3.3 Bijlagen procesparticipatie ronde 2

Gesprekken andere belanghebbende partijen

Niet meer besproken o

Niet meer besproken

15 April 2024

Afspraken borgen - verslagen/notulen

➔ Afspraak: Opzet stappenplan voor het vervolgproces worden door Michiel gedeeld zodat iedereen hier naar kan kijken en opmerkingen kan maken. ➔ Afspraak: Michiel maakt een plek op Sharepoint aan waar we de documenten allemaal kunnen lezen, en bewerken. 9. Rondvraag Marjet: verzoek van één van de omwonenden: of de panelen zwarte randen kunnen krijgen ipv zilverkleurig/aluminium. Én het liefst matte panelen, ipv glanzend. Niek: zijn afspraken die gemaakt zijn met IBVogt t.a.v. inkoop panelen nog steeds van kracht nu er een nieuwe aandeelhouder is? Michiel geeft aan dat IBVogt nog steeds het park gaat bouwen. Rolf: -

Waardering voor aanwezigheid Inez. Richting Inez en Wim over Geheimhouding: we zijn niet geneigd íets voor de gemeente geheim te houden. Blijf binnen je werkzaamheden de wethouder informeren als je denkt dat dat nodig is.

Niek: vragen over windmolens. Inez deelt het document van de provincie met beleid en zoekgebied etc. met Niek.

15 April 2024

Bijlage 29: Verslag overleg grondeigenaren en gemeente Rhenen Datum: Overleg: Aanwezig:

Afwezig:

24 januari 2024 Zonnepark Nude - Gemeente Rhenen en de grondeigenaren Wim Haver (gemeente Rhenen), Geurt van Rooijen (Grondeigenaar), Geurt Janssen van Doorn (Grondeigenaar), Henk van Zetten (Grondeigenaar) en Michiel ter Beek (Novar) nvt

Inleiding Op verzoek van de gemeente is er een overleg ingepland met de grondeigenaren van het projectplan voor zonnepark Nude. Hij is opvolger van Luc en contactpersoon bij de gemeente voor dit zonnepark. de gemeente heeft eerder met buurtvereniging de Nu gesproken en wil nu graag de kant van het verhaal van de grondeigenaren horen. De gemeente hoopt zo te kunnen bemiddelen om de laatste hobbels weg te nemen voor het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst. Notulen Henk start met een korte uitleg, waarbij hij aangeeft dat de samenwerking en het overleg met Novar (voorheen Solarfields) soepel verliep, tot het moment dat de buurt in beeld kwam en zich ermee ging bemoeien. Er waren afspraken voor het ontwikkelen en bouwen van een zonnepark met Novar gemaakt, maar niet voor het creëren van natuur en een samenwerken met de buurt. Wim legt uit dat in plaats van 50% lokaal financieel eigendom, de gemeente kan accepteren dat de helft zonnepark wordt en de nadere helft natuur-inclusieve landbouw met natuur, waarbij de boeren hun aandeel doen en de buurt zeggenschap heeft over de leefomgeving en een kwaliteitsverbetering van het gebied realiseert.. Geurt J v D vraagt wat verbetering van kwaliteit is.

Is landbouw dan zo slecht? Wim geeft aan dat landbouw zeker belangrijk is in het gebied en dat dit ook zo moet blijven met de toevoeging natuurinclusief , maar dat er kwaliteit van de natuur wel verbeterd kan worden. Denk hierbij aan het verbeteren van het bodemleven en toename van de biodiversiteit. Daarom is overstap van gangbare naar natuur-inclusieve landbouw zo belangrijk. Henk geeft aan dat het niet mogelijk is om middels biologische landbouw de wereld te voeden. Dit geeft niet voldoende opbrengst en is veel te duur. Geurt J v D vraagt zich af wat precies natuur-inclusief inhoudt? Novar geeft aan dat er geen algemene afspraak over is, maar dat er meerdere omschrijvingen op internet te vinden zijn. Deze lijken op wat er in het beheer en inrichtingsplan voor natuurinclusief boeren staat, zoals o.a. kruidenrijke akkerranden, terugdringen van het gebruik van pesticides, beperken van mestgift en een aangepast maaibeleid.

15 April 2024

Henk geeft mee dat de gemeente een energie opgave heeft en dat ze het veld nodig hebben om aan deze opgave te voldoen. Daarom zal de gemeente mee moeten in de plannen, ook zonder alle extra inpassingen. Wim geeft aan dat de gemeenteraad besloten heeft dat er 51 % lokaal eigenaarschap geregeld is bij energieprojecten. Dat is nu niet gerealiseerd. Deze alternatieve oplossing moet goed zijn voor de boer en voor de natuur. De Raad moet overtuigd worden dat deze inpassingen leiden tot de versterking van natuurinclusieve landbouw en de meer ecologie in het gebied. Henk geeft aan dat zij agrarisch ondernemers zijn en dat de grond van hen is. Zij hebben de grond ooit aangekocht als landbouwgrond en vinden het belangrijk dat de grond agrarisch gebruikt kan blijven. Zij kijken dan ook anders naar wat mooi is dan bijv. de buurt Wim geeft aan dat zon op land een noodzakelijk kwaad is, waarbij ook het behoud van landbouwgrond erg belangrijk wordt gevonden door de Gemeente. Henk geeft aan dat ze moeite hebben met het toevoegen van natuur in het gebied. Het verbreden van de a-watergang bijvoorbeeld. Het gaat tegen zijn principes in om bruikbare landbouwgrond af te graven hiervoor. Er ligt een nieuw aanvoersysteem voor water met een hoofdleiding rondom het perceel, van in totaal 980 meter met aan de slootkant om de 40 meter hydranten.

Deze hoofdleiding kan ook gebruikt worden voor de beregening van de percelen aan de Grebbedijk. Dit systeem zal bij het afgraven kapot gaan, dat is erg zonde. Er moet al ruimte vrij van landbouw zijn rond de sloot. Als de verbreding met natuur doorgaat verschuift deze grens. Geurt v R geeft aan dat ze omgeven zijn door natuur, we hebben die extra sloten, poelen en hagen hier niet nodig. Het zorgt alleen voor afwaardering van het agrarisch land. Henk geeft aan dat hij begrijpt dat het park op een mooie manier ingepast moet worden en dat ze daar ook over meegedacht hebben. Maar er komen steeds meer afspraken bij. ‘Wij hebben niet getekend voor het ontwikkelen van natuur.’ De gemeente geeft aan dat we er toch al bijna zijn qua afspraken? Henk geeft aan dat het vertrouwen steeds minder wordt. We worden verdacht van van alles door de buurt. Er wordt bijv. gezegd dat er stiekem gespoten wordt in de ochtend, maar dat is niet waar. Er wordt gespoten in de ochtend omdat dit het meest gunstige moment is qua wind e.d. Henk geeft aan dat het niet zo moet zijn dat mensen steeds met een vingertje staan te wijzen naar wat wij doen op onze eigen grond. De grondeigenaren willen niet steeds overal bij betrokken worden. Zij hebben de grond verpacht aan Novar en Novar moet er samen met de buurt maar uitkomen.

15 April 2024

De gemeente vraagt zich af of er andere opties zijn voor het aanpassen van de a-watergang. Is het mogelijk dat Novar de grond aankoopt? Het niet doorgaan van een ecologische oever is een minnetje in de ecologische kwaliteit. Henk geeft aan dat het hem niet om het geld gaat, maar dat hij dit uit principe niet wil. Het gaat steeds een stap verder. Je verkoopt de grond en er komen steeds meer regels bij. Er wordt een ecologisch verbindingszone gemaakt en binnen meters mag je niets meer doen op je land. Wim geeft aan het belang van het behoud van landbouwgrond te erkennen en dat dit opgenomen moet worden in de vergunning. Als de eigenaren geen ecologische sloot willen vanwege de beperkingen die dit oplevert, dan moeten we dat respecteren. Landbouwgrond moet landbouwgrond blijven en na afloop moet het teruggebracht worden in oorspronkelijke staat. Ook moet duidelijk zijn welke hagen verdwijnen (tenzij de grondeigenaar dat niet nodig vindt) als het zonneveld wordt opgeheven. Er is al veel toegegeven geven de grondeigenaren aan en nu is het klaar. Kan de Gemeente niet ergens ander een sloot verbreden? Wim zegt dat het gaat om de kwaliteit van de ecologie in dit gebied. Er zijn al veel juridische kosten gemaakt door de grondeigenaren en de afspraken moeten er duidelijker in komen te staan. Waarom bijvoorbeeld een jaarlijkse schouw? Wie gaat deze uitvoeren.

Wat is zijn rol tijdens de schouw en wat gebeurt er als hij gaat verhuizen? Voorstel vanuit Novar: Er vindt een jaarlijkse schouw plaats, waarbij van alle partijen een afvaardiging aanwezig is (de grondeigenaren, De Nu (deskundige ecologie), Novar en de Gemeente). De grondeigenaren geven aan of er volgens het afgesproken plan is gewerkt en geven aan welke punten er goed en minder goed gingen. Daarnaast geven zij aan wat zij het volgend jaar aanpassen. Novar maakt het verslag met afspraken. Dat moet worden goedgekeurd. De afgevaardigden leggen dit uit richting hun achterban. Wat wordt er verstaan onder natuur-inclusieve landbouw? Voorstel Novar: definitie opstellen van natuur-inclusieve landbouw en dit opnemen in de samenwerkingsovereenkomst (bijlage 3.2 beheer en onderhoudsplan) Michiel vraagt of artikel 18 (Groenwerkzaamheden), artikel 19 (dubbel ruimtegebruik) en artikel 24 (overdraagbaarheid) uit de ontwikkelovereenkomst tussen Novar en de grondeigenaren gedeeld mogen worden met De Nu. De Nu heeft aangegeven steeds gewezen te worden op deze afspraken, maar geen zicht te hebben op wat er in deze afspraken staat. De grondeigenaren geven in eerste instantie aan hier geen bezwaar op te hebben, maar gaan dit nog even rustig bekijken.

Daarnaast staat er in de ontwikkelovereenkomst een artikel over de mogelijkheid om naast een zonnepark, ook een windturbine te mogen ontwikkelen binnen het plangebied. De Nu is bereid mee te werken aan het zonnepark, maar wil dan ook graag rust voor de aankomende 25 jaar. Zij zitten niet te wachten op nog een windproject. Voorstel vanuit Novar is om dit artikel (11) uit de ontwikkelovereenkomst te halen. De grondeigenaren zijn hier niet op tegen, maar willen net als hierboven dit nog even rustig bekijken.

15 April 2024

Novar stelt voor om een bijeenkomst te organiseren om de definitieve versie van het landschappelijk inpassingsplan te bespreken en hiermee af te ronden. Hierbij zijn aanwezig De Nu, de grondeigenaren, Novar, de landschapper van de gemeente en BRO. De grondeigenaren hebben aangegeven hierbij aanwezig te willen zijn (niet in de voorjaarsvakantie). Algemene conclusie De grondeigenaren hebben hun belangen, motivatie en principes kenbaar gemaakt aan de gemeente (landbouwgrond moet landbouwgrond blijven en niet veranderen in natuur. De voedsel zekerheid moet niet in gevaar komen. Er is een overeenkomst met Novar gesloten voor een zonnepark, niet voor natuurontwikkeling). de gemeente erkent deze belangen, maar wijst ook op het belang van de buurt en de gemeente voor het versterken van de ecologie en biodiversiteit in het gebied. Zowel de grondeigenaren als de gemeente, onderstrepen dat er al veel tijd, energie en geld is gestoken in het plan en dat het tijd wordt om de samenwerkingsovereenkomst af te ronden. Acties Onderwerp

Actie

Wie

1

Wat is natuur-inclusieve landbouw?

Definitie opstellen en toevoegen aan bijlage 3.2 SOK

Michiel

2

Opmerkingen van juridisch adviseur grondeigenaren op de SOK

Tekst SOK aanpassen adhv memo

Jurist Novar

3

Artikelen delen met de Nu

Na toestemming van de grondeigenaren delen met de Nu

Michiel

4

Artikel 11 windturbine

Na toestemming van de grondeigenaren verwijderen uit de ontwikkelovereenkomst

Michiel

5

Belang van behoud van landbouwgrond

Opnemen in de vergunning dat landbouwgrond, landbouwgrond moet blijven en na afloop moet het teruggebracht worden in oorspronkelijke staat

Wim/Michiel

6

Landschappelijk inpassingsplan definitief maken

Bijeenkomst organiseren

Marjolein/Mi chiel

15 April 2024

Bijlage 30: Verslag eindoverleg inrichting en beheer 11 maart 2024 Verslag bijeenkomst Buurtvereniging De Nu, grondeigenaren, gemeente Rhenen en Novar, gehouden op 11 maart 2024, Grebbeweg 36.

Aanwezig: Bram van Dijk en Niek Muller, Buurtvereniging De NU Geurt van Rooijen, Geurt Janssen van Doorn en Henk van Zetten, grondeigenaren Inez Kerkhof en Wim Haver, gemeente Rhenen Marjolein Verhagen en Michiel ter Beek, Novar

Afwezig : Marjet Stamsnijder, Buurtvereniging De Nu

Eindoverleg Inrichting- en Beheerplan project Zonneveld Nude Rhenen

1. Opening Marjolein heet allen welkom. Het doel van vanavond is om ervoor te zorgen dat het Inrichting- en Beheerplan voor iedereen duidelijk is, en om het eens te worden over de inhoud, zodat het als bijlage bij de samenwerkingsovereenkomst kan worden opgenomen. Het belang van dit overleg is dus groot. De voorgestelde agenda en regels voor het overleg worden besproken en vastgesteld. De regels voor het overleg zijn als volgt: 1. Het gaat enkel over de punten die op de agenda staan, niet over andere zaken in de SOK 2. Maak je eigen opvattingen kenbaar, spreek niet voor de ander 3. Richt je op de inhoud van de afspraken, niet op personen 4. Leg uit wat de redenen zijn achter je uitspraken 5. Niemand domineert de discussie Iedereen is hiermee akkoord. De belangen van alle partijen worden ter introductie kort samengevat; Novar: wil de samenwerkingsovereenkomst zsm tekenen, zodat de vergunningaanvraag volgens de ingestoken weg afgerond kan worden. Grondeigenaren: willen de landbouwgrond behouden zodat het na exploitatie van het zonnepark weer op dezelfde manier gebruikt kan worden. Buurtvereniging De Nu: wil een leefbare woonomgeving met vrij zicht, geen zicht op de panelen en meer biodiversiteit. De afspraken over de natuurlijke inrichting moeten worden geborgd.

15 April 2024

Gemeente: bijdragen aan de opgave voor energieopwekking met een zonneveld en een onderbouwing voor de raad hoe de 50% lokaal eigenaarschap is ingevuld.

2. Beheer- en inrichtingsplan Novar stelt de beheer- en inrichtingsplannen aan de orde, die door Novar samen met alle betrokkenen zijn opgesteld. Beheer en onderhoudsplan Natuur-inclusieve landbouw Er is een samenvatting van de maatregelen gedeeld die in het plan zijn opgenomen. Hierbij is ook een definitie toegevoegd, zodat het duidelijk is voor iedereen waar we over praten als het gaat over natuur-inclusieve landbouw. Niemand heeft er bezwaar tegen om de definitie op te nemen in het beheerplan. Het plan bevat stroken en wisselteelt van eiwitrijke gewassen met een rand van 3 meter voor bloemen. Het wordt extensief machinaal beheerd zoals het weer dat toelaat. Toegevoegd wordt dat het wordt bemest volgens wettelijke regels. Daar is iedereen het mee eens. Henk voelt zich met deze beschrijvingen de les gelezen. De boeren weten echt wel hoe ze moeten boeren, dit doen ze al hun hele leven. Hier is begrip voor. Geurt R meldt dat hij geïnteresseerd is in een meer natuur-inclusieve landbouw, maar dat dat in het verleden financieel niet uit kon. Henk heeft ook die ervaring met scharrelvarkens. Met de huidige vergoeding kan het uit. De gemeente merkt op dat de gemeenteraad dit plan met beschrijving nodig heeft om zeker te stellen dat de gronden natuur-inclusief met ecologische waarden worden beheerd de komende 25 jaar.

Geurt R meldt dat er al nieuwe ontwikkelingen zijn met drones waarbij alleen specifieke groeiplekken worden bespoten. Dit scheelt veel bestrijdingsmiddel. Voorgesteld wordt dat de boeren dit soort veranderingen in de aanpak vertellen bij de jaarlijkse schouw. Achterdocht in de buurt kan worden voorkomen met uitleg over hoe en waarom. Dit creëert meer onderling begrip.. Voor de buurt is een fijne leefomgeving het doel. Kleine wolfsmelk Bij het onderzoek naar de huidige ecologische situatie is de Kleine wolfsmelk aangetroffen.. Dit is een beschermde plant. Voor veranderingen van de leefomgeving moet een ontheffing worden aangevraagd, die onderdeel is van de vergunning voor het zonnepark De zaadlijsten zullen worden verplaatst. Deze plant gedijt op akkers, die o.a. jaarlijks geploegd worden. BRO heeft een activiteitenplan opgesteld. Er moet tijdens dit overleg besloten worden welke zone ingericht en beheerd gaat worden ten behoeve van de Kleine Wolfsmelk. Novar stelt voor een zone in de akkerrand te kiezen, waar dus geen bloemen worden gezaaid, maar langhalmig graan met akkerbloemen. Gekozen wordt voor een zone op de kopse kant (+/- 50 meter bij 3m) ten zuiden van het land van Niek Muller. Iedereen is het hierover eens, ook dat het voor de boeren werkbaar moet blijven. Het beheerplan voor natuur-inclusieve landbouw wordt afgerond. Iedereen is het er over eens dat: -

-

De omschrijving voor natuur-inclusieve landbouw, zoals geschreven in het document ‘voorstel natuur-inclusieve landbouw’ (ook rondgedeeld tijdens het overleg) wordt toegevoegd aan het beheer en onderhoudsplan; ‘Bemesting volgens wettelijke regels’ wordt toegevoegd;

15 April 2024

-

De zone voor Kleine Wolfsmelk wordt de strook ten zuiden van het land van Niek.

Landschappelijk inrichtings- en onderhoudsplan zonneveld Michiel presenteert alle verschillende inrichtingsmaatregelen voor het zonneveld. Novar heeft gekozen voor een zuid-opstelling omdat dat het meest oplevert en ook zon en water op het land toe laat, wat beter is voor de bodem. Aan de westkant komt op 0,75 ha en proefopstelling met een scharnierbaar zonvolgsysteem oost-west. Niek vraagt of een oostwest systeem niet beter is ivm de netcongestie. Ook zou een oost-west systeem landschappelijk misschien beter passen bij de krommende percelen (kromakkers), zegt Niek. Novar gaat daar nog naar kijken. Hagen De oostwesthaag moet een goede haag zijn met struiken en boomvormende planten, geen bomen. Bijsnoeien is mogelijk maar niet alles afzetten tot 10 cm, want de haag moet haag blijven. In de tekst staat dat de haag niet vaker dan eens per 6 jaar wordt afgezet. Volgens de Nu en de grondeigenaren is dat niet correct. Er zou vaker moeten worden gesnoeid om de haag (na 5 jaar groei) dicht genoeg te houden. De haag kan na 25 jaar worden opgeruimd. Conclusie waar iedereen het over eens is, is dat het beheer erop gericht moet zijn om een zo dicht mogelijke haag te vormen die het zicht weg neemt, en die geen ‘bomen’ vormt die na 25 jaar niet meer weggehaald mogen worden. De elzenhaag aan de oostkant loopt op de tekening in het noorden verder door.

Novar kan zich niet herinneren dat dit eerder is besproken en vraagt of dit wel of niet gewenst is. Conclusie voor iedereen is dat de haag niet noordelijker dan het zonnepark door hoeft te lopen. Zo blijft er open zicht vanuit woningen, en ook vanuit het oosten op de Grebbelinie. De Accolade-inrichting van de A-watergang Marjolein geeft aan dat deze inrichtingsmaatregel nog een discussiepunt is. omdat deze, zoals nu in het plan omschreven, voor de grondeigenaren niet acceptabel is. Zij zijn tegen het afgraven van grond langs de A-watergang omdat dit niet terug te draaien is. Bovendien moet er, omdat dit natuurvriendelijk ingericht wordt, een extra zone van 3 meter erlangs onbemest blijven. Tot slot ligt er een beregeningsinstallatie met aansluitingen die niet verplaatst kan worden. De buurtvereniging kan leven met het vervallen van het accoladeprofiel langs de A-watergang maar wil graag kijken naar alternatieven. Novar legt uit dat het Waterschap heeft aangegeven dat niet de overbreedte van de sloot gebruikt kan worden voor een natuurvriendelijke inrichting, omdat deze daarvoor te smal is, en de sloot een functie heeft. De functie van de A-watergang is om hoogwater af te voeren en daarvoor is goede doorstroom het belangrijkst. Sloten met riet Er zijn andere sloten in het plangebied die beter ingericht kunnen worden en waar riet kan worden aangebracht.

Het beheer van deze sloten moet erop gericht zijn om de biodiversiteit te behouden en versterken. Dat geeft een ecologische verrijking. Niemand heeft hiertegen bezwaar. Zuidelijk sloot Langs de Afweg loopt een greppel. Hier staat niet vaak water in. Deze kan worden uitgediept en worden aangesloten op de A-watergang. Dan kan de sloot een extra waterbuffering leveren. Dit betekent dat de sloot soms droger en soms natter zal staan. Dit is goed voor verschillende soorten flora en fauna. Misschien is afvlakken van de noordoever tot de insteek van de sloot mogelijk.

15 April 2024

Verbreding van het slootprofiel is niet wenselijk voor de boeren, wel verdiepen. Bram geeft aan dat deze maatregel veel kan opleveren voor de biodiversiteit en de grondeigenaren kunnen hiermee instemmen. Het inrichtingsplan voor het zonneveld wordt afgerond. Iedereen is het erover eens dat: - Het beheer van de brede haag die van oost naar west loopt, er op gericht moet zijn om het een volle haag te laten zijn die het zicht weg neemt, én na 25 jaar nog verwijderd mag worden, dus geen grote bomen moet vormen. - De Elzenhaag niet verder door hoeft te lopen richting het noorden dan tot het zonnepark; - het accoladeprofiel bij de A-watergang in het huidige ontwerp komt te vervallen; - alle andere sloten worden ingericht met riet, en dat het beheer hiervan is gericht op behoud van biodiversiteit; - De sloot aan de zuidkant wordt uitgediept en wordt aangesloten op de A-watergang; De Jaarlijkse Schouw Er wordt een plan en uitleg over de jaarlijkse schouw rondgedeeld. Jaarlijks wordt met een schouw bekeken hoe de afspraken over inrichting en beheer uitpakken. Hieraan nemen de grondeigenaren deel, een professional namens de buurtverenigingen de gemeente olv Novar. Er wordt besloten dat dit na de oogst, begin november kan worden geregeld. Iedereen stemt in met het plan voor de jaarlijkse schouw.

Evaluatie De gemeente is blij met het bereikte resultaat en de bijdrage aan landschap, ecologische kwaliteit en de natuurvriendelijke landbouw. Dit is met de verdeling 50% zonneveld en 50% landbouw en natuur goed uit te leggen aan de raad. Henk geeft aan nog wel met de jurist te willen overleggen over de samenwerkingsovereenkomst. Ook Bram en Niek zullen dit plan nog voorleggen aan de buurt. Novar constateert dat iedereen achter het aangepaste voorstel staat, zodat dit kan worden toegevoegd aan de samenwerkingsovereenkomst. Het kan zijn dat tijdens het vergunningentraject externe adviseurs van de gemeente, zoals Mooi Sticht, andere eisen stellen voor de vergunning. Het is dan aan de gemeente hoe daarmee om te gaan. Vervolg -

Novar past de besproken veranderingen in de plannen aan. We stellen samen het verslag vast van vanavond. Novar onderzoekt nog of een zuid-opstelling of een oost-west opstelling beter passend is; rekening houdend met opbrengsten, netcongestie, landschap en bodem&ecologie. Vervolgens kan de samenwerkingsovereenkomst worden afgerond en getekend. De ontheffing Kleine wolfsmelk moet worden geregeld. Dat doet BRO in opdracht van Novar. Novar de juiste stukken in mei aan de gemeente te kunnen aanleveren zodat de vergunning in procedure kan worden genomen. Die kan volgend jaar verleend worden. Novar moet ook SDE subsidie aanvragen anders kan het niet uit. De gemeenteraad moet een verklaring van geen bedenkingen geven voor de vergunning.

15 April 2024

15 April 2024