Bijlage 1 Bijstelling financieel perspectief 2022-2026

Bijstelling financieel perspectief 2022 - 2026

INHOUDSOPGAVE 2. Ontwikkelingen exploitatie

1. Algemeen 1.1

Aanbieding

4

2.1

Inleiding14

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

5

2.1

Exploitatie

14

1.3

Financieel perspectief 2022 - 2026

8

2.2

Toelichting op de exploitatie

16

1.4

Inhoudelijk beeld en overige ontwikkelingen

10

2

H1 INLEIDING 3

Inleiding

H1

1.1 AANBIEDING Voor u ligt het document 'bijstelling financieel perspectief 2022 - 2026'. In dit stuk informeren wij u voor de laatste keer dit jaar over de meerjarige ontwikkeling van de financiën van onze gemeente. Het is daarmee ook de laatste keer dat de budgetten 2022 tot en met 2026 tegen het licht zijn gehouden. Vorig jaar hebben wij u in de vorm van een addendum bij de Najaarsrapportage 2021 ook over de laatste financiële ontwikkelingen geïnformeerd. Dit jaar wijkt alleen de vorm waarin de financiële informatie is gepresenteerd af van eerdere jaren. De belangrijkste reden hiervoor is het overzichtelijker presenteren van de informatie waardoor dit document voor u beter leesbaar is. In dit stuk is rekening gehouden met de besluitvorming in de raadsvergadering van de begroting. Dit betekent dat het amendement over de hellingbaan in het nieuwe MFG Rhenen is meegenomen. Ook de financiële gevolgen van het concept bestuursprogramma zijn verwerkt. Tenslotte zijn, vooruitlopend op het besluit van de raad, in december de financiële consequenties van de belastingverordeningen 2023 in het financieel perspectief meegenomen. Dit alles met als doel om u een zo’n actueel mogelijk financieel beeld te geven.

4

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

FYSIEK

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

5

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM SOCIAAL

BEDRIJFSVOERING

5

H 1.2

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 oktober 2022.

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: coördinatie bestuur en beleid, kabinetszaken, openbare orde en veiligheid, handhaving, versterken lokale democratie en participatie, digitale samenleving, bedrijfsvoering en dienstverlening en regio Foodvalley.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: ruimtelijke ontwikkeling, wonen, ruimtelijke projecten, beheer openbare ruimte, riolering, afvalverwerking, vergunningverlening en Omgevingswet. Projecten: Leefbaarheidsplan Elst, gezondheidscentrum Rhenen en visie op Rhenen.

Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: welzijn, volksgezondheid en sport, kerngericht werken, Participatiewet, economie, recreatie en toerisme en cultuur (historie).

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, jeugd, onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid, basismobiliteit en financiën en belastingen

Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: landelijk gebied/buitengebied, duurzaamheid/klimaat, natuur/ milieu, gemeentelijk vastgoed, grondbeleid en nutsbedrijven

Projecten: Kwintelooijen en Passantenhaven.

Projecten: Rijnburg, visie op sociaal domein, visie op Rhenen.

Project: MFG Rhenen

6

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Bart van der Tang

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk

Richard Salari

Ingebrid Kiwiet

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henri Pabstvan 't Slot

Justin Hermsen

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt

Eef Brouwer

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 oktober 2022.

Gabriëlle Geerts

Hans Hoksbergen

7

1.3 FINANCIEEL PERSPECTIEF 2022 - 2026 Inleiding Een gezonde financiële huishouding is belangrijk om te kunnen blijven investeren in de samenleving. Hiervoor is het nodig om het financieel perspectief periodiek te actualiseren. In onderstaande tabel is het verloop van de resultaten 2022 - 2026 weergegeven. Hierbij zijn de resultaten uit de najaarsrapportage 2022 en de begroting 2023 als uitgangspunt genomen. In vergelijking met de geraamde resultaten uit de Najaarsrapportage 2022 en de Begroting 2023 zijn de resultaten met uitzondering van het jaar 2022 sterk gedaald. Meer hierover leest u op de volgende pagina bij het onderdeel resultaten 2022-2026.

Het college is blij met de voordelige resulaten in 2022 tot en met 2025. Het tekort in 2026 vraagt om actie van het college. De tijd was nu te kort om u hierover nu al te kunnen informeren. Het college denkt in ieder geval aan het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Deze maatregel is ook opgenomen in het bestuursprogramma. Over de andere maatregelen zal het college u in de perspectiefnota 2024 informeren. Op dat moment presenteert het college ook een geactualiseerd meerjarig financieel perspectief.

Geactualiseerd Financieel perspectief 2022 - 2026 (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Geraamde resultaten najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

2.180 V

1.730 V

1.488 V

2.808 V

214 N

Besluitvorming raad november 2022: extra geld energie armoede € 500.000 2025 en verder: amendement hellingbaan € 3.000

500 N

3N

3N

Correctie resultaat najaarsrapportage 2022*

51 N

Raad december 2022: belastingverordeningen 2023 Uitkomsten budgetbeoordeling oktober 2022**

892 V

289 V

17 V

17 V

17 V

1.253 N

1.070 N

728 N

18 V

300 N

600 N

600 N

135 V

1.494 V

782 N

Reservering wens college demping woonlasten 2024-2026 Geraamde resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022 * de aanpassing van de kapitaallasten bij de begrotingswijziging van de belastingverordeningen 2022 zijn per abuis

2.521 V

766 V

**inclusief de financiële gevolgen van de septembercirculaire 2022 en het concept bestuursprogramma.

dubbel verwerkt. Dit zorgt voor een nadelig effect in 2022 van € 51.000.

8

Financieel perspectief

H 1.3

Resultaten 2022 - 2026 De geraamde resultaten laten ten opzichte van de najaarsrapportage 2022 en de begroting 2023 met uitzondering van het jaar 2022 een sterke daling zien. Een belangrijke oorzaak hiervan is de wens van het college om de woonlasten ook in de periode 2024 tot en met 2026 niet te laten stijgen. Hierover bent u, in samenhang met de voorlopige voordelige uitkomsten van de septembercirculaire 2022, geïnformeerd in de begroting 2023 (pagina 161). De financiële bijstellingen die uit de budgetbeoordeling in oktober 2022 naar voren komen leiden voor de jaren 2023 tot en met 2025 tot een forse daling van de geraamde resultaten. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: a. Hogere energielasten vanaf 2023: € 441.000, b. Structurele lasten van het bestuursprogramma 2023: € 795.000, 2024: € 675.000, 2025: € 363.000 en 2026: € 210.000, c. Structurele stijging kosten individuele begeleiding WMO vanaf 2022: € 130.000 De uitkomsten van de budgetbeoordeling laten in 2022 en 2026 een voordeel zien. In 2022 is het negatieve effect van de hogere energielasten nauwelijks aanwezig omdat tijdig is ingekocht. Verder is sprake van voordelige financiële effecten door het niet/later invullen van vacatures als gevolg van de huidige omstandigheden op de arbeidsmarkt. Een voorbeeld hiervan is het later invullen van de extra formatieruimte van 3,8 FTE.

Op onderdelen is hierdoor de uitvoering van projecten vertraagd. Tenslotte zijn in 2022 nauwelijks middelen nodig voor de uitvoering van het bestuursprogramma en in 2026 is de financiële claim aanzienlijk lager dan in eerdere jaren. Voor alle jaren geldt dat de gevolgen van de septembercirculaire 2022 zeer positief uitpakken. Bij dit voordeel is het goed om te realiseren dat ruim 50% nodig is voor het opvangen van de hogere loon- en prijsontwikkelingen. Tenslotte is het Rijk gemeenten in 2026 tegemoet gekomen voor de sterke daling van het accres bij de meicirculaire 2022. Deze tegemoetkoming heeft een eenmalig karakter en zegt niets over de periode na 2026. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 878.000. Deze ontwikkelingen moeten gezien worden tegen het licht van de nieuwe financieringsmethodiek. 9

Inhoudelijk beeld en overige ontwikkelingen

H 1.4

1.4 INHOUDELIJK BEELD EN OVERIGE ONTWIKKELINGEN In dit onderdeel willen wij u uitgebreider informeren over een aantal belangrijke onderwerpen uit dit document. Oktoberbrief energie armoede Het Rijk heeft voor het jaar 2023 extra middelen voor de energietoeslag en gerichte hulp via bijzondere bijstand toegekend. In totaal gaat het om € 1,4 miljard. Voor onze gemeente gaat om een bedrag van € 921.800. Een deel van dit bedrag (€ 344.000) ontvangen gemeenten al in 2022. Het Rijk heeft gemeenten de mogelijkheid gegeven om al in 2022 huishoudens met een laag inkomen en specifieke doelgroep een bedrag van € 344.000 (van € 500 per huishouden) uit te keren. Naar verwachting zal de uitkering aan de huishoudens in Rhenen in 2023 plaatsvinden. In de budgetrapportage is het bedrag daarom toegevoegd aan de reserve armoedebestrijding. Individuele begeleiding WMO De uitgaven aan individuele begeleiding WMO laten al een aantal jaren een stijgende lijn zien. In 2021 zagen we een sterke stijging van de zorgkosten op individuele begeleiding. Bij de jaarrekening 2021 hadden we een overschrijding van het budget van € 192.000 (begroot € 748.000 en werkelijke kosten € 940.000).

De overschrijding werd veroorzaakt door de sterke voortzetting van het cliëntenaantal van 2020 van 174 en 2021 van 196, de (tussentijdse) ophogingen van indicaties en wederom een hoog verzilveringspercentage van 81% (2020: 70%). Cliënten benutten hun indicatie meer door de veranderde leefomstandigheden als gevolg van Corona. Zij hebben ook meer de gelegenheid om gebruik te maken van de indicatie doordat ze minder langdurig afwezig zijn vanwege vakantie, bezoeken elders of andere verplichtingen. Afspraken worden volledig benut. Voor corona (in 2019) hadden we een verzilveringspercentage van 64%.

De verwachting was dat er in 2022 e.v. (grotendeels na corona) een lager verzilveringspercentage en minder aanwas van cliënten zou zijn. In de voorjaarsrapportage 2022 en de perspectiefnota 2023 hadden we als gevolg van deze ontwikkelingen rekening gehouden met een minder sterke stijging van de kosten. Hierdoor hadden we structureel een bedrag van € 150.000 ingeboekt. In de tweede helft van het jaar zien we dat de stijgende trend zich blijft voortzetten. De stijging komt o.a. door prijsinflatie van 4%, lichte stijging van het cliëntenaantal naar 190 in november (183 in november 2021), (tussentijdse) ophoging van de indicaties en een (verwacht) verzilveringspercentage van 85%. Ook de hoge indicaties bij cliënten die ter overbrugging begeleiding krijgen via de WMO terwijl zij op de wachtlijst staan voor behandeling bij een GGZ instelling, draagt hieraan bij. Op basis hiervan hebben we in 2022 nogmaals structureel het budget met € 130.000 verhoogd. Meer informatie over de individuele begeleiding WMO vindt u in Hoofdstuk 2 Ontwikkelingen exploitatie in het programma sociaal maatschappelijk. Bestuursprogramma Op 23 juni van dit jaar heeft de coalitie het coalitieakkoord ‘samen bouwen aan een duurzame toekomst’ gepresenteerd. Op basis hiervan is de afgelopen maanden op een participatieve manier gewerkt aan het opstellen van een bestuursprogramma.

Dit programma vormt de komende 4 jaar het richtsnoer voor de uitvoering. De financiële vertaling hiervan is verwerkt in deze budgetrapportage. Hierbij is op basis van de financiële regelgeving onderscheid aangebracht tussen de incidentele en structurele lasten. Voor de dekking van de incidentele lasten in 2023 en 2024 is ten laste van het resultaat 2022 een bedrag van € 505.000 toegevoegd aan de reserve bestuursprogramma. Uit deze reserve zullen de incidentele lasten in 2023 en 2024 worden gedekt. In de tabel op de volgende pagina zijn de financiële gevolgen van het bestuursprogramma weergegeven.

10

Inhoudelijk beeld en overige ontwikkelingen

Financiën bestuursprogramma (€ x 1.000)

2022

2023

2024

Incidentele lasten

65 N

380 N

125 N

795 N

Structurele lasten* Totaal lasten bestuursprogramma

65 N

2025

2026

675 N

363 N

210 N

1.175 N

800 N

363 N

210 N

380 V

125 V

H 1.4

Dekking incidentele lasten Toevoeging aan reserve bestuursprogramma ten laste van resultaat 2022

505 N

Dekking incidentele lasten bestuursprogramma uit reserve *Op de structurele lasten is het structurele budget voor de uitvoering het bestuursprogramma uit de begroting 2023 in mindering gebracht.

Voor een inhoudelijke toelichting op het bestuursprogramma en het bestuurlijk voorstel verwijzen wij u naar de stukken op de raadsagenda van december. Septembercirculaire 2022 In het bijgesteld financieel perspectief zijn de voordelen uit de septembercirculaire verwerkt. In de Najaarsrapportage 2022 en de Begroting 2023 bent u op hoofdlijnen over de gevolgen van deze circulaire geïnformeerd. Het financiële vertrekpunt in het bijgesteld financieel perspectief wijkt daarmee af van het financieel perspectief zoals dat op pagina 161 van de Begroting 2023 is opgenomen. Bij de voordelen uit de septembercirculaire is het goed om te realiseren dat ruim 50% van dit voordeel beschikbaar is voor het opvangen van loon en prijsontwikkelingen. Verder is het Rijk gemeenten in de septembercirculaire in 2026 tegemoet 2022 gekomen met een eenmalig bedrag voor de sterke daling van het accres bij de meicirculaire. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 878.000. Vanwege het eenmalige karakter van deze tegemoetkoming en de onzekerheid over de financiering van gemeenten vanaf 2026 is het gepresenteerde financiële beeld in dat jaar nog onzeker.

Gemeentefonds

Septembercirculaire 2022

Loon- en prijsontwikkelingen De loon en prijsinflatie zijn hoog en langdurig hoge prijzen zijn niet uit te sluiten. Dit heeft direct gevolgen voor de exploitatiebudgetten en de hoogte van de investeringsbedragen in de begroting 2023. In de begroting 2023 zijn voor het opvangen van de loon- en prijsstijgingen middelen beschikbaar in de begroting. Voor de investeringen geldt dat in de begroting in de meeste gevallen is gerekend met een stijging van 10%. Uitzondering hierop vormen de civiele investeringen waar een prijsstijging van 18% is gehanteerd. Over de investering in het nieuwe MFG Rhenen heeft u als raad in 2022 11

Inhoudelijk beeld en overige ontwikkelingen

een afzonderlijk besluit genomen. Bij de civiele investeringen lijkt de stijging van 18% niet toereikend te zijn om de prijsstijgingen te kunnen opvangen. Dit beeld komt naar voren uit de calculaties die in de markt worden gemaakt voor de projecten. De prijsstijgingen vormen daarmee een onzekerheid in de begroting 2023. We zullen u in de producten uit de planning en control cyclus verder informeren over de gevolgen van de loon- en prijsstijgingen voor onze begroting. Energiekosten begroting 2023 In september 2021 begon de energiecrisis. Doordat aan de coronacrisis een eind kwam raakte de wereldwijde economie weer langzaam op stoom. Dat leidde tot een grotere energievraag waaraan niet zo snel kon worden voldaan. De oorlog in Oekraïne maakte de energiecrisis vanaf februari 2022 nog veel erger. De schaarste en onzekerheid over toekomstige leveranties zorgen steeds weer voor stijgende energieprijzen. Dit heeft zowel gevolgen voor de prijs van gas als

H 1.4

elektriciteit. De financiële gevolgen voor het gemeentelijk vastgoed, openbare verlichting en riolering zijn onvoldoende in de begroting 2022 en 2023 verwerkt. De grootste stijging van de energielasten deed zich voor in september 2022. Eind oktober is gestart met een analyse. De verschillende parameters die gebruikt worden bij het bepalen van de energiekosten maakte de werkzaamheden arbeidsintensief. Voor vastgoed bedraagt het nadeel vanaf 2023 ruim € 300.000. Voor de openbare verlichting gaat het om een nadeel van ruim € 110.000 en bij riolering van € 52.000. In het bedrag voor vastgoed is geen rekening gehouden met energiebesparende maatregelen. Hierover ontvangen wij nog een advies. Zodra het advies er is zullen we u informeren. Voor riolering geldt dat de hogere lasten worden gedekt uit de bestemmingsreserve heffingen of via het tarief. In de Voorjaarsrapportage 2023 en de Perspectiefnota 2024 zullen de actuele inzichten over de energiekosten worden verwerkt.

12

H2

ONTWIKKELINGEN EXPLOITATIE

Het onderdeel ontwikkelingen exploitatie bestaat uit: 2.1 Inleiding 2.2 Exploitatie per programma 2.3 Toelichting op de exploitatie 13

Exploitatie

2.1 Inleiding

dit document vooral voor de open einde regelingen en op onderdelen bij de personele kosten. De grote hoeveelheid vacatures in combinatie met de inhuur maakt dat de personeelskosten in 2022 niet op alle beleidsterreinen volledig in beeld zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de personeelskosten bij het Sociaal Domein. Als hieruit nog financiële gevolgen voortkomen dan informeren wij u hierover in de jaarstukken 2022.

De exploitatie van de gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief de reserves van zeven programma’s. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. In dit stuk zijn de baten en lasten uit de programma’s in oktober geactualiseerd. Dit alles met als doel om een zo’n actueel mogelijk financieel beeld te geven. Niet alleen voor het jaar 2022, maar ook voor de jaren 2023 tot en met 2026.

2.2 Exploitatie

Hoewel de nieuwste prognoses op een zorgvuldige manier tot stand zijn gekomen blijft het, ook laat in het lopende jaar, moeilijk sommige budgetten goed te voorspellen. Dit geldt in

In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de geraamde resultaten* 2022-2026 in beeld gebracht. De financiële bijstellingen uit de budgetbeoordeling van oktober zijn in de tabel per programma weergegeven.

Ontwikkeling geraamde resultaten 2022 - 2026 (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Geraamde resultaten najaarsrapportage 2022 en begroting 202

2.180 V

1.730 V

1.488 V

2.808 V

214 N

Besluitvorming raad november 2022: extra geld energie armoede € 500.000 2025 en verder: amendement hellingbaan € 3.000

500 N

3N

3N

17 V

17 V

17 V

300 N

600 N

600 N

Correctie resultaat najaarsrapportage 2022*

51 N

Raad december 2022: belastingverordeningen 2023

289 V

Reservering wens college demping woonlasten 2024-2026 A. Vertrekpunt busgetrapportage oktober 2022

H 2.1

1.629 V

2.019 V

1.205 V

2.222 V

800 N

Bedrijfsvoering

345 V

368 N

368 N

368 N

368 N

Dienstverlening

8N

15 N

15 N

16 N

16 N

Fysiek

20 N

142 N

143 N

143 N

142 N

Sociaal Maatschappelijk

871 N

735 N

145 N

23 N

22 N

Economische zaken

0N

12 N

0N

0N

0N

Veiligheid

12 N

37 N

37 N

37 N

37 N

Overige algemene dekkingsmiddelen

1.458 V

55 V

363 N

142 N

602 V

B. Subtotaal budgetbijstelling oktober 2022

892 V

1.253 N

1.070 N

728 N

18 V

Geraamde resultaten (A + B)

2.521 V

766 V

135 V

1.494 V

782 N

Budgetbijstellingen oktober 2022

*De geraamde resultaten zijn gelijk aan het saldo van baten en lasten na verrekening van de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Het totaal van het geraamde resultaat per jaar is gelijk aan het verwachte beeld over het jaarrekeningresultaat. Het is en blijft echter een momentopname.

14

Exploitatie

In onderstaande tabellen zijn de budgetbijstellingen per programma weergegeven met als peildatum oktober 2022. In de tabellen is onderscheid aangebracht tussen:

a. Tabel 1: politiek/bestuurlijke relevante bijstellingen b. Tabel 2: overige bijstellingen

Tabel 1: politiek/bestuurlijk relevante bijstellingen (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Bedrijfsvoering

414 V

326 N

326 N

326 N

326 N

Dienstverlening

0N

0N

0N

0N

0N

119 N

8V

7V

7V

8V

1.003 N

708 N

130 N

49 N

46 N

Economische zaken

0N

0N

0N

0N

0N

Veiligheid

0N

0N

0N

0N

0N

Overige algemene dekkingsmiddelen

1.296 V

78 V

340 N

119 N

625 V

Totaal politiek bestuurlijk relevante bijstellingen

588 V

949 N

790 N

487 N

261 V

Tabel 2: overige bijstellingen (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Bedrijfsvoering

69 N

42 N

42 N

42 N

42 N

Dienstverlening

8N

15 N

15 N

16 N

16 N

Fysiek

99 V

149 N

149 N

149 N

149 N

Sociaal Maatschappelijk

132 V

27 N

15 N

26 V

24 V

Economische zaken

0N

12 N

0N

0N

0N

Veiligheid

12 N

37 N

37 N

37 N

37 N

Overige algemene dekkingsmiddelen

163 V

23 N

23 N

23 N

23 N

Totaal overige bijstellingen

304 V

305 N

281 N

241 N

243 N

Fysiek Sociaal Maatschappelijk

H 3.2

15

2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel is het geraamd resultaat per programma over de jaren 2022 tot en met 2026 verder uitgewerkt. Het vertrekpunt wordt gevormd door de stand van de budgetten na de besluitvorming over de najaarsrapportage 2022 en de begroting 2023 in de raad van november.

Hier tegenover staat het beeld van de budgetten na budgetbeoordeling van oktober. Het verschil geraamd resultaat geeft de voor- of nadelige bijstelling van het resultaat weer.

16

Programma 1 BEDRIJFSVOERING

Programma 1 - Bedrijfsvoering Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

7.993 N

8.267 N

8.299 N

8.283 N

8.305 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

7.648 N

8.635 N

8.667 N

8.651 N

8.673 N

Verschil geraamd resultaat

345 V

368 N

368 N

368 N

368 N 17

Exploitatie

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Toelichting politiek - bestuurlijk relevante bijstellingen

(€ x 1.000)

Deelprogramma Bestuur 1. 1 College van B&W en ondersteuning 1. De gemeente heeft vanuit het Rijk voor 2022 een bedrag van € 98.000 ontvangen. Het betreft hier een tegemoetkoming in de incidentele kosten voor de implementatie van de Wet open overheid (Woo). Ook voor de navolgende jaren ontvangen we een vergoeding. Voor de implementatie van de Woo wordt een projectgroep gevormd die inzichtelijk maakt welke concrete acties worden ondernomen. Denk bijvoorbeeld aan het aanschaffen van programmatuur voor het anonimiseren van documenten (de afgelopen jaren kon gebruik worden gemaakt van een gratis webapplicatie). Daarnaast zal in 2023 (exacte moment nog niet bekend) de landelijke website de lucht in gaan waarop de gemeente (gefaseerd in de komende jaren) de documenten openbaar maakt door plaatsing op deze website. Voor het gebruik van deze website zal de gemeente een vergoeding moeten betalen, waarvan de hoogte nog steeds niet bekend is, evenals de datum van ingebruikname. Gelet op het bovenstaande is nog onduidelijk welke/hoeveel kosten moeten worden gemaakt. Omdat vanaf 2023 en verder ook budgetten voor de Woo beschikbaar zijn kan het budget 2022 ten gunste van de algemene middelen komen. Als in 2023 blijkt dat het budget niet toereikend is, dan zal via de voorjaars-/najaarsrapportage om extra budget worden gevraagd. 2022 98 V

2023

2024

2025

a. Niet ingevulde vacatureruimte managementassistent publiekszaken: € 60.000 V b. Voordeel personeel en organisatie door vacatureruimte (na aftrek van inhuur): € 20.000 V c. Vacatureruimte bij financiën en lagere kosten inhuur € 50.000 V d. Vacatureruimte Informatisering en automatisering (inclusief inhuur als gevolg van vaca tureruimte en ziekte): € 23.500 V e. Vacatureruimte facilitaire zaken en documentaire informatievoorziening: € 27.500 f. Bij de receptie wordt de niet ingevulde vacatureruimte van bijna € 39.000 structureel ingezet voor de inhuur van Social Plus. In 2022 is per saldo sprake van een incidenteel voordeel van € 15.000. g. Voor het project overbrengen papieren dossiers is in 2022 een budget beschikbaar van € 30.000. Door de personeelskrapte op de arbeidsmarkt en het specialistische karakter van de archiefinventarisatie zullen de werkzaamheden plaatsvinden in 2023. Het voordeel bedraagt € 30.000. Tegenover het voordeel staat een lagere onttrekking aan de reserve budgetoverheveling (budget 2021). Daarnaast zal het budget 2022 van € 15.000 worden toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. Door het reserveren van deze middelen kan het project in 2023 worden uitgevoerd. Per saldo betreft het een budgettair neutrale mutatie. h. Overige voordelen: € 1.500 (personeelslasten juridische zaken en communicatie).

NB.: de vacatureruimte zorgt ervoor dat projecten zoals bijvoorbeeld het overbrengen papieren dossiers en het digitaliseren van bouwvergunningen later worden opgepakt.

2026 2022 228 V

Deelprogramma Bestuur 1.2 Bestuurs- en personeelskosten 1. De personeelskosten bestuur en ondersteuning komen naar verwachting 5,8% lager uit dan de eerdere verwachting hierover. Belangrijkste reden hiervan is de vacatureruimte bij de griffie. Door de vacature wordt de griffie bij hun werkzaamheden nu ondersteund door een medewerker van het flexteam. 2022 65 V

2023

2024

2025

H 2.3

2026

Deelprogramma Organisatie (personele overhead) 1.3 Ondersteunend personeel organisatie (overhead) 1. De personeelskosten van de overhead komen naar verwachting € 197.500 lager uit dan de eerdere verwachtingen hierover. De belangrijkste redenen zijn:

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Facilitair 1.4 Vastgoed algemeen 1. In september 2021 begon de energiecrisis. Doordat aan de coronacrisis een eind kwam raakte de wereldwijde economie weer langzaam op stoom. Dat leidde tot een grotere energievraag waaraan niet zo snel kon worden voldaan. De oorlog in Oekraïne maakte de energiecrisis vanaf februari 2022 nog veel erger. De schaarste en onzekerheid over toekomstige leveranties zorgen steeds weer voor stijgende energieprijzen. Dit heeft zowel gevolgen voor de prijs van gas als elektriciteit. De financiële gevolgen voor het gemeentelijk vastgoed, openbare verlichting en riolering zijn onvoldoende in de begroting 2022 en 2023 verwerkt. De grootste stijging van de energielasten deed zich voor in september 2022. Eind oktober is gestart met een analyse. De verschillende parameters die gebruikt worden bij het bepalen van de energiekosten maakte de werkzaamheden arbeidsintensief. Voor vastgoed bedraagt het nadeel vanaf 2023 ruim € 300.000. In dit bedrag is geen rekening gehouden met energiebesparende maatregelen. 18

Exploitatie

Hierover ontvangen wij nog een advies. Zodra het advies er is zullen wij u informeren. In de Voorjaarsrapportage 2023 en de Perspectiefnota 2024 zullen de actuele inzichten worden verwerkt. Voor de financiële gevolgen bij de openbare verlichting en riolering verwijzen wij u naar programma Fysiek. 2022 24 V

2023 326 N

2024 326 N

2025 326 N

2026 326 N

2. Voordeel energiebesparende maatregelen. 2022

2023 P.M.

2024 P.M.

2025 P.M.

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Toelichting overige bijstellingen

2026 P.M.

(€ x 1.000)

Deelprogramma Bestuur 1.1 Gemeenteraad en ondersteuning 1. Bij de actualisatie van het budget kosten en presentievergoeding raad blijkt dat het budget met € 5.500 structureel kan worden verlaagd. Verder is na de verkiezingen een deel van het verstrekte fractiebudget terugontvangen. Dit levert in 2022 een incidenteel voordeel op van € 5.000. De laatste prognose van de rekenkamer geeft aan dat het budget 2022 niet volledig wordt besteed. Van het voordeel wordt € 10.500 toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. 2022 21 V

2023 6V

2024 6V

2025 6V

2026 6V

2. Toevoeging voordeel budget rekenkamer aan de reserve budgetoverheveling. 2022 11 N

2023

2024

2025

2026

1.2 College van B&W en ondersteuning 1. Het opleidingsbudget voor het college is bij eerdere rapportages verlaagd. Gelet op de kosten voor onder andere het inwerkprogramma is het budget aangepast. 2022 7N

2023

2024

2025

2026

H 2.3

1.2 Ondersteunend personeel organisatie (overhead) 1. De onttrekking aan de reserve budgetverheveling voor het project overbrengen papieren dossiers vervalt). Verder wordt het budget 2022 toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. Per saldo betreft het een budgettair neutrale mutatie. 2022 0N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Facilitair (materiële overhead) 1.4 Overige bedrijfskosten (inclusief facilitaire uitgaven) 1. De overige bedrijfskosten zijn structureel verhoogd. Betreft vooral een verhoging van het budget voor juridische uitgaven. Dit budget werd de afgelopen jaren tussentijds verhoogd als de uitgaven daar aanleiding toe gaven. In deze rapportage brengen we het budget structureel op het gewenste niveau. 2022 23 N

2023 13 N

2024 13 N

2025 13 N

2026 13 N

1.5 Overige personeelskosten 1. Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers hun boven wettelijke vakantie-uren sparen. Hiermee kunnen zij passend bij hun levensfase deze uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens en carriere-planning en het gemeentelijk vitaliteitsbeleid. In onze gemeente gaat het om een paar medewerkers. In de najaarsrapportage is op basis van het eerste beeld een incidentele reservering opgenomen van € 25.000. In deze rapportage is dit beeld doorgetrokken naar de jaren 2023 tot en met 2026. Het budget reis- en verblijfkosten is in eerdere rapportages teveel verlaagd. De aanname van de lagere reiskosten door de coronapandemie en het plaats en tijd onafhankelijk werken was te positief ingeschat. Een deel van het ingeboekte voordeel is in deze rapportage structureel teruggedraaid. Verder is het budget werving en selectie incidenteel verhoogd met € 5.000. Dit geldt ook voor het opleidingsbudget. Dit budget is met € 15.000 verhoogd als gevolg van een eerdere verlaging. De dekking komt uit de reserve opleidingen en trainingen. Tenslotte zijn er nog een aantal overige incidentele budgetbijstellingen: overwerk, op balans 31-12-2021 hogere bedrag opgenomen voor de incidentele gevolgen van de nieuwe CAO en dergelijke. 2022 45 N

2023 35 N

2024 35 N

2025 35 N

2026 35 N 19

Exploitatie

H 2.3

2. Dekking incidentele bijstelling budget opleidingen uit reserve opleidingen en trainingen. 2022 15 V

2023

2024

2025

2026

1.6 Algemene bedrijfskosten 1. Bij de jaarstukken 2021 is voor de verdere ontwikkeling van de website € 20.000 overgeheveld naar 2022. Een voorbeeld hiervan is de toegankelijkheid. De kosten hiervoor kunnen we grotendeels opvangen uit de budgetten in het programma Dienstverlening. Tegenover dit voordeel staat een nadeel omdat er minder onttrokken wordt uit de reserve budgetoveheveling. In programma 7 "Algemene dekkingsmiddelen" zijn de financiële gevolgen van de beoordeling van de reserve budgetoverheveling verwerkt. 2022 20 V

2023

2024

2025

2026

2. De inkomsten uit de reserve budgetoverheveling voor de verdere ontwikkeling van de website komen te vervallen. 2022 20 N

2023

2024

2025

2026

1.7 Facilitaire zaken 1. De werkzaamheden die dit jaar gepland waren voor het project digitalisering bouwvergunningen schuiven deels door naar 2023. Dit hangt samen met de keuze om zelf de omgevingsvergunningen 2010 tot en met 2019 te digitaliseren. Het projectbudget zal daarom niet volledig worden besteed. Het voordeel bedraagt € 10.000. De de dekking uit de reserve budgetoverheveling wordt gelijktijdig verlaagd. Tenslotte zijn er nog enkele kleine voordelen van per saldo € 10.000 2022 20 V

2023

2024

2025

2026

2. De inkomsten uit de reserve budgetoverheveling voor het project digitalisering bouwvergunningen wordt met € 10.000 verlaagd. 2022 10 N

2023

2024

2025

2026 20

Programma 2 DIENSTVERLENING

Programma 2 - Dienstverlening Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

515 N

659 N

655 N

655 N

653 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

523 N

674 N

670 N

671 N

669 N

8N

15 N

15 N

16 N

16 N

Verschil geraamd resultaat

21

Exploitatie

PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Toelichting politiek - bestuurlijk relevante bijstellingen

(€ x 1.000)

Deelprogramma Rhenense publieksbalie 2.1 Burgerzaken 1. De kosten automatisering/informatisering burgerzaken leiden tot een structurele bijstelling van het budget met € 11.000. Dit hangt samen met de verbetering van de digitale dienstverlening waardoor meer producten digitaal aangevraagd kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn: aangifte geboorte, voorgenomen huwelijk en aangifte overlijden. 2022 11 N

2023 11 N

2024 11 N

2025 11 N

2026 11 N

2. De opbrengst leges (inclusief de rijksleges) zoals voor rijbewijzen, reisdocumenten, naturalisatie en de VOG komen naar verwachting € 57.200 hoger uit. Een deel van deze leges wordt afgedragen. Verder zijn kosten gemaakt voor een juridisch advies. 2022 22 V

2023

2024

2025

2026

H 2.3

5. De inkomsten uit de reserve budgetoverheveling voor de verdere ontwikkeling van de website vervallen grotendeels. 2022 15 N

2023

2024

2025

2026

2023 2V

2024 2V

2025 2V

2026 2V

6. Overige verschillen. 2022 2V

7. Meircirculaire 2022: Het is wenselijk dat in gemeenten ruimte is om het systeemleren in te richten. Deze capaciteit kan worden aangewend om aan te sluiten bij het kennis- en leernetwerk van het programma Leefbaarheid en Veiligheid en de lessen uit dat programma te vertalen naar de eigen gemeente. Hiervoor stelt het kabinet vanaf 2023 € 5 miljoen per jaar beschikbaar. 2022 0N

2023 5N

2024 5N

2025 6N

2026 6N

3. De kosten van de gemeenteraadsverkiezingen komen € 20.000 hoger uit dan het budget dat hiervoor in de begroting was opgenomen. 2022 20 N

2023

2024

2025

2026

4. Bij de jaarstukken 2021 is voor de verdere ontwikkeling van de website € 25.000 overgeheveld naar 2022. Een voorbeeld hiervan is de toegankelijkheid. De kosten hiervan kunnen we grotendeels opvangen uit de structurele bedgetten die in de begroting beschikbaar zijn. Daarom is een deel van het overgehevelde budget uit 2021 niet nodig. Tegenover het voordeel van € 15.000 staat een nadeel omdat er minder onttrokken worden uit de reserve budgetoveheveling. In programma 7 "Algemene dekkingsmiddelen" zijn de financiële gevolgen van de beoordeling van de reserve budgetoverheveling verwerkt. 2022 15 V

2023

2024

2025

2026

22

Programma 3 FYSIEK

Programma 3 - Fysiek Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

3.008 N

3.651 N

3.629 N

3.287 N

3.441 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

3.028 N

3.793 N

3.772 N

3.430 N

3.583 N

20 N

142 N

143 N

143 N

142 N

Verschil geraamd resultaat

23

Exploitatie

PROGRAMMA 3 - FYSIEK Toelichting politiek - bestuurlijk relevante bijstellingen

(€ x 1.000)

Deelprogramma Verkeer en openbare ruimte 3. 1 Openbaar groen 1. De kosten voor het opstellen van groenbeleidsplan vallen in 2022 lager uit. Op basis van een meerjarige analyse van de kosten voor de afvoer en verwerking van het groenafval de afgelopen jaren structureel lager te zijn dan het beschikbare budget (voordeel € 21.500). Tenslotte zijn de kosten van het groenbeheer in 2022 aanzienlijk lager. Het voordeel van € 77.500 is voor een belangrijk deel het gevolg van de lagere kosten voor de bestrijding van de eiken processierups. Bij de Voorjaarsrapportage 2023 en de Perspectiefnota 2024 zullen we beoordelen of het voordeel in 2022 een structureel karakter heeft. 2022 109 V

2023 22 V

2024 22 V

2025 22 V

2026 22 V

3. 2 Exploitatie lijkbezorging 1. De kosten voor het beheer en onderhoud gedenkmomumenten blijven in 2022 achter bij de eerdere verwachtingen hierover. Het budget kan in 2022 incidenteel met € 19.500 worden verlaagd. Op dit moment is niet aan te geven of hierbij sprake is van een structureel voordeel. In 2021 was het budget beperkt overschreden. Voor de exploitatie lijkbezorging geldt ook dat de verdere analyse analyse van dit budget in het Voorjaar 2023 plaatsvindt. 2022 20 V

2023

2024

2025

2026

3.3 Exploitatie riolering* De exploitatie riolering laat in 2022 een voordeel zien van € 60.000. Dit voordeel is toegevoegd aan de bestemmingsreserve heffingen. Het betreft vooral de hogere inkomsten riolering van € 40.000. Voor 2023 en verder stijgen de kosten riolering met € 52.000. De belangrijkste reden hiervan zijn de gestegen energieprijzen. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar punt 1.4 op pagina 18. Dekking van de kosten 2023 vindt plaats ten laste van de bestemmingsreserve heffingen. Vanaf 2024 nemen we deze kosten mee bij de bepaling van de tarieven riolering.

H 2.3

3.4 Exploitatie afval* De exploitatie afval laat voor 2022 een voordeel zien van € 17.500. Dit voordeel is toegevoegd aan de bestemmingsreserve heffingen. De opbrengst van papier is € 85.000 hoger dan de eerdere verwachtingen hierover. De schaarste van papier heeft een prijsopdrijvend effect. Met de hogere opbrengst van papier is in de begroting 2023 al rekening gehouden. De verwerkingskosten van het afval door de AVU laten op basis van de hoeveelheden tot en met oktober nog een voordeel zien van circa € 50.000. Tegenover de hiervoor genoemde voordelen staat in 2022 een incidenteel nadelig effect bij de glasinzameling van € 30.000. De oorzaak hiervan lijkt een onjuiste aanpassing van het budget in eerdere rapportages te zijn geweest. In dit document is verder de taakstelling bij afval als gevolg van de uittreding van Utrechtse Heuvelrug verwerkt. Dit zorgt in 2022 voor een nadelig effect van € 23.000. Tenslotte zijn de kosten die de Gemeente Veenendaal voor de huisvuilinzameling van Veeneind berekend structureel gestegen. Voor 2023 zijn de kosten voor afval met € 71.000 gestegen. De belangrijkste reden hiervan is inhuur wegens ziekte en de huisvuil inzameling door de Gemeente Veenendaal. Dekking van deze kosten vindt plaats ten lasten van de bestemmingsreserve heffingen. De lasten vanaf 2024 zijn structureel € 34.500.

Deze lasten worden meegenomen bij de bepaling van de tarieven voor afval 2024 en verder. 2022 0V

2023 0V

2024 0V

2025 0V

2026 0V

3. 5 Personeelskosten verkeer en openbare ruimte 1. De personeelskosten laten in 2022 een voordeel zien van € 190.000. Voor een groot deel hangt het voordeel samen met vacatureruimte projectleider civiel, mobiliteit en het vetrek van de beleidsmedewerker riolering. Verder was rekening gehouden met de loonkosten van de strategisch adviseur fysiek domein. In 2022 zijn de loonkosten van de strategisch adviseurs begroot in het programma 7 "Overige algemene dekkingsmiddelen". 2022 190 V

2023

2024

2025

2026

*NB: In de genoemde bedragen is de BTW niet meegenomen. Dit heeft te maken met het moment waarop er duidelijkheid kwam over de bijstelling van de budgetten afval.

2022 0V

2023 0V

2024 0V

2025 0V

2026 0V

Het effect van de BTW voor 2022 betrekken we bij het opstellen van de jaarstukken 2022. Voor de jaren 2023 nemen we de gevolgen mee in de Voorjaarsrapportage 2023 en de Perspectiefnota 2024.

24

Exploitatie

3. 6 Ruimtelijke ordening 1. Septembercirculaire 2022: In de meicirculaire 2022 is aangekondigd dat het Rijk in totaal € 150 miljoen bijdraagt aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de werkelijk kosten opnieuw in kaart worden gebracht. De middelen zijn beleids- en bestedingsvrij. Over de middelen voor de jaren 2023 tot en met 2025 volgt meer informatie in een latere circulaire. Het budget is in 2022 niet nodig omdat de omgevingswet is uitgesteld naar 1 juli 2023. In lijn met het bestuursprogramma wordt het budget 2022 toegevoegd aan de bestuurs/ collegeprogramma. 2022 217 N

2023

2024

2025

Het budget 2022 is niet nodig omdat de omgevingswet (inclusief de Wet KwaliteitsborgingBouw) is uitgesteld naar 1 juli 2023. Het budget 2022 is daarom toegevoegd aan de reserve ruimtelijke ordening. 2023 14 N

2024 15 N

2025 15 N

voortzetten, ontvangen gemeenten in 2022 een overbruggingsbudget van € 40 miljoen. Dat is onvoldoende om de reeds in 2022 gewenste versnelling teweeg te brengen. Daarom wordt van de toekomstige uitvoeringsmiddelen € 74,331 miljoen naar 2022 verschoven via een verhoging van de uitkering. 2022 184 N

2023

2024

2025

PROGRAMMA 3 - FYSIEK Toelichting overige bijstellingen

2026

(€ x 1.000)

2026

2. Septembercirculaire 2022: De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt naar verwachting op 1 juli 2023 in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet zullen kwaliteitsborgers zorgdragen voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordeling van de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onder andere bouwmeldingen, gereed meldingen en informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden. Zoals in de meicirculaire aangekondigd ontvangen gemeenten, voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb in 2022 een bijdrage van € 25 miljoen. Daarnaast ontvangen de gemeenten na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) van € 10 miljoen voor het uitvoeren van de Wkb-taken.

2022 36 N

H 2.3

2026 15 N

Deelprogramma Duurzaamheid 3. 7 Duurzaamheid en milieu 1. Meicirculaire 2022: Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen

Deelprogramma Verkeer en openbare ruimte 3. 1 Wegen 1. Overschrijding kosten electra openbare verlichting. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar punt 1.4 op pagina 18. 2022 0N

2023 115 N

2024 115 N

2025 115 N

2026 115 N

2. We contasteren de afgelopen jaren een overschrijding bij het beheer verhardingen. De belangrijkste reden naast de gestegen lonen en prijzen is de ouderdom van de verhardingen. 2022 22 N

2023 22 N

2024 22 N

2025 22 N

2026 22 N

3. In 2022 zijn door de nutsers minder kabels gelegd. Dit betekent dat de vergoeding die wij ontvangen voor het dicht straten van de sleuven aanzienlijk lager ligt dan in voorgaande jaren. Vooralsnog wordt dit nadeel als incidenteel aangemerkt. 2022 60 N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling 3.3 Ruimtelijk ordening 1. In de begroting 2022 is voor de implementatiekosten omgevingswet een budget beschikbaar van € 193.500. Dit budget wordt grotendeels gedekt uit de algemene reserve en de reserve 25

Exploitatie

budgetoverheveling. Door het uitstel van de omgevingswet naar 1 juli 2023 komen de kosten in 2022 naar verwachting uit op € 50.000. Het voordeel in 2022 bedraagt € 143.500. Hiertegenover staat dat er minder aan de reserves wordt onttrokken. Financieel gezien is er sprake van een budgettair neutrale bijstelling. 2022 144 V

2023

2024

2025

2026

2. Het voordeel op de uitgaven voor de omgevingswet zorgt ook voor een lagere onttrekking aan de algemene reserve en de reserve budgetoverheveling. 2022 144 N

2023

2024

2025

2026

3. De advieskosten bestemmingsplannen vallen in 2022 € 15.000 lager uit dan de eerdere verwachting hierover. Dekking van deze kosten vindt plaats uit de inkomsten van anterieure overeenkomsten. De opbrengsten hiervan komen in 2022 € 35.000 hoger uit. 2022 50 V

2023

2024

2025

2024

2025

2024 12 N

2025 12 N

2026 12 N

3.6 Ontwikkeling woningbouwlocaties 1. De voorbereidingskosten voor de realisatie van een nieuw gezondheidscentrum worden verhaald via een anterieure overeenkomst. De kosten (vooral ambtelijke uren) die hiervoor in eerdere jaren zijn gemaakt zijn onvoldoende afgestemd met de opbrengsten uit de anterieure overeenkomst. Dit leidt in 2022 tot een incidentele baat van circa € 122.000. 2022 122 V

2023

2024

2025

2026

2. De kosten voor de voormalige niet in exploitatie genomen gronden komen naar verwachting € 25.00 hoger uit dan de eerdere verwachtingen hierover. Met name het verkoopproces van het Dorpshuis Elst kost aanzienlijk meer tijd. Tegenover de incidenteel hogere last in 2022 staat de toekomstige verkoopopbrengst. In het jaar van verkoop vormt de opbrengst een incidentele bate. 2022 25 N

2023

2023 12 N

2026

3.4 Personeelskosten ruimtelijke ontwikkeling 1. De personeelskosten laten in 2022 een voordeel zien van bijna € 20.000. In dit voordeel is rekening gehouden met de de hogere kosten van inhuur door openstaande vacatures (bijvoorbeeld als onderdeel van de 3,8 FTE uitbreiding in 2022). Verder is van de provincie een subsidie ontvangen waarmee een deel van de inhuur kan worden gedekt. In het gepresenteerde voordeel is daarmee ook rekening gehouden. 2022 18 V

2022 23 V

H 2.3

2026

2023

2024

2025

2026

3.7 Gronden en landerijen 1. Voor de werkzaamheden op gebied van restgroen is geen budget beschikbaar in de begroting. De verwachte advies- en begeleidingskosten kosten hiervoor bedragen bijna € 15.000. Dekking kan plaatsvinden uit de reserve projecten. Overige bijstellingen € 5.000 nadelig. 2022 19 N

2023

2024

2025

2026

2025

2026

2. Dekking werkzaamheden restgroen uit reserve projecten. 3.5 Bouwen en wonen 1. Op basis van de huidige woningbouwplanning en een beoordeling van de reguliere aanvragen bouwen kunnen de legesopbrengsten met € 28.500 worden verhoogd. De kosten welstand vallen naar verwachting € 12.000 hoger uit. Dit beeld is vergelijkbaar met voorgaande jaren. Daarom is de verhoging als structureel aangemerkt. Overige kleine voordelen € 6.500.

2022 14 V

2023

2024

26

Programma 4 SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

19.834 N

19.252 N

19.282 N

19.223 N

19.268 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

20.705 N

19.987 N

19.427 N

19.246 N

19.290 N

871 N

735 N

145 N

23 N

22 N

Verschil geraamd resultaat

27

Exploitatie

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Toelichting politiek - bestuurlijk relevante bijstellingen

(€ x 1.000)

Deelprogramma Jeugd maatwerk 4.1 Jeugd maatwerk voorzieningen 1. Er is een toename van aanvragen en er wordt meer ambulante zorg ingezet om gezinnen uit verblijf te houden. De extra kosten hiervan bedragen € 140.000. Daarnaast zien we een stijging van € 50.000 bij de verblijfkosten. Totaal nadeel € 190.000. Op veiligheid, afrekening voorgaande jaren Jeugdhulp 2021 en overige kleinere posten hebben we een voordeel van € 120.000. 2022 70 N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief 4.2 Volksgezondheid 1. GGDrU, Extra financiële bijdrage inzake afwikkeling GGID (zie ook raadsinformatiebrief laatste stand van zaken rondom GGID). 2022 80 N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk 4.3 WMO maatwerkvoorzieningen 1. Meircirculaire 2022: eigen bijdrage huishoudelijke hulp - coalitieakkoord Rijk (verrekening met bestaand budget). Op basis van het wetvoorstel voor het aanpassen van de Wet WMO wordt het mogelijk om inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp te vragen. Dit ter voorkoming van aanzuigende kracht van ondersteuning bij huishoudelijke hulp. 2022

2023

2024

2025 81 V

2026 84 V

4.4 WMO maatwerkvoorzieningen 1. De uitgaven van individuele begeleiding stijgen jaarlijks en dat geldt ook voor 2022. De grote stijging is in 2019 al ingezet. De oorzaken zijn: voortzetting van het cliëntenaantal van 2020

H 2.3

en 2021, (tussentijdse) ophoging van de indicatie en een (verwacht) hoog verzilveringspercentage. Een andere belangrijke oorzaak is de lange wachtlijst bij de GGZ. Wachtlijsten lopen daar op tot 22 weken. Terwijl een cliënt op de wachtlijst staat, wordt er door de behandelaar niks ondernomen richting cliënt, terwijl deze wel ondersteuning nodig heeft. Dit gaat dan vaak om hoge indicaties voor een lange periode. Hierdoor springt de begeleider vanuit de WMO in het gat om toch ondersteuning te bieden, totdat de behandeling ingezet kan worden. We gaan er van uit dat het Rijk hier maatregelen op neemt om te zorgen dat de wachttijden korter worden. Vooralsnog is onduidelijk wanneer die effect zullen sorteren. Ook de extramuralisatie heeft steeds meer effect op de uitgaven. Hoge indicaties moet cliënten dan langer thuis houden. Daarnaast zit er in de kosten van 2022 een effect van corona. Tot begin dit jaar was er nog een lockdown. Hierna zijn de meldingen weer gestegen en dat heeft zich ook voortgezet vanaf de zomer van 2022. Door deze voornoemde ontwikkelingen hebben we de stijging van de kosten structureel ingeboekt. 2022 130 N

2023 130 N

2024 130 N

2025 130 N

2026 130 N

Deelprogramma Inkomensondersteuning 4.5 Gemeentelijk minimabeleid 1. Septembercirculaire 2022: toevoeging energietoeslag 2022 aan het budget gemeentelijk minimabeleid. 2022 379 N

2023

2024

2025

2026

2. Het Rijk heeft extra middelen voor energietoeslag, voor vroeg signalering en gerichte hulp via bijzondere bijstand voor het jaar 2023 een bedrag van € 921.800 beschikbaar gesteld. Het Rijk heeft de mogelijkheid gegeven om al in 2022 huishou-dens met een laag inkomen en specifieke doelgroep een bedrag van € 344.000 van € 500 per huishouden uit te geven. Deze middelen worden gereserveerd voor 2023. Oktoberbrief 2022 (de definitieve extra middelen voor energietoeslag zullen in de december circulaire bekend worden gemaakt). 2022

2023 922 N

2024

2025

2026

28

Exploitatie

3. Toevoeging extra middelen Energietoeslag 2023 aan reserve Armoedebestrijding omdat deze middelen niet in 2022 worden uitgegeven. Het college heeft eerder al besloten de energietoeslag te verhogen met € 500 voor de lage inkomens vanuit de extra middelen die hiervoor zijn vrijgemaakt vanuit de najaarsrapportage. Gezien de grote onzekerheden met betrekking tot de energieprijzen in 2023 is de verwachting dat huishoudens de volledige energietoeslag in 2023 ook nog nodig hebben. Deze extra middelen vanuit het Rijk worden daarom volledig gereserveerd voor 2023. 2022 344 N

2023 344 V

2024

2025

2026

gedekt. Door extra in te zetten op deze projecten en de kosten te dekken uit dit project is er een voordeel ontstaan op de reguliere budgetten Jeugd- en Jongerenwerk. 2022 42 V

(€ x 1.000)

Deelprogramma Sociaal Domein 4.1 Sociaal domein (algemeen) 1. Verwacht voordeel in verband met minder kosten aan netwerken in afwachting visie op sociaal domein. 2022 10 V

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Jeugd preventief 4.2. Onderwijs & voorschoolse voorzieningen 1. Lagere uitgave voor onderwijsbeleid en leerlingenzaken. 2022 10 V

2023

2024

2025

2026

4.3 Sociale basisondersteuning Jeugd 1. In 2022 hebben we diverse activiteiten uitgevoerd tbv Talenthouse Rhenen, Jongereninloop en Jeugd aan Zet. Deze activiteiten zijn opgenomen in het project Impuls (post-) Covid19. De kosten van deze activiteiten worden uit dit projectbudget (Reserve Impuls (post-) Covid19)

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Jeugd preventief 4.4. Jeugd vervoer (maatwerk) 1. Septembercirculaire 2022: extra middelen beschikbaar gesteld voor leerlingenvervoer van ontheemde Oekraïense kinderen. 2022 15 N

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Toelichting overige bijstellingen

H 2.3

2023

2024

2025

2026

4.5 Jeugd maatwerk voorzieningen 1. Meircirculaire 2022: prenataal huisbezoek (verrekening met bestaand budget). 2022 2V

2023

2024

2025

2026

2. De gemeente Rhenen ontvangt samen met de andere gemeenten uit de regio een budget om de meerkosten te kunnen bekostigen. In de decembercirculaire 2022 zal duidelijk worden hoeveel middelen de gemeente zal ontvangen vanuit het rijk. Op basis van bestuurlijke principe-afspraken worden deze middelen beschikbaar gesteld aan Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Omdat omvang van het bedrag onduidelijk is hebben we in dit overzicht een P.M. post opgenomen. 2022 -

2023

2024

2025

2026

3. Septembercirculaire 2022: vanuit het Rijk hebben we extra middelen gekregen voor verlengde pleegzorg voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen. 2022 31 N

2023

2024

2025

2026

29

Exploitatie

Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief 4.6 Volksgezondheid 1. GGDrU heeft extra budget gevraagd als gevolg van prijs en loonontwikkelingen voor de basistaken plus jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar, toezicht WMO en forensische zorg. 2022 12 N

2023

2024

2025

2023

2024

2025

2026

3. Meircirculaire 2022: Rijksmiddelen gezond in de stad ten behoeve van versterken van de lokale aanpak van gezondheidsachterstanden. 2022 5N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk 4.7 WMO voorzieningen 1. Verwacht voordeel op het budget woon, vervoer en rolstoelen door minder woningaanpassingen. Grote woningaanpassingen zijn lastig te voorspellen. 2022 56 V

2023

2024

2025

2026

2. Verwacht voordeel op het budget PGB-WMO doordat er minder aanwas van nieuwe klanten is geweest, minder zorg is afgenomen dan beschikt (lagere verzilvering) en een uitstroom van klanten heeft plaatsgevonden naar zorg in natura of wet langdurige zorg. 2022 42 V

2023

2024

2025

3. Septembercirculaire 2022: uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten (verrekening met bestaand budget) 2022

2023 27 V

2024 29 V

2025 31 V

2026 29 V

2025

2026

2026

2. Minder uitgaven verwacht op het budget vrijwilligersondersteuning in verband met beperkte personele capaciteit in 2022 en het opstellen van nieuw beleid per 2023. Het nieuwe vrijwilligersbeleid is in 2022 vastgesteld en loopt voor een periode 2023 t/m 2025. 2022 20 V

H 2.3

2026

4. Overige voordelen op budget WMO maatwerkvoorzieningen: - Minder uitgaven doorbraakbudget € 13.000. - Minder uitgaven verwacht aan sociaal medische indicatie € 10.000. - Minder uitgaven verwacht aan kortdurend verblijf € 10.000. 2022 33 V

2023

2024

Deelprogramma participatie preventief 4.8 Participatie preventief (nieuwkomers) 1. Meircirculaire 2022: inburgering, einde lening inburgeringsplicht en leerbaarheidstoets. Conform afspraken met gemeente Veenendaal worden de ontvangen rijksbijdrage inzake de nieuwe wet inburgering beschikbaar gesteld. 2022 9N

2023 5N

2024 5N

2025 5N

2026 5N

2. Septembercirculaire 2022: asiel (inburgering). Conform afspraken met gemeente Veenendaal worden de ontvangen rijksbijdrage inzake de nieuwe wet inburgering beschikbaar gesteld. 2022 22 N

2023 49 N

2024 39 N

2025

2026

3. Septembercirculaire 2022: maatschappelijke begeleiding statushouders. Conform afspraken met gemeente Veenendaal worden de ontvangen rijksbijdrage voor de begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden beschikbaar gesteld voor de wet inburgering. 2022 40 N

2023

2024

2025

2026

30

Exploitatie

2022 23 V

Deelprogramma participatie maatwerk 4.9 Participatie gericht op werk 1. Voordeel op gemeentelijke bijdrage WSW in 2022. De bijdrage is lager vastgesteld. 2022 25 V

2023

2024

2025

2026

2. Voordeel op Re-integratie. Op basis van de huidige verwachte planning en aangegane verplichtingen tot het einde jaar 2022 voor de re-integratietrajecten verwachten we minder budget nodig te hebben dan begroot. 2022 30 V

2023

2024

2025

2026

4.10 Inkomensondersteuning (BUIG) 1. BUIG inkomsten: het definitief budget 2022 wijkt af van het nader voorlopig budget 2022. 2022 27 N

2023

2024

2025

2026

2. Reserve WWB: De hoogte van de reserve mag niet uitstijgen boven 20% van het door het Rijk toegekende budget. Op basis van het laatst toegekende budget vanuit het Rijk moet er € 23.000 vrijvallen.

2023

2024

2025

H 2.3

2026

3. Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon (WML) met 10,15% verhoogd. Hiervan is 2,10 procentpunt reguliere indexatie en 8,05 procentpunt een bijzondere verhoging. De hoogte van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies zal hierdoor stijgen. In de inkomsten die de gemeente Rhenen in 2023 vanuit het rijk ontvangt wordt met deze verhoging rekening gehouden. De hoogte van deze verhoging betreft nu nog een grove inschatting. Om deze reden volgt de verwerking in de P&C cyclus 2023. De ophoging van de inkomsten wordt ingezet om de hogere kosten te dekken. 2022

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma personeelskosten sociaal domein 4.11 Personeelskosten sociaal domein 1. Door vele recente personele mutaties en de inhuur die nodig was om onze dienstverlening op peil te houden, hebben wij nu geen kwalitatief goede beoordeling kunnen maken van de personeelsbudgetten. Bij de jaarrekening 2022 zullen we een volledige en juiste verantwoording van de personele en inhuurkosten sociaal domein geven. 2022

2023

2024

2025

2026

31

Programma 5 ECONOMIE & TOERISME Programma 5 - Economie & toerisme Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

1.113 N

1.197 N

1.147 N

1.147 N

1.145 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

1.113 N

1.209 N

1.147 N

1.147 N

1.145 N

0N

12 N

0N

0N

0N

Verschil geraamd resultaat

32

Exploitatie

PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME Toelichting politiek - bestuurlijk relevante bijstellingen

H 2.3

(€ x 1.000)

Deelprogramma Economische zaken 5.1 Economisch klimaat) 1. Food Valley: extra budget in 2023 voor personele capaciteit voor het opstellen van het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG). 2022

2023 12N

2024

2025

2026

33

Programma 6 VEILIGHEID & HANDHAVING

Programma 6 - Veiligheid & handhaving Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

2.191 N

2.270 N

2.285 N

2.284 N

2.283 N

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

2.203 N

2.307 N

2.322 N

2.321 N

2.320 N

12 N

37 N

37 N

37 N

37 N

Verschil geraamd resultaat

34

Exploitatie

PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING Toelichting overige bijstellingen

(€ x 1.000)

Deelprogramma Openbare orde en veiligheid 6.1 Openbare orde en veiligheid 1. In de begroting 2022 is een incidenteel budget van € 24.500 opgenomen voor de kosten van ondermijning. Dit budget is een restant van middelen die eerder aan de reserve budgetoverheveling zijn toegevoegd. De jaarlijkse kosten voor het ondermijningsbeeld bedragen € 5.000 structureel. In deze rapportage komt het incidentele budget in 2022 (na aftrek van de structurele lasten) te vervallen. Hiertegenover staat dat in de begroting een structureel budget van jaarlijks € 5.000 wordt opgenomen. Het incidentele voordeel van € 19.500 leidt ook tot een lagere ontrekking aan de reserve budgetoverheveling. Het geld dat niet meer nodig is uit de reserve is verantwoord in programma Overige Algemene dekkingsmiddelen. 2022 20 V

2023 5N

2024 5N

2025 5N

2026 5N

2. Het incidentele voordeel bij het ondermijningsbeeld zorgt ook voor een lagere onttrekking aan de reserve budgetoverheveling. 2022 20 N

2023

2024

2025

2026

Deelprogramma Handhaving 6.2 Integrale handhaving 1. Van de subsidieregeling ondersteuning naleving corona toegangsbewijzen is beperkt gebruik gemaakt. Dit betekent dat het hiervoor beschikbare budget met € 51.800 kan worden verlaagd. 2022 52 V

2023

2024

2025

H 2.3

6.3 Personeelskosten handhaving 1. Meircirculaire 2022: Er is structureel € 200 miljoen vrijgemaakt voor handhaving en veiligheid om onder meer de capaciteit van (wijk)agenten en BOA’s in de openbare ruimte te vergroten. Het extra geld is bedoeld voor de verdere professionalisering en een veilige taakuitvoering van de BOA’s en voor de uitbreiding van de capaciteit. Voor Rhenen gaat het om een structureel bedrag van € 32.000. In 2022 wordt dit budget voor € 12.000 aangesproken. Verder leidt de inhuur van de Boa's en de actualisatie van de personeelskosten handhaving tot een voordeel van € 2.000. 2022 10 N

2023 32 N

2024 32 N

2025 32 N

2026 32 N

2. Meircirculaire 2022: De algemene uitkering is in 2022 met € 1,797 miljoen verhoogd in verband met de tweede herziening van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III). De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Naar aanleiding van EPBD III is er een verplichting geïntroduceerd voor documenteren van de energieprestatie van een installatie, voor het installeren van zelfregulerende apparatuur per verblijfsruimte en voor laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Ook zijn de eisen voor de energieprestatie van technische bouwsystemen en de keuring van verwarmingsinstallaties en airconditioningssystemen aangepast. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving. Informatie over de jaren 2023 en verder volgt in een volgende circulaire. 2022 2N

2023

2024

2025

2026

2026

Van het Rijk is geld ontvangen voor de specifieke uitkering ondersteuning naleving corona toegangsbewijzen. Omdat hiervan beperkt gebruik is gemaakt zal € 51.800 terugvloeien naar het Rijk. 2022 52 N

2023

2024

2025

2026

35

Programma 7 OVERIGE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Programma 7 - Overige algemene dekkingsmiddelen Overzicht geraamd resultaat (€ x 1.000)

2022

2023

2024

2025

2026

Resultaten na najaarsrapportage 2022 en begroting 2023

36.442 V

37.026 V

36.786 V

37.687 V

34.882 V

Resultaten na budgetbijstellingen oktober 2022

37.900 V

37.081 V

36.423 V

37.545 V

35.484 V