Document · PDF

Bijlage 1 Begroting 2025-2028 digitaal

Raadsvergadering 5 november 2024, gemeente RhenenBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 202524.332 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Begroting 2025 1

PERSPECTIEFNOTA 2025–2028

Planning en Control cyclus 2025

BEGROTING 2025–2028

De raad stelt in juli 2024 de kaders voor de begroting 2025 vast, neemt een besluit over de beleidsvoornemens en neemt kennis van het financieel perspectief..

De raad stelt in november 2024 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2025 vast.

VOORJAARSRAPPORTAGE 2025

De raad neemt in het 3e kwartaal 2025 kennis van de voortgang van het beleid en stelt de aangepaste budgetten uit de begroting 2025 vast.

NAJAARSRAPPORTAGE 2025

De raad neemt in het 4e kwartaal 2025 kennis van de voortgang van het beleid en stelt de aangepaste budgetten uit de begroting 2025 vast.

JAARSTUKKEN 2025

Het college legt in het 3e kwartaal van 2026 verantwoording af aan de raad over het begrotingsjaar 2025.

INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.1 1.2 1.3 1.4

Visie op Rhenen Bestuur van de gemeente Rhenen Bericht van het college Beeld op hoofdlijnen

3. Paragrafen 6 8 12 14

2. Beleidsbegroting 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Inleiding Programma overstijgende thema’s Programma Bedrijfsvoering Programma Dienstverlening Programma Fysiek Programma Sociaal maatschappelijk Programma Economie & toerisme Programma Veiligheid & handhaving Programma Algemene dekkingsmiddelen

16 18 24 32 36 48 74 80 88

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10

Inleiding Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Subsidieverlening Duurzaamheid Openbaarheid

94 96 104 110 117 121 130 144 150 155 160

4. Financiële begroting 4.1 4.2 4.3 4.4

Inleiding Grondslagen Financieel beeld 2025 - 2028 Exploitatie Balans

162 164 166 178 185

5. Bijlagen 5.1

EMU-saldo

192

H1 ALGEMEEN

Visie op Rhenen

1.1 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de kerkgemeenschappen in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen, maar ook een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud geniet van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.

Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid In 2035 zijn er vlak bij het industrieterrein van Remmerden kleine en middelgrote milieuvriendelijke bedrijven bijgekomen. Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.

Ondanks goede isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits helaas nog steeds wel eens vast.

Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

FYSIEK

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM SOCIAAL

BEDRIJFSVOERING

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 24 september 2024.

Waarnemend burgemeester Corry van Rhee-Oud Ammerveld Portefeuille: Coördinatie bestuur en beleid Kabinetszaken, Openbare orde en veiligheid, Integrale veiligheid, (Juridische) handhaving, Versterken lokale democratie en participatie, Bedrijfsvoering Dienstverlening, Digitalisering/ digitale samenleving

Wethouder Gert van Laar Portefeuille: Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen, Ruimtelijke projecten, Beheer openbare ruimte, Riolering, Mobiliteit en bereikbaarheid, Nutsbedrijven, Grondbeleid, Vergunningverlening Projecten: Gezondheidscentrum Rhenen Rijnbrug Omdenken in ombuigingen Centrumplan Elst Kruispunt N233 / Achterbergsestraatweg

Wethouder Dick Poortinga Portefeuille: Welzijn, Volksgezondheid en sport, Kerngericht werken, Participatiewet / schuldhulpdienstverlening, Inburgering, Inclusie, Economie, Recreatie en toerisme, Evenementen, Cultuur (historie), IZA/GALA Projecten: Stadshaven Kwintelooijen

Wethouder Caroline Folmer Portefeuille: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugd, Onderwijs en kinderopvang, Basismobiliteit, Afvalverwerking, Duurzaamheid/ klimaat, Gemeentelijk Vastgoed, Milieu Projecten: Leefbaarheidsplan Elst Huiskamerplan Elst

Wethouder Bert Fintelman Portefeuille: Landelijk gebied/buitengebied en natuur, Financiën en belastingen, Regio Foodvalley, ODRU (tijdelijk)

Projecten: MFG Gastland GGin

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarstukken vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Bart van der Tang

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Leo Schenk

Richard Salari

Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henri Pabstvan 't Slot

Justin Hermsen

Dineke Jansen

Hugo van Kooten

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt

Eef Brouwer

Gert Jan van Leeuwen

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 24 september 2024.

Gabriëlle Geerts

Jon Agricola

1.3 BERICHT VAN HET COLLEGE

Beste inwoners, bedrijven en organisaties van Rhenen, De begroting voor 2025 ligt nu voor u en is anders dan voorgaande jaren. Zoals veel gemeenten hebben we te maken met grote financiële tekorten. We hebben maatregelen moeten nemen om ervoor te zorgen dat de begroting sluitend is en geen tekort heeft. Dit hebben we gedaan met zo min mogelijk impact voor u. Onze visie voor Rhenen in 2035 is duidelijk: samen met u maken we Rhenen, Achterberg en Elst nog mooier. Dit doen we door te blijven investeren in onze gemeente, met de financiële middelen die we daarvoor hebben. Dat wordt de komende jaren uitdagender dan voorheen. En dat zal u als inwoner soms gaan merken.

We staan voor moeilijke keuzes De middelen die wij nu van het Rijk krijgen vragen om keuzes ten aanzien van de taken die wij moeten uitvoeren. We proberen de gevolgen voor u zoveel mogelijk te beperken. Een deel van de tekorten dekken we nu met onze eigen middelen, maar dit is niet eindeloos houdbaar. We blijven investeren in wat echt nodig is, maar eerlijk is eerlijk: er moeten uiteindelijk moeilijke beslissingen worden genomen. Dit geldt ook voor onze zorg en ondersteuning, door de stijgende kosten bekijken we welke zorg echt noodzakelijk is. Ook ontkomen 12

Bericht van het college

we niet aan een stijging van de woonlasten door de hogere kosten. Uiteindelijk beslist de gemeenteraad wat het beste is voor onze gemeente. Rhenen is een plek waar mensen naar elkaar omkijken Ondanks de financiële druk blijven we ons inzetten om de betrokkenheid in Rhenen, Elst en Achterberg te behouden en te versterken. Daarom pakken we het welzijnswerk voor jong en oud in 2025 breder aan, met één samenhangende opdracht waarin cultuur, sport en welzijn nauw samenwerken. Ook ontwikkelen we in 2025 een beleidskader om voldoende ruimte te bieden voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Een plek waar dit al kan, is het nieuwe Multifunctioneel Gebouw Rhenen (MFG), dat in juli 2025 volledig klaar is. De gemeente blijft binnen haar verantwoordelijkheid zorgen voor voor bestaanszekerheid, zodat inwoners genoeg inkomen, huisvesting en toegang tot zorg hebben. Ook zetten we meer in op het versterken van basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden. We ondersteunen ervaringsdeskundigen, maken regelingen en hulp beter vindbaar en zorgen ervoor dat preventie aansluit bij de leefwereld van de inwoners. Samen bouwen aan een duurzame toekomst Duurzaamheid, circulair denken, de energietransitie, het verminderen van afval en klimaatverandering staan hoog op de agenda. In 2025 onderzoeken we de haalbaarheid van een warmtenet in Rhenen en Elst.

Daarnaast is er een isolatieactie gestart om huiseigenaren van slecht geïsoleerde woningen te ondersteunen met advies en subsidies. We versterken de lokale economie op een manier die past bij de kleinschaligheid van Rhenen. De cultuur en historie van Rhenen, Elst en Achterberg koesteren we, nu en in de toekomst. In 2025 maken we verschillende uitzichtpunten aantrekkelijker, zodat iedereen hiervan kan genieten. Daarnaast werken we de komende jaren aan een betere infrastructuur en vlotte verkeersdoorstroming, wat zorgt voor een goede bereikbaarheid van de stad en de omliggende kernen. Samen met de provincie maken we plannen voor een veiligere doorstroming bij de kruising Achterberg en de verbreding van de Rijnbrug.

H 1.3

Samenhang tussen ruimtelijke opgaven We staan voor grote opgaven, zoals de energietransitie, woningbouw, landbouwtransitie, klimaatadaptatie en bereikbaarheid. Veel van deze opgaven vragen om ruimte. Daarom zorgen we ervoor dat we deze opgaven goed op elkaar afstemmen en in balans zijn. We doen dit in samenwerking met de provincies, de regio Foodvalley en onze buurgemeenten. De agrarische identiteit speelt een grote rol in onze gemeente. Daarom werken we samen met onze agrariërs om een goede balans tussen natuur, landbouw en ruimtelijke ontwikkelingen te vinden. Wonen in Rhenen is van grote waarde Tot 2030 is het doel om tussen de 500 en 1.000 woningen te realiseren, met de ambitie hebben om tot 2026 versneld 150 woningen bouwen voor mensen die moeilijk een betaalbare woning kunnen vinden. Begin 2025 worden de eerste 15 flexwoningen opgeleverd aan de Binnenweg. En werken we verder aan flexwoningen op andere locaties. Het nieuwe gezondheidscentrum, waarvoor de huurovereenkomst is getekend, wordt in 2026 opgeleverd en krijgt 38 appartementen. Verder zetten we in 2025 de eerste stappen voor een wonen met 24-uurszorg locatie. We blijven onze dienstverlening verbeteren Dit doen we vooral door goed te luisteren naar de informatiebehoeften van onze inwoners. En door meer digitale mogelijkheden aan te bieden. Dit helpt ons inwoners sneller en beter van dienst te zijn.

Ook maken we de aanvraagprocedures korter en simpel. En vereenvoudigen en automatiseren we processen. Laten we samen blijven werken aan een mooier Rhenen! Dit zijn de belangrijkste onderwerpen waar we in 2025 samen met de gemeentelijke organisatie, onze partners en inwoners aan gaan werken. Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen er graag meer over. Met hartelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Rhenen

1.4 BEELD OP HOOFDLIJNEN 1.4.1 Beeld Rijk

1.4.2 Beeld Gemeente

Prinsjesdag 2024 Op Prinsjesdag heeft het nieuwe kabinet haar plannen gepresenteerd. Die plannen zijn ook van invloed op het beleid en de financiën van gemeenten. Daarom geven wij hier in de begroting kort aandacht aan. Nederland wordt nog steeds gezien als een van de welvarendste landen ter wereld. De Nederlanders zijn over het algemeen tevreden over het leven. De economie groeit, het werkloosheidspercentage is laag en de koopkracht van huishoudens verbetert. Tegelijkertijd vragen mensen zich af of ze hun rekeningen nog kunnen betalen, anderen kunnen geen huis vinden en maken zich zorgen over de asielinstroom of hun veiligheid. Ondernemers vragen zich af of risico nemen nog wel loont. Verder heeft Nederland te maken met schaarste: er is een tekort aan personeel, ruimte, en de overheidsfinanciën verslechteren. Het kabinet zet met de miljoennota een eerste stap in de beheersing van de overheidsfinanciën. Om de welvaart nu en in de toekomst te waarborgen wil het kabinet een concurrerende economie en groene groei stimuleren. Veel van de hiervoor genoemde uitdagingen zien wij ook op lokaal niveau terug. Echter zorgen een schaarste aan financiële middelen en personele capaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van de maatschappelijke opgaven en overige bestuurlijke ambities steeds meer begint te knellen.

Als het kabinet samen met gemeenten voortgang wil boeken op belangrijke dossiers dan zullen de ambities en middelen meer in balans moeten worden gebracht. Helaas zien gemeenten dit nog niet terug in de uitkomsten van de septembercirculaire.

Uitvoering opgaven en ambities knellen door tekort aan middelen In het regeerakkoord staat dat het kabinet graag met gemeenten wil samenwerken aan de maatschappelijke opgaven zoals de woningbouwopgave, klimaatadaptatie en bestaanszekerheid. De haalbaarheid van deze opgaven staat onder druk omdat de ambities niet in evenwicht zijn met de beschikbare middelen en uitvoeringscapaciteit. Dit zien we als gemeente terug in de vorm van begrotingstekorten, ombuigingen op het bestuursprogramma en de keuzes die we kunnen maken in de perspectiefnota. Die keuzes zijn alleen gericht op de strikt noodzakelijke beleidsvoornemens. Ruimte om extra te investeren in de maatschappelijke opgaven en overige bestuurlijke ambities is er niet.

1.4.3 Financiële positie Een gezonde financiële positie is belangrijk om te kunnen blijven investeren in de samenleving. De meerjarige resultaten waren voorafgaand aan de perspectiefnota redelijk tot goed te noemen. Wel zagen we signalen die erop wezen dat de druk op de financiële positie van de gemeente aan het toenemen was. Denk bijvoorbeeld aan de toenemende kosten van de (jeugd)zorg die een structureel karakter bleken te hebben. In de perspectiefnota veranderde het beeld over de resultaten met 180 graden. Het gemiddelde tekort over de jaren 2025 – 2028 kwam uit op € 3,7 miljoen. Naast de toenemende kosten van de jeugdzorg zagen we ook de kosten van de bijstand en minimaregelingen (w.o. gebruik cunerapas) sterk stijgen. Gelijktijdig daalde de uitkering van het gemeentefonds. Bij het opstellen van 14

Beeld op hoofdlijnen

de begroting zijn de gemiddelde resultaten per jaar € 0,4 miljoen nadeliger geworden. Zie hiervoor de tabel onderaan deze pagina. De ratio's over de de schuldpositie, solvabiliteit en weerstandsvermogen zijn acceptabel. In de ontwikkeling van deze kengetallen is geen rekening gehouden met de gevolgen van onderwerpen die nog niet in de besluitvormende fase zitten. Voorbeelden hiervan zijn: ontwikkeling stadshaven en omgeving, herinrichting Candia en de financiële gevolgen van het integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs. Voor meer informatie over de financiële positie verwijzen wij u naar pagina 164. In de begroting 2025 is voor alle jaren sprake van nadelige begrotingsresultaten*. (x € 1.000) A. Geraamde resultaten 2025 - 2028*

2025

2026

2027

2028

3.442 N 4.677 N

4.434 N

3.959 N

*In de gepresenteerde begrotingsresultaten zijn de voorgestelde ombuigingen niet verwerkt. Alle informatie over de ombuigingen vindt u in bijlage 2 bij het bestuurlijk voorstel. Omdat de meicirculaire jaarlijks het uitgangspunt vormt voor de begroting zijn de uitkomsten van de septembercirculaire niet in de resultaten verwerkt. Op pagina 167 zijn de voorlopige uitkomsten van deze circulaire wel gepresenteerd zodat u die kunt betrekken bij de besluitvormging over de (meerjaren)begroting 2025 – 2028. De meerjarige resultaten liggen, met uitzondering van 2025, niet in lijn met het gepresenteerde beeld uit de perspectiefnota 2025. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de resultaten 2025-2028 weergegeven met als vertrekpunt de resultaten uit de perspectiefnota 2025. Verloop resultaten na de perspectiefnota (in € x 1.000) A. Resultaten perspectiefnota 2025-2028 B. Financiële bijstelling na PPN 2025 C. Geraamde resultaten 2025 – 2028

2025

2026

2027

2028

3.385 N

4.188 N

3.780 N

3.405 N

57 N

489 N

653 N

554 N

3.442 N

4.677 N

4.434 N

3.959 N

In de tabel hierna ziet u de grootste financiële bijstellingen die bij het opstellen van de (meerjaren)begroting 2025 - 2028 hebben plaatsgevonden:

Financiële mutaties bij opstellen begroting

2025

2026

2027

2028

Uitkering gemeentefonds

1.295 V

1.059 V

1.069 V

1.021 V

Bijstelling loonkosten en inhuur

1.002 N

607 N

Kosten jeugdzorg en WMO

699 N

Leges omgevingsvergunning

340 V

179 V

Noodzakelijk beleidsvoornemens (PPN 2025)

135 N

Toename kosten bijstandverlening

300 N

Rentevoordeel leningen o/g

120 V

149 V

147 V

188 V

Voordeel SPUK opvang ontheemden

380 V

30 V

Overige verschillen

56 N

165 N

128 N

22 N

Totaal

57 N

489 N

653 N

554 N

H 1.4

Financiële zorgen voor de toekomst: ombuigingen zijn nodig De financiële positie van de gemeente staat onder druk. Meerjarig bedraagt het gemiddelde tekort € 4,1 miljoen per jaar. Gemeenten hebben weinig beleidsvrijheid omdat zij veel taken namens het Rijk uitvoeren. Beleidsvrijheid is circa 20% van de uitgaven die gemeenten doen. Voorbeelden hiervan zijn: welzijnsactiviteiten, cultuur en sport. We staan met elkaar voor een forse uitdaging om de tekorten op te lossen en een solide financiële positie voor de toekomst te realiseren. Daarbij kunnen wij inhoudelijke keuzes die inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties raken niet voorkomen, maar waar het kan wel zoveel mogelijk beperken. Ombuigingen 2025 en verder Om ook in de toekomst te kunnen investeren in een mooi Rhenen zijn ombuigingen onvermijdelijk. We zullen met elkaar aan de slag moeten om de financiële positie van Rhenen toekomstbestendig te maken. Dit vraagt om een hernieuwde balans tussen beleid, organisatie en middelen. Het proces van de ombuigingen bestaat uit twee fases: a. Fase 1: ‘korte klap’ die gericht is op het verminderen van het tekort 2024 en het sluitend maken van de jaarschijf 2025 uit de begroting. De impact van de ombuigingen op inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven willen wij in dit stadium zoveel mogelijk beperken. b.

Fase 2: richt zich op een solide financiële positie op de lange termijn. Hierbij is het doel om bij de perspectiefnota 2026 voor alle jaren een structureel en reëel sluitende begroting te presenteren.

H2 BELEIDSBEGROTING

Beleidsbegroting

Inleiding Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. Het programmaplan heeft: a. Programma-overstijgende thema’s: duurzaamheid en woningbouw b. 7 reguliere programma’s Programma-overstijgende thema’s De twee thema’s die de programma’s overstijgen zijn duurzaamheid en woningbouw, beide door de landelijke overheid als zeer urgent aangemerkt. Deze thema’s vereisen niet alleen inzet van overheden, maar ook bijdragen van maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners.

Programma’s De 7 programma’s vormen een vast onderdeel van de begroting. Een programma is een samenhangende set van activiteiten om bestuurlijke doelen te bereiken. Elk (deel) programma is opgebouwd rond zes vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we doen? Welke ontwikkelingen zien we? Wat meten we? Wie hebben we nodig? Wat kost het? Elk programma start met een korte inleiding, gevolgd door het maatschappelijk doel en sluit af met een financieel overzicht.

Kenmerken van programma-overstijgende thema's: a. Ze raken meerdere beleidsterreinen of leefdomeinen. b. Ze zijn gericht op de toekomst, vaak op de lange termijn. c. Ze hebben grote invloed op de samenleving.

Deelprogramma’s Deelprogramma’s zijn verdere uitwerkingen van de programma’s. Elk deelprogramma bevat de beleidsdoelen, reguliere activiteiten, mogelijke noodzakelijke beleidsvoornemens, samenwerkingspartners (verbonden partijen), indicatoren en een financieel overzicht.

De programma-overstijgende thema’s en programma’s zijn onderling verbonden. Voor duurzaamheid is ook een koppeling gemaakt met de paragraaf. Dit helpt het bestuur om beter overzicht te krijgen van de beschikbare informatie en de voortgang richting de gestelde doelen. Als deze aanpak bevalt, kunnen we in de toekomst vraagstukken themagerichter aanpakken.

Indicatoren Met indicatoren meten we de voortgang van doelen. In de begroting 2025 zijn alleen de wettelijk verplichte BBV-indicatoren opgenomen. Deze zijn, indien relevant, zichtbaar in het (digitale) document. Overige indicatoren zijn te vinden via een digitale link of QRcode. Paragrafen De paragrafen geven een samenvatting van de programma’s en bieden een overzicht van informatie die verspreid in de programma’s is opgenomen. Ze geven de raad een extra instrument om beleid vast te stellen en de uitvoering te controleren.

2.0 Programma-overstijgende thema’s A. Duurzaamheid Het besef dat we op een duurzamere manier met onze aardbol om moeten gaan wordt steeds groter. Met een groeiende wereldbevolking en toenemende welvaart groeit de ‘menselijke voetafdruk’. Er worden steeds meer grond-, voedings- en brandstoffen gebruikt en we hebben steeds meer ruimte nodig. Verhoudingen worden verstoord en natuurlijke bronnen raken op. Bekend voorbeeld is de fossiele brandstoffen die wij gebruiken om energie op te wekken. De CO2 die hierin is opgeslagen komt door de relatief korte tijd waarin wij het verbranden versneld vrij. Waardoor we bijdragen aan een versnelde verandering van ons klimaat. Daarnaast raken deze fossiele en ook vele andere grondstoffen op en levert de winning van deze stoffen steeds meer problemen op, zowel op sociaal en maatschappelijk vlak als voor de natuur.

Om met zoveel mogelijk landen samen te werken aan dit mondiale probleem heeft ook Nederland in 2015 ingestemd met het mondiale Parijsakkoord. Net als andere landen moet Nederland een flinke inspanning leveren om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden en liever nog anderhalve graad. Klimaatakkoord Hoe Nederland dit gaat doen is vastgelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord. In dit akkoord staan afspraken voor verschillende sectoren: elektriciteit, bebouwde omgeving, industrie, mobiliteit, landbouw en landgebruik. Deze afspraken hebben als doel de CO2 uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft (49% met een inspanningsverplichting van 55% volgens het Fit For 55 programma vanuit de EU) ten opzichte van 1990.

Programma overstijgende thema's

Meer schone stroom opwekken en gebruiken

Altijd genoeg stroom

Energie uit zon en wind is weersafhankelijk, daarom slaan we ook energie op d.m.v. - batterijen - waterstof

Elektriciteitscentrales - stand-by als reservecapaciteit

Burgerparticipatie, bewoners denken en doen mee

Meer energie uit wind - duurzame stroom voor industrie, bedrijven, elektrische auto’s en huizen

Meer energie uit zon - duurzame stroom uit zonneparken - zonnepanelen op huizen, gebouwen en rijksgronden (o.a. geluidswallen)

Omgevingsfonds - bewoners delen mee in opbrengst

Im- en export van duurzame stroom

Slim laden - als de zon schijnt - als het waait

Slimme netwerken

H 2.0

terstof

Autobatterij als opslag

Participatie - bewoners denken mee en doen mee

Coöperatie - bewoners financieren samen energieprojecten

ELEKTRICITEIT 19

Programma overstijgende thema's

Klimaatadaptatie Door de klimaatverandering veranderen de weersomstandigheden en daarop passen wij onze fysieke leefomgeving aan. In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staan alle projecten en maatregelen die ervoor gaan zorgen dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Duurzaamheid in Rhenen In Rhenen is duurzaamheid verdeeld over vier pijlers. Drie pijlers vormen de “duurzaamheidsboom” (zie figuur): • energieneutraal, • circulaire economie en • klimaatbestendigheid. In de vierde pijler zijn de overkoepelende maatregelen opgenomen, die betrekking hebben op meerdere pijlers uit de duurzaamheidsboom. Elke tak van de “duurzaamheidsboom” kent zijn eigen werkzaamheden, die bijdragen aan het duurzamer en klimaatbestendiger maken van de gemeente Rhenen. Door het besparen van energie, het duurzaam opwekken van energie en een zorgvuldig gebruik van grondstoffen, willen we de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegengaan. Door de gemeente ruimtelijk adaptief in te richten, zorgen we er tegelijkertijd voor dat we voorbereid zijn op weersextremen als gevolg van de klimaatverandering. De werkzaamheden worden integraal afgestemd en gemeentebreed uitgevoerd.

H 2.0

Hierna zijn per pijler voorbeelden gegeven van activiteiten/maatregelen die de gemeente in 2025 gaat uitvoeren om Rhenen duurzamer te maken. Als een maatregel betrekking heeft op meerdere pijlers dan zijn deze na de toelichting weergegeven in de rubriek “Overstijgende maatregelen”. Achter iedere maatregel staat het deelprogramma waarin de maatregel verder is uitgewerkt. In de paragraaf duurzaamheid is een totaaloverzicht overzicht opgenomen van de activiteiten die de gemeente op gebied van duurzaamheid onderneemt.

Pijler 1 - Energieneutraal 1.1 Energietransitie lokaal Voorbeelden van maatregelen/activiteiten in 2025 zijn: a. Uitwerkinging en planvorming verduurzaming gemeentelijk vastgoed (deelprogramma 1.3 - Facilitair). b. Beslissen of de initiatieven voor een zonneveld bij de Nude en Remmerden gerealiseerd kunnen worden (deelprogramma 3.2 – Ruimtelijke ontwikkeling). c. Zie deelprogramma 2.3.3 Duurzaamheid, voor overige maatregelen, zoals rond de Regionale Energiestrategie (RES) en de warmtetransitie.

Pijler 2 - Circulaire economie Voorbeelden van maatregelen/activiteiten in 2025: a. Uitvoeren maatregelen uit het afval- en grondstoffenbeleid ‘Samen op weg naar minder afval’ (deelprogramma 3.1 – Verkeer en openbare ruimte).

Pijler 3 - Klimaatbestendig Rhenen Voorbeelden van maatregelen in 2025: a. Verdere uitvoering geven aan de campagne “ga Rhenen ontstenen en vergroenen” (deelprogramma 3.1 - Verkeer en openbare ruimte). b. Fysieke maatregelen om voorbereid te zijn op de toename van buien zowel qua intensiteit en omvang en het tegengaan van hitte (deelprogramma 3.1 Verkeer en openbare ruimte). c. Voortzetten overige maatregelen zoals het project ‘Heuvelrugtuinen’. Ook zijn in het meerjaren-onderhoudsplan de vervangingsinvesteringen aangepast waardoor klimaatadaptatie erin is verwerkt.

Pijler 4 – Overkoepelende maatregelen a. Convenant Toekomstbestendig Bouwen (2.3.2 Ruimtelijke ontwikkeling). b. Bestrijding energiearmoede (deelprogramma 2.3.3 – Duurzaamheid). 20

Programma overstijgende thema's

Een totaaloverzicht wat we in 2025 gaan doen om Rhenen weer een stukje duurzamer te maken is te vinden in de paragraaf duurzaamheid. Tot slot, een duurzaam Rhenen realiseren we niet alleen. Daarom wordt er op allerlei manieren samengewerkt met o.a. provincies, gemeenten regio Foodvalley, energieloket, energiecoöperaties, Rhenam, netbeheerders, waterschappen en natuurlijk ondernemers, maatschappelijke organisaties en de inwoners van de gemeente Rhenen.

H 2.0

Toekomstbestendig buitengebied Duurzaamheid omvat meer dan deze vier pijlers. Gezien het groene karakter van Rhenen, de druk op de natuur en de actuele ontwikkelingen binnen de landbouw is het belangrijk om ook natuur en landbouw hierbij een plek te geven. De waarden natuur en landschap staan door bijvoorbeeld opgaven rond landbouw, water, de energietransitie, verstedelijking, mobiliteit en recreatie onder druk. Om het mooie van Rhenen te behouden is het daarom noodzakelijk om in te zetten op een integraal en toekomstbestendig buitengebied.

H 2.0

Programma overstijgende thema's

Woningbouwopgave in perspectief in 2025

monitoring van de woningbouw, de huisvesting van

actualiseren. Vooruitlopend op nieuwe wetgeving wordt

Landelijk

aandachtsgroepen, het beter benutten van de bestaande

deze visie breder ingestoken met bijvoorbeeld een thema als

In het regeerprogramma van het nieuwe kabinet wordt voort-

voorraad, standaardisering van bouwstromen en aan

wonen met zorg. Het wordt daarmee een volkshuisvestings-

geborduurd op de aanpak van het vorige kabinet voor wat

toekomstbestendig bouwen.

programma. Dit volkshuisvestingsprogramma zal de basis

betreft het terugdringen van het woningtekort. Het doel is om

Het bouwen van woningen in de Regio Foodvalley heeft

zijn voor nieuwe (meerjaren) prestatieafspraken met

jaarlijks 100.000 woningen te realiseren, zowel in de vorm van

grote gevolgen voor de verkeersdruk. Binnen de regio

woningcorporatie Rhenam Wonen. Lees meer hierover in

grootschalige woningbouw als een “straatje erbij”. Het kabinet

wordt de komende tijd verder samengewerkt aan de

deelprogramma 3.2 ruimtelijke ontwikkeling.

wil meer betaalbare en passende woningen laten ontwikkelen

Bereikbaarheidsagenda 2023-2026. Hierin worden de

en wil duidelijke afspraken maken over welke woningen waar

regionale uitdagingen op het gebied van verkeer vertaald naar

Mobiliteit

en voor wie moeten worden gebouwd. Daarnaast wil het

concrete projecten waar de komende jaren aan gewerkt gaat

Het bouwen van woningen betekent ook dat er extra verkeer

kabinet de woningbouw versnellen en belemmeringen van

worden. Daarbij wordt ook de verwachte toename van verkeer

te verwachten is. We moeten ons de komende jaren gaan

woningbouw verminderen. Ook wil men inzetten op het beter

als gevolg van de verstedelijking meegenomen.

voorbereiden op de komst van de extra woningen, waarbij de

benutten van de bestaande gebouwen en het verbeteren van de leefbaarheid.

H 2.0

uitdaging is om bestaande problemen op te lossen. Daarbij Lokaal

kan niet altijd meer voor het faciliteren van alle vervoers-

Ook in onze gemeente willen we bijdragen aan de woning-

middelen gekozen worden. We moeten meer ruimte creëren

Regionaal

bouwopgave in regio Foodvalley. In de Visie op Rhenen staat

voor fiets en openbaar vervoer om de druk op de autowegen

In de regio’s Arnhem/Nijmegen en Foodvalley (ANF) wordt al

dat we een onderzoek gaan doen naar de wenselijkheid en

te verminderen. Daarmee verbeteren we de doorstroming

sinds 2020 samengewerkt aan de verstedelijkingsstrategie

haalbaarheid van een nieuwe woonkern met zelfstandige

én zetten we ons in om de klimaatdoelstellingen te halen,

met als doel om in deze regio’s 100.000 woningen te realiseren

basisvoorzieningen in het Binnenveld. Dit verkennende onder-

zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord. Lees meer hierover in

tot 2040. Voor de regio Foodvalley gaat het daarbij om 40.000

zoek starten we in 2025. Hierbij kijken we breder naar de

paragraaf deelprogramma 3.1 verkeer en openbare ruimte.

woningen. Er wordt in acht deelgebieden samengewerkt aan

opgaven in het gebied. Zoals ontwikkelingen in het landelijk

gebiedsgerichte uitwerkingen. Voor de gemeente Rhenen

gebied, mobiliteit, natuur en verstedelijking. We gaan

Project Versnelde woonopgave

betekent dit de komende tijd een verdere uitwerking van

onderzoeken hoe we deze opgaven met elkaar in balans

De gemeente Rhenen heeft in 2022 de ambitie uitgesproken

mogelijke woningbouw in het deelgebied “Foodvalley-zuid”

kunnen brengen. Dit onderzoek komt voort uit de Visie op

om in de periode tot 2026 snel 150 woningen te realiseren voor

samen met de gemeenten Ede, Veenendaal en Wageningen.

Rhenen. Lees meer hierover in paragraaf 2.3.2, deelprogramma

doelgroepen die in de huidige woningmarkt moeilijk aan een

Op 8 maart 2023 is de regionale woondeal met het Rijk en

ruimtelijke ontwikkeling. Bij de ontwikkeling van woningen

betaalbare woning kunnen komen.

de regio Foodvalley ondertekend met de intentie om bij

kijken we breder naar de leefomgeving. Zodat ook de

Begin 2025 verwachten we de oplevering van flexwoningen aan

nieuwbouw te streven naar 30% sociale huurwoningen en in

leefomgeving van mensen uitnodigt om te bewegen en te

de Binnenweg en vervolgens zal in 2025 verder worden gewerkt

totaal 2/3e betaalbare woningen. Inmiddels wordt gewerkt

ontmoeten, zoals ook in de Visie op Rhenen staat beschreven.

aan de ontwikkeling van flexwoningen op andere locaties.

aan een herijking van de woondeal die naar verwachting

In 2025 wordt dan ook het beleid voor Bewegen, Ontmoeten,

in 2025 zal worden bekrachtigd. De nieuwe woondeal

Sporten en Spelen ontwikkeld (voorheen speeltuinbeleid

Daarnaast is en wordt binnen het project van de Versnelde

bestaat uit een afsprakenkader over ouderenhuisvesting en

genoemd). Lees meer hierover in deelprogramma 4.3

Woonopgave gezocht naar mogelijkheden van transformatie

toekomstbestendig bouwen.

maatschappelijke ondersteuning preventief.

van bestaand vastgoed met name voor de opvang van Oekraïners en overige vluchtelingen. In 2025 verwachten we

Verder wordt er binnen de Regio Foodvalley sinds 2014 via

Volkshuisvestingsprogramma Rhenen (voorheen woonvisie)

zowel de oplevering van woonruimte aan de Herenstraat

de regionale woonagenda samengewerkt op het gebied

De woonvisie “Kiezen voor Rhenen” is vastgesteld in 2018 en in

als een doorstroomlocatie voor statushouders. Lees meer

van wonen. Met deze agenda werken we aan een betere

2021 geactualiseerd. Het college wil deze in 2025 opnieuw

hierover in deelprogramma 3.2 ruimtelijke ontwikkeling. 23

Programma 1

BEDRIJFSVOERING

Programma Bedrijfsvoering

H 2.1

Inleiding Bedrijfsvoering ondersteunt het bestuur en de gemeentelijke organisatie bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma's zijn opgenomen. Dit programma bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Organisatie en Facilitair. Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten 2025 - 2028 (in € x 1.000) Bestaand beleid Noodzakelijke beleidsvoornemens 2025 - 2028 (bedragen gereserveerd in deelprogramma 7.2) 1. Digitale transformatie (Deelprogramma 1.3)

2025

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

11.951 N

60 V

11.891 N

11.542 N

11.679 N

11.660 N

2025

2026 10 N

2027 10 N

2028 10 N

10 N

2. Zorgplicht medewerkers (Deelprogramma 1.3)

25 N

3. Duurzame inzetbaarheid (Deelprogramma 1.3)

25 N

Totaal

60 N

60 N 25

1.1 Deelprogramma BESTUUR Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het opstellen en uitvoeren van beleid dat van belang is voor de inwoners waarbij de raad de kaders stelt, het budgetrecht heeft en de uitvoering van het beleid door het college controleert. 1.1.1. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben mogelijkheden om hun bijdrage te leveren aan het beleid en de plannen. Daarbij zijn we helder en voorspelbaar over onze processen en over de gelegenheid voor participatie.

1.1.2. We maken zo goed mogelijk gebruik van de kennis en capaciteit van de samenleving. 1.1.3. We vervullen een actieve rol bij het behartigen van de Rhenense belangen in de verschillende (regionale) netwerken. 1.1.4. Bij het maken en uitvoeren van beleid is aandacht voor alle doelgroepen. 1.1.5. We onderzoeken de mogelijkheden om regels te kunnen verminderen. Regels die overblijven zijn helder, begrijpelijk en voegen waarde toe. 26

Programma Bedrijfsvoering

H 2.1

Wat gaan we ervoor doen?

a. Reguliere activiteiten De reguliere werkzaamheden in deelprogramma Bestuur richten zich op: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de bestuurlijke samenwerking. b. Activiteiten 2025 Voor een toelichting op de activiteiten 2025 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Wie hebben we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Food Valley verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 132.

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

1.915 N

1.966 N

1.969 N

1.975 N

1.2 Deelprogramma ORGANISATIE Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel

Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet. Een organisatie die samenwerkt met anderen op gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met hart voor Rhenen en de publieke zaak. 1.2.1. Het adequaat ondersteunen van de bestuursorganen bij het realiseren van hun ambities en plannen. . 28

Programma Bedrijfsvoering

H 2.1

Wat gaan we ervoor doen?

a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Organisatie richten zich op: Het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. b. Activiteiten 2025 Voor een toelichting op de activiteiten 2025 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

6.471 N

18 V

6.453 N

6.073 N

6.079 N

6.079 N 29

1.3 Deelprogramma FACILITAIR Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Bestuur, medewerkers en inwoners kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruik maken van de (interne) gemeentelijke voorzieningen.

1.3.1. We zorgen voor een fijn en veilig leef- en werkklimaat en voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente en de locatie op Remmerden. 1.3.2. Wij gaan veilig om met de gegevens van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en hebben onze informatieveiligheid en informatiehuishouding op orde. 30

Programma Bedrijfsvoering

H 2.1

Wie hebben we daarbij nodig?

Wat gaan we ervoor doen?

a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Facilitair richten zich op: Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de ondersteunende voorzieningen zoals informatisering & automatisering, facilitaire zaken en personeelsvoorzieningen (waaronder opleidingen en arbo-dienst).

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij RAZU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 133.

b1. Noodzakelijke beleidsvoornemens De noodzakelijke beleidsvoornemens bestaan uit: 1. Digitale transformatie 2. Zorgplicht medewerkers 3. Duurzame inzetbaarheid Via de link/qr-code hiernaast vindt u een

Toelichting noodzakelijke

inhoudelijke toelichting op deze onderwerpen

beleidsvoornemens

b2. Activiteiten 2025 Voor een toelichting op deze activiteiten verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering.

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid Noodzakelijke beleidsvoornemens 2025 - 2028 (bedragen gereserveerd in deelprogramma 7.2) 1. Digitale transformatie (Deelprogramma 1.3)

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

3.565 N

42 V

3.523 N

3.503 N

3.630 N

3.606 N

2025

2026 10 N

2027 10 N

2028 10 N

10 N

2. Zorgplicht medewerkers (Deelprogramma 1.3)

25 N

3. Duurzame inzetbaarheid (Deelprogramma 1.3)

25 N

Totaal

60 N

60 N 31

Programma 2

DIENSTVERLENING

Programma Dienstverlening

H 2.2

Inleiding De gemeente voert een aantal wettelijke (dienstverlenende) taken uit op het gebied van burgerzaken, verkiezingen en de Wet Open Overheid. De klant wordt bediend door één herkenbare ingang te bieden voor alle diensten en beleidsvelden. De personeelskosten van specifieke dienstverlening - zoals bijvoorbeeld WMO en vergunningverlening - zijn opgenomen in het betreffende programma. De gemeente wil inwoners, bedrijven en instellingen een doeltreffende en doelmatige dienstverlening geven, zodat de gemeente een dienstbare, toegankelijke, betrouwbare, moderne en daadkrachtige overheid is. Het programma Dienstverlening bestaat uit het deelprogramma Rhenense publieksbalie. Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

502 N

562 N

573 N

611 N 33

2.1 Deelprogramma

RHENENSE PUBLIEKSBALIE Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn tevreden over de publieke dienstverlening. 2.1.1. Onze inwoners weten zich gehoord en ondersteund in hun vragen aan de gemeente. 2.1.2. We zijn goed bereikbaar en communiceren open, deskundig en duidelijk.

2.1.3. Onze (digitale) dienstverlening is veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. 2.1.4. We zijn waarderend en respectvol naar onze inwoners en gericht op het werken vanuit de bedoeling.

Programma Dienstverlening

H 2.2

Wat gaan we ervoor doen?

a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Rhenense publieksbalie richten zich op: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen. b. Activiteiten 2025 Piek reisdocumenten Het wordt de komende 5 jaar drukker aan de balie. Tot begin 2029 verwachten we een structurele piek in het aantal aan te vragen Nederlandse reisdocumenten. Deze piek is in 2023 gestart. De oorzaak van deze piek is gelegen is het feit dat de geldigheidsduur van Nederlandse reisdocumenten in 2014 is gewijzigd van 5 naar 10 jaar. Verdere digitalisering In 2023 en 2024 is de digitalisering ingezet. Onder andere zijn alle akten Burgerlijke Stand gedigitaliseerd. Deze digitalisering willen we voortzetten in 2025 door zoveel mogelijk producten van Burgerzaken digitaal aan te gaan bieden. Onder andere het digitaal mogelijk maken van geboorteaangifte en melding voorgenomen huwelijk. Dit zal een investering kosten, echter op de lange termijn zal dit ook leiden tot kostenbesparingen (denk aan besparing op de eventueel benodigde FTE). Ook zullen in 2025 de huidige werkprocessen onder de loep worden genomen. Dit is nodig omdat werkprocessen veranderen door de digitalisering.

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

502 N

562 N

573 N

611 N 35

Programma 3

FYSIEK

Programma Fysiek

Inleiding Het programma fysiek kent de deelprogramma’s verkeer en openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid. Verkeer en openbare ruimte In dit deelprogramma zijn de twee belangrijkste aandachtspunten: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het beheren van de openbare ruimte. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid per auto of fiets, maar ook de bereikbaarheid met het openbaar vervoer (spoor en bus). Dit deelprogramma omvat de wegen, waterwegen (beheer van sloten), fietspaden, verkeer, verkeersveiligheid, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het beheer van de openbare ruimte bestaat uit groenvoorziening (inclusief sportvelden), riolering, speelvoorzieningen, afvalverwerking en reiniging. Ruimtelijke ontwikkeling Dit deelprogramma omvat drie aandachtspunten, namelijk ruimtelijke ontwikkeling, ruimtelijke projecten, wonen en bouwen. Ruimtelijke ontwikkeling binnen de gemeente is met name gericht op het mogelijk maken van het comfortabel en betaalbaar wonen, nieuwbouw in inbreidingslocaties en nieuwe uitleg. Ook bestemmingsplannen vallen onder dit aandachtspunt.

H 2.3

Ruimtelijke projecten bevat onder andere de bouwgrondexploitaties. Bouwen en wonen is vooral gericht op de woningbehoefte van de inwoners. Het woonbeleid valt hieronder, maar ook de uitvoering en toetsing van vergunningaanvragen. Tenslotte vallen onder dit deelprogramma ook de activiteiten met betrekking tot de Omgevingswet, de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Duurzaamheid Dit deelprogramma gaat met name in op de beleidsmatige kant van duurzaamheid en milieu. Hieronder valt ook het beleid over ruimtelijke adaptatie. Ten slotte worden in dit deelprogramma ook de duurzaamheidsmaatregelen verantwoord die op meerdere pijlers betrekking hebben.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel

Het bevorderen en instandhouden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat gaat het kosten? Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid Noodzakelijke beleidsvoornemens 2025 - 2028 (bedragen gereserveerd in deelprogramma 7.2) 1. Transitiefase Omgevingswet (Deelprogramma 3.2)

2025

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

4.621 N

423 N

5.044 N

4.389 N

4.241 N

4.164 N

2025

2026 75 N

2. Omgevingsdienst regio Utrecht (Deelprogramma 3.2)

P.M.

Totaal

75 N

2027

2028

75 N

3.1 Deelprogramma

VERKEER EN OPENBARE RUIMTE Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een leefbare gemeente, met een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met bereikbare voorzieningen. 3.1.1 Een gemeente die verkeersveilig is, een goede doorstroming kent en bereikbaar is op elk moment van de dag met aandacht voor leefbaarheid en duurzaamheid. Het fietsgebruik wordt gestimuleerd en er is aandacht voor toekomstgerichte en integrale mobiliteit.

3.1.2 Rhenen is een prachtig groene gemeente met een goed onderhouden openbare ruimte en een veilige, schone en aantrekkelijke leefomgeving, inclusief voldoende speelvoorzieningen. Dit nodigt uit tot sociaal gedrag, verblijven en bewegen. 3.1.3 Bescherming van het milieu door de zorg voor een doelmatig beheer van afvalstoffen en een doelmatig beheer van afvalwater (veilige en milieuvriendelijke afvoer). 3.1.4 Elke burger heeft de mogelijkheid om begraven te worden in de gemeente Rhenen 38

Programma Fysiek

Wat gaan we ervoor doen?

H 2.3

De peiler 'fiets' van de mobiliteitsagenda wordt in 2025 uitgewerkt door het opstellen van een fietsbeleidsplan. Hiervoor is 30.000 euro gereserveerd. Doel is de verbetering van de fietsveiligheid en het vastleggen van een sterke netwerkvisie. Op basis hiervan kan het fietsnetwerk in de toekomst gericht versterkt worden.

a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Verkeer en openbare ruimte richten zich op: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. b. Activiteiten 2025 Mobiliteitsagenda Voor de uitwerking van de mobiliteitsagenda Rhenen is voor de periode 2024-2026 een bedrag van € 120.000 beschikbaar gesteld. Hiervan is € 60.000 in 2024 gebruikt voor onderzoeken voor het nieuwe parkeerbeleid. Ook in 2025 zijn we nog bezig met de uitwerking en afronding van het parkeerbeleid. Voor de uitwerking van de peiler 'OV en knooppuntontwikkeling' van de mobiliteitsagenda is een vervoerskundige visie op de ontwikkeling van de stationsknoop voorzien. Hiervoor is € 22.500 gereserveerd. In de nabije toekomst wordt er een breder ingestoken ontwikkelvisie op de stationsknoop opgesteld, waarin ook aandacht is voor de stedelijke ontwikkeling (zoals woningbouw) van het gebied, in samenhang met project Rijnbrug. Plan is om de vervoerskundige visie in deze bredere ontwikkelvisie in te passen. De peiler 'logistiek' van de mobiliteitsagenda wordt in 2025 uitgewerkt met een onderzoek naar de vrachtverkeersroutes door Rhenen heen. Hiervoor is € 7.500 gereserveerd. Dit bedrag is mogelijk onvoldoende.

De eerste stap in dit proces in een gezamenlijk onderzoek in samenwerking met de provincie Utrecht naar de hoeveelheid vrachtverkeer door de kernen van Rhenen en Elst.

Beeldkwaliteitsplan: op welk niveau onderhouden we openbare ruimte? De openbare ruimte beheren we integraal. In het Beeldkwaliteitsplan voor de openbare ruimte is aangegeven voor elk element (bijvoorbeeld groen en wegdek) wat de gewenste onderhoudskwaliteit is. In het huidige beeldkwaliteitsplan uit 2008 ontbreken voorzieningen en aanpassingen die gedaan zijn na vaststelling van het Beleidsplan Klimaatadaptatie en het Groenbeleidsplan. Een toename van ecologisch groen en aanleg van waterdoorlatende verharding is bijvoorbeeld niet opgenomen in de beeldkwaliteitssystematiek. In 2024 zijn we hiermee aan de slag geweest. De raad bepaalt begin 2025 door middel van het vaststellen van het beeldkwaliteitsplan: op welk niveau willen we de openbare ruimte onderhouden? En welke kosten horen hierbij?

Wie hebben we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Avu verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 134..

Wat gaat het kosten? 2025 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2026

2027

2028

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

2.432 N

176 V

2.257 N

2.334 N

2.263 N

2.256 N 39

H 2.3

Programma Fysiek

3.2 Deelprogramma

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel

Een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving, zoals het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied. 3.2.1 Het ontwerp van de openbare ruimte is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn van inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Het streven is een groenere leefomgeving in de kernen.

3.2.2 Rhenen realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het algemeen maatschappelijk doel. 3.2.3 Middels grondbeleid geeft de gemeente mede uitvoering aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling. 3.2.4 Er zijn voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoeften in verschillende levensfasen. In het volkshuisvestingsbeleid leggen we de verbinding met de ontwikkeling naar de participatiesamenleving (zelfredzaamheid/zelfstandigheid). Energietransitie vormgeven bij nieuwe en bestaande woningen en woningen bouwen in sociale en middeldure huur. 40

Programma Fysiek

Wat gaan we ervoor doen?

a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling richten zich op: principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. b1. Noodzakelijke beleidsvoornemens De noodzakelijke beleidsvoornemens bestaan uit: 1. Transitiefase Omgevingswet 2. Omgevingsdienst Regio Utrecht Via de link/qr-code hiernaast vindt u een

Toelichting noodzakelijke

inhoudelijke toelichting op deze onderwerpen

beleidsvoornemens

b2. Activiteiten 2025 Visie op Rhenen Eind 2023 is de Visie op Rhenen vastgesteld. Dit is een omgevingsvisie en toekomstvisie ineen. Het is de basis voor al het beleid dat de gemeente gaat ontwikkelen. In 2025 gaat het college aan de slag met het verder uitwerken van de Visie op Rhenen, waarbij er strategisch ruimtelijke keuzes in samenhang worden gemaakt. Zo wordt er een programma voor het landelijk gebied ontwikkeld. Hierin wordt duidelijk gemaakt op welke wijze het college de agrarische identiteit van onze gemeente wil behouden en waar dat kan versterken. Een ander beleidstraject dat voortkomt uit de Visie op Rhenen is de randzonevisie. In deze visie maakt de gemeente keuzes over de ruimtelijke inrichting van de randen rond de kernen van de gemeente Rhenen. In 2025 start het college het onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een nieuwe woonkern met zelfstandige basisvoorzieningen in het Binnenveld. Bij de voorbereiding en uitwerking van de bovenstaande ruimtelijke trajecten wordt de gemeenteraad betrokken.

H 2.3

Grondzaken Met alle grote ruimtelijke opgaven moeten we zorgvuldig omgaan met onze grond. Daarbij is het goed om, als kansen zich voor doen, vanuit strategische overwegingen grond te verkrijgen. Om strategisch grondbeleid verder uit te voeren is er in de tweede helft van 2024 een vacature 'adviseur grondzaken' opengesteld. Omgevingswet Al onze huidige bestemmingsplannen staan per 1 januari 2024 in het ‘tijdelijk’ deel van het omgevingsplan Rhenen. Voor concrete ontwikkelingen is er nu een format om het omgevingsplan op onderdelen te wijzigen. Denk bijvoorbeeld aan het omzetten van voormalige agrarische bedrijven naar een woonbestemming. Huidige wetgeving bepaalt dat we het tijdelijk deel uiterlijk 1 januari 2032 omgezet moeten hebben naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. Hiervoor omschrijven we in 2025 een plan van aanpak. In de perspectiefnota is structureel een budget van € 75.000 per jaar opgenomen voor het omgevingsplan. Aan de slag met voldoende geschikte woningen voor iedereen In Q1 2025 zal naar verwachting het volkshuisvestingsprogramma worden vastgesteld met daarin een concrete uitvoeringsagenda voor de periode tot 2028 zowel voor het onderwerp Wonen als voor het integrale onderwerp Wonen, welzijn en zorg. Vervolgens zullen we met Rhenam en de huurdersorganisatie aan de slag gaan met het maken van nieuwe prestatieafspraken voor de komende jaren.

Regionaal zal de bestaande woondeal tussen Rijk, provincies en regiogemeenten worden voorzien van bijlagen met geactualiseerde woningbouwaantallen en afspraken over ouderenhuisvesting en toekomstbestendig bouwen. Verder zal er in de regio samen met alle betrokken partijen worden gewerkt aan een afsprakenkader voor de huisvesting van aandachtsgroepen zoals door het Rijk is bepaald in het programma 'Een thuis voor iedereen'. Tot slot zal in de regio verder gezocht worden naar een geschikte locatie voor het project 'Anders Wonen' en zullen we, als deze locatie in Rhenen wordt gevonden, aan de slag gaan met de realisatie hiervan. Versnelde Woonopgave: nieuwe projecten in 2025 Rond de jaarwisseling van 2024/2025 zijn in ieder geval 55 flex-/tranformatiewoningen verbouwd/geplaatst of zijn de vergunningen uitgegeven (Nieuwe Veenendaalseweg 16 en Prattenburg 10 (in gebruik), Herenstraat (14, najaar 2025 gereed), Binnenweg (15, 41

Programma Fysiek

rond jaarwisseling 2024 gereed). De vooruitblik op 2025 hangt grotendeels af van de inzet in 2024 om enerzijds locaties beschikbaar te krijgen, en anderzijds investeerders (Rhenam, andere corporatie, commerciële partij, COA) te vinden. Met reservegelden kan de gemeente de onrendabele top van de business case voor flexwoningen verkleinen en daarmee een bijdrage leveren aan succes van de opgave. We leggen rond de jaarwisseling van 2024/2025 een notitie voor waarmee de raad integrale besluiten kan afwegen over locaties, investeerders, doelgroepen en de daarmee gepaard gaande kosten. Onderdeel van die notitie is ook de inzet van de bestaande reserve voor de Versnelde Woonopgave. De taakstelling vanuit de Spreidingswet is ook onder de Versnelde Woonopgave gevoegd. Hierover meer in deelprogramma participatie preventief. Grotere woningbouwprojecten Dokter Wallerstraat: De gebiedsvisie is in september aan de raad voorgelegd. Hierna is de intentie om in 2024 nog een intentieovereenkomst met Rhenam te tekenen voor de bouw. Daarna is de verdere planning: Anterieure overeenkomst medio 2025; omgevingsplan gereed eind 2025/2026; vergunningverlening in 2026; realisatie vanaf 2026/2027. Achterberg West fase 2: Plankosten worden verhaald op de initiatiefnemer op basis van de gesloten anterieure overeenkomst.

Bestemmingsplan onherroepelijk in 2024/2025 (afhankelijk van of er beroep is aangetekend tegen het bestemmingsplan); Daarna vergunningsverlening en realisatie. DAMKRO Elst: Naar verwachting wordt de ruimtelijke procedure voor dit woningbouwproject in 2025 afgerond. De vergunningverlening volgt dan in 2025/2026.

H 2.3

Franseweg 44-46: De planning is dat de bouw van deze 15 woningen in de loop van 2025 wordt afgerond. Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk. Dorpshuis Elst: Naar verwachting start in 2025 een nieuw verkoopproces. Verdere details zijn daar nog niet over bekend. Woudmees Elst: In 2025 worden de kaders voor de ontwikkeling afgerond en kan het verkoopproces verder voorbereid worden. Platanenlaan wonen met 24-uurszorg (locatie voormalige Springplank): In 2025 start naar verwachting de verkoopprocedure. De locatie is niet eerder dan de tweede helft van 2025 beschikbaar, vanwege het tijdelijke parkeren voor het MFG Rhenen. Informatieverstrekking woningbouwprojecten Per 1 juli 2024 is nieuwe wetgeving in werking getreden op basis waarvan gemeenten per 1 januari 2025 nieuwe taken krijgen op het gebied van informatieverstrekking, toezicht en handhaving met betrekking tot middeldure huurwoningen. We krijgen hiervoor incidenteel en structureel middelen wat duidelijk wordt in de septembercirculaire. De komende periode moeten we aan de slag met het plan van aanpak en de implementatie van het bovenstaande. Fusie ODRU-RUDU Er wordt toegewerkt naar één omgevingsdienst voor heel regio Utrecht. Hoofddoel is een robuustere uitvoeringsorganisatie voor vergunningen, toezicht en handhaving op het gebied van milieu.

Gezondheidscentrum: De huurovereenkomst tussen ontwikkelaar en zorgaanbieders is getekend. We hopen dat de bouw van het nieuwe gezondheidscentrum inclusief 38 appartementen in 2024 start. Achterberg Zuid (ongeveer 90 woningen): De planvorming is in volle gang, plankosten worden verhaald op de initiatiefnemer door middel van de intentieovereenkomst. Het sluiten van de anterieure overeenkomst is in 2025; planprocedure in 2025/2026, daarna vergunningsverlening/realisatie (vanaf 2027). Populierenlaan 2a: (10 woningen): De verwachting is dat de vergunning voor dit woningbouwproject in 2025 kan worden verleend, waarna oplevering mogelijk volgt in 2026. 42

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14628028/1