van de werkelijke uitgaven met € 23.000 (V) worden verlaagd. Voor de inhuur van een RO adviseur ontvangen we een subsidie van € 33.000 (V). l. CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat en Energie) 0 In het kader van de regeling "Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat en Energie" (CDOKE) is in 2023 Rijkssubsidie ontvangen (€ 367.000). Hiermee kan de formatie worden uitgebreid en/of externe deskundigen ingehuurd. De subsdie is voor meerdere jaren zodat we tijd hebben om de interne organisatie te versterken voor het uitvoeren van klimaat- en energietaken. In 2023 is de inzet van extra capaciteit nog grotendeels gedekt uit de vacatureruimte. De subsidie (in 2023 ontvangen) is te besteden tot eind 2025. Dit betekent voor 2023 dat € 315.000 van zowel de lasten als de baten vervalt. Per saldo is dit budgetneutraal. 24

Exploitatie

m. Overige wijzigingen m.1 Overheveling aanleg multicourt Elst naar 2024. Het betreft een exploitatiebudget dat al van 2022 naar 2023 was overgeheveld maar wat onder andere door een participatietraject wordt doorgeschoven naar 2024. m.2 Legesopbrengsten kabels en leidingen m.3 De kosten dienstverlening OdrU kunnen worden verlaagd. m.4 Voor de invoering van de omgevingswet is in de zomerrapportage een budget van € 150.000 wat met € 23.000 (N) moet worden verhoogd. m.5 Voor diverse werkzaamheden betreffende gronden dienen de kosten van de rentmeester met € 15.000 (N) te worden bijgeraamd. m.6 Middelen voor routekaart energieneutraal en opstellen zonneladder naar 2024 m.7 Overige kleine verschillen PROGRAMMA 3 - FYSIEK B.Voorgestelde wijzigingen mutaties reserves Fysiek: € 794 N

60 V

36 V 16 V 20 V 23 N 15 N 35 V 9N

c. Gebiedsvisie dr. Wallerstraat De kosten van gebiedsvisie dr. Wallerstraat bedragen voor 2023 € 22.000 en worden gedekt uit de reserve collegeprogramma.

H 2.2

22 V

d. Opvang vluchtelingen Oekraïne 764 N In 2023 ontvangen we € 2,3 miljoen SPUK opvang ontheemden Oekraïne. Hiervan is 50% bestemd voor de huisvestingskosten € 1.153.000. De huisvestingskosten bedragen in 2023 € 389.000. Het verschil ad € 764.000 wordt conform de vastgestelde beleidslijn toegevoegd aan de reserve versnelde woningbouw.. e. Flexwoningen 180 N Het voorbereidingskrediet versnelde woningbouw wordt gedekt uit de daarvoor bestemde reserve. De werkelijke uitgaven bedragen in 2023 naar verwachting € 355.000. De onttrekking uit de reserve kan derhalve met € 180.000 worden verlaagd.

( x 1.000)

a. Verlaging woonlasten 212 V In 2023 zijn de woonlasten met € 27,50 per huishouden verlaagd. De kosten ad € 212.000 worden gedekt uit de reserve heffingen. Het betreft een administratieve overheveling vanuit het programma Overige algemene dekkingsmiddelen. b. Actief grondbeleid 50 N Het niet bestede budget actief grondbeleid wordt toegevoegd aan de reserve collegeprogramma.

f. Overige wijzigingen f.1 Overheveling aanleg multicourt Elst naar 2024 f.2 De raming dienstverlening OdrU voor de omgevingswet is in 2023 met € 11.000 (N) verlaagd.De onttrekking ten laste van de algemene reserve kan eveneens worden verlaagd f.3 De hogere kosten invoering omgevingswet ad € 23.000 (V) kunnen worden gedekt ten laste van de algemene reserve. f.4 Dekking voor opstellen zonneladder naar 2024.

34 N 36 N

11 N 23 V 10 N

Exploitatie

H 2.2

Wat willen we bereiken?

Programma 4 SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

Begroting 2024

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

6.825 V

7.761 V

5.261 V

3.921 V

578 V

9.760 V

6.317 V

Lasten

25.841 N

27.963 N

24.555 N

7.896 N

177 V

32.274 N

28.332 N

Saldo van baten en lasten (A)

19.016 N

20.203 N

19.294 N

3.976 N

756 V

22.513 N

22.015 N

Onttrekking uit reserves

452 V

634 V

51 V

754 V

10 N

795 V

61 V

Toevoeging aan reserves

197 N

347 N

56 N

65 N

Mutaties reserves (B)

254 V

287 V

42 V

754 V

66 N

730 V

52 V

18.761 N

19.915 N

19.252 N

3.221 N

690 V

21.783 N

21.963 N

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK A. Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Sociaal-Maatschappelijk: €756 V

( x 1.000)

a. Extra impuls muziekonderwijs en cultuurbeoefening voor kinderen 20 V In de zomerrapportage is € 20.000 opgenomen zijn er middelen om een extra impuls te geven aan muziekonderwijs en cultuurbeoefening voor kinderen. Daarnaast wordt er ook een extra impuls gegeven met behulp van Kunst Centraal en extra uren voor de cultuur. In 2023 hebben de scholen op dit budget geen aanspraak gemaakt. Het bedrag zal worden gereserveerd voor 2024. b. Subsidies Kinderopvang 20 V Jaarlijks worden met betrekking tot de kinderopvang enkele subsidies verstrekt aan o.a. Stichting kinderopvang Rhenen, Kinderopvang Bijdehandjes bv en Speel Inn voor in totaal € 37.000. In het

budget is een reserve post opgenomen voor extra kindplaatsen,Klopt, maar ik heb steeds g bij overschrijding reguliere posten. Tot op heden zijn er voor de reguliere kindplaatsen geen reserve plekken in gebruik genomen. We zullen dan ook € 20.000 (V) van het budget aframen. c. Jeugdhulp maatwerk 522 N In de zomerrapportage is een verwachte overschrijding van het jeugdbudget vermeld van € 1,1 miljoen. De laatste prognoses laten nog niet de verwachte daling van de kosten zien. Op basis van de laatste data kan het tekort oplopen tot € 1,6 miljoen. De prognose is gebaseerd op de plek in ambulante begeleiding die minder is afgevlakt dan we deze zomer hadden verwacht. Bovendien hebben we sinds deze zomer nog drie extra clienten een verblijfsarrangement toegewezen gekregen. Aan de hand van de prognose en voorschot wijzigingen vanuit Food Valley zullen de budgetten met € 522.000 (N) worden bijgesteld. De hogere kosten jeugdhulp hebben voor € 180.000 betrekking op de hulp aan Oekraïnse kinderen. Het bedrag van € 180.000 wordt gedekt uit het voordeel op de Rijksbijdrage Oekraïners. De bijstelling van € 522.000 werkt naast 26

Exploitatie

het al eerder opgenomen bedrag van € 750.000 ook door in 2024. In het 1e kwartaal 2024 wordt bekeken wat vanaf 2025 nodig is. Dan is er meer zicht op hervormingsagenda en beheersmaatregelen.Het college onderneemt op een aantal punten actief actie om de kostenstijgingen te beperken. De raad zal via een informatienota uitgebreid geïnformeerd worden over de kostenontwikkeling in de jeugdhulp en de acties die worden uitgezet om meer grip hierop te krijgen. d. SPUK MEOZ (Specifieke Uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden) 0V Het Ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft besloten tot verstrekking van een specifieke uitkering ter tegemoetkoming van de gestegen energiekosten van openbare zwembaden, genaamd "regeling specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden", kort gezegd de SPUK MEOZ. In 2023 is door de gemeente voor 2023 de specifieke uitkering aangevraagd om de financiële gevolgen van de energiecrisis voor openbare zwembaden te beperken. Voor 2023 heeft het Rijk een bedrag toegekend van € 235.000. De baten en lasten zijn budgettair neutraal in de begroting 2023 verwerkt, daarom € 0(N). e. Sportpark Candia entree 35 N Ter voorbereiding op de commissie samenleving heeft de raad een vraag gesteld over de entree van Sportpark Candia.

Is er ruimte binnen het beleidskader sport en beweegaccommodaties dat de gemeente gaat zorgdragen voor een fatsoenlijke entree van sportpark Candia. In het najaar van 2020 is een bestuurlijk toezegging gedaan om een budget van € 35.000(N) beschikbaar te stellen voor de entree Candia. Via de najaarsrapportage 2021 is het budget opgevoerd. In 2021 is geen aanspraak gemaakt op dit budget door de sportverenigingen. Doordat het bedrag eind 2021 niet is gereserveerd zijn de middelen alsnog via deze rapportage voor 2023 opgevoerd. Het ligt voor de hand om het opknappen van de entree mee te nemen in het totale plan voor een Multifunctioneel sport, beweeg- en ontmoetingspark Candia.

H 2.2

onttrekking plaats aan de reserve bestuursprogramma. Op programma 7 Overige algemene dekkingsmiddelen treedt daardoor een nadeel op. h.Tekort opstalvergoeding Optisport 215 N Per 1 augustus 2023 is het contract met Optisport beëindigd als exploitant van ‘t Gastland. Contractueel hebben ze recht op een opstalwaardevergoeding. Deze bestaat uit twee delen: een vast bedrag van investeringen tot 2010 en een door een onafhankelijke taxateur vastgestelde bedrag voor de investeringen vanaf 2010. Deze vergoeding bedraagt samen € 773.000. Eind 2021 is een inschatting gemaakt over de opstalwaardevergoeding die we aan het einde van het contract moeten betalen aan Optisport. Hiervoor is ultimo 2021 een voorziening van € 558.000 getroffen. De voorziening is ontoereikend gebleken om de volledige opstalwaardevergoeding te dekken. Dit levert in 2023 een nadeel op van € 215.000(N). i. Wachtlijst huishoudelijk zorg 75 N Er is momenteel een centrale wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning, omdat aanbieders kampen met een personeelstekort. Soms kan er alleen een nieuwe client worden toegelaten als er een mutatie is van een andere client. Daardoor verwachten we een lager verzilveringspercentage dan voorgaand jaar, maar dit kunnen we pas met zekerheid zeggen als alles gedeclareerd is.

Vooralsnog gaan we voorzichtigheidshalve uit van het verzilveringspercentage van 2022 (84%) en verwachten daardoor een overschrijding van € 75.000. De overschrijding ten opzichte van het budget wordt dan veroorzaakt door de indexatie van het tarief, terwijl de begroting minimaal is gewijzigd.

f. Mantelzorgondersteuning 50 V Vanaf 2024 wordt meer ingezet op het thema Mantelzorgondersteuning. Voor de uitvoering van het plan dat is aangenomen bij de perspectiefnota 2022. Naast het structurele budget zijn ook extra middelen hiervoor gereserveerd. Een deel van deze extra middelen (€ 50.000 V) kan in 2023 vrijvallen.

j. Begeleiding individueel Wmo 175 N De verwachting is dat de uitgaven in 2023 hoger uitkomen dan begroot met een overschrijding van € 175.000 (N). De aangepaste begroting is € 993.159 voor 2023 en de verwachte uitgaven zijn € 1.168.000. De uitgaven aan individuele begeleiding WMO laten al een aantal jaren een stijgende lijn zien. Bij de jaarrekening 2022 hadden we een overschrijding van het budget van € 38.000, nadat het begrote bedrag al eerder met € 280.000 was opgehoogd. (begroot €992.255 en werkelijke kosten € 1.030.684). De overschrijding werd met name veroorzaakt door het stijgende cliëntenaantal (januari 2022: 180 en december 2022: 193).

g. Vitale kernen 50 V In de zomerrapportage is een budget opgenomen voor de vitale kernen. Dit budget is afkomstig uit het bestuursprogramma en wordt gedekt uit de reserve. Deze middelen worden in 2024 besteed. In dit programma is sprake van een voordeel van € 50.000. Gelijktijdig vindt ook geen

Het verzilveringspercentage zal in 2023 naar verwachting rond de 79% liggen, net als in 2022. De stijging wordt vooral veroorzaakt door het stijgende aantal cliënten, met name bij specialistische begeleiding. Het aantal cliënten (specialistische) begeleiding was in januari 2023 nog 193 en in oktober 217. Stijging cliënten aantal en hogere indicaties worden voor een belangrijk 27

Exploitatie

deel veroorzaakt door de lange wachtlijst bij de GGZ. Wachtlijsten lopen daarop tot 22 weken. Terwijl een cliënt op de wachtlijst staat, wordt er door de behandelaar niks ondernomen richting cliënt, terwijl deze wel ondersteuning nodig heeft. Dit gaat dan vaak om hoge indicaties voor een lange periode. Hierdoor springt de begeleider vanuit de WMO in het gat om toch ondersteuning te bieden, totdat de behandeling ingezet kan worden. We gaan er van uit dat het rijk hier maatregelen op neemt om te zorgen dat de wachttijden worden bekort. Vooralsnog is onduidelijk wanneer die effect zullen sorteren. Ook de extramuralisatie heeft steeds meer effect op de uitgaven. Hoge indicaties moet cliënten dan langer thuishouden. De tarieven specialistische begeleiding zijn ook hoger dan van regulier, vandaar dat daar dan ook de stijging in zit. Ook de hoge indicaties bij cliënten die ter overbrugging begeleiding krijgen via de WMO terwijl zij op de wachtlijst staan voor behandeling bij een GGZ instelling, draagt hieraan bij. k. Pgb begeleiding individueel 100 V Bij het gebruik van PGB begeleiding individueel is op dit moment duidelijk een dalende tendens zichtbaar. Hierdoor zie je ten opzichte van een forse overschrijding bij Begeleiding individueel in natura een verwachtte onderschrijding bij de PGB BI, derhalve een voordeel € 100.000 (V). l.

Wmo woningaanpassingen 100 V De verwachting is dat een groot deel van de verwachte extra uitgaven die via de Zomerrapportage zijn opgevoerd van € 72.000 en overige uitgaven in 2023 achterwege blijven. Dit effect levert een voordeel van € 100.000 (V) op. m. Opvang Oekraïners inclusief jeugdhulp 1.620 V De verwachting is dat we in 2023 opnieuw geld zullen overhouden op de rijksuitkering. Voor 2023 hebben we ruim € 2,3 miljoen aan rijksuitkering ontvangen voor gemeentelijk opvangplekken, leefgeld en uitvoeringskosten. De verwachting is dat we ongeveer € 1.620 miljoen binnen dit programma zullen overhouden. Het deel dat we ontvangen voor huisvestingskosten (circa 50%: € 1.153.000) reserveren we na aftrek van de huisvestingslasten 2023 ad. € 389.000 voor de versnelde woningbouw. Zie hiervoor programma 3 Fysiek. Het resterende bedrag van € 856.000 is als voordeel verwerkt in deze rapportage. De hogere kosten jeugdhulp als gevolg van de opvang van Oekraïners worden voor € 180.000 gedekt uit het voordeel van het Rijksbudget. n. Exploitatie bijstand 230 N Op 1 oktober 2023 zijn de definitieve budgetten van de BUIG middelen bekend gemaakt. Het definitieve Macrobudget 2023 is ca. 643 miljoen hoger dan het voorlopig macrobudget 2023.

H 2.2

Dit wordt veroorzaakt doordat het wettelijk minimumloon per 1 januari 2023 is verhoogd met 10,15%. Voor de gemeente Rhenen heeft de definitieve vaststelling ten opzichte van de voorlopige nauwelijks een budgettair effect. De verwachting blijft dat het aantal personen met en bijstandsuitkering eind 2023 hoger ligt dan eind 2022. Dit komt naast een verwachte lage uitstroom met name door een hogere instroom omdat er meer statushouders gehuisvest moeten worden en de meeste statushouders hebben gedurende hun eerste inburgeringsperiode ook ondersteuning nodig in de vorm van een uitkering. Ondanks dat de baten en lasten 2023 in deze rapportage niet zijn bijgesteld treedt een nadeel op van € 165.000. In de zomerrapportage was zowel bij de lasten als bij de reserves rekening gehouden met een tekort in 2023. Bij de lasten is dat gebeurd in de vorm van een (negatieve) stelpost en bij de reserves als inkomsten uit de reserve WWB. Het herstel van deze omissie levert per saldo een nadeel op van € 168.000, waarvan een nadeel bij de lasten van € 230.000. Daartegenover staat een voordeel bij de reserves van € 62.000. Het aantal personen in de bijstand is in de periode 2024 - 2027 niet aangepast ten opzichte van de eerdere prognoses. Voor 2024 en verder is het rijksbudget structureel op het niveau van de voorlopige beschikking 2024 gebracht.

Ook is het uitgangspunt van de gesloten exploitatie bij de bijstand tot stand gebracht. Per saldo zorgt dit voor een nadelig effect in 2024 van € 67.000 aflopend naar € 29.000 vanaf 2026. o. Overige wijzigingen o.1 De formatie-uitbreiding, medewerker inclusie/ woonplaatsbeginsel was in de zomerrapportage 2 keer opgenomen. De correctie hiervan is in deze rapportage verwerkt. o.2 Overige kleinere verschillen

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK B.Voorgestelde wijzigingen mutaties reserves Sociaal maatschappelijk: € 64 N

48 V

43 V 5V

( x 1.000)

a. Amendement muurschildering 16 V Vastgesteld geamendeerd raadsbesluit voor een muurschildering om de sociale cohesie te vergroten. Bedrag van € 16.000 wordt gedekt uit de reserve Investeringen Sociaal Domein. 28

Exploitatie

b.Compensatie energie armoede 161 N Lagere mutatie aan de algemene reserve voor de dekking van het tekort bij energiearmoede door hoger rijksbudget. Met de compensatie werd rekening gehouden met een tekort van € 121.000 met als dekking de algemene reserve. De aangepaste budgetten zijn hoger dan verwacht waardoor het tekort bijna in zijn geheel gedekt wordt. Daarnaast zijn er nog middelen ontvangen door een herstelactie energie compensatie 2022.

H 2.2

c.Extra inzet reserve Wet Werk en Bijstand 62 V Aanvullende onttrekking van € 62.000 uit de reserve WWB ter aanvulling op het verwachte tekort bij de bijstand. d. Overige mutaties reserves d.1 Overige (kleine) wijzigingen

19 V

Exploitatie

H 2.2

Wat willen we bereiken?

Programma 5 ECONOMIE & TOERISME

Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

Begroting 2024

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

362 V

303 V

192 V

33 V

224 V

237 V

Lasten

1.439 N

1.357 N

1.422 N

481 N

268 V

1.635 N

1.549 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.077 N

1.054 N

1.230 N

448 N

266 V

1.411 N

1.312 N

Onttrekking uit reserves

32 V

108 V

34 V

231 V

161 N

104 V

19 V

Toevoeging aan reserves

18 N

93 N

49 N

51 N

Mutaties reserves (B)

14 V

15 V

33 V

231 V

210 N

54 V

17 V

1.063 N

1.039 N

1.197 N

217 N

56 V

1.357 N

1.295 N

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME A.Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Economie en toerisme: € 266 V

( x 1.000)

a. Subsidie grote evenementen 75 V In 2023 is middels een motie van de raad een budget van € 150.000 beschikbaar gesteld voor subsidies voor grote evenementen. De criteria om in aanmerking te komen voor een subsidie zijn opgenomen in een subsidieregeling. In de loop van het jaar hebben we de criteria verruimd omdat er geld overbleef (met name omdat de Rijnweek geen aanspraak heeft gemaakt). Uiteindelijk is er voor een bedrag van € 75.000 (V) beschikt. Het restant ad € 75.000 wordt weer toegevoegd aan de algemene reserve. Zie ook pagina 37, punt 5 en 5a van het financieel perspectief. b. Erfgoedvisie 27 V In de raad van 14 juni 2023 is de beleidsvisie Erfgoed Rhenen vastgesteld. De structurele

financiële consequenties zijn onder categorie 2 bestuursprogramma opgenomen in de begroting 2024. Daarover neemt de raad met de vaststelling van de begroting een besluit. Voor 2023 is een aantal incidentele kosten opgenomen. Deze werkzaamheden zijn deels niet uitgevoerd. Het gaat om een bedrag van € 7.000 (V) voor waardebepaling monumenten en € 20.000 (V) voor de subsidieregeling voor het aanpassen van gevels ter behoud en verbeteren van het karakteristieke gezicht van de binnenstad met de wederopbouwstijl (bestuursprogramma 7.9). c. Recreatie en Toerisme 109 V In 2023 is een aantal recreatie en toerisme budgetten niet uitgegeven. Het betreft het budget voor het uitvoeringplan recreatie en toerisme van € 63.000 (V). Dit heeft met name te maken met de vacature beleidsmedewerker R&T waardoor er een periode geen bezetting was. Lopende projecten zijn wel voortgezet maar er was geen ruimte om nieuwe projecten op te pakken. Het budget wordt doorgeschoven naar 2024. Er is vertraging opgetreden in de oplevering van het Wandelroutenetwerk. De bijdrage van Rhenen ad € 21.000 (V) is opgenomen in de begroting 30

Exploitatie

2023 en valt vrij. We schuiven het budget door naar 2024. Ten slotte is de stelpost recreatie & toerisme ad € 25.000 (V) in 2023 niet besteed. d. Overige wijzigingen d.1 Lagere kosten budget landelijk gebied d.2 Lagere bijdrage Rhenen stad vanwege lagere opbrengst reclamebelasting d.3 Overheveling formatie van economische zaken naar flexteam d.4 Overige kleine verschillen PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME B.Voorgestelde wijzigingen mutaties reserves Economie en toerisme: € 210 N a.Subsidie grote evenementen Het restant van het budget voor subsidie grote evenementen wordt toegevoegd aan de algemene reserve.

55 V 24 V 5V 9V 17 V

H 2.2

b. Erfgoedvisie 27 N De niet bestede middelen erfgoedvisie worden toegevoegd aan de reserve investeringen sociaal domein € 7.000 (N) en reserve collegeprogramma € 20.000 (N). c. Recreatie en toerisme 84 N De niet bestede middelen uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme ad € 63.000 (N) en het Wandelroutenetwerk ad € 21.000 (N) worden toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. d. Landelijk gebied 24 N Toevoegen niet bestede middelen landelijk gebied ad € 24.000 (N) aan de reserve budgetoverheveling.

( x 1.000) 75 N

Exploitatie

H 2.2

Wat willen we bereiken?

Programma 6 VEILIGHEID & HANDHAVING

Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023

Begroting 2024

vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

57 V

75 V

20 V

21 V

Lasten

2.299 N

2.260 N

2.346 N

171 N

17 V

2.501 N

2.519 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.242 N

2.185 N

2.326 N

171 N

17 V

2.480 N

2.498 N

Onttrekking uit reserves

75 V

87 V

56 V

Toevoeging aan reserves

31 N

Mutaties reserves (B)

44 V

87 V

56 V

2.198 N

2.098 N

2.270 N

171 N

17 V

2.424 N

2.442 N

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING A.Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Veiligheid en handhaving: € 17 V A.Overige wijzigingen a.1 Het budget opleidingen crisisbeheersing is niet volledig besteed en kan worden afgeraamd. a.2 De vacature blauw/groene boa (bestuursprogramma is nog niet ingevuld a.3 Overige kleine verschillen

( x 1.000) 8V 8V 10 V 1N

Exploitatie

H 2.2

Inleiding

Programma 7 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten).

Wat kost het? (x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2022

werkelijk

Begroting 2023

Begroting 2024

vastgesteld in november 2022

na wijzigingen zomerraportage 2023

wijzigingen financieel perspectief

na wijzigingen financieel perspectief

Baten

36.558 V

40.270 V

39.499 V

1.325 V

1.302 V

42.126 V

43.827 V

Lasten

1.278 N

1.425 N

2.494 N

701 V

478 V

1.315 N

2.971 N

Saldo van baten en lasten (A)

35.280 V

38.845 V

37.005 V

2.026 V

1.780 V

40.811 V

40.856 V

Onttrekking uit reserves

612 V

205 V

80 V

592 V

512 N

160 V

194 V

Toevoeging aan reserves

684 N

654 N

58 N

Mutaties reserves (B)

72 N

449 N

21 V

592 V

512 N

101 V

135 V

35.207 V

38.396 V

37.026 V

2.618 V

1.269 V

40.913 V

40.991 V

Geraamd resultaat (A+B)

PROGRAMMA 7 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN A.Voorgestelde wijzigingen saldo baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen: € 1.780 (V)

( x 1.000)

a. Meerjarige fluctuaties in hoogte inkomsten septembercirculaire 2023 758 V De uitkering uit het gemeentefonds is met een bedrag van € 37 miljoen de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. In vergelijking met de meicirculaire 2023 is bij de septembercirculaire in 2023 sprake van een voordeel van € 758.000 en in 2024 van ruim € 400.000. Dat voordeel daalt in 2025 en 2026 naar respectievelijk € 272.000 en € 106.000 voordelig. In het laatste jaar (2027) stijgt het voordeel naar € 676.000. De voordelen uit de septembercirculaire hangen vooral samen met de compensatie voor de hogere loon- en prijsontwikkelingen. Deze zijn gebaseerd op de verwachte prognoses van het Centraal Planbureau (CPB) uit augustus 2023. Deze middelen zijn in de begroting gereserveerd voor het opvangen van de mogelijke hogere

loon- en prijsontwikkelingen. Bij een daling van de prognoses over de inflatieverwachting door het CPB zullen die middelen weer terugvloeien naar het Rijk. In 2027 is ook rekening gehouden met de vertraagde oplevering van de woningen van project Achterberg West. Dit resulteert in een nadeel van € 130.000. b. Reserveringen taakmutaties septembercirculaire 2023 28 N De middelen die zijn ontvangen bij de septembercirculaire 2023 zijn grotendeels gereserveerd. Voor 2023 betreft het € 28.000 voor participatie en veilig wonen. Meerjarig komen daar de middelen voor de verwachte hogere loon- en prijsontwikkelingen (LPO) bij. Voor 2024 gaat het om € 458.000. Voor de jaren 2025 en 2026 is het ruim € 300.000. In het laatste jaar bedraagt de LPO reservering € 429.000. Zie ook toelichting onder punt a. 33

Exploitatie

c. Vanaf 2024:verwerking amendement SGP kadernota 2024 100 V In de raadsvergadering van 4 juli 2023 is een amendement van de SGP aangenomen over het aanpassen van het verhoogde budget voor inhuur. In de kadernota was het budget inhuur verhoogd met € 250.000. Het amendement gaat uit van een verhoging met € 150.000. De structurele verwerking van dit besluit is niet opgenomen in de (meerjaren)begroting 2024-2027. In de commissie Bestuur en Financiën van 30 oktober heeft het college aangegeven dit structurele voordeel te verwerken in de eerstvolgende budgetrapportage. In deze rapportage is hieraan invulling gegeven.

f.5 f.6

d. Financieringsoverschot zorgt tot 2025 voor extra renteopbrengsten 470 V De gemeente heeft sinds 2022 een financieringsoverschot. Dit hangt samen met het eerder aantrekken van een drietal langlopende geldleningen voor financiering van de bouw van het nieuwe MFG in Rhenen. Aanvullend op de hiervoor aangetrokken leningen is ook een foward lening aangetrokken met een uitgestelde stortingsdatum op 2 januari 2024. De verwachting is dat tot eind 2024 sprake is van een financieringsoverschot. Over het financieringsoverschot ontvangen wij een rente van 3,9%. Dit levert in 2023 en 2024 een rentevoordeel op van respectievelijk € 470.000 en € 312.000.

PROGRAMMA 7 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN B.Voorgestelde wijzigingen mutaties reserves Algemene dekkingsmiddelen: € 512 (N)

e. Bestuursprogramma: Verkeersveiligheid fietsers en voetgangers in het Binnenveld 200 V In het bestuursprogramma is onder punt 4.8 een verbetering van de verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers opgenomen. Hiervoor in een budget beschikbaar van € 200.000. De invulling van dit project schuift door naaf 2024. Tegenover het incidentele voordeel in 2023 staat gelijktijdig een nadeel in de vorm van een lagere onttrekking aan de reserve bestuurs/ collegeprogramma.

f.7

Voordeel aframing stelpost onvoorzien 2023 De verantwoording van het budget over de woonlastendemping 2023 van € 27,50 per huishouden is administratief overgeheveld naar programma Fysiek (deelprogramma Verkeer en openbare ruimte). In dit programma leidt dat tot een voordeel van € 211.500. Tegenover het incidentele voordeel in 2023 staat gelijktijdig een nadeel in de vorm van een lagere onttrekking aan de reserve bestuurs/collegeprogramma. Ook die is overgeheveld naar programma Fysiek Overige kleinere verschillen

H 3.2

15 V

212 V 53 N

( x 1.000)

a. Overige wijzigingen: 512 N a.1 Actualisatie planning activiteiten bestuursprogramma leidt tot een lagere onttrekking aan de reserve bestuurs/collegeprogramma. Voorbeelden hiervan zijn: verkeersveiligheid fietsers € 200.000, stevige sociale basis in alle kernen € 50.000 en routekaart energieneutraal € 25.000. 300 N a.2 Administratieve overheveling van de onttrekking uit de reserve bestemmingsheffingen woonlastendemping naar programma Fysiek zorgt voor een nadelig effect in dit programma. 212 N

f. Overige wijzigingen: 280 V f.1 Structureel voordeel omdat deel reservering voor opvangen prijsontwikkelingen 2023 niet nodig is (2023: € 93.000 V). Vanaf 2024 neemt voordeel toe met € 40.000 omdat de reservering voor de prijsstijgingen van de energiekosten vastgoed hoger was ingeschat. 93 V f.2 Gemeente Rhenen is eigen risicodrager voor de WW. 27 N f.3 Niet begrote verzekeringsuitkering Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) medewerker. 30 V f.4 Hogere opbrengst toeristenbelasting 10 V

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13495016/1