Bijlage 1.a - Jaarstukken 2024 inclusief controleverklaring
Tekst van het document
Jaarrekening 2024
b. Een daling van de beschikbare weerstandscapaciteit omdat in 2024 de omvang van de niet beklemde reserves is gedaald. Voorbeelden hiervan zijn de onttrekking aan de algemene reserve € 1,6 miljoen ten gunste van de beklemde reserve kapitaallasten stadshaven en omgeving en de dekking van de woonlastendemping uit de algemene reserve. Ook het jaarrekeningtekort 2024 zorgt voor een daling van de beschikbare weerstandscapaciteit.
8,0
Daling ratio weerstandsvermogen zet door, maar blijft uitstekend
7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 -
JRR2019
JRR2020
JRR2021
JRR2022
JRR2023
JRR2024
Een ratio van 2,6 geeft aan dat we met de beschikbare weerstandscapaciteit ruim twee keer de omvang van de restrisico’s kunnen afdekken. In onderstaande grafiek is het verloop van de ratio weerstandsvermogen in de afgelopen jaren in beeld gebracht.
Voor 2024 komt de ratio weerstandsvermogen uit op 2,6 (jaarstukken 2023: 3,2). Volgens ons eigen beleid dient de ratio groter of gelijk te zijn aan 1,0. De ratio is de afgelopen jaren sterk gedaald, maar kan voor 2024 nog steeds als uitstekend worden aangemerkt. De belangrijkste oorzaken van de verdere daling zijn: a. de sterk gestegen omvang van de risico’s. In de jaarrekening 2022 ingeschat op € 4,9 miljoen en inmiddels opgelopen naar € 9,2 miljoen eind 2024. Voorbeelden van de stijging zijn: beschikbaarheid en kosten van personeel, informatiebeveiliging en de open einde regelingen. Zowel de kans dat het risico’s zich voordoet als de (financiële) impact is groter geworden. 65
H 3.3.2 | WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Jaarstukken 2024
Risico’s - benodigde weerstandscapaciteit In onderstaande tabel zijn de top 10 restrisico’s weergegeven. De hoogte van de (rest)risico’s van nieuwe wet- en regelgeving zoals de omgevingswet en de wet inburgering zijn niet financieel vertaald. Vooralsnog gaan we ervan uit dat het Rijk gemeenten voldoende hiervoor compenseert. Dat is echter niet het beeld in de afgelopen jaren. In onderstaand overzicht is nieuwe wet- en regelgeving daarom als P.M. aangemerkt.
Nr.
Risico
1
Financieel gevolg
Financieel gevolg
Kans
Minimum
Maximum
Incidenteel of structureel?
Open einde regelingen 1.1
Jeugd
90% (1x per jaar)
€ 65.000
€ 400.000
Structureel
1.2
Participatie (BUIG)
50% (1x per 2-5 jaar)
€ 65.000
€ 200.000
Structureel
1.3
Wet maatschappelijke ondersteuning
90% (1x per jaar)
€ 65.000
€ 200.000
Structureel
2
Overige risico’s
2.1
Pandemieën
5% (minder dan 1x per 10 jaar)
€ 45.000
€ 150.000
Incidenteel
2.2
Vervuiling en overige schades aan de openbare ruimte
90% (1x per jaar)
€ 15.000
€ 50.000
Incidenteel
3
Klimaatveranderingen
3.1
Hitte en droogte
70% (1x per 1-2 jaar)
€ 50.000
€ 150.000
Structureel
3.2
Wateroverlast en waterveiligheid
50% (1x per 2-5 jaar)
€ 50.000
€ 150.000
Structureel
3.3
Kou
10% (1x per 10 jaar)
€ 125.000
€ 450.000
Structureel
4
Bedrijfsvoering
4.1
Fraude & Oplichting
5% (minder dan 1x per 10 jaar)
€ 15.000
€ 35.000
Structureel
4.2
Personeel
90% (1x per 1-2 jaar)
€ 150.000
€ 500.000
Structureel
4.3
Informatiebeveiliging
Samengesteld %: tussen 30% en 90%
€ 200.000
€ 2.450.000
Structureel+ Incinditeel
4.5
ICT
50% (1x per 2-5 jaar)
€ 25.000
€ 185.000
Structureel
5
Aansprakelijkheid
5.1
Bedrijfsongevallen
10% (1x per 10 jaar)
€ 15.000
€ 50.000
Structureel
5.2
Eigen risico verzekeringen
50% (1x per 2-5 jaar)
€ 10.000
€ 30.000
Structureel
66
H 3.3.2 | WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Jaarstukken 2024
Financieel gevolg (in € x 1.000) Nr.
Risico
Kans
Minimum
Maximum
Incidenteel of structureel?
6
Grote projecten en voorzieningen
6.1
Riolering
5% (minder dan 1x per 10 jaar)
€ 100.000
€ 450.000
Structureel
6.2
Nog te verkopen grond
5% (minder dan 1x per 10 jaar)
€-
€ 70.000
Incidenteel
6.3
Bouw MFC Rhenen
50% (1x per 2-5 jaar)
€-
€ 75.000
Incidenteel
6.4
Nieuwe bouw en/of grond initiatieven
30% (1x per 5-10 jaar)
€ 15.000
€ 50.000
Incidenteel
6.5
Langdurige bouwvertraging
10% (1x per 10 jaar)
N.n.b.
N.n.b.
Incidenteel
7
Verbonden partijen en gesubsideerde instellingen € 20.000
€ 200.000
Structureel
7.1
Verbonden partijen
5% (minder dan 1x per 10 jaar)
8
Nieuwe wetgeving en taken
8.2
Spreidingswet
50% (1x per 2-5 jaar)
N.n.b.
N.n.b.
Incidenteel
8.2
Opvang ontheemden
50% (1x per 2-5 jaar)
N.n.b.
N.n.b.
Incidenteel
9
Economische effecten
9.1
Leningen
10% (1x per 10 jaar)
€ 25.000
€ 100.000
Structureel
9.2
Faillisementen (debiteuren, leveranciers)
30% (1x per 5-10 jaar)
€ 15.000
€ 35.000
Structureel
Benodigde weerstandscapaciteit
€ 9.200.000
De benodigde weerstandscapaciteit is verhoogd van € 8,4 miljoen naar € 9,2 miljoen. Dit ondanks dat het risico van het Gemeentefonds op dit moment heel klein is door de vernieuwde systematiek van de Rijksoverheid. Er zijn twee hoofredenen voor de verhoging: - personeel - informatiebeveiliging Voor beide geldt dat de kans dat het risico zich voordoet groter is, maar ook het risico in euro's is groter geworden. * De categorie informatiebeveiliging is een samenvoeging van het de categorien cybersecurity, Voldaan aan NIS II en AVG zoals we die eerder gepresenteerd hebben.
67
H 3.3.2 | WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Jaarstukken 2024
Kengetallen Om het inzicht in de financiële positie van gemeenten te verbeteren is vanuit de financiële wet- en regelgeving (BBV) een standaard set van financiële kengetallen voorgeschreven. In onderstaande tabel zijn deze kengetallen voor de jaren 2019 tot en met 2024 gepresenteerd (stand per 31 december). Een uitgebreide toelichting vindt u terug in het hoofdstuk Financieel beeld op pagina 106.
Kengetallen gemeente Rhenen Kengetal ultimo jaar
Signaalwaarden GTK 2020 provincie*
JRR 2019
JRR 2020
JRR 2021
JRR 2022
JRR 2023
JRR 2024
Minst risicovol
Neutraal
Meest risicovol
1 Structurele exploitatieruimte
-1,0%
-0,2%
5,6%
6,3%
5,0%
-3,2%
>0%
0%
<0%
2.1 Netto-schuldquote
73%
72%
67%
57%
59%
75%
<90%
90%-130%
>130%
2.2 Netto-schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
61%
60%
58%
50%
53%
70%
<90%
90%-130%
>130%
3 Weerstandsvermogen
3,5
3,6
7,2
4,6
3,1
2,6
>1,0
0,8 ≤ x < 1,0
<0,8
4 Grondexploitatie
-1,1%
0,3%
0,1%
0,5%
0,6%
0,0%
<20%
20%-35%
>35%
5 Belastingcapaciteit
108%
108%
113%
109%
98%
100%
<95%
95%-105%
>105%
6 Solvabiliteitsratio
39%
36%
35%
33%
33%
30%
>50%
20%-50%
<20%
*GTK: Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 van de provincies 5. Belastingcapaciteit: de percentages zijn aangepast op basis van het gemiddeld waterverbruik van 135 m3 voor een meerpersoonshuishouden. Dit is gelijk aan het verbruik wat Coelo hanteert in de Atlas Lokale Lasten.
68
§3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Met het onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Aangezien de uitgaven voor onderhoud van kapitaalgoederen op diverse beleidsvelden voorkomen, is deze paragraaf van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. Kapitaalgoederen zijn goederen waarvoor een langdurige investering nodig is, bijvoorbeeld gebouwen en wegen. In deze paragraaf beschrijven we het beleid over het onderhoud van kapitaalgoederen. Daarnaast geven we informatie over de uitgaven voor dit onderhoud. De kapitaalgoederen zijn verdeeld in: • Wegen • Riolering en water • Groen • Gebouwen In deze paragraaf worden (in overeenstemming met het BBV) voor de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen het beleidskader en de financiële uitgaven aangegeven. Wat we met het onderhoud aan de kapitaalgoederen willen bereiken is voor de gemeente Rhenen beschreven in de volgende nota’s: Nota
Vaststelling
Actualisatie
Kwaliteitsniveau
Achterstallig onderhoud
Basis
Nee
Openbare ruimte
Kwaliteitsplan onderhoudsniveaus openbare ruimte
2018
2025
Wegen
Mobiliteitsagenda
2022
2025
Beheerplan wegen
2015
2025
Openbare verlichting
2017
2025
Riolering
Water Riool plan
2022
2026
Normen Rioned
Nee
Groen
Groenbeleidsplan
2023
2028
Basis
Nee
Gebouwen
Efficiënt en effectief faciliteren vanuit goed eigenaarschap (vastgoedbeleid)
2021
2025
Onderhoudsplan gebouwen (MJOP)
2021
2025
Nee Basis
Nee NEN2767
69
H 3.3 | ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN
3.3.1 Integraal onderhoud openbare ruimte Waar mogelijk wordt het onderhoud aan het vastgoed integraal uitgevoerd waardoor een maximaal rendement wordt verkregen. Voor het verzorgend onderhoud hebben we het (beeld) Kwaliteitsplan. Streven van dit onderhoud is te voldoen aan de kwaliteit Basis. In 2024 is gewerkt aan het actualiseren van dit plan, in 2025 zal het kwaliteitsplan onderhoudsniveau openbare ruimte worden voorgelegd. De focus blijft het niveau Basis. Daarnaast hebben we de projecten waar meerdere beleidsdoelen gelijktijdig worden aangepakt. Het betreft de projecten met een integrale aanpak, waarbij naast vervangen van riool, ook klimaat, verkeer en groen meegenomen wordt. Het kader voor deze projecten is het vastgestelde beleid van de gemeente. De planning van deze projecten is de meerjarenplanning openbare ruimte die door het college is vastgesteld. In 2024 is aan de volgende integrale projecten gewerkt: • De parallelweg van de Cuneraweg tussen Kerkewijk en de ambulancepost is ingericht als fietsstraat. Bij dit werk is riool vervangen en een regenwaterriool aangelegd; • De eerste fase van de ombouw van de Nieuwe Veenendaalseweg is uitgevoerd. Het deel gebiedsontsluitingsweg is opgepakt. Ook is de rotonde voorzien van voetgangersoversteekplaatsen. De voetganger heeft van nu af voorrang bij het oversteken; • De Achterbergsestraatweg, tussen Valleiweg en Prunuslaan.
Na de vertraging vanwege de rechtszaak tegen de kap van enkele bomen is dit jaar het werk uitgevoerd. Hier is riool vervangen. En een IT-riool aangelegd. En de weg ingericht passend bij Duurzaam Veilig 30 km. Begin 2025 is de beplanting aangebracht. Naast uitvoering is ook invulling gegeven aan de voorbereiding van projecten, zoals: • De herinrichting van de Bruine Engseweg. Het ontwerp, opgesteld met de bewoners, is na vaststelling uitgewerkt tot een bestek en aanbesteed. Begin 2025 start de uitvoering; • De herinrichting van de Platanenlaan. In participatie met de bewoners is gewerkt aan een ontwerp. Begin 2025 stelt het college het ontwerp vast en kan de uitvoering worden voorbereid; • Het ontwerp voor de inrichting van het Paardenveld als gebiedsontsluitingsweg. Met bewoners was in 2023 gestart met de participatie. De wensen, kaders en beschikbare ruimte heeft ertoe geleid dat in 2024 meer onderzoek en ontwerp nodig was;
Jaarstukken 2024
• Het centrumplan Elst. Het ontwerp uit de participatie is uitgewerkt en de laatste verbeteringen zijn doorgevoerd. • Larikslaan. Vervanging van het riool in deze straat is nodig. Aanpassing van de inrichting is gewenst. Met bewoners is gestart om te komen tot een plan. De uitdaging is het inpassen van wat wens is in de ruimte die beschikbaar is.
3.3.2 Wegen Het onderhoud uit het beheerplan wat op basis van de inspectie uit 2023 is ingepland is uitgevoerd. Bij dat onderhoud wordt rekening gehouden met de verschillende ontwikkelingen binnen de gemeente. Terughoudend wordt omgegaan met het onderhoud aan de wegen in het Binnenveld en de Grebbedijk. In 2024 is gewerkt aan een nieuw beleidsplan. Dat wordt begin 2025 voorgelegd. Met ingang van 2020 is de openbare verlichting eigendom van de gemeente en onderdeel van het investeringsprogramma openbare ruimte. Openbare verlichting draagt bij aan zowel een verkeersveilige als een sociaal veilige openbare ruimte. Naast het reguliere onderhoud aan de openbare verlichting is ook dit jaar weer een deel van het areaal aan verlichting verduurzaamd. Financiële consequenties Exploitatielasten wegen (in € x 1.000)
begroting na wijziging 2024
werkelijk 2024
Kapitaallasten (afschrijving en rente)
149
123
Groot onderhoud (toevoeging voorzieningen)
255
269
Overige beheers- en onderhoudskosten (exclusief personeel)
415
373
Totaal exploitatielasten wegen
818
785
Totaal exploitatiebaten wegen
-184
-289
Totaal exploitatiebaten en -lasten wegen
634
495
Boekwaarde 01-01-2024
Boekwaarde 31-12-2024
Investeringen wegen
7.144
8.632
Investeringen openbare verlichting
1.974
2.153
Waarde kapitaalgoederen wegen (in € x 1.000)
70
H 3.3 | ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN
Stand voorziening wegen (in € x 1.000)
Jaarstukken 2024
Begroting na vastgestelde wijzigingen 2024
Jaarrekening 2024
0
0
Toevoeging 2024
255
0
Onttrekking 2024
-241
0
14
0
Begroting na vastgestelde wijzigingen 2024
Jaarrekening 2024
0
0
Toevoeging 2024
123
123
Onttrekking 2024
0
-14
123
109
Stand per 1 januari 2024
Stand per 31 december 2024 Stand reserve onderhoud wegen (in € x 1.000) Stand per 1 januari 2024
Stand per 31 december 2024
In 2023 is de voorziening onderhoud wegen opgeheven omdat het beheerplan ouder was dan de wettelijke termijn van 5 jaar. Het restant van de voorziening ad € 123.000 is bij het bestemmen van het jaarrekeningresultaat 2023 toegevoegd aan de ingestelde reserve onderhoud wegen. In 2024 is het saldo van het groot onderhoud ad € 14.000 onttrokken aan de reserve. Begin 2025 wordt een geactualiseerd beheerplan aan de raad voorgelegd. De reserve zal dan weer worden omgezet naar een voorziening.
Waar niet tot een integraal project gekomen wordt onderhoud separaat aangepakt. Bij voorkeur kiezen we voor relinen zodat de overlast voor de inwoners beperkt blijft. In 2024 is groot onderhoud uitgevoerd aan strengen in de volgende straten: • Veenendaalsestraatweg • Beukenlaan • Oude Dijksestraat • Frederik van de Paltshof • Cuneraweg Het dagelijks beheer zorgt voor een juiste werking van het rioolstelsel. Hieronder vallen de volgende werkzaamheden: • Reinigen en klein onderhoud van rioolbuizen, inspectieputten, kolken en bijzondere constructies zoals wadi’s; • Uitvoeren van kleine reparaties aan het riool; • Verhelpen van verstoppingen; • Inspectie en onderhoud van rioolbuizen. Financiële consequenties De kosten voor het onderhouden, beheren en vervangen van het rioolstelsel en de rioolvoorzieningen bestaat uit het dagelijks beheer en de investeringslasten van de renovaties, vervangingen en verbeteringen van de rioleringen. De financiering van de rioleringszorg wordt gedekt uit de rioolheffing. Voor de investeringen in riolering zijn de bedragen beschikbaar die overeenkomen met het Water en riool plan 2023-2027.
3.3.3 Riool en water De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor het opvangen en verwerken van riool-, regen-, en grondwater staan in de wet Milieubeheer en Waterwet. Inmiddels beheren we een stelstel van circa 160 km aan riolering. Ook beheren we een diversiteit aan randvoorzieningen en rioolgemalen. Het Water en Riool Plan beschrijft het beleid en beheer van het rioolstelsel en de watertaken voor de periode 2023 tot 2027. Onderhoud of vervanging is afhankelijk van de uitkomsten van inspecties, metingen en berekeningen. Wanneer onderhoud of vervanging noodzakelijk is wordt dit als project verwerkt in de meerjarenplanning. Waar mogelijk leidt dat tot een integraal project. Bijvoorbeeld door de werkzaamheden te combineren met een herinrichting van de bovengrondse ruimte. De gemeente heeft ook een taak om de gevolgen van weersextremen zoals wateroverlast aan te pakken. Daarom wordt de waterhuishouding bij ieder project meegenomen. Dit leidt tot een duurzaam stelsel van maatregelen om water te bergen en te infiltreren.
Exploitatielasten riolering (in € x 1.000)
begroting na wijziging 2024
werkelijk 2024
Kapitaallasten (afschrijving en rente)
594
551
Overige beheers- en onderhoudskosten (exclusief personeel)
391
399
1.036
1.012
Boekwaarde 01-01-2024
Boekwaarde 3112-2024
15.947
16.006
Totaal exploitatielasten riolering Waarde kapitaalgoederen riolering (in € x 1.000) Investeringen
71
H 3.3 | ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN
Stand voorzieningen riolering (in € x 1.000)
Jaarstukken 2024
Begroting na vastgestelde Jaarrekening 2024 wijzigingen 2024
In 2024 hebben we in Vreewijk meer bomen geplant, gras omgezet in beplanting en de leefbaarheid vergroot door enkele speeltoestellen te plaatsen.
Voorziening uitgestelde investeringen riolering We zijn ook gestart met het actualiseren van het beeldkwaliteitsplan met de nieuwe speerpunten en inzichten. Daarnaast zorgen we dat ons groenbeheersysteem actueel blijft met feitelijke hoeveelheden en maatregelen.
Stand per 1 januari 2024
67
67
Toevoeging 2024
0
0
Onttrekking 2024
0
-50
Stand per 31 december 2024
67
17
Financiële consequenties begroting na wijziging 2024
werkelijk 2024
Voorziening riolering Stand per 1 januari 2024
29
29
Exploitatielasten openbaar groen (in € x 1.000)
Toevoeging 2024
0
0
Kapitaallasten (afschrijving en rente)
30
29
Onttrekking 2024
0
-29
Stand per 31 december 2024
29
0
Overige beheers- en onderhoudskosten (exclusief personeel)
548
532
Totaal exploitatielasten openbaar groen
578
562
Boekwaarde 01-01-2024
Boekwaarde 31-12-2024
Investeringen groen
115
150
Investeringen speelterreinen
81
121
In 2024 zijn twee duikers aan de Weteringsteeg en Levendaalselaan vervangen. De kosten zijn ten laste van de voorziening uitgestelde investeringen riolering. Het restant van de voorziening is nodig voor het herstel van het asfalt wat in 2025 plaatsvindt. De voorziening riolering is opgeheven en de middelen zijn ten gunste van de exploitatie riolering gebracht. Voor egalisatie van de saldi van exploitatie riolering (en afval) wordt gebruik gemaakt van de reserve heffingen.
3.3.4 Openbaar groen Onder openbaar groen in deze paragraaf worden begrepen het beheer en onderhoud van bomen, bermen, beplanting, speelvoorzieningen en begraafplaatsen (exclusief gebouwen). Het Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028, multifunctioneel groen, van waarde voor iedereen, is in januari 2023 vastgesteld. De nieuwe speerpunten uit dit beleid, klimaat, biodiversiteit en leefbaarheid krijgen een nadrukkelijkere plek in de gemeente en groen levert hier een positieve bijdrage aan. Deze speerpunten zijn de kaders bij herinrichtingen van straten en nieuwe woningbouwprojecten. We organiseren acties die bijdragen aan klimaatadaptatie en biodiversiteit, zoals een uitdeelactie van inheemse bomen en struiken aan bewoners en deelname aan het project Heuvelrugtuinen. We experimenteren kleinschalig met beplanting die meer bestand is tegen de klimaatverandering en ontwikkelen meer diversiteit in bomenlanen of beplantingsvakken.
Waarde kapitaalgoederen openbaar groen (in € x 1.000)
3.3.5 Gebouwen Beleidskader De gemeente heeft ruim 30 gebouwen in haar bezit. De diversiteit is groot. Het betreft onder meer gebouwen voor de eigen bedrijfsvoering, multifunctionele accommodaties, scholen, gymzalen, brandweerkazernes en monumentale bouwwerken. Voor de meeste gebouwen is de gemeente verantwoordelijk voor het eigenaarsbeheer. Dit bestaat uit het meerjaren onderhoud, de onderhouds- en storingscontracten, de renovatie/ vernieuwing/ sloop en de contracten tot het gebruik van het object. Uitzondering zijn de scholen, doordat zij sinds 2015 zelf verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van hun gebouwen. Als eigenaar draagt de gemeente de lasten voor de kapitaallasten en beheerlasten als verzekeringen en heffingen. Naast de reguliere onderhoudswerkzaamheden en kleine reparaties zijn in 2024 de volgende zaken uitgevoerd: 72
H 3.3 | ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN
Jaarstukken 2024
• Schilderwerk in vrijwel alle gebouwen; • Vervanging van de brandmeldinstallatie in de parkeergarage Rhenense Hof. De melders zijn vervangen door lijndetectie waardoor deze minder storingsgevoelig is. De restauratie en het onderhoud van de stadsmuren zijn vooruitgeschoven naar 2025. De voorgenomen plannen voor de verbouwing in van het Huis van de Gemeente in het kader van hybride werken zijn niet uitgevoerd in 2024 en worden heroverwogen. In 2024 is met Stichting het Bestegoed een huur- en exploitatie overeenkomst gesloten. De stichting voert sindsdien een aantal taken uit in de exploitatie die eerder bij een gemeentelijk beheerder lagen.
Gebouwen in eigendom en beheer
Lasten
Financiële consequenties De kosten voor het meerjarige onderhoud worden in het MJOP berekend voor een periode van 20 jaar (2021-2040). De Cuneratoren vormt hierop een uitzondering omdat hier eens in de 25 jaar sprake is van een grote kostenpost; de looptijd van het MJOP is derhalve 25 jaar. In een MJOP staan de onderhoudsactiviteiten voor het gebouw. Het betreft zowel bouwkundig als Installatietechnisch onderhoud en/of vervanging. Het MJOP draagt ertoe bij dat een gebouw zijn waarde behoud en geschikt blijft voor gebruik. Het gemiddelde van de totale kosten van alle MJOP’s bedraagt over de hiervoor genoemde periode per jaar € 478.000. Dit bedrag wordt jaarlijks aan de voorziening onderhoud gebouwen toegevoegd. Vervolgens wordt elk jaar uit deze voorziening het bedrag onttrokken dat is uitgegeven voor het groot onderhoud in dat jaar.
Baten
Exploitatie resultaat
begroting na vaststelde wijzigingen 2024
jaarrekening 2024
begroting na vaststelde wijzigingen 2024
jaarrekening 2024
begroting na vaststelde wijzigingen 2024
jaarrekening 2024
welzijn
621
687
-86
-143
535
545
sport
318
342
-48
-81
270
261
brandweer
173
165
0
0
173
165
lijkbezorging
73
71
0
0
73
71
gemeentelijk gebruik
644
748
-66
-117
578
631
monumenten
284
264
-5
0
279
264
onderwijs
626
607
-159
-191
467
416
overig
491
537
-457
-474
34
63
3.231
3.421
-822
-1.005
2.409
2.416
(in € x 1.000)
gebouwen in eigendom en beheer totaal Waarde kapitaalgoederen gebouwen (in € x 1.000) Investeringen
Boekwaarde 01-01-2024
Boekwaarde 31-12-2024
36.018
46.231
73
H 3.3 | ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN
Stand voorzieningen onderhoud gebouwen (in € x 1.000)
Jaarstukken 2024
Begroting na vastgestelde Jaarrekening 2024 wijzigingen 2024
Stand per 1 januari 2024
67
67
Toevoeging 2024
478
478
Onttrekking 2024
-953
-219
Stand per 31 december 2024
1.371
2.105
In 2024 is voor groot onderhoud een bedrag van € 951.000 geraamd, werkelijk is € 219.000 onttrokken. Het verschil begroot werkelijk van € 732.000 heeft een aantal oorzaken: Een groot deel van de werkzaamheden is door ons uitgesteld, het betreft voornamelijk installaties die nog niet vervangen worden omdat we streven naar een slimme combinatie met duurzaamheid. Het gaat dan voor alle gebouwen om € 450.000.
In 2024 is niet toegekomen aan de restauratie/onderhoud van de stadsmuren (€ 282.000). De insteek is hier in 2025 mee te starten. De bedragen blijven in 2024 in de voorziening en de voorziening wordt in 2025 geactualiseerd. Via de link/qr-code hieronder komt u bij de nadere specificatie van het exploitatiesaldo (lasten en baten) per soort gebouw voor 2024. De lasten zijn gesplitst in lasten voor de eigenaar (kapitaallast, verzekeringen/heffingen en toevoeging voorziening groot onderhoud) en lasten voor de beheerder (dagelijks onderhoud en overige beheerlasten) Link/qr-code naar de specificatie exploitatie gebouwen in eigendom en beheer
74
§3.4 Financiering Inleiding De wet- en regelgeving rond financiering bij decentrale overheden is grotendeels geregeld in de Wet financiering decentrale overheden (Fido) en de daarop gebaseerde ministeriele Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo). Deze regelgeving, de werkwijze en procedures van gemeente Rhenen zijn nader uitgewerkt in de Financiele Verordening 2023 en de uitvoeringsregels Treasury. Hieronder volgt een toelichting op: 3.4.1 Beleid treasury 3.4.2 Renterisico’s; 3.4.3 Financiering 3.4.4 Rente
3.4.1 Beleid treasury De gemeente voert, gelet op haar publiekrechtelijke taak om maatschappelijk kapitaal te beheren, een risicomijdend treasurybeleid. Dit betekent dat de gemeente alleen geld aantrekt indien noodzakelijk en terughoudend is met het verstrekken van leningen en garanties (artikel 14, Financiële Verordening 2023). In 2024 is een lening van € 10 miljoen gestort die medio 2022 was aangetrokken met een uitgestelde stortingsdatum. Belangrijkste reden hiervoor was de investering in een nieuw MFG Rhenen. Verder is in 2024 een storting gedaan van € 500.000 aan de SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvestering). Naast deze storting zijn geen andere leningen aan derden verstrekt en zijn geen nieuwe garanties afgegeven. Hiermee is voldaan aan het treasurybeleid uit de financiële verordening.
3.4.2 Renterisico's Renterisico’s worden binnen de Wet Fido onderscheiden in het renterisico van de vlottende schuld en het renterisico van de vaste schuld. Voor beide soorten geldt binnen de Wet Fido een eigen norm. Zie hiervoor de toelichting bij 3.4.2.1 en 3.4.2.2. 3.4.2.1 Renterisico van de vlottende schuld: kasgeldlimiet De Wet Fido definieert vlottende schuld als opgenomen geldleningen met een looptijd korter of gelijk aan een jaar. De vlottende schuld kent een hoog risicoprofiel omdat deze rente sterk
kan fluctueren. De korte rente kan daarmee aanzienlijk van invloed zijn op de rentelasten in een jaar. In de Wet Fido is daarom de omvang van de kortlopende financiering gemaximeerd door de kasgeldlimiet ( 8,50% van de totale omvang van de baten exclusief reserves uit de primitieve begroting). We hebben in 2024 voldaan aan de kasgeldlimiet. Dit blijkt uit de tabel waar te zien is dat we per kwartaal 100% ruimte hebben gehad ten opzichte van het kasgeldlimiet. Kasgeldlimiet (in € x 1.000)
Q1
Q2
Q3
Q4
Opgenomen gelden < 1 jaar
0
0
0
0
Schuld in rekening-courant
0
0
0
0
Gestorte gelden door derden < 1 jaar
0
0
0
0
A. Totale omvang van de vlottende schuld
0
0
0
0
Contant in kas
20
15
13
12
Tegoeden in rekening courant banken
584
448
453
411
Tegoeden RC overig
1.007
906
737
957
Overige uitstaande gelden < 1 jr
19.364
13.776
10.270
6.573
B. Totale omvang van de vlottende middelen
20.976
15.145
11.472
7.953
C. Saldo vlottende middelen (A+B)
20.976
15.145
11.472
7.953
D. Kasgeldlimiet 8,5% x begrotingstotaal
4.957
4.957
4.957
4.957
E. Saldo vlottende middelen (zie punt C)
20.976
15.145
11.472
7.953
F. Ruimte t.o.v. de kasgeldlimiet
4.957
4.957
4.957
4.957
Ruimte t.o.v. de kasgeldlimiet in %
100%
100%
100%
100%
Begrotingstotaal primitieve begroting 2024
58.317
58.317
58.317
58.317
Omvang vlottende korte schuld (balans - passiva)
Omvang vlottende middelen (balans - activa)
Toets kasgeldlimiet
(met maximum van € 4.957)
75
H 3.4 | FINANCIERING
Jaarstukken 2024
3.4.2.2 Renterisico van de vaste schuld: renterisiconorm De Wet Fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een looptijd groter of gelijk aan een jaar. Het doel van deze norm is het voorkomen van een te sterke afhankelijkheid van het renteniveau in een bepaald jaar door een spreiding van de looptijden van de vaste schulden. Dit wordt bereikt als het totaal aan renteherzieningen en aflossingen niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal met een minimum van € 2,5 miljoen. Met een renterisico van 4,80% is de gemeente in 2024 ruim binnen de renterisiconorm van 20% gebleven. Renterisico (in € x 1.000)
2024
Renterisico 1. Netto renteherziening
0
2. Aflossingen
2.799
3. Renterisico (1 + 2)
2.799
Renterisico in %
4,80%
Toets renterisiconorm 4. Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal)
11.663
5. Bedrag renterisico (zie punt 3.)
2.799
6. Ruimte t.o.v. renterisiconorm (met een minimum van € 2,5 miljoen)
8.864
Ruimte t.o.v. renterisiconorm in %
15,20%
Begrotingstotaal primitieve begroting 2024
58.317
afgezet tegen het totaal van de eigen financieringsmiddelen* en de financiering die is aangetrokken op de kapitaalmarkt (vaste schulden). *Totaal van de reserves en voorzieningen en het resultaat van de jaarrekening. Financieringspositie (in € x 1.000)
31-12-2024 31-12-2023
Boekwaarde Totale boekwaarde vaste activa en actieve grondexploitatie (a)
88.543
74.202
Totale boekwaarde (a)
88.543
74.202
Stand van reserves en voorzieningen (inclusief jaarrekeningresultaat)
38.456
38.594
Stand van vreemd vermogen lang
53.464
46.263
Beschikbare financieringsmiddelen (b)
91.920
84.857
Financieringsoverschot (b-a)
3.376
10.655
Financieringsmiddelen
Leningen (vreemd vermogen lang) De leningenportefeuille bestaat per 31 december 2024 uit 9 aangetrokken geldleningen met een totale waarde van € 53,5 miljoen. Begin 2024 is er een geldlening gestort van € 10 miljoen. Dit is een lening die medio 2022 is aangetrokken met een uitgestelde stortingsdatum op 2 januari 2024. De leningenportefeuille is als volgt opgebouwd:
3.4.3 Financiering Gemeenten lenen in de praktijk hoofdzakelijk voor investeringen. Het betreft vooral vervangingsinvesteringen. Voorbeelden hiervan zijn: investeringen in wegen, riolering, vastgoed, voertuigen, sportvelden. Bij het ontbreken van voldoende eigen middelen moet geld geleend worden. De gemeente hanteert het principe van totaalfinanciering. Dit betekent dat leningen die de gemeente aantrekt niet een op een zijn te koppelen aan specifieke investeringsprojecten. Dit is van invloed op de wijze waarop de rente wordt toegerekend aan de investeringen. Zie hiervoor het onderdeel Rente verderop in deze paragraaf. De gemeente heeft in 2024 een financieringsoverschot € 3,4 miljoen. Voor het bepalen van het financieringsoverschot of tekort is de boekwaarde van de investeringen ultimo het jaar
Leningen (vreemd vermogen lang) (in € x 1.000)
31-12-2024
31-12-2023
a. Lineaire geldlening
44.460
37.259
b. Fixed geldleningen
9.000
9.000
53.460
46.259
Totaal
Link/qr-code naar de specificatie van de geldleningen 76
H 3.4 | FINANCIERING
3.4.4 Rente 3.4.4.1 Rentelasten van de aangetrokken geldleningen De rentelasten van de geldleningen die de gemeente in 2024 in portefeuille heeft (gehad) bedraagt € 1,3 miljoen. Het gemiddelde rentepercentage van deze leningen is 2,42%. Daarmee is die rente 0,08% lager dan in 2023. Dit komt omdat de nieuw aangetrokken lening een lager percentage heeft dan het gemiddelde van de overige geldleningen.
Jaarstukken 2024
Rentepercentage toerekening rentelasten aan de deelprogramma's (in € x 1.000)
2024
Rente a. Saldo werkelijke rentelasten minus rentebaten b. Doorbelasting rente aan grondexploitatie c. Doorbelasting rente aan investeringen in deelprogramma's
3.4.4.2 Rentebaten De rentebaten in 2024 bestaan hoofdzakelijk uit twee delen: 1. Opbrengst schatkistbankieren* : € 500.000 2. Opbrengst verstrekte geldleningen : € 82.000
Boekwaarde
*Toelichting schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden (liquide middelen) worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. De wet verplicht dat alle decentrale overheden hun overtollige (liquidede) middelen aanhouden in deze schatkist. Het woord overtollig verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak (leveranciers en salarissen betalen bijvoorbeeld). De tegoeden in schatkistbankieren zijn op elk moment opneembaar indien nodig. Over deze tegoeden wordt een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. Geheel 2024 hebben we rente op het schatkistbankieren ontvangen. Deze bedroeg tussen de 2,91% en 3,91%. Door de omvang van het saldo bij schatkistbankieren heeft dit in 2024 gezorgd voor een rentebate van € 500.00. Ultimo 2024 bedroeg het saldo van schatkistbankieren € 3,6 miljoen.
3.4.4.4 Renteresultaat Het renteresultaat bestaat uit het saldo van de rentelasten minus de rentebaten.
d. Boekwaarde investeringen (excl. grondexploitatie) e. Omslagrente (c/d)
693 N 6V 687 N 73.813 N 0,93%
3.4.4.3 Toerekening rentelasten en rentebaten Voor de toerekening van de rentelasten minus de rentebaten aan de investeringen en de grondexploitaties in de (deel)programma’s gelden twee verschillende regimes Voor de rente aan de (vervangings)investeringen geldt het rente-omslagpercentage van 0,93%. Voor de rente die wordt toegerekend aan de boekwaarde van de grondexploitaties is tot en met 2024 specifieke wet- en regelgeving van kracht. Het rentepercentage hiervoor bedraagt 1,93%.
77
§3.5 Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering heeft betrekking op alle activiteiten die nodig zijn om een organisatie te runnen. Bij bedrijfsvoering draait het over het algemeen om de interne dienstverlening. De relatie met de externe dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en andere betrokken partijen is vaak indirect. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel en organisatie, informatisering en automatisering, communicatie, juridische zaken, informatiebeveiliging, privacy en financiën. Hieronder gaan wij in op de activiteiten en ontwikkelingen die in 2024 gaan plaatsvinden. Tenslotte volgt een overzicht van de formatie en bezetting en een overzicht van de wettelijk verplichte BBV-indicatoren bedrijfsvoering. Ambitie bedrijfsvoering Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet, samenwerkt met anderen op gelijkwaardige basis n verantwoordelijkheid neemt en krijgt met een hart voor Rhenen en de publieke zaak.
Informatie en digitalisering Digitalisering is cruciaal voor gemeenten. Het draagt bij aan het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers, efficiënter werken, bevorderen van transparantie en gegevens gestuurd beleid te voeren. Dit brengt naast kansen, ook uitdagingen met zich mee. Onze aandacht gaat de komende jaren uit naar hoe we deze digitale transformatie kunnen vormgeven. Zo is steeds meer data beschikbaar om gegevens-gestuurd te werken. Dit vraagt om (meer) koppelingen tussen applicaties en dat maakt ook de infrastructuur complex. Om wendbaar te blijven, is het belangrijk om goed inzicht en regie te hebben en te houden. Daarnaast is er aandacht voor de informatiehuishouding, wat gaat over het beheren van informatie binnen een organisatie inclusief het verzamelen, opslaan, verwerken, beveiligen en delen van informatie. Inwoners en ondernemers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat daarbij om het waarborgen van de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Dat zorgt niet alleen voor betrouwbaarheid, maar ook een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen. Actualiseren informatiebeleidsplan Het informatiebeleidsplan 2024-2028 is vastgesteld door het college en gedeeld met de raad in september 2024.
We hebben de eerste stappen gezet qua professioneel informatiemanagement.
ICT-stuurgroep (incl. opstellen Cloud-strategie) We werken nu met een interdisciplinaire ICT-stuurgroep (CAB) die stuurt op eisen (o.a. volgens cloudstrategie, financiële dekking, standaardoplossing) en doorlooptijd van ICT-projecten. We hebben extern advies gevraagd over onze toekomstvisie ICT en over onze huidige back-up-inrichting. Informatiehuishouding We staan niet meer onder verscherpt toezicht van de provincie op informatiebeheer. We hebben nu inzicht in alle processen die we als gemeente uitvoeren, welke informatie waar wordt opgeslagen en welke wetten daarvoor gelden. Dit is een goede nulmeting voor de informatiehuishouding en de basis voor de inrichting van het nieuwe zaaksysteem. Aanbestedingen software We hebben het zaaksysteem aanbesteed. Overig: Datagedreven werken We hebben diverse dataprojecten uitgevoerd, waaronder: managementdashboard en kwartaalrapportages sociaal domein, data-analyses m.b.t. de omgevingswet, digitale kaarten met geodata (intern en openbaar), enquêtes onder inwoners en beleidsanalyses over flexwoningen, afval, dienstverlening en klimaatadaptatie. Daarnaast hebben we gewerkt aan het verbeteren van de datageletterdheid, datamanagement, het gebruik van indicatoren in beleid, de professionalisering van onze werkwijze en het monitoren van de uitvoering en kosten in het sociaal domein.
Rechtmatigheidsverantwoording en ontwikkelplan jaarrekening Toelichting op de echtmatigheidsverantwoording Bij de rechtmatigheidsverantwoording is geconstateerd dat op twee onderdelen sprake is van een onrechtmatigheid. De onrechtmatigheden zijn nader toelichting in de rechtmatigheidsverantwoording. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn voor deze onrechtmatigheden de oorzaken en de toekomstige acties opgenomen met als doel deze onrechtmatigheden te reduceren en bij voorkeur te voorkomen. Begrotingscriterium - begrotingsonrechtmatigheden Vanuit de begrotingsanalyse komt voor bijna € 4,0 miljoen aan begrotingsonrechtmatigheden 78
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
naar voren, waarvan wij € 3,0 miljoen als acceptabel kunnen aanmerken. Het resterende bedrag aan begrotingsonrechtmatigheid is als volgt opgebouwd (bedragen x € 1.000): 1. Overschrijding lasten programma’s: € 938 waarvan acceptabel: -/- € 496 2. Overschrijding individuele investeringskredieten: € 21 3. Ongeautoriseerde reservemutaties: € 533 4. Niet tijdig gemelde overschrijdingen van baten en onderschrijdingen van baten en lasten: € 2.476 waarvan acceptabel: -/- € 2.476 Totaal niet acceptabele begrotingsonrechtmatigheid: € 996 Zie voor een nadere toelichting op de baten en lasten paragraaf 4.2.2.1 ‘Exploitatieoverzicht per programma inclusief verschillenanalyse’ vanaf pagina 115. Bij de overschrijding op de individuele investeringskredieten gaat het om een viertal investeringen met een totale overschrijding van € 21.000. Tenslotte heeft voor een bedrag van € 533.000 aan niet geautoriseerde reservemutaties plaatsgevonden. Dit betreft vooral de hogere toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve budgetoverheveling voor een bedrag van € 503.000. Formeel gezien zijn deze mutaties onrechtmatig. Over de hogere toevoeging bent u door college wel geïnformeerd. De hogere onttrekkingen hebben weliswaar binnen de bestendige gedragslijn plaatsgevonden, maar zijn in hun aard onrechtmatig. Om deze onrechtmatigheid te voorkomen is een aanpassing van het beleid nodig.
Om in 2025 de begrotingsonrechtmatigheden te verkleinen wordt control binnen de gemeente Rhenen verder vorm gegeven. We starten met het opstellen van een visie op control. Deze visie stond gepland voor 2024. Omdat het college de uitkomsten van het onderzoek quickscan planning en control daarbij wil betrekken, is de visie doorgeschoven naar 2025. Om de control in de dagelijkse praktijk verder te versterken gaat het college extra inzetten op het gebruik van data en data-analyses in de planning en control rapportages. Ook het zero based budgetting, actualisatie van de nota reserves en voorzieningen en de financiële verordening dragen bij aan de verbetering van de control. Dit geldt ook voor de lessen die wij leren uit de vergelijking tussen de primitieve begroting en de realisatie, die voor het eerst is opgenomen in deze jaarstukken. Voorwaardecriterium - aanbestedingsonrechtmatigheden Voor de rechtmatigheidsverantwoording wordt op basis van de normen zoals vastgesteld in het normenkader gecontroleerd. In het normenkader is voor de aanbestedingen alleen de Europese aanbestedingsregelgeving opgenomen.
Jaarstukken 2024
Vanuit de analyse in de jaarrekening bedragen de aanbestedingsonrechtmatigheden € 1,9 miljoen. Het betreft 17 crediteuren waarvan de opdracht Europees aanbesteed had moeten worden. Voor 13 (van de 17) crediteuren gaat het om contracten die in 2023 ook als onrechtmatig zijn aangemerkt. Bij de overige 4 crediteuren gaat het om (van de 17) nieuwe crediteuren die in 2024 onrechtmatig zijn aanbesteed. Dit betreffen ook doorlopende contracten uit het verleden die in 2024 onrechtmatig zijn geworden. Voorbeeld zijn een laat gestarte Europese aanbesteding voor een HR-systeem. Deze aanbesteding is ondertussen gebeurd en zal vanaf het najaar 2025 gebruikt gaan worden. Daarnaast gaat het om drie inhuurcontracten waarbij de totale contractwaarde overschreden wordt in 2025. Hierdoor is het deel in 2024 ook als onrechtmatig aangemerkt. Bij deze drie crediteuren is in 2025 een nieuwe procedure gestart om een de aanbestedingsregels te respecteren. Het verbeteren van de onrechtmatigheden bij de aanbestedingen kost tijd. De doorlooptijd van een Europese aanbesteding is vaak meer dan drie maanden. Daarnaast vraagt een Europese aanbesteding specifieke inkoopkennis. Gezien de omvang van de afdeling inkoop is het niet mogelijk om dit allemaal tegelijk op te pakken. In 2024 zijn zeker stappen in de goede richting gezet. Als college werken we verder aan het verbetertraject bij aanbesteden.
De aanbestedingsonrechtmatigheden ultimo 2024 dalen naar verwachting in 2025 met ruim € 0,5 miljoen. Wij hebben als college de doelstelling om in 2026 geen onrechtmatigheden meer te hebben ten aanzien van de Europese aanbestedingen. Ontwikkelplan Jaarrekening In november 2024 is de raad geïnformeerd over de stand van zaken over het ontwikkelplan voor de jaarrekening. Het ontwikkelplan helpt ons de verantwoordingsprocessen te verbeteren, de interne organisatie te versterken en werkzaamheden projectmatig en gestructureerd aan te pakken. De verbeteringen gaan niet alleen over financiën en de jaarrekening, maar ook over (werk)processen die door de hele organisatie lopen. Informatiebeveiliging en privacy Gemeenten en ander overheden staan in toenemende mate in de belangstelling van cybercriminelen. Daarom zijn in de digitale wereld informatiebeveiliging en privacy zeer belangrijke onderwerpen. Ook binnen de gemeente Rhenen wordt ervoor gezorgd dat bij de dagelijkse werkzaamheden beveiliging en privacy een steeds prominente plek innemen. Ook het extra geld waarover de raad bij de kadernota 2024 heeft besloten om het in de in de begroting op te nemen is daar een voorbeeld van.
79
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
Jaarstukken 2024
Informatiebeveiliging en gegevensbescherming
Integriteit
Implementeren Europese wet NIS2 We zijn gestart met het inventariseren en uitvoeren van hetgeen in NIS2 gevraagd wordt. In 2024 is de nieuwe cyberbeveiligingswet nog niet aangenomen en dit heeft ertoe geleid dat er nog weinig documentatie en handreikingen vanuit de VNG zijn.
Iedereen heeft de eed of belofte afgelegd in het kader van de integriteit. Verder hebben sommige teams zich ontwikkeld richting zelforganisatie onder andere via inzicht in elkaars kwaliteiten middels insights. Zo een eerste stap gezet om verder gekomen in het slimme samenspel.
Integriteitsbeleid en gedragscode integer handelen SIEM SOC oplossing inrichten De voorbereiding voor de aanbesteding voor een SIEM SOC oplossing is in 2024 gestart, maar nog uitgevoerd. De aanbesteding en inrichting ronden we in 2025 af. Extra inzet op processen met een hoog privacy-risico door uitvoeren DPIA’s Extra inzet op processen, waar een hoog risico op het gebied van gegevensbescherming kan worden verwacht, door DPIA's uit te voeren. Dit is achtergebleven. Er is een implementatieplan vastgesteld, waardoor de verbeteringen op het gebied van gegevensbescherming breder worden aangepakt en we daarmee kunnen groeien in ons volwassenheidsniveau. Overig - De firewalls zijn vervangen. - Bewustwordingsbijeenkomsten op gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming hebben plaatsgevonden en daarnaast zijn er ook nog andere activiteiten geweest om medewerkers te informeren en te betrekken bij vraagstukken.
Planning en control, Interne controle en Inkoop Financiële verordening en nota Reserves en Voorziening In 2023 is de financiële verordening geactualiseerd met als belangrijkste wijziging de wijziging voor wat betreft de rechtmatigheidsverantwoording en treasury. De integrale beoordeling van de financiële verordening is toen niet aan bod gekomen. In 2024 is er op twee momenten samen met de gemeenteraad hierover overleg geweest. Echter heeft dit nog niet geleid tot een hernieuwde financiële verordening. De verwachting is dat dit in 2025 wel gaat gebeuren. Gelijktijdig zal ook de nota Reserves en Voorzieningen geactualiseerd worden. Inkoop Om onze inkoop en aanbesteding op orde te krijgen is gestart met het project inkoop op orde. Stap voor stap voeren we verbeteringen door. In 2024 zijn de inkoopvoorwaarden op orde gebracht.
Algemeen Een van de vereisten die zijn opgenomen in de verslagleggingsregels is het afleggen van verantwoording over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. Het beleid hierover is vastgelegd in de Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Rhenen 2019 (vastgesteld op 12 november 2019). Hieronder wordt een toelichting gegeven op de wijze waarop in 2024 de gedragscode integer handelen is toegepast. Voorkomen van belangenverstrengeling Jaarlijks wordt er een opgave gedaan van financiële belangen van de bestuurders en indien die er zijn geplaatst op de website van Rhenen. Binnen het college wordt open en transparant gesproken over mogelijke ‘gevoelige’ samenwerkingsrelaties en dan worden er passende besluiten op genomen om iedere schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan. Nevenfuncties De nevenfuncties zijn besproken in het college en een overzicht van de nevenfuncties is openbaar gemaakt op de website. Informatie Binnen het college worden vertrouwelijke stukken en thema’s ook vertrouwelijk gehouden. In 2024 zijn geen situaties bekend waar hier niet zorgvuldig in is gehandeld. Geschenken en giften Bestuurders zijn bekend met de regeling en de informatie die hierover in paragraaf 4 van de gedragscode is opgenomen. Geschenken en giften worden per bestuurder geregistreerd ongeacht de waarde die het betreft.
Een overzicht van de geschenken en giften wordt op de website gepubliceerd.
80
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
Uitgaven en declaraties Bestuurders zijn bekend met de regels. Declaraties van de wethouders worden geaccordeerd door de burgemeester. Declaraties van de burgemeester door de gemeentesecretaris. Een overzicht van de declaraties is openbaar gemaakt via de website. Reizen buitenland door het bestuur De buitenlandse dienstreizen vormen een onderdeel van de gemeentelijke voorzieningen. Bestuurders zijn bekend met de regeling. In 2024 zijn door het bestuur de volgende reizen naar het buitenland gemaakt: a. 18 en 19 januari een bezoek van H. van de Pas aan Grüne Woche in Berlijn. Het doel van deze bijeenkomst was tweeledig: 1. Het versterken van de zichtbaarheid en positionering als samenwerkingsverband tussen foodregio’s bij nationale en internationale partners. 2. Het leggen en/of versterken van relaties met relevante (nationale en internationale) partners. b. 8 en 9 oktober werkbezoek van B. Fintelman en D. Poortinga aan het EWRC in Brussel. Dit bezoek heeft onder de vlag van FoodNL plaatsgevonden door de regio’s Foodvalley, Greenport Venlo, AgriFoodCapital en aspirant lid van FoodNL, Fruitdelta. Integriteitstoets De integriteitstoets heeft plaatsgevonden voor alle bestuurders, en daarna bij aanvang van de benoeming. Frauderisicomanagement De gemeente Rhenen wil een betrouwbare en geloofwaardige organisatie zijn voor burgers, medewerkers, ondernemers, partners en opdrachtgevers.
Frauderisicomanagement is onderdeel van integriteitsbeleid. Onder fraude verstaan we een vorm van bedrog waarbij je jezelf of een ander bevoordeelt middels onrechtmatig handelen. Ook misbruik en oneigenlijk (M&O) is een onderdeel van het frauderisicomanagement. In 2024 is een frauderisicobeleid opgesteld. Ten aanzien van fraude zijn ons in 2024 geen gevallen bekend.
Jaarstukken 2024
CO2-registratie personeel n.a.v. registratieplicht mobiliteit De registratie van woon-werk verkeer en dienstreizen van ons personeel, met de verplichte zaken van registreren, is onderdeel van onze personeels- en salarisapplicatie. Het is geen extra taak, maar een registratieplicht voor alle werkgevers met meer dan 100 medewerkers en daardoor regulier onderdeel van ons werk. De eerste rapportage naar het RVO gaat dit voorjaar uit. Hybride werken De verbouwing van het Huis van de Gemeente is on hold gezet als onderdeel van en vooruitlopend op de ombuigingen. De ambtelijke projectgroep onderzoekt welke onderdelen met beperkt budget wel kunnen worden uitgevoerd. Hierbij is aandacht voor een toekomstbestendige werkomgeving en goede Arbo-omstandigheden. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Zie voor meer over de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed programma 1.3 pag 15. Voortzetten organisatievisie In 2024 hebben we ons voor wat betreft de organisatieontwikkeling gericht op het verminderen van werkdruk door meer focus aan te brengen en door te kijken waar we slimmer en beter kunnen werken aan onze opgaven. Teams maken team en ontwikkelplannen waarin duidelijke doelen en te behalen resultaten beschreven staan. Deze plannen worden ook opgevolgd.
Dit jaar hebben we ook veel zaken die niet helder en eenduidig waren uitgewerkt zoals een methode van projectmatig werken, formats voor beleidsplannen en opdrachtverstrekking. Ook gingen we op zoek naar een nieuw en beter zaaksysteem. We hebben rollen en verantwoordelijkheden beter vastgelegd. Door deze ontwikkelingen is het voor zittende mensen en mensen die nieuw instromen eenvoudiger geworden om hun weg te vinden en verbetert de kwaliteit van het werk en de stukken. Krapte op de arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is iets minder krap geworden. Vanwege de financiële situatie van de gemeente laten we vacatures 3 maanden onvervuld.
Personeel en organisatie Vanuit ons fundament werken we aan een goed functionerende en eigentijdse organisatie. Dat is niet alleen belangrijk voor de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers, bezoekers en maatschappelijke instellingen maar ook om een aantrekkelijk en goede werkgever te zijn en te blijven.
81
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
Jaarstukken 2024
Aandacht voor personeel Het verzuim is het afgelopen jaar gestegen. Het management en de preventiemedewerkers hebben hier veel aandacht voor. Het is mogelijk om de bedrijfsarts preventief te spreken. Verzuim wordt serieus en met aandacht begeleid, bijvoorbeeld door middel van gesprekken (met de bedrijfsarts en management) en coaching. Het uitval door ziekte is voor het grootste deel niet werk gerelateerd en langdurig waarbij het tweede ziektejaar veelal in 2024 ligt. Dit verklaart een groot deel van het hoge percentage. In het komende jaar zullen naar schatting 4 langdurig zieken uitstromen naar de Wia wat na 2025 een verlaging van het verzuimpercentage tot gevolg zal hebben. We blijven uiteraard ook aandacht houden voor de veelheid aan taken die op onze medewerkerkers rust. De balans belasting en belastbaarheid moet in evenwicht blijven, zodat verzuim voorkomen wordt. Overigens zegt het verzuimpercentage niets over het aantal uren dat iemand ziek is. Ook de gedeeltelijk zieken tellen hier volledig in mee. We laten op dit moment een uitgebreide verzuimanalyse opstellen door de bedrijfsarts om vervolgens te komen met een plan van aanpak.
Ziekteverzuim exclusief zwangerschap
2020 6,0% Rhenen
2021 8,1%
2022 7,8%
2023 9,4%
De loonkosten liggen in 2024 bijna € 1,8 miljoen hoger dan in 2023. In 2023 bedroegen de loonkosten bijna € 11,7 miljoen en in 2024 bijna € 13,5 miljoen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: a. CAO loonstijging is in 2024 ongeveer 6%. Het indicatieve effect hiervan bedraagt ongeveer € 0,9 miljoen. b. Formatie uitbreiding van 4,5 fte c. Overige verschillen als gevolg van bijvoorbeeld in- en uitstroom en periodieke loonsverhoging. Ontwikkeling formatie In de begroting 2024 bedroeg de formatie 184 FTE. Dit was gebaseerd op de inzichten over de formatie halverwege 2023. Eind 2024 bedraagt de formatie bijna 189 FTE. De toename met ongeveer 4,5 FTE is voornamelijk het gevolg van uitbreidingen waarvoor dekking beschikbaar is, zoals 3fte projectleiders integrale projecten openbare ruimte en woningbouw die geheel gedekt worden uit de investeringsprojecten
Stijging formatie door grote opgaven en bestuurlijke ambities
2024 11,0%
Definitie: Om dit te berekenen wordt het aantal verzuimdagen gemeten en vervolgens gedeeld door het aantal beschikbare dagen. Toelichting: Meerdere keren per jaar bespreken we de cijfers met onze arbodienst en de or om waar mogelijk te blijven sturen op preventie en verlaging van het ziekteverzuim. We houden elke drie weken een spreekuur met de bedrijfsarts. In 2024 hebben we ons georiënteerd op een vitaliteitsprogramma zoals ook aangegeven in de cao. Het programma bestaat uit workshops, coaching en bewustwordingscampagnes. In 2025 zal dit worden uitgevoerd.
2020 7,6 Rhenen
2021 7,8
2022 8,3
2023 8,9
2024 9,3
Definitie: Het gaat hier om de toegestane formatie per 1.000 inwoners van de organisatie op peildatum 31 december. Toelichting: In de jaarstukken 2022 was het door de organisatieverandering per 1-1-2023 niet mogelijk om de omvang van de formatie ultimo 2022 te presenteren. Om u enigszins een beeld te geven is de formatie 2023 (stand medio 2022) gebruikt.
Analyse loonkosten Op grond van de financiële regelgeving dient het verschil tussen de hoogte van de loonkosten 2024 en 2023 te worden toegelicht. 82
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
Jaarstukken 2024
Bezetting De bezetting ligt ultimo 2024 met 162 FTE fors lager dan de beschikbare formatie van 189 FTE. Dit is toe te wijzen aan de krapte op de arbeidsmarkt en doordat wij de vacatures 3 maanden open laten staan voor we deze invullen. Om (een deel) van de ambities van het bestuur en de (wettelijke) reguliere werkzaamheden toch te kunnen uitvoeren is ingehuurd. De verminderde bezetting levert een stijgende inhuur op vooral in de eerste helft van 2024 in de tweede helft hebben we ingezet op vermindering van inhuur door focus aan te brengen in de opgaven (wat kan wel en wat doen we ook niet). De achterblijvende bezetting zorgt ook voor werkdruk bij werknemers die wel werkzaam zijn.
Bezetting blijft achter bij formatie door krapte op de arbeidsmarkt
2020 6,9 Rhenen
2021 6,9
2022 -
2023 8,1
2024 8,2
Definitie: Het gaat hier om het werkelijk aantal fte per 1.000 inwoners.
Formatie BGR24
Formatie JRR24
Vaste bezetting JRR 2024
Loonkosten
fte/pers
(x €1.000)
fte/pers
fte/pers
(x €1.000)
JRR23
191,28
15.724 N
195,84
168,70
14.630N
12.763N
6,94
1.048 N
6,94
6,94
1.099N
1.036N
Organisatie
184,34
14.676 N
188,90
161,76
13.530N
11.727N
Bestuur
6,94
1.048N
6,94
6,94
1.099N
1.036N
Gemeenteraad
19,00
288N
19,00
19,00
326N
309N
College
4,60
542N
4,60
4,60
547N
512N
Raadsgriffie
2,34
207N
2,34
2,34
219N
205N
Rekenkamer
3,00
11N
3,00
3,00
8N
10N
Organisatie
184,34
14.676N
188,90
161,76
13.530N
11.727N
Integraal management team
4,00
548N
4,00
3,00
445N
524N
Cluster Bedrijfsvoering
69,98
5.469N
68,83
54,97
4.545N
3.856N
Cluster Dienstverlening
5,22
379N
5,22
5,46
402N
335N
Cluster Fysiek
67,83
5.127N
71,34
63,02
5.103N
4.323N
Cluster Sociaal Maatschappelijk
37,31
3.153N
39,51
35,31
3.036N
2.689N
Bestuur
83
H 3.3.5 | BEDRIJFSVOERING
Jaarstukken 2024
Inhuur Definitie: Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
Overige kengetallen organisatie
Apparaatskosten stijgen door toename personele kosten
Externe inhuur neemt verder toe
2020 € 730 Rhenen
2020 18,1% Rhenen
2021 21,5%
2022 23,8%
2023 25,3%
2024 28,8%
Toelichting: de toename van de inhuur is vooral het gevolg van: a. krapte op de arbeidsmarkt waardoor openstaande vacatures moeilijker zijn in te vullen b. hoog ziekteverzuimpercentage en c. realiseren van de grote bestuurlijke opgave zoals duurzaamheid en woningbouw.
2021 € 792
2022 € 835
2023 € 1.020
2024 € 1.156
Definitie: Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelenvoor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiele kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Toelichting: de kosten nemen toe door stijging van de loonkosten als gevolg van loonindexering en hogere kosten van inhuur.
Overhead lichte daling
2020 11,80%
2021 12,40%
2022 14,35%
2023 15,51%
2024 15,22%
Rhenen
Definitie: Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Toelichting: in 2024 zien we een lichte daling t.o.v. 2023 van de kosten voor overhead. 84
§3.6 Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn samenwerkingspartners van de gemeente waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Als het alleen om een financieel belang of alleen om een bestuurlijk belang gaat, dan is volgens de BBV geen sprake van een verbonden partij. Van een financieel belang is sprake als de gemeente een risico loopt met de aan deze partij beschikbaar gestelde middelen. Ook bij het niet nakomen van de verplichtingen door de ver-
Overzicht verbonden partijen (in € x 1.000)
bonden partij is sprake van een financieel belang. Van een bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur of uit hoofde van stemrecht. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) als privaatrechtelijke (stichtingen, verenigingen, NV’s en BV’s) organisaties zijn. Vanwege de gemeentelijke belangen in de verbonden partijen hebben deze een bijzondere status.
Bestuurlijk vertegenwoordiger
Bijdrage 2024
Bijdrage 2023
Gemeenschappelijke regelingen Regio Foodvalley (FV): Deelprogramma 1.1 - Bestuur
Burgemeester Kaai
128 N
74 N
Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU): Deelprogramma 1.3 - Facilitair
Wethouder Fintelman
140 N
115 N
Afvalverwijdering Utrecht (AVU): Deelprogramma 3.1 - Verkeer en openbare ruimte
Wethouder Folmer
748 N
701 N
Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU): Deelprogramma 3.2 - Ruimtelijke ontwikkeling
Wethouder Fintelman
594 N
594 N
GGD regio Utrecht (GGDrU): Deelprogramma 4.1 - Jeugd preventief
Wethouder Poortinga
917 N
718 N
Valleihopper: Deelprogramma 4.4 - Maatschappelijke ondersteuning maatwerk
Wethouder Folmer
217 N
180 N
Sociale Werkvoorziening Zuid Oost Utrecht (IW4): Deelprogramma 4.6 - Participatie maatwerk
Wethouder Poortinga
0N
0N
Veiligheidsregio Utrecht (VRU): Deelprogramma 6.1 - Openbare Orde en Veiligheid
Burgemeester Kaai
1.355 N
1.280 N
-
Vennootschappen en coöperaties BNG: Deelprogramma 7.2 - Overige (algemene) dekkingsmiddelen
Wethouder Fintelman
-
Vitens: Deelprogramma 7.2 - Overige (algemene deikkingsmiddelen
Wethouder Fintelman
-
85
H 3.3.6 | VERBONDEN PARTIJEN
Jaarstukken 2024
PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING - 1.1 BESTUUR Verbonden partij
Gevestigd
Rechtsvorm
Webadres
Wettelijke verplichting
Regio FoodValley
Ede
GR
www.foodvalley.nl
Nee
Openbaar belang Regio FoodValley behartigt de belangen van 8 gemeenten. Invloed op grootschalige ontwikkelingen door samenwerking in regio Foodvalley verband. Dit leidt tot bestuurlijke en financiële steun van de regio voor projecten die voor Rhenen van belang zijn, waarmee het openbaar belang wordt gediend. Wat wilden we bereiken? Regio Foodvalley is een regionale netwerkorganisatie van gemeenten, onderwijsinstellingen en ondernemers. Regio Foodvalley wil vanuit haar DNA bijdragen aan welzijn en gezondheid voor al haar inwoners en bedrijven Regio Foodvalley onderscheidt zich door haar unieke posities op agrifood en voeding en gezondheid. Uitbouwen en versterken van deze posities in balans met de omgeving is waar wij de komende periode op inzetten. Ons doel is een regio die economisch, ecologisch en sociaal floreert. Wat is ervoor gedaan? In 2024 is regio Foodvalley gestart met het opstellen van de nieuwe Strategische Agenda. Hiervoor heeft regio Foodvalley gesprekken gevoerd met alle gemeenteraden, waaronder met de gemeenteraad van Rhenen. Onder andere deze input is gebruikt om de nieuwe Strategi-
sche Agenda op te stellen. In 2025 zal de nieuwe Strategische Agenda worden vastgesteld. Het afgelopen jaar is verder gewerkt aan de programma's rondom de grote transities die er op de regio afkomen, zoals de stikstofproblematiek/landelijk gebied, woningbouw en energietransitie. Regio Foodvalley doet dit aan de hand van het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied, de Verstedelijkingsstrategie en de Regionale Energiestrategie. Regio Foodvalley heeft zich in 2024 extra ingezet om steviger bij de provincies en het Rijk aan tafel te zitten. Zodat de problematiek van de regio, maar ook de kansen die hier zijn, ter sprake te brengen.
Het behartigen van de Rhenense belangen buiten de gemeentegrenzen en het versterken van bestuurlijke samenwerking. Belang en bijdrage Rhenen Bestuurlijk belang Wethouder Fintelman maakt deel uit van het (dagelijks) bestuur. Financieel belang
Weerstandsvermogen en risicobeheersing In juni 2023 is door het algemeen bestuur een systematiek vastgesteld om tot de bepaling van het weerstandsvermogen te komen. Volgens deze systematiek wordt per kostensoort het risicoprofiel bepaald en wordt elk risico uitgedruk in een percentage van de kosten. Voor 2024 leidt tot een benodigd weerstandsvermogen van € 442.700. Met een weerstandscapaciteit van € 651.000 is de weerstandsratio 1,5. Dit is ruim voldoende om de risico's op te vangen.
Financiën
Het stemrecht van Rhenen is 2 van de in totaal 16 stemmen. Financiële bijdrage (in € x 1.000)
2024
2023
Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen
128 N
74 N
Voorlopige jaarstukken
Bron: Voorlopige Jaarstukken 2024; ontvangstdatum 14-03-2025 Balans (in € x 1.000)
Maatschappelijk doel Rhenen