Zomerrapportage 2022 (Raad 28062022).pdf
Tekst van het document
Zomerrapportage 2022
Datum vaststelling B&W:
17 mei 2022
Datum besluitvorming Raad:
28 juni 2022
Inhoudsopgave 1. Inleiding en samenvatting ................................................................................................ 3 2 Programma's.................................................................................................................... 6 1 Economische ontwikkeling............................................................................................... 7 2 Welzijn ........................................................................................................................ 12 3 Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................... 20 4 Duurzaamheid .............................................................................................................. 25 5 Bestuur en Veiligheid .................................................................................................... 28 6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 30
1. Inleiding en samenvatting Algemeen Hierbij bieden wij u de Zomerrapportage 2022 aan. Met deze rapportage geven wij inzicht in de beleidsmatige afwijkingen op de begroting en een prognose van het te verwachte financiële resultaat in de jaarrekening 2022 op basis van de stand van zaken per 30 april 2022. Voor 2022 hebben wij binnen de verschillende programma’s doelstellingen geformuleerd. In deze zomerrapportage vermelden we beknopt de voortgang en, indien van toepassing, de beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen. Naast de beleidsinhoudelijke ontwikkelingen vermelden we ook de financiële afwijkingen per programma. Daarbij kijken we tevens naar de structurele effecten uit de jaarrekening 2021.
Verwachte ontwikkeling resultaat 2022 Het verwachte jaarresultaat 2022 is ten opzichte van de Programmabegroting 2022 per saldo verslechterd met € 2 miljoen. Hierdoor verandert het begrotingssaldo van € 1.634.000 voordelig naar € 400.000 nadelig. Het resultaat is als volgt opgebouwd (bedragen x € 1.000): Verwachte ontwikkeling resultaat 2022
Bedrag
Verwacht saldo conform Programmabegroting 2022
1.634
Mutaties tot de Zomerrapportage
-1.783
Autonome ontwikkelingen: - netto-effect septembercirculaire subtotaal (cf bijlage bij begr.wijz. Raad 22 feb jl.) - overige autonome ontwikkelingen
2.316 2.167 -1.184
Structurele effecten jaarrekening 2021
-316
Afwijkingen op primaire begroting 2022
-1.067
Verwacht resultaat stand Zomerrapportage 2022
-400
Korte toelichting grootste afwijkingen Mutaties tot de zomerrapportage Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2022 heeft de raad in november 2021 besloten om het voordelige begrotingssaldo van € 1.634.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Bij de 2e begrotingswijziging 2022 (Raad 22 februari jl.) zijn de budgetten voor het beheer van de openbare ruimte met € 149.000 bijgesteld ten laste van het begrotingssaldo. Dit betreft tezamen een nadelige bijstelling van € 1.783.000
Overige bijstellingen Het totaal aan bijstellingen van 'Autonome ontwikkelingen', 'Structurele effecten jaarrekening 2021' en 'Afwijkingen op begroting 2022' bedraagt afgerond € 251.000 nadelig. Hieronder een 3
duiding van de grootste posten (bedragen x € 1.000). Een nadere toelichting van de afwijkingen is bij de programma’s opgenomen.
Tabel Toelichting grootste afwijkingen Posten (bedragen x € 1.000)
Bedrag Programma
Afwijking primaire begroting: Wmo maatwerk begeleiding
-532 Programma 2 Welzijn
Bijstellingen gebiedsontwikkelingen
-421 Programma 3 Gebiedsontwikkelingen
Extra budget ziektevervanging
-200 Programma 6 Overhead en alg.dekk.midd.
Autonome ontwikkeling: CAO-ontwikkeling
-397 Programma 6 Overhead en alg.dekk.midd.
Salarissen zorgdomein jeugd en zorg
-246 Programma 2 Welzijn
BUIG-inkomsten en uitgaven
-752 Programma 2 Welzijn
Ondersteuning wijkteams
-105 Programma 2 Welzijn
Algemene uitkering
3.121 Programma 6 Overhead en alg.dekk.midd.
Overige afwijkingen, per saldo:
-719 alle programma's
Totaal
-251
Actualiteit In deze rapportage is de ontwikkeling van de algemene uitkering verwerkt op basis van de september- en decembercirculaire van 2021. De meicirculaire 2022 van het gemeentefonds moet nog door het Ministerie van BZK worden gepubliceerd. Over de effecten van die circulaire zullen we de Raad, indien mogelijk, in de Kadernota (of in een aparte memo) informeren. Naar verwachting zal in de meicirculaire een toename van het accres opgenomen worden, waardoor we dit jaar (en komende jaren) een substantieel hogere algemene uitkering zullen ontvangen. Omdat dit beeld nu nog niet volledig uitgewerkt is, treffen we vooralsnog geen nadere maatregelen om het geprognosticeerde begrotingstekort terug te dringen. Met een aparte raadsmemo zullen we z.s.m. op de effecten van de meicirculaire terugkomen. Vluchtelingenopvang Met de komst van het AZC en de Oekraïense vluchtelingen verwachten we extra kosten voor Wmo en Jeugdzorg. Het is nog onduidelijk welke gedeelten daarvan wel of niet worden vergoed. Daarnaast verwachten we als gevolg van deze ontwikkeling extra kosten voor peuteropvang, voorschoolse educatie en onderwijs. Het Rijk / COA geeft aan deze kosten voor gemeenten te vergoeden tot een bepaalde norm. We gaan er voorlopig vanuit dat eventuele extra kosten uit de OAB-rijksmiddelen en het gemeentelijk OAB-budget voor peuteropvang kunnen worden gedekt.
De vertaling van het bijgestelde begrotingssaldo naar de programma’s ziet er als volgt uit:
4
Programmaplan Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022 1. Economische ontwikkeling 2. Welzijn 3. Gebiedsontwikkeling 4. Duurzaamheid 5. Bestuur & Veiligheid
2022
2022
2022
-10.913
0
-10.913
20
-294
-11.187
-44.627 -12.511 656 -7.321
0 -1.677 0 0
-44.627 -14.189 656 -7.321
-56 79 -92 -6
-2.645 -381 0 -79
-47.329 -14.490 563 -7.406
6. Overhead en algemene dekkingsmiddelen
76.194
0
76.194
56
2.086
78.336
Saldo van baten en lasten
1.477
-1.677
-200
0
-1.313
-1.513
157
-106
51
0
1.062
1.113
1.634
-1.783
-149
0
-251
-400
Saldo van toevoegingen en onttrekkingen reserves
Resultaat
Toelichting kolommen In de eerste kolom (prim. begr.) zijn de bedragen opgenomen zoals ze in de programmabegroting door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De vierde kolom betreft puur financieel-technische verschuivingen die saldo-neutraal zijn. Deze worden in de zomerrapportage om die reden ook niet nader toegelicht. In de vijfde kolom zijn de wijzigingen uit deze zomerrapportage opgenomen die vervolgens leiden tot een gewijzigde begrotingsstand voor dit jaar, zichtbaar in de laatste kolom.
5
2 Programma's
6
1 Economische ontwikkeling
Bestaand beleid Onze inzet is een duurzame en robuuste lokale economie. Onze gemeentelijke dienstverlening aan ondernemers wordt op een proactieve wijze ingevuld. Accountmanagement en het actief meedenken met de ondernemers zijn belangrijke onderdelen hiervan. Wij streven naar een samenleving waarin meedoen het uitgangspunt is. Voldoende werkgelegenheid is een belangrijk onderdeel. Daarom willen we voor onze inwoners maximaal inpassen op de banen die er zijn en inwoners die mee kunnen doen de mogelijkheid bieden te werken. We vragen onze ondernemers en het onderwijs hierbij te helpen en stimuleren de inwoners om zelf actief te zijn in het vinden van werk. Ook ambiëren wij een goed woon- en vestigingsklimaat met aantrekkelijke winkelgebieden en bedrijventerreinen. Wij bouwen aan een gezonde toekomst voor recreatie en toerisme met daarbij specifieke aandacht voor de toegankelijkheid van Nationaal Park De Veluwezoom. In 2022 wordt een nieuwe economische visie en uitvoeringsprogramma opgesteld. De ambitie is om de Rhedense economie verder te verduurzamen en meer te richten op circulariteit. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie. Met het onderwijs en het bedrijfsleven werken we continue aan een betere samenwerking.
We zoeken actief onze partners in Groene Metropoolregio op en zijn alert op kansen voor onze lokale ondernemers en het onderwijs die zich in de regio voordoen. Onderwijsinstellingen ondersteunen we bij het voorkomen van achterstanden, het terugdringen van schooluitval en huisvesting. Door te investeren in onderwijs, investeren wij in de economische toekomst van morgen. Wij zetten rijksgelden (Nationaal Programma Onderwijs) in om tijdens en na corona het onderwijs te ondersteunen. Dit doen wij in nauwe samenwerking met het onderwijs. Dit zetten wij in voor onder andere schoolmaatschappelijk werk en activiteiten voor en na school op het gebied van cultuur, sport en educatie. Met ons beleid dragen wij bij aan: • Goed onderwijs • Passende banen en economische groei • Gelijkheid/ Terugdringen van kansongelijkheid
Werk en re-integratie Stand van zaken op hoofdlijnen Door een blijvende inzet op onze mensen in de bijstand, waarbij in tijden van corona zoveel mogelijk aandacht is geweest voor zowel mensen met een kleine(re) als mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt, is het gelukt het aantal uitkeringen te doen slinken naar 925. De ambitie van 900 eind 2023 lijkt hiermee nog steeds haalbaar.
7
We hebben wel te maken met een groeiende nieuwe doelgroep die ook landelijk gezien zal blijven stijgen, wat ons voor uitdagingen op het gebied van begeleiding en financiën stelt. Ook is per 1 januari 2022 de nieuwe wet inburgering ingegaan, wat maakt dat we ook voor nieuwe statushouders meer zicht hebben op vorderingen en steviger in kunnen zetten op participatie. Het is nog te vroeg om hiervan de effecten te zien. Tot slot is voor continuïteit bij onze SW'ers gezorgd door met Scalabor tot afspraken te komen tot en met 2025.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Om uitvoering te geven aan het doel om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt mee te laten doen naar vermogen, is een Activeringsplan opgesteld voor de doelgroep zorg en empowerment. Samen met Incluzio zetten we in op duurzame participatie van deze doelgroep. Met dit project zoeken we aansluiting bij de transformatie en de sociale basis. Als gevolg van corona is de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt nog meer onder druk komen te staan, mede omdat de doelgroep door lock-downs minder bereikbaar was.
Economie Stand van zaken op hoofdlijnen Stand van zaken op hoofdlijnen In de gemeente Rheden is in de eerste helft van 2022 opnieuw gewerkt aan lokale maatregelen om de economische schade van de crisis te beperken en op termijn economisch herstel te bevorderen. Een greep uit de maatregelen: • Uitstel van belastingen voor ondernemers • Een subsidieregeling is begin 2022 ingesteld voor ondernemers om tegemoet te komen in de kosten voor het uitvoeren van de controletoegangsbewijs (CTB). • Op het gebied van toerisme en Recreatie, sport en horeca is -opnieuw- een gemeentelijke subsidieregeling opnieuw ingesteld om ‘een steun in de rug’ te bieden. Het gaat hierbij om investeringen in hygiënemaatregelen die besmettingen met Covid-19 moeten beperken bij gasten kunnen (deels) gedeclareerd worden. • In het kader van de bijzondere Corona omstandigheden zijn de gemeentelijke perceptiekosten i.v.m. het opleggen van de jaarlijkse BIZ aanslagen eenmalig niet doorberekend. Hierdoor hebben de winkeliersverenigingen in 2022 een hogere BIZ bijdrage ontvangen. De uitwerking van het Masterplan Veluwezoom (spreiding bezoekers Nationaal Park Veluwezoom) zorgt voor stabiliteit in bedrijvigheid en arbeidsplaatsen in het nationaal park. Gastheerschap waaronder toegankelijkheid borgen we.
Het toeristisch-recreatieve aanbod voor bezoekers en inwoners is vergroot en wordt beter gepromoot door samenwerking met en tussen toeristisch platform, Veluwezoomgemeenten, TVAN e.a. Hiervoor is onder andere een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen TVAN en de gemeenten Wageningen, Renkum, Arnhem, Rozendaal, Rheden en Brummen. Onze inzet is om de overnachtingsplekken binnen de gemeente te behouden en stimuleren een toename van het aantal slaapplaatsen. Routekaart Circulaire Economie In de Raadsvergadering van 24 januari 2022 is ingestemd met de Routekaart Circulaire Economie. Het uitvoeringsprogramma behorend bij de Routekaart Circulaire Economie wordt uitgewerkt in het kader van de Economische visie. Het benodigde budget voor 2023 (€ 50.000,--) wordt aangevraagd via de Kadernota 2023. Economische visie 2022-2025 Eind september 2021 is door de gemeenteraad startnotitie voor de nieuwe economische visie vastgesteld. Aan de hand van de benoemde thema's in eind 2021 een start gemaakt met de stakeholders bijeenkomsten met als doel de thema's te voorzien van inhoud. In mei 2022 worden 8
wederom stakeholders bijeenkomsten georganiseerd. Het doel is om in september/ oktober 2022 een nieuwe economische visie en uitvoeringsprogramma vast te laten stellen.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Ten opzichte van de vastgestelde prestaties melden wij de volgende mogelijke afwijkingen: Het doel is om in 2022 weer een fysieke ondernemerscafé te organiseren. Dit hangt voor een groot deel van de Covid19 ontwikkelingen af. Normaliter vindt het jaarlijkse ondernemers in het najaar plaats. De inzet is om het plan van aanpak voor de herinrichting Hoofdstraat in het najaar 2022 vast te laten stellen. Het risico bestaat dat dit door het ontbreken van voldoende ambtelijke capaciteit niet haalbaar is. Het aantal bestuurlijke bedrijfsbezoeken zal in 2022 waarschijnlijk lager uitvallen. Enerzijds door Covid19 en anderzijds door het aantreden van een nieuw college van B&W. De nieuwe economische visie en uitvoeringsprogramma wordt in het najaar van 2022 aan de gemeenteraad aangeboden.
Onderwijs Stand van zaken op hoofdlijnen Ondanks het afschaffen van de coronamaatregelen blijven effecten zichtbaar bij de kinderopvang en scholen. Het personeelstekort is nijpend, mede door verzuim. Het wel aanwezige personeel richt zich op haar basistaken. Het Rijk heeft Nationaal Programma Onderwijs (NPO) middelen beschikbaar gesteld voor onderwijs en gemeenten voor het herstel van het onderwijs tijdens en na corona. Met de gemeentelijke NPO middelen positioneren we onze lokale partners in het verminderen van corona-gerelateerde achterstanden. Dit wordt ondermeer ingezet voor schoolmaatschappelijk werk op het primair en voortgezet onderwijs, activiteiten tijdens en na school en vakantie-aanbod: cultureel, sportief en educatief. Het onderwijs aan nieuwkomers wordt opgezet. Begin dit jaar is het Integraal Huisvestingsplan door de raad vastgesteld. De volgende stap is het opstellen van een bijbehorend uitvoeringsprogramma voor de jaren 2022-2036. Hierin staan afspraken over o.a. de volgorde en de planning van de aanpak, het kwaliteitsniveau, verduurzaming van onderwijshuisvesting en benodigde financiering. Het IHP zal de komende jaren de nodige investeringen in de onderwijshuisvesting vragen.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Ontwikkelingen en afwijkingen peuterbeleidsplan We onderzoeken hoe we de ontvangen Rijksmiddelen duurzaam in zetten. Er zijn een aantal onzekere factoren van invloed op de mogelijkheden het budget in te zetten: 1) het personeelstekort bij kinderopvang en onderwijs, 2) het aantal peuters vanuit het AZC welke gebruik kunnen maken van voor- en vroegschoolse educatie (vve), 3) de kosten om het onderwijs te ondersteunen taalklassen op te zetten. We zetten daarnaast extra in op de verbinding tussen onderwijsachterstanden en Kansrijke Start. In onze gemeente blijft het gebruik van de Sociaal Medische Indicatie stijgen. Dit is een landelijke trend. De coronacrisis draagt hier aan bij. Ontwikkelingen onderwijs Tot begin dit jaar hebben kinderopvang, scholen en gemeente wekelijks afgestemd in een coronaoverleg. Nu zoeken we de samenwerking voor het (voorschools) onderwijs aan nieuwkomers vanuit
9
het AZC. Het Rijk/COA geeft aan deze kosten voor gemeenten te vergoeden tot een bepaalde norm. Eventuele extra kosten dekken we uit de OAB-rijksmiddelen en het gemeentelijk OABbudget voor peuteropvang. We starten met taalklassen voor vluchtelingen in het basisonderwijs. Oudere leerlingen gaan naar de Internationale Schakelklas (ISK) in gemeente Arnhem. Het onderwijs krijgt middelen voor het bieden van onderwijs. Wij als gemeente ondersteunen bij de aanvraag van rijksmiddelen voor onderwijshuisvesting. Het rijk heeft de bestedingstermijn voor de NPO middelen verlengd. Wij bundelen onze gemeentelijke NPO middelen met de gemeente Rozendaal. We evalueren in het voorjaar 2023 om extra in te zetten op die interventie die het meeste effect heeft op corona-achterstanden bij onze leerlingen. Ontwikkelingen volwasseneneducatie De gemeente is verantwoordelijk educatie-aanbod aan te bieden aan vluchtelingen in gemeentelijke opvanglocaties. Het rijk onderzoekt of en hoeveel middelen gemeenten hier voor krijgen.
Financiële afwijkingen 1. Economische ontwikkeling Post (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Structurele effecten jaarrekening 2021 SMI
-46 subtotaal
-46
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Doelgroepenvervoer
-57
Loonkostensubsidie participatie
-300
Loonkostensubsidie participatie
300 subtotaal
-57
Autonome ontwikkelingen Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR)
-50
Covid-19 – Steunpakket Re-integratie
-141
Covid-19 – Steunpakket Re-integratie
141 subtotaal
Totaal
-50 -153
Structurele effecten jaarrekening 2021 SMI Zoals in de Jaarstukken 2021 is gemeld zijn er extra kosten voor Sociaal Medische Indicaties Kinderopvang (SMI).
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Doelgroepenvervoer Vanuit de BVO DRAN is een gewijzigde begroting 2022 en meerjarenbegroting ingediend MJPB 2022-2026 voor de het doelgroepenvervoer. Onder programma 1 is de aanpassing voor het
10
leerlingenvervoer op grond van gewijzigde aantallen opgenomen. Onder programma 2 worden de overige kosten van het doelgroepenvervoer verantwoord. De totale lasten van het doelgroepenvervoer (programma 1 en 2) nemen af met € 102 k. Loonkostensubsidie participatie Wegens een structureel stijgende 'Nieuwe doelgroep'(doelgroep loonkostensubsidie), die tot pensioengerechtigde leeftijd bij ons blijft, worden meer kosten verwacht op het gebied van verstrekking loonkostensubsidie, jobcoaching en trajectbegeleiding. Naar verwachting leidt dit tot een overschrijding van het re-integratiebudget van zo'n €300.000 (op basis van prognoses volgend uit de MARAP 1e kw 2022). De stijging in kosten van verstrekking loonkostensubsidie kan worden opgevangen vanuit het Rijksbudget LKS, dat vanaf 1 januari 2022 op basis van realisatie wordt uitgekeerd.
Autonome ontwikkelingen Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Vanuit de Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) is een gewijzigde begroting 2022 en meerjarenbegroting ingediend MJPB 2022-2026 voor de modules WSP, WgSw, Inburgering en Onderwijszaken. Deze aanpassing leiden tot een aanpassing van de begrote lasten. Covid-19 – Steunpakket Re-integratie Het Rijk heeft in haar steunpakketten COVID-19 middelen beschikbaar gesteld voor (impuls) reintegratie. De uitgaven worden gedekt ten laste van de bestemmingsreserve COVID-19.
Wat gaat het kosten? Programmastaat 1 Economische ontwikkeling Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022
2022
2022
2022
Lasten
12.471
0
12.471
-20
453
12.904
Baten
1.558
0
1.558
0
159
1.717
Saldo van baten en lasten
-10.913
0
-10.913
20
-294
-11.187
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
0
0
141
141
Resultaat
-10.913
0
-10.913
20
-153
-11.046
Reserves
11
2 Welzijn
Bestaand beleid Welzijn behandelt een breed beleidsspectrum waarbij eigen kracht en zorg voor onze inwoners centraal staat. We willen dat inwoners waardig oud kunnen worden. Daarom helpen we oudere inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen. We hebben oog voor onze kwetsbare inwoners en willen eenzaamheid voorkomen en bestrijden. Mantelzorgers, vrijwilligers en initiatieven uit de buurt ondersteunen we van harte. Zij zijn het goud van onze samenleving! Jongeren moeten zich kunnen ontwikkelen tot gelukkige, zelfstandige volwassenen. Met onze partners proberen we problemen onder jongeren te signaleren en ongewenst gedrag te voorkomen, maar ook hun talenten te ontplooien. We hebben aandacht voor kinderen in armoede en andere financieel kwetsbaren. Sport en bewegen blijft belangrijk voor iedereen. We stimuleren de fysieke, maar ook de mentale en sociale gezondheid van mensen. We zorgen voor duurzame sportaccommodaties. Ons erfgoed willen we in goede staat doorgeven aan volgende generaties. Wij zijn er trots op. Cultuur vinden we belangrijk, zowel voor de ontwikkeling (van talenten) van kinderen als voor volwassenen. Elkaar ontmoeten en samen dingen doen, delen en genieten.
Algemene voorzieningen Stand van zaken op hoofdlijnen Na de coronaperiode starten de vele vrijwilligersorganisaties die onze gemeente rijk is, weer op. Het zal zich nog moeten uitwijzen in hoeverre de coronaperiode invloed heeft op de vrijwilligersinitiatieven en vrijwilligersorganisaties.
Wmo maatwerkvoorzieningen Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Op basis van de jaarrekening 2021 en de resultaten van eerste maanden van het jaar 2022 verwachten wij een structurele overschrijding van de begroting 2022 op de onderdelen woonvoorzieningen, mobiele vervoersvoorzieningen en begeleiding. Wij verwachten een structurele toename van de aanspraak op en de begrote lasten op Wmo maatwerk en dan met name op het gebied van begeleiding zwaar/GGZ (met name leeftijdsgroep 70+ met dementie), individueel speciaal, bemoeizorg en activerend werk ten opzicht van de begroting 2022. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van begeleiding individueel zal structureel dalen, mede door de begeleiding en inzet van Incluzio.
12
Wij zien dat meer inwoners langer thuis wonen. Wij hebben hiernaast te maken met een vastzittende woningmarkt. Dit heeft gevolgen voor de begroting en de te verwachten uitgaven voor WMO maatwerkvoorzieningen. De uitgaven aan WMO maatwerkvoorzieningen komen voort uit wettelijke verplichtingen die wij hebben als gemeente.
Jeugd Stand van zaken op hoofdlijnen Op 1 januari 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel ingevoerd. Dit heeft geleid tot herverdeling van verantwoordelijke gemeenten voor jeugdhulp in de vorm van verblijf. De zorg voor 50 jeugdigen is overgegaan naar een andere gemeente; van 46 jeugdigen is de zorg naar onze gemeente toegekomen. We proberen het financiële effect van deze wijziging nog in beeld te brengen zodra verrekening met andere gemeenten heeft plaatsgevonden. Momenteel werken we aan het vormgeven van een jeugdagenda voor 2022 en verder. Met de jeugdagenda geven we richting aan de activiteiten die bijdragen aan de doelen die voor jeugd in de programmabegroting zijn opgenomen. In 2022 hebben we te maken met de opening van een azc in Velp, de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de nasleep van de corona-crisis. Allemaal factoren die mogelijk kunnen zorgen voor een toename van het gebruik van jeugdhulp. Het Rijk/COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) geeft aan deze kosten voor gemeenten te vergoeden tot een bepaalde norm. Welk effect dit heeft op onze begrote lasten is nu nog niet duidelijk. Vanaf 2015 werken de gemeenten in Centraal Gelderland samen op het gebied van jeugdhulp. Met het Regionaal Transformatieplan jeugdhulp 2018-2021 en de daarbij behorende landelijke vrijgegeven stimuleringsmiddelen, is er gewerkt aan de transformatie in de regio.
Ook de komende jaren blijft een intensieve samenwerking voor de transformatie van de jeugdhulp van belang. Een aantal onderdelen van het transformatieplan krijgen vervolg, zoals verblijf, jeugdzorg+, scheidingsproblematiek en bescherming en veiligheid (o.a. Gelderse Verbeteragenda jeugdbescherming). Daarnaast verwachten we ook dat de implementatie van de landelijke hervormingsagenda Jeugd regionale afstemming en aanpak vraagt. Het regiobudget voor de (beleidsmatige) regionale samenwerking is geraamd op: € 1.250.000. Het gaat hier om reeds bestaand beleid en voortzetting van gestarte projecten vanuit het regionale Transformatieplan jeugdhulp. Hiervoor zijn aanvullende middelen vanuit de gemeenten nodig, nu de inzet van landelijke stimuleringsmiddelen afgelopen is. Dit dekken we vanuit bestaande middelen.
Armoedebestrijding en financiële hulpverlening Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Als gevolg van de inflatie komt de bestaanszekerheid van inwoners met een (langdurig) laag inkomen in gevaar. Nibud bevestigt dit met haar doorrekeningen van begrotingen van verschillende huishoudtypen: op alle niveaus ontstaan tekorten. Via onze individuele inkomenstoeslag (IIT) krijgen inwoners met een inkomen tot 110% van het sociaal wettelijk minimuminkomen een jaarlijks bedrag uitgekeerd. De financiële consequenties zijn op dit moment nog niet bekend. De algemene, landelijke verwachting is dat de energielasten en de daarmee gepaard gaande energiearmoede de komende jaren zal stijgen. Veel Rhedense huishoudens met een laag inkomen komen of blijven daarmee nog meer in de financiële problemen. Het aantal inwoners dat een beroep doet op bijzondere bijstand voor de kosten van bewindvoering is de afgelopen jaren toegenomen. Daarnaast zijn de tarieven van bewindvoerders gestegen (jaarlijkse indexatie). Wij hebben de uitgaven aan deze vorm van bijzondere bijstand de afgelopen jaren zien toenemen met gemiddeld circa 6%.
13
Volksgezondheid Stand van zaken op hoofdlijnen Corona heeft in 2020 en 2021 veel invloed gehad op de fysieke, mentale en sociale gezondheid van inwoners. In 2022 werken we op verschillende thema's in het sociaal domein aan herstel en hebben we aandacht voor inwoners die extra geraakt zijn door de pandemie. Het Rijk heeft hiervoor budget beschikbaar gesteld. We zijn gestart of gaan starten met initiatieven en programma's op het gebied van o.a. gezonde leefstijl, culturele/sportieve/sociale activiteiten op scholen en in schoolvakanties, onderwijsachterstanden, extra maatschappelijk werk en meer. In 2021 is het Preventieakkoord voor Rheden & Rozendaal gesloten. Inmiddels zijn er 11 initiatieven door het Preventieakkoord gestart. In 2022 stimuleert de kerngroep Preventieakkoord via communicatie-acties en bijeenkomsten om met nieuwe initiatieven en samenwerkingen te starten.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Door de corona pandemie heeft de GGD de jaarlijkse onderzoeken onder kinderen en jongeren niet volledig kunnen uitvoeren in 2020-2021. De gezondheidscijfers op verschillende thema's (waaronder overgewicht, mentale gezondheid, leefstijl etc.) zijn daarom niet betrouwbaar. Er kunnen geen conclusies aan verbonden worden voor de hele gemeente en we kunnen deze cijfers daarom niet gebruiken bij de verantwoording in de jaarrekening 2022. In 2023 ontvangen we nieuwe cijfers over 2022.
Sport & bewegen Stand van zaken op hoofdlijnen Vanaf begin 2022 is de sport 'weer volledig open'. Sportaanbieders kunnen voor alle doelgroepen hun trainingen, wedstrijden en activiteiten weer organiseren zonder beperkingen. Het Biljoenbad wordt na opening volop gebruikt en er zijn veel verschillende doelgroepen actief in het doelgroepenbad. Vanuit het Sportakkoord zijn inmiddels al 18 initiatieven ingediend (waarvan 11 budget toegekend). In september 2022 vindt het WK Volleybal plaats. Gemeente Rheden is gastgemeente voor Japan. De eerste side-events in aanloop naar het WK gaan in Q2 van start. Begin 2022 is het nieuwe platform 'ONTDEK' gelanceerd (www.rhedentondekt.nl). Inwoners van alle leeftijden kunnen daar laagdrempelig sport- en cultuuractiviteiten van aanbieders uit de buurt vinden. Begin 2022 is het nieuwe speelbeleid vastgesteld.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen De inkomsten bij de sporthallen en gymzalen blijven achter bij de raming. Deels ligt de oorzaak bij de corona lockdown in de eerste drie weken van januari (piekperiode). Op dit moment is nog niet helder of vanuit het rijk de gemiste inkomsten wederom (deels) worden gecompenseerd. Daarnaast lijkt de Corona periode ook een structureel effect te hebben op de bezetting en inkomsten van de binnensport. Uit landelijk onderzoek is gebleken dat de Corona periode effect heeft gehad op het sport en beweeggedrag en daar verschuivingen waarneembaar zijn. Met name voor de binnensport lijkt dit effect negatief. Een trend die wij ook constateren bij onze accommodaties. Het is nog te vroeg om hier al conclusies aan te verbinden maar het risico is aanwezig dat met name de inkomsten verenigingsgebruik achter zullen blijven bij de raming.
Erfgoed Stand van zaken op hoofdlijnen
14
De toename van (de complexiteit van) het aantal onderhouds- en restauratieplannen in 2020-2021 en het toezicht daarop werkt ook nu nog door. Daarnaast werken we dit jaar volop aan de volgende projecten: In het kader van de Omgevingswet: • de digitale ontsluiting van het erfgoed; daaronder valt ook een integrale Gebiedsatlas (waarin alle omgevingsinformatie wordt opgenomen dus niet alleen de cultuurhistorische informatie) als onderlegger voor Omgevingsvisie en -plan; • het omzetten van de Commissie Cultuurhistorie naar de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit waarin mogelijk ook de Welstandscommissie opgaat; • het vaststellen van een toetsings- en uitvoeringskader gekoppeld aan een dereguleringsvoorstel om de instandhouding van monumenten voor eigenaren te vergemakkelijken. En verder: • de verduurzaming van monumenten in het kader van het project Maatwerk voor Monumenten; • de afronding van de Visie Religieus erfgoed; • de actualisering van het erfgoedbeleid, uitmondend in bouwstenen voor de Omgevingsvisie; • de uitwerking van het project Veluwezoom vol Verhalen in het kader van een volgend regionaal Cultuur- en Erfgoedpact en de Ontspannen Regio; • een bijdrage aan de organisatie (met vrijwilligers) van de viering van Rheden 450 jaar.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen De belangrijkste ontwikkelingen betreffen de implementatie van de Omgevingswet en de (gevolgen van de) energietransitie. Daarnaast vormt de klimaatverandering met name voor het groene erfgoed een toenemend punt van zorg en aandacht.
15
Financiële afwijkingen 2. Welzijn Post (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Structurele effecten jaarrekening 2021 Erfgoed
-71
Wmo maatwerk voorzieningen wonen
-150
Gelrepas
-49 subtotaal
-270
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Schuldhulpverlening
-50
Schuldhulpverlening
50
Wmo maatwerk begeleiding
-532
Wmo maatwerk voorzieningen rollen en (mobiel) vervoer
-175
Wmo maatwerk voorzieningen rollen en (mobiel) vervoer
175
Sportbedrijf / Biljoenbad
NTB
Doelgroepenvervoer
159 subtotaal
-373
Autonome ontwikkelingen Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR)
-12
Gezond in de Stad
-54
Salariskosten zorgdomein jeugd en zorg
-246
Versterking ondersteuning wijkteams
-105
Individuele Studietoeslag
-18
GGD Zorg en Veiligheid
-4
BUIG-inkomsten
-1.552
BUIG-uitgaven
800
Bijzondere Bijstand – Bewindvoering
-15
Covid-19 – Steunpakket Schuldenbeleid
-68
Covid-19 – Steunpakket Schuldenbeleid
68
Covid-19 – Steunpakket Bijzondere bijstand
-34
Covid-19 – Steunpakket Bijzondere bijstand
34
Energietoeslag
0
Energie-armoede
0 subtotaal
Totaal
-1.206 -1.849
Structurele effecten jaarrekening 2021 Erfgoed Voor de projecten Kerkenvisie, Maatwerk monumenten, gebiedsatlas, omgevingswet, actieprogramma landgoederen en het onderzoek joods vastgoed moeten er nog kosten gemaakt worden. In het verleden zijn hier o.a. subsidies van de provincie voor ontvangen. Deze subsidies 16
zijn gedeeltelijk gestort in een reserve. Er is een inventarisatie gemaakt van de nog te maken kosten en de gereserveerde bedragen. Dit heeft geleid tot een tekort van € 71k dat eenmalig gerepareerd moet worden zodat de gelden voor het erfgoed voor nu en in de toekomst goed in de begroting staan. Wmo maatwerk voorzieningen wonen Zoals in de Jaarstukken 2021 is gemeld zijn er hogere kosten voor woonvoorzieningen, met name door meer en omvangrijkere woningaanpassingen en de krapte op de woningmarkt (minder doorstroming). Gelrepas Conform in de Jaarstukken 2021 is gemeld zijn er hogere lasten voor de Gelrepas.
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Schuldhulpverlening Gemeente Rheden hanteert als uitgangspunt in haar hulpverlening het Rhedens model. Met vaststelling van de begroting 2021 is een oplopende bezuiniging doorgevoerd op het beschikbare budget voor subsidies aan het georganiseerde vrijwillige schuldhulpverleningsveld. We willen, zeker gezien de ontwikkelingen vanuit de coronapandemie en de huidige inflatie, het bestaande aanbod graag in stand houden. De kosten ad € 50k worden gedekt ten laste van de bestemmingsreserve COVID-19. Wmo maatwerk begeleiding Wij verwachten een structurele toename van de aanspraak op en de begrote lasten op het gebied van begeleiding zwaar/GGZ (met name leeftijdsgroep 70+ met dementie), individueel speciaal, bemoeizorg en activerend werk ten opzicht van de begroting 2022. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van begeleiding individueel zal structureel dalen, mede door de begeleiding en de inzet van Incluzio. De toename van aanspraak op en de hierbij horende hogere lasten op de begeleiding zwaar/GGZ ten opzichte van het dalende gebruik van begeleiding individueel, leidt per saldo tot een te verwachten overschrijding van 532k. Wmo maatwerk voorzieningen rollen en (mobiel) vervoer Wij verwachten een structurele toename van de begrote lasten op het gebied van (mobiele) vervoersvoorzieningen ter hoogte van € 175 k.
Dit heeft te maken met een stijging in de kosten van mobiele vervoersvoorzieningen als gevolg van inwoners met een progressieve aandoening. Voor 2022 kunnen de extra kosten ten laste van de in 2021 gevormde Reserve Hulpmiddelen worden gebracht. Sportbedrijf / Biljoenbad Voor de exploitatie van het Biljoenbad dienen we de begrote baten en lasten nog nader te beoordelen. Een aantal aspecten zijn hierbij van belang, zoals: - BTW-lasten en te ontvangen SPUK-uitkering - uitwerking van het afgesloten onderhoudscontract - dotatie aan de onderhoudsvoorziening van De Dumpel Bij de eerstvolgende voortgangsrapportage zullen we aangeven welke bijstelling van de exploitatie in de begroting nog dient te worden verwerkt. Doelgroepenvervoer Vanuit de BVO DRAN is een gewijzigde begroting 2022 en meerjarenbegroting ingediend MJPB 2022-2026 voor de het doelgroepenvervoer. Onder programma 2 is de aanpassing voor Wmovervoer, dagbesteding-vervoer en instellingenvervoer op grond van gewijzigde aantallen opgenomen. Onder programma 1 worden de overige kosten van het doelgroepenvervoer verantwoord. De totale lasten van het doelgroepenvervoer (programma 1 en 2) nemen af met € 102 k.
17
Autonome ontwikkelingen Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Vanuit de Modulair Gemeenschappelijke Regeling (MGR) is een gewijzigde begroting 2022 en meerjarenbegroting ingediend. Als gevolg van indexering van modules Beheer en Inkoop is er een aanpassing in de kosten noodzakelijk. Gezond in de Stad In 2022 is in de algemene uitkering sprake van een decentralisatie uitkering van € 54.000 voor “Gezond in de Stad” (Gids gelden). Dit betreft een budget dat altijd voor 3 jaar beschikt wordt. Deze middelen worden op verschillende vlakken van gezondheid ingezet waaronder de kosten JOGG. Salariskosten zorgdomein jeugd en zorg Extra middelen in de algemene uitkering om de stijging van de zorgsalarissen mogelijk te maken, zoals toegelicht in de decembercirculaire 2021. Dit extra budget wordt verdeeld over Huishoudelijke Hulp / Dagelijkse Ondersteuning, Begeleiding en Jeugdzorg. Versterking ondersteuning wijkteams Compensatie in de algemene uitkering van de extra uitgaven die gemaakt worden om de toegang van cliënten tot de gemeentelijke dienstverlening en ondersteuning te verbeteren, zoals toegelicht in de decembercirculaire 2021. Een nadere invulling van de besteding binnen het Sociaal Domein van deze middelen wordt op korte termijn opgesteld.
Individuele Studietoeslag De individuele studietoeslag (IST) geldt als inkomensaanvulling voor studenten die door hun medische beperking structureel niet in staat zijn om naast hun studie te werken. Op dit moment verschilt de hoogte van deze toeslag per gemeente. Landelijk is toegewerkt naar harmonisering van de Individuele Studietoeslag met de studieregeling in de Wajong 2010. De wetswijziging is per 1 april 2022 in werking getreden. Daarmee is de lokale verordening vervallen. De nieuwe wettelijke tarieven liggen hoger dan de tarieven die afgelopen jaren in Rheden zijn gehanteerd. Afgelopen jaren hebben in Rheden gemiddeld 12 inwoners per jaar gebruik gemaakt van de Individuele Studietoeslag. We verwachten dat de kosten voor de Individuele Studietoeslag daarmee gaan toenemen naar ca. €31.000 per jaar, ten opzichte van zo’n €13.000 met de oude bedragen. Dit kost € 18.000 meer dan oorspronkelijk begroot. GGD Zorg en Veiligheid De bijdrage GGD wordt verhoogd conform de gewijzigde begroting 2022 VGGM. BUIG-inkomsten Door het Rijk is onlangs het ‘Nader voorlopig budget BUIG 2022’ vastgesteld. Voor Rheden betekent dit een bijstelling naar beneden van € 1.552 k. Het macrobudget wordt voorlopig vastgesteld in september voorafgaand aan het uitvoeringsjaar.
Het macrobudget 2022 wordt gedurende het jaar nog bijgesteld naar aanleiding van gewijzigde inzichten in conjunctuur, realisaties uit het voorgaande jaar, rijksbeleid en loon- en prijsbijstelling (lpo). Hierover zijn de gemeenten nu geïnformeerd bij het nader voorlopig budget en verder bij de definitieve publicatie van de budgetten eind september 2022. Het definitieve macrobudget wordt bepaald door uit te gaan van de gerealiseerde prijs en het gerealiseerde volume in het voorgaande jaar, van een inschatting van de effecten van de conjunctuur en rijksbeleid in het begrotingsjaar zelf en van een indexering van de gemiddelde prijs. Voor de conjunctuurraming worden de actuele en onafhankelijke rekenregel en de autonome correctie van het Centraal Plan Bureau (CPB) gevolgd. Deze aanpassing vloeit voort uit de wijziging van het macrobudget. BUIG-uitgaven Op basis van de interne rapportage Participatie-wet tot en met april ligt het aantal uitkeringen en daarmee de uitgaven onder de begroting. Op basis hiervan en uitgaande van gelijkblijvend aantal uitkeringen in rest van het jaar wordt een verlaging van het budget met € 800 k voorgesteld. 18
Bijzondere bijstand – Bewindvoering De tarieven van de de bewindvoering zijn gestegen als gevolg van de jaarlijkse indexatie. Covid-19 – Steunpakket Het Rijk heeft in de haar steunpakketten COVID-19 middelen beschikbaar gesteld voor schuldenproblematiek en bijzondere bijstand. Deze uitgaven worden gedekt ten laste van de bestemmingsreserve COVID-19. Energietoeslag en energie-armoede Het Rijk heeft in het kader van de gestegen prijzen voor energie en het beperken van het energiegebruik extra middelen beschikbaar gesteld. We gaan er voorlopig vanuit dat deze middelen de extra uitgaven dekken.
Overige ontwikkelingen Beschermd Wonen In juli 2021 is het "Bestuurlijk akkoord Centraal Gelderland doorcentralisatie BW" goedgekeurd door het Regionaal Portefeuillehouders Overleg (RPO). In het akkoord is onder andere vastgelegd dat over 2021 aan de gemeente Rheden € 940 duizend beschikbaar wordt gesteld (vanuit de gemeente Arnhem) voor de ambulantiseringsopgave en de sociaal domein kosten van de regiogemeenten voor de BW doelgroep. Hiervan is € 150 k ten gunste van het jaarresultaat 2021 gebracht. Een nadere invulling van de besteding binnen het Sociaal Domein van het restant van deze middelen te weten € 790 k wordt op korte termijn opgesteld. Voor 2022 zijn opnieuw ambulantiseringsmiddelen te verwachten, maar hierover is nog geen besluit genomen door het RPO.
Wat gaat het kosten? Programmastaat 2 Welzijn Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022
2022
2022
2022
Lasten
62.964
0
62.964
102
1.193
64.258
Baten
18.337
0
18.337
45
-1.452
16.930
Saldo van baten en lasten
-44.627
0
-44.627
-56
-2.645
-47.329
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
40
0
40
0
796
835
Resultaat
-44.588
0
-44.588
-56
-1.849
-46.493
Reserves
19
3 Gebiedsontwikkeling
Bestaand beleid Wij werken aan een duurzame en kwalitatieve woon- en leefomgeving in elk van de zeven dorpen en het buitengebied. Samen met inwoners, bedrijven en organisaties bepalen we wat de voorwaarden zijn voor een aantrekkelijke en gezonde omgeving waar iedereen zich thuis voelt. We blijven daarbij de historische karakteristieken van dorpen en buitengebied koesteren. De relevante beleidsthema’s hierbij zijn: Gemeentelijk vastgoed, Mobiliteit, infra en beheer openbare ruimte, Natuur en landschap, Ruimtelijk kader en initiatieven en Wonen. Klimaatmitigatie en -adaptatie speelt hierbij een steeds belangrijkere rol.
Mobiliteit, infra en beheer openbare ruimte Stand van zaken op hoofdlijnen We beheren de openbare ruimte volgens de in 2021 vastgestelde beheerplannen, waarbij de kwaliteitsniveaus in de verschillende gebieden zijn afgestemd op de beschikbare middelen. In februari 2022 is de beleidsnota Buitenspelen vastgesteld, hier wordt nu volop invulling aan gegeven. Op 18 februari 2022 bracht storm Eunice een bezoek aan onze gemeente. Op verschillende vlakken is er schade ontstaan. ca. 50 bomen zijn gesneuveld en op twee sportcomplexen is schade ontstaan aan meubilair en het kunstgras. bij elkaar een schadepost van €75.000,Onderhoud kunstwerken al eerder medegedeeld dat er nog een inspectie loopt. Huidige budget is €75.000,-. Dit blijkt niet voldoende te zijn voor het benodigde beheer. In alle projecten en het beheer passen we een integrale aanpak toe en nemen expliciet klimaatadaptieve maatregelen mee: geen afwijking – loopt/in uitvoering.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen De prijzen zijn de afgelopen periode flink gestegen. Dit heeft gevolgen voor de lopende werkzaamheden en nieuwe aanbestedingen. Hoe groot de gevolgen voor het jaar 2022 zijn is nu nog lastig te voorspellen. De oorzaak van deze prijsstijging is drieledig: Over de gehele linie mede door de krapte van de arbeidsmarkt • Over de gehele linie is er mede door de krapte op de arbeidsmarkt een tekort aan personeel bij de marktpartijen. Anderzijds ook door uitval (Corona) een veel grote vraag dan beschikbaarheid in de sector. • Gestegen energieprijzen. Dit heeft een kostenverhogend effect op de productie- en transportkosten van grondstoffen/ materialen en op de kosten van de uitvoering van de werken.
20
•
Gestegen grondstofprijzen en beschikbaarheid. Verschillende materialen hebben een langere levertijd of zijn niet beschikbaar. Calculeren is nu lastig omdat er veel met dagprijzen gerekend wordt.
De eerste twee maanden van 2022 waren de prijsstijgingen als volgt: • GWW projecten 15-20% • Asfalt project 25-30%
Natuur en landschap Stand van zaken op hoofdlijnen In juni zal het biodiversiteitplan inclusief de zienswijze worden behandeld in de Raad. Houtopbrengsten. In 2022 incidenteel meer opbrengsten door de houtprijs. De extra opbrengsten worden toegevoegd aan de reserve Bos en Natuurbeheer.
Ruimtelijk kader, ondersteunen en nemen van initiatieven voor gebiedsontwikkeling Stand van zaken op hoofdlijnen Op het gebied van ruimtelijke ontwikkelingen lopen een aantal grotere gebiedsprojecten. Het Masterplan IJsseldistrict is na de vaststelling in februari 2022 in een verdere uitwerkingsfase belandt en het Masterplan Veluwezoom is in ontwikkeling waarbij besluitvorming rond de zomer verwacht wordt. Binnen het Rivierklimaatpark IJsselpoort bouwen we aan een passende ontwikkeling van het Terrein De Groot, een gebiedentree Rheden en natuurinclusieve landbouw. Diverse woningbouwontwikkelingen, zoals de Imboslaan, Bloemershof en Admiraal Helfrichlaan, lopen gestaag door. Naast deze woningbouwontwikkelingen lopen er vele kleinere particuliere initiatieven op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw en bedrijfsuitbreidingen. In 2022 zijn we gestart met de Omgevingsvisie en tot en met 2024 zal via een interactief proces gewerkt worden aan een integrale toekomstvisie voor de hele gemeente.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Zuidflank Rheden Met een raadbrief in september 2021 hebben we u geïnformeerd over de vertraging vanwege de hoge waterstanden in De Laak. In deze zomerrapportage geven we een inschatting van de verhoogde kosten door deze vertraging wanneer de werkzaamheden in 2022 uitgevoerd kunnen worden. De verhoogde kosten van € 110.000 komen voort uit: prijsstijgingen in 2021 na aanbesteding, prijsindexering van 2021 naar 2022, prijsontwikkelingen als gevolg van de oorlog (product schaarste, hoge meerkosten productieproces, brandstof materieel), dagprijzen (we hebben te maken met productgevoelige inkoopprijzen, bijvoorbeeld klei) en verhoging kosten communicatie door corona. De hogere investering leidt tot toename van kapitaallasten (ad € 3k, afschrijving in 60 jaar) m.i.v. 2025. Deze stijging is verwerkt in de Kadernota 2023. Project IJsseldistrict De gemeenteraad heeft op 22 februari 2022 het Masterplan IJsseldistrict vastgesteld. De kosten en baten van deze gebiedsontwikkeling worden - zoals bij de behandeling van het Masterplan aan de gemeenteraad is aangegeven - vastgelegd in een nog door de gemeenteraad vast te stellen Grondexploitatie IJsseldistrict.
Om de plannen uit te werken tot een haalbaar plan, de planologische procedure in gang te zetten en financiële afspraken te kunnen maken is externe inhuur nodig, waarvoor voorbereidingskrediet nodig is. Het gaat hier onder andere om kosten ten aanzien van planologische procedures, civiele techniek, stedenbouwkunde, planeconomie, mobiliteit, klimaat, juridische ondersteuning en projectondersteuning. De totale kosten worden 21
geraamd op € 330.000,-. Hiervan wordt de helft (€ 165.000,-) gesubsidieerd door de provincie. De gemeente draagt € 165.000,- bij. Dit bedrag wordt gedekt in de grondexploitatie die naar verwachting eind 2022 ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd.
Wonen Stand van zaken op hoofdlijnen Terugdringen woningtekort Veel inzet op grote en kleine woningbouwprojecten, maar traject van initiatief tot realisatie is lang. Deelname aan regionale projecten zoals verstedelijkingsstrategie, woningmarktmonitor en woningbehoefteonderzoek. En deelname aan regionale versnellingsprojecten zoals Woondeal, WBI subsidie en tempotafels. Aantrekkelijke woningvoorraad voor jong en oud Bij nieuwbouw en transformatie stellen we de eis van levensloopgeschiktheid. Met Vivare maken we afspraken over meer levensloopgeschikte woningen. Bij Incluzio is per 1 april 2022 de Wooncoach van start gegaan om doorstroming van ouderen op gang te krijgen. De startnotitie Woonwagenbeleid is vastgesteld in februari 2022. De startnotitie Woonzorgvisie is in april 2022 vastgesteld. Veerkracht in kwetsbare wijken De aanpak van Velp Zuid door Vivare en gemeente vordert gestaag. Er wordt gewerkt aan een actieplan integrale wijkaanpak Stenfert. Er zijn gesprekken met Vivare over meer differentiatie van sociale huurwoningen in kwetsbare wijken in samenhang met nieuwbouw van sociale huur in veerkrachtige wijken. En er wordt gewerkt aan een advies voor instrumenten, zoals de verordening middenhuur en zelfbewoningsplicht.
Duurzame woningen en natuurinclusieve wijken Er zijn prestatieafspraken gemaakt met Vivare en Veluwonen over het verduurzamen en klimaatadaptief maken van de sociale huurvoorraad. De toekomstbestendig wonen regeling wordt aangeboden aan inwoners. En 5.000 woningeigenaren en huurders hebben energiebespaarpakketten gekregen. En wij werken samen met het programma klimaataanpak aan de warmtetransitie en het eerste wijkuitvoeringsplan (zie duurzaamheid).
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Terugdringen woningtekort Omdat er door de woningnood en de vluchtelingen uit de oorlog in Oekraïne veel meer mensen op zoek zijn naar een woning willen we extra inzetten op flexwoningen. Dit zijn tijdelijke woningen, die snel gerealiseerd kunnen worden. Ze zijn voor spoedzoekers, statushouders en starters. De flexwoningen bieden tijdelijk onderdak, zodat maatschappelijke problemen zoals dakloosheid voorkomen kunnen worden. In 2023 willen we starten met een pilot voor 3 jaar om samen met andere partijen flexwoningen van de grond te krijgen. Hiervoor vragen we een budget van 50.000 euro per jaar in de periode 2023-2025.
22
Financiële afwijkingen 3. Gebiedsontwikkeling Post (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Structurele effecten jaarrekening 2021 subtotaal
0
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Storm Eunice
-75
Dassen
-10
Laadpalen
-8
Verkeersdata
-25
Hoogwerker - meerkosten huur
-20
Gedragscode Stadswerk
-8
Houtopbrengsten
40
Houtopbrengsten naar reserve Bos- en natuurbeheer
-40
Biodiversiteitsplan
-61
Kunstwerken onderhoud
-50
Project IJsseldistrict
-330
Project Ijsseldistrict
165
Project Ijsseldistrict
165 subtotaal
-256
subtotaal
0
Autonome ontwikkelingen
Totaal
-256
Afwijkingen op primaire begroting 2022 Storm Eunice Op 18 februari 2022 bracht storm Eunice een bezoek aan onze gemeente. Op verschillende vlakken is er schade ontstaan. Ca. 50 bomen zijn gesneuveld en op twee sportcomplexen is schade ontstaan aan meubilair en kunstgras. Alles bij elkaar een schadepost van € 75k. Dassen De das heeft een verblijfplaats ingericht naast en onder de Eikenlaan in Ellecom. Door het graven van de das is de wegconstructie aangetast en moet deze hersteld worden. In het kader van de wet natuurbescherming mogen we dit niet zo maar doen. Er moeten diverse onderzoeken uitgevoerd worden en de daaruit komende maatregelen die voorkomen dat de das zich weer gaat vestigen onder de rijbaan dienen uitgevoerd de worden. In de onderhoudskosten van wegen zijn deze onverwachte kosten geen onderdeel. Laadpalen Voor de nieuw te bepalen locaties van de laadpalen is momenteel geen capaciteit aanwezig. De vraag vanuit de inwoners is groot. Om aan deze vraag te kunnen voldoen is een eenmalige extra investering nodig. Verkeersdata Dit onderwerp was al opgenomen in de kadernota 2022. De financiële gevolgen waren nog niet hierbij opgenomen. 23
Hoogwerker - meerkosten huur Meerkosten huur hoogwerker voor bomenploeg. Vanaf 2023 gaan we een meerjarig leasecontract aan voor de hoogwerker waardoor de beschikbare budgetten vanaf 2023 voldoende zijn. Gedragscode Stadswerk We zijn wettelijk verplicht om aan te sluiten bij een gedragscode voor onze beheerwerkzaamheden in de openbare ruimte. De wettelijke voorschriften zijn veranderd waardoor er diverse onderzoeken en opleidingen benodigd zijn. Houtopbrengsten In 2022 zijn er incidenteel meer opbrengsten door de houtprijs. De extra opbrengsten worden toegevoegd aan de reserve Bos- en Natuurbeheer. Biodiversiteitsplan Het biodiversiteitsplan word in juni in de raad vastgesteld. De kosten voor 2022 worden in deze zomerrapportage opgenomen. (Zie ook raadsvoorstel biodiversiteitsplan - financiële gevolgen.) Kunstwerken onderhoud Voor het onderhoud van de kunstwerken loopt er nog een inspectie. Het huidige budget (€ 75k) blijkt niet voldoende te zijn voor het benodigde beheer. Onder kunstwerken vallen zowel de civiele kunstwerken (bijv. bruggen) als de art kunstwerken (bijv. beelden). Onder onderhoud valt schoonmaken, verven en reparaties. Project IJsseldistrict Zie toelichting bij 'Beleidsmatige ontwikkelingen'. Het voorbereidingskrediet ad € 330.000 wordt voor de helft gesubsidieerd door de provincie.
Het gemeentelijk deel van € 165.000 is onderdeel van de grondexploitatie die naar verwachting eind 2022 ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd. Vooruitlopend op de opening van het grondcomplex wordt het gemeentelijk aandeel gedekt ten laste van de bestemmingsreserve risicobuffer grondexploitatie.
Wat gaat het kosten? Programmastaat 3 Gebiedsontwikkeling Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022
2022
2022
2022
Lasten
14.412
1.677
16.089
-79
601
16.611
Baten
1.900
0
1.900
0
220
2.120
Saldo van baten en lasten
-12.511
-1.677
-14.189
79
-381
-14.490
Reserves Toevoeging
306
0
306
0
40
346
Onttrekking
420
1.528
1.948
0
165
2.113
Resultaat
-12.398
-149
-12.547
79
-256
-12.724
24
4 Duurzaamheid
Bestaand beleid Wij werken aan een duurzame toekomst. Wij willen ons afval zoveel mogelijk gescheiden inzamelen zodat het geschikt is voor hergebruik. Van afval naar grondstof is daarbij onze filosofie; er is op dit beleidsthema dan ook een nauwe verwevenheid met de circulaire economie (CE) uit programma 1. Wij houden onze riolering op orde en bereiden ons voor op heviger regenval en de afwatering die dat met zich meebrengt. Wij dragen ons steentje bij aan het beperken van de klimaatverandering. Dit doen we door het stimuleren van energiebesparing (programma 3) en duurzaam opwekken van energie (programma 3). Daarnaast beheren en onderhouden we onze openbare ruimte en ons gemeentelijk vastgoed (programma 3) zo duurzaam mogelijk en proberen we ons aan te passen aan een veranderend klimaat (programma 2 en 3). Wij pakken onze voortrekkersrol en laten zien hoe we de opgave gezamenlijk waarmaken onder het motto "Minder praten meer doen”. De beleidsthema’s zijn: a. afval, schoon water en milieu b. klimaat en duurzame energie Alle thema’s die in het Klimaatprogramma worden aangepakt zijn reeds geborgd in de reguliere (beleids)werkzaamheden.
Het thema Wonen valt onder programma 2 (Erfgoed) en 3 (Wonen), Werken onder programma 1 (Economische Ontwikkeling en CE) en 3 (Vastgoed), Opwek onder programma 3 (Ruimtelijke ordening), Mobiliteit onder programma 3 (Mobiliteit) en Adaptatie onder programma 2 (Volksgezondheid) en 3 (Infra en Beheer). Met betrekking tot de dialoog met onze inwoners leggen wij de link met programma 5 (Partnerschap, Dienstverlening en Communicatie). Ook de link met programma 2 op het gebied van Onderwijs is van belang. Het klimaatbeleid heeft op deze manier zijn werking over alle begrotingsprogramma’s. Een uitzondering op de inbedding in de reguliere werkzaamheden wordt gemaakt voor de doelen met betrekking tot de Warmte Transitie, de Regionale Energie Strategie, de ondersteuning en facilitering van verschillende inwonersinitiatieven (lokaal partnerschap) en de hele aanpak van de actiegerichte communicatie en bewustwording. Deze thema’s worden in 2022 nog afzonderlijk opgepakt om in 2023 eveneens in de organisatie te landen”. Het motto voor 2022 is "regulier waar dat kan, programmatisch waar dat nog moet". De door de raad reeds beschikbaar gestelde middelen voor 2022 zijn incidenteel en bedragen € 421.500.
Duurzaamheid Stand van zaken op hoofdlijnen
25
Doel 1 Alle relevante bedrijven gecontroleerd op energiebesparingsplicht vóór 2023: Alle controles zijn inmiddels uitgevoerd. Doel 2 Wegnemen belemmeringen en benutten kansen milieu-vth-taken in stimuleren bedrijven te komen tot een circulaire bedrijfsvoering: ODRA heeft hiertoe in 2021 een onderzoek gedaan (ikv de routekaart Circulaire economie). Aanbevelingen worden meegenomen in beleid circulaire economie. Doel 3 Kwalitatief goede uitvoering milieu-vth-taken voor een reële prijs (afval, water en milieu): In 2021 zijn we in de regio Arnhem gestart met een verkenning naar versterking van de regionale samenwerking rond de milieutaken met het oog op de komst van de Omgevingswet, kwaliteitsverbetering, verminderen kwetsbaarheid milieufuncties en moeilijke arbeidsmarkt. Doel 4 Minder restafval, meer grondstoffen: Eind 2021 is via een Raadsbrief de evaluatie van de wijzigingen in de grondstoffeninzameling met de Raad gedeeld. De in 2021 geconstateerde toename van de hoeveelheid grof restafval veroorzaakt door de Corona-crisis is gestabiliseerd. Het afvalscheidingspercentage in 2021 is 66%. Doel 5 Schoon water: loopt/in uitvoering. Geen afwijking Actualisatie WTPO ligt op schema, in mei 2022 wordt de startnotitie WTPO 2023-2027 in de Raad behandeld. Op basis daarvan wordt het WTPO uitgewerkt en deze zal in december 2022 in de Raad worden behandeld.
In alle projecten en het beheer passen we een integrale aanpak toe en nemen expliciet klimaatadaptieve maatregelen mee: geen afwijking – loopt/in uitvoering. Doel 6 Warmtetransitie: vordert gestaag. Ondanks de coronamaatregelen waardoor fysiek bijeenkomen moeilijk was zijn er de nodige stappen gezet. We voorzien nog geen bijstellingen voor de resultaten. Doel 7 RES: vordert eveneens gestaag. het behalen van dit doel is mede afhankelijk van de voortgang van het burgerberaad Rheden CO2 neutraal in 2040? Doel 8 Lokaal partnerschap: loopt conform. Met de subisdieregeling willen we wachten tot er structureel budget beschikbaar is gesteld. Doel 9 Actiegerichte communicatie en bewustwording: de realisatie op dit doel loopt wat achter wegens personele omstandigheden. Doel 10 Een door inwoners gedragen klimaataanpak: De organisatie van het burgerberaad door de onafhankelijke stichting G1000.nu is op schema. Medio november wordt het burgerakkoord verwacht met de bouwstenen voor een nieuw beleidskader.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen Op dit moment zijn er geen beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen te melden. We verwachten wel een aanpassing van de Energiewet die mogelijk gevolgen kan hebben voor de Warmtetransitie in Rheden.
26
Financiële afwijkingen 4. Duurzaamheid Post (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Structurele effecten jaarrekening 2021 subtotaal
0
subtotaal
0
subtotaal
0
Afwijkingen op primaire begroting 2022
Autonome ontwikkelingen
Totaal
0
Wat gaat het kosten? Programmastaat 4 Duurzaamheid Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022
2022
2022
2022
Lasten
9.409
0
9.409
92
0
9.501
Baten
10.064
0
10.064
0
0
10.064
656
0
656
-92
0
563
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
0
0
0
0
Resultaat
656
0
656
-92
0
563
Saldo van baten en lasten Reserves
27
5 Bestuur en Veiligheid
Bestaand beleid Een Rhedense samenleving, waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon- en werkomgeving ervaart. Veiligheid is immers een basisvoorwaarde voor plezierig wonen in onze gemeente. Iedereen moet zich veilig voelen en ieders omgeving moet leefbaar zijn. Daarom bestrijden we geweld, discriminatie en criminaliteit. Rheden streeft naar verbetering van leefbaarheid en vermindering van (georganiseerde) criminaliteit waardoor inwoners zich veilig voelen binnen de gemeente Rheden. Daarnaast streven we naar een samenleving waarin gelijke behandeling voorop staat. Een effectieve samenwerking tussen gemeente en haar partners is daarvoor voorwaarde.
Bestuur en veiligheid Stand van zaken op hoofdlijnen Helaas is er in 2022 een nieuwe crisis bijgekomen. Van de corona crisis zijn we naadloos overgegaan in de crisis rondom het opvangen van vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast wordt er ook een AZC geopend voor de reguliere stroom vluchtelingen.
Beleidsmatige ontwikkelingen en afwijkingen We zetten extra personeel in om de vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen en ze te voorzien van onder andere levensmiddelen, leefgeld, zorg en onderwijs. Deze crisis wordt vanuit team veiligheid gecoördineerd, maar de inzet / inhuur van personeel zal gemeentebreed zijn. Het Rijk heeft aangegeven alle onkosten rondom deze crisis te vergoeden.
Financiële afwijkingen 5. Bestuur en Veiligheid Post (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Structurele effecten jaarrekening 2021 subtotaal
0
subtotaal
0
Afwijkingen op primaire begroting 2022
Autonome ontwikkelingen Kadercorrectie Connectie portokosten verkiezingen
-14
Covid-19 Verkiezingen 2022
-65 subtotaal
Totaal
-79 -79
28
Autonome ontwikkelingen Kadercorrectie Connectie portokosten verkiezingen In programma Overhead wordt de kadercorrectie Connectie uit de eerste bestuursrapportage 2022 van de Connectie verwerkt. Daarvan heeft 14.000 betrekking op programma 5. Covid-19 Verkiezingen 2022 Het Rijk heeft in haar steunpakketten COVID-19 middelen beschikbaar gesteld voor de gemeenteraadsverkiezingen maart 2022.
Wat gaat het kosten? Programmastaat 5 Bestuur en Veiligheid Post (bedragen x € 1.000)
Prim.
Wijzigingen
Bijges.
Techn.
Begr.
Gew.
begr.
voor ZR
begr.
wijz.
wijz.
begr.
in ZR
na ZR
2022
2022
2022
2022
2022
2022
Lasten
7.962
0
7.962
6
79
8.047
Baten
641
0
641
0
0
641
-7.321
0
-7.321
-6
-79
-7.406
Toevoeging
0
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
0
0
0
0
Resultaat
-7.321
0
-7.321
-6
-79
-7.406
Saldo van baten en lasten Reserves
29
6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen Uitgangspunt voor dit programma is nog steeds het waarborgen van een solide financiële positie van de gemeente blijkend uit een evenwichtige en sluitende (meerjarig)begroting in combinatie met een voldoende reservepositie.