Wijkuitvoeringsplan Dieren-West (23.89)

Daarna voeren we de maatregelen uit en blijven we betrokken om te zien of de uitvoering het gewenste effect heeft gehad. Het kan zijn dat een woningeigenaar (nog) niet mee wil doen. In dat geval worden de woning(en) van deze woningeigenaar dus niet meegenomen in de wijkaanpak. Dit geldt dus ook voor woningcorporatie Vivare. Als Vivare niet wil meedoen worden de woningen van Vivare niet aangepakt. De woningen van andere woningeigenaren kunnen dan wel gewoon aangepakt worden als de bewoners en woningeigenaren dit wel willen. Daarbij is het wel de vraag of en in elke mate we onderaannemers mee krijgen als Vivare niet meedoet. Zoals beschreven worden de deelgebieden op volgorde van de fasering aangepakt. Dit betekent dat het ene deelgebied dus eerder in de tijd wordt aangepakt dan een ander deelgebied. Hoe en wanneer de deelgebieden van Dieren-West worden aangepakt moet nog worden bepaald in een vervolgplanning. In de praktijk hoeft er niet altijd even veel tijd te zitten tussen deelgebieden. Sommige deelgebieden zouden ook nog gelijktijdig aangepakt kunnen worden. Ook hierbij is weer het assetmanagement van Vivare van belang.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

30

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

4.3 Bewoners ontzorgen: kwartiermaker MEDO

Sommige inwoners kunnen met de in hoofdstuk 3 voorstelde aanpak voldoende uit de voeten. Zij hebben de financiële middelen, benaderen zelf installatie- of isolatiebedrijven en zijn al op korte termijn aardgasvrij. Maar er zijn ook veel mensen in Dieren-West die aangeven dat zij de nodige hulp kunnen gebruiken bij hun plannen om de woning te verduurzamen. De een wat meer dan de ander; omdat ze van nature geen klusser zijn, of omdat de kosten te hoog zijn. Die hulp willen ze op het gebied van kennis, bij het aanvragen van subsidies, op financieel vlak, bij het beoordelen van offertes, maar eigenlijk bij de hele ‘klantreis’, zoals we dat noemen. Een klantreis die start bij de zoektocht naar de juiste informatie en eindigt bij een prettige, aardgasvrije woning. Een organisatie die een belangrijke rol kan spelen bij het ontzorgen van de mensen in Dieren-West is een maatschappelijke energiedienstenorganisatie (MEDO). Dit is, kortgezegd, een niet-commerciële organisatie die eigenaar-bewoners ontzorgt bij het aardgasvrij maken van de woning. Zie het tekstkader voor een verdere uitleg. Een door de gemeente aangestelde MEDO-kwartiermaker gaat op basis van de eerste verkenning onderzoeken of en hoe een MEDO in Dieren-West (en in heel Rheden), de mensen gaat helpen.

Maatschappelijke Energiedienstenorganisatie (MEDO) Een maatschappelijke energiedienstenorganisatie, ook wel MEDO genoemd, is een samenwerkingsverband tussen gemeente, (technische en maatschappelijke) partners, bedrijven en inwonersorganisaties. Een MEDO organiseert een goed verduurzamingsaanbod waarmee inwoners en vastgoedeigenaren woningen en gebouwen kunnen verduurzamen en aardgasvrij kunnen maken. Een MEDO doet dit niet enkel voor Dieren-West, maar voor de hele gemeente. De MEDO is dan verantwoordelijk voor het coördineren van het aardgasvrij maken van de wijken en het organiseren van samenwerking tussen verschillende partners en groepen. Daarnaast zijn ze er voor technische vragen en kennis. Lees verder in bijlage …

4.4 Aanpak natuurvriendelijk isoleren

Isoleren is een van de eerste en belangrijkste stappen naar aardgasvrij. Daarbij willen we ook zorgen voor de kwetsbare diersoorten in onze wijk, zoals de vleermuis en de gierzwaluw. Met een gemeentelijke ‘Aanpak natuurvriendelijk isoleren’ willen we ervoor zorgen dat we én goed bezig zijn voor het klimaat, én goed voor de natuur om ons heen. Het belangrijkste onderdeel in de aanpak is het Soortenmanagementplan (SMP). Dat brengt uitgebreid in beeld waar en hoeveel kwetsbare soorten zich in onze woonkernen bevinden en wat dat vervolgens betekent voor de isolatie-opgave. Soms kan dat betekenen dat bepaalde huizen niet, beperkt, of anders geïsoleerd zullen moeten worden, of dat zonnepanelen niet in het broedseizoen van de mussen geïnstalleerd kunnen worden.

4.5 Gemeentelijk projectleider WUP

De gemeentelijk projectleider WUP zorgt er onder andere voor dat wat in Dieren-West op de planning staat in de pas loopt met andere gemeentelijke plannen en procedures. Ook onderzoekt de projectleider welke andere opgaven samen met het aardgasvrij maken kunnen worden opgepakt. Voorbeelden van zulke opgaven zijn biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefbaarheid.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

31

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

4.6 Communicatie- en bewustwordingscampagne

Om meer bewoners van Dieren-West overtuigd en enthousiast te krijgen is er meer nodig dan de informatieavonden en energiecafés die we tot nu toe organiseerden. Op tal van manieren gaan we de wijk in om te laten zien wat de bedoeling is en hoe we dat de komende jaren gaan Individuele ontzorging door gemeente realiseren. Denk daarbij aan de wijkkrant, • Informeren: online (actueel en betrouwbaar) en onlinekanalen, maar ook aan kleine offline met energieloket, folders, energiecafés, infopanelen in voortuinen van enthousiaste etc. bewoners die al stappen hebben gezet (zie • Financieel: lening, eventuele subsidies afbeelding 5). De campagne wordt zo veel mogelijk met inwoners van Dieren-West • Faciliteren: op het gebied van bedacht en uitgevoerd. Als er initiatieven uit vergunningverlening. de wijk komen, zullen wij die als gemeente zoveel mogelijk proberen te ondersteunen en onder de aandacht brengen. We bedienen op deze manier ook de bewoners die liever op een individuele manier ontzorgd willen worden. Waar je in een collectieve aanpak wat meer afhankelijk bent van de planning van derden, daar kan je individueel in je eigen tempo de woning verduurzamen, en meer maatwerk vragen. Ook voor die mensen wil en gaat gemeente Rheden samen met de actieve burgers en organisaties in de wijk ondersteuning bieden.

Het 10 voorbeeldwoningenproject in Dieren-West van afgelopen jaar was een eerste onderdeel van die individuele ontzorgingsaanpak (zie www.watisjouwrheden.nl). Ook het verder uitbouwen van het energieloket maakt onderdeel uit van de aanpak, bij voorkeur een energieloket op locatie. Dat maakt het ook eenvoudiger om de ervaringsdeskundigen in de wijk aan te laten haken bij het advies aan de andere inwoners van de wijk. Maatwerkadviezen en hulp bij beoordelen van offertes kunnen ook via dit energieloket aangevraagd worden. Daarnaast is de bestaande Toekomstbestendig Wonenregeling van gemeente Rheden een belangrijk onderdeel van deze ontzorgingsaanpak. Ook op het gebied van vergunningverlening speelt de gemeente een rol. De faciliterende rol van de gemeente bestaat uit het tijdig informeren van de bewoners over nieuwe regelgeving en het waar mogelijk versnellen en makkelijker maken van procedures. "De gemeente moet een kennisbank en vraagbaak zijn.'' - Inwoner Dieren-West

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

32

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

Afbeelding 5 Voorbeeld van het vogelvoederhuisje met informatie over duurzame maatregelen in voortuinen van bewoners.

Afbeelding 6 Voortuinbordjes

4.7 Uitbreiding capaciteit elektriciteitsnetwerk

Of het gaat lukken om in 2033 een aardgasvrij Dieren-West te hebben, zal voor een groot deel afhangen van de capaciteit van ons elektriciteitsnetwerk. Die is op dit moment behoorlijk kwetsbaar en die kwetsbaarheid neemt toe als we straks minder aardgas en veel meer stroom gaan gebruiken als gevolg van een toename van het elektrisch koken, elektrisch autorijden en de warmtepomp. De oplossing ligt onder andere in een uitbreiding van het netwerk. Dat kan op drie manieren: dikkere kabels en meer wijktransformatoren, een betere afstemming van vraag en aanbod van duurzame energie, én door middel van energieopslag. Samen met netbeheerder Liander en met bewoners willen we de komende tijd van start met pilots om daarmee veel ervaring op te doen.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

33

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

4.8 Wijknetwerkbouwer Een netwerkbouwer heeft als belangrijkste taak om nog meer zichtbare resultaten te boeken in de wijk. Dat doet diegene door kleine en grote projecten op te starten, door veel in de wijk aanwezig te zijn, als aanspreekpunt te dienen en de bewoners op te zoeken, door te weten wat er speelt, door bijeenkomsten en inloopspreekuren te organiseren, door buurtinitiatieven te faciliteren, door verbindingen te leggen met andere uitdagingen en kansen die aanwezig zijn in de wijk. De opdracht van de netwerkbouwer is integraal: deze persoon is niet alleen met de energietransitie bezig, maar organiseert ook het gesprek over groene, ruimtelijke en sociale wensen en doelen in de wijk. En misschien dat de netwerkbouwer ook kan starten met een wijk- of buurtklusbedrijf. Zie tekstkader. Ook heeft de wijknetwerkbouwer als taak om netwerken voor de wijk te bouwen en deze netwerken te faciliteren, zodat zij écht kunnen bijdragen aan de energietransitie in de wijk. Dit zijn netwerken van: 1. Actieve inwoners en vastgoedeigenaren van bijzondere gebouwen in de wijk. 2. Maatschappelijke partners (bijvoorbeeld Vivare en Liander). 3. Lokale leveranciers (glaszetters, aannemers, bouwbedrijven, financiers).

Zelforganisatie: het wijk- of buurtklusbedrijf Het is het mooiste als de inwoners zichzelf meer gaan organiseren om het werk dat gedaan moet worden ook gedaan te krijgen. Het liefst in de vorm van een wijkbedrijf. Vanuit een wijkbedrijf kunnen beschikbare talenten en capaciteit in de wijk worden verbonden met het werk in de wijk. Vanuit het wijkbedrijf kunnen individuele behoeften met elkaar worden verbonden tot een collectieve vraag van bewoners. Door als inwoners te gaan samenwerken vergroot je het eigen organiserende vermogen van de wijk. Samen kan je immers veel meer dan alleen. Maar ook aan de andere kant levert dit voordeel op. Met een collectieve vraag worden de inwoners een veel interessantere klant / samenwerkingspartner voor aannemers en installateurs. Een wijkbedrijf kan alleen goed slagen als er ondernemende en verbindende inwoners mee aan de slag willen. Het klusbedrijf in Dieren Stenfert is mogelijk een interessant eerste aanknopingspunt.

‘’Als de gemeente een wijkbedrijf in positie brengt, kom ik als bouwbedrijf ook in positie. Als het wijkbedrijf een gezamenlijke uitvraag op de markt kan plaatsen, dan kan ík een goed aanbod doen.’’ - Christiaan Logtenberg, WDW Ontwikkelend Beheer

4.9 Bedrijven en Organisaties

In het gebied Dieren-West bevinden zich verschillende bedrijven en organisaties. Dit scala omvat zowel detailhandelaren, ondernemers, de brandweer, de Attent zorginstelling, een crematorium, onderwijsinstellingen, sportverenigingen, scouting, evenals De Spelerij/De Uitvinderij. Deze diversiteit aan bedrijven en organisaties heeft een aanzienlijke maatschappelijke impact op onze inwoners en onze gemeente. Ze variëren in omvang, van klein tot groot, en worden geconfronteerd met uiteenlopende en soms complexe uitdagingen en vraagstukken over verduurzaming De betrokken partijen vertegenwoordigen verschillende belangen en hebben hun eigen visies, mogelijke initiatieven en opvattingen met betrekking tot het bevorderen van duurzaamheid binnen hun bedrijven of organisaties. Het is van belang om te onderzoeken hoe deze inspanningen zich verhouden tot bredere duurzaamheidsdoelen, zoals de uitbreiding van het elektriciteitsnet en de verduurzaming van woningen.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

34

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

Mogelijk kunnen sommige ondernemers een rol spelen bij het verder verduurzamen van zowel particuliere woningen als huurwoningen. Dit vereist gedetailleerde informatie om een duidelijker beeld te krijgen van de mogelijkheden en beperkingen in hun specifieke situatie. Het is noodzakelijk om maatwerkoplossingen te ontwikkelen waarvoor verdere afstemming en samenwerking vereist zijn om de specifieke behoeften en prioriteiten beter te begrijpen. De gemeente zal in het najaar van 2023 starten met reguliere netwerkbijeenkomsten om een dieper inzicht te krijgen in de behoeften van deze bedrijven en organisaties en om te bepalen welke rol de gemeente hierin kan spelen. Dit kan variëren van het faciliteren van bijeenkomsten tot het gezamenlijk ontwikkelen van op maat gemaakte oplossingen, het bieden van subsidiemogelijkheden, of het aangaan van samenwerkingsverbanden met sportverenigingen en brancheorganisaties.

Afbeelding 7 Gymzaal Dieren-West

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

35

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

5. Wat kost dat allemaal? In dit hoofdstuk geven we op hoofdlijnen inzicht in de financiële kant van de energietransitie in DierenWest. Wat kost het allemaal en wie gaat die kosten betalen? Voor 2023 geven we een concrete begroting maar voor de lange termijn is op dit moment alleen nog een grove raming mogelijk.

5.1 Huidige energiekosten

Laten we eerst bekijken wat de jaarlijkse energiekosten zijn voor heel Dieren-West. Als we daarbij uitgaan van de maandelijkse energiekosten van een gemiddeld huishouden in Nederland in 2023, dan is dat € 224,-. Voor heel Dieren-West, met meer dan 2000 woningen, is dat jaarlijks een bedrag van ruim vijf miljoen euro.

5.2 Kosten verduurzaming

Voor deelgebied 1, met 414 woningen, is berekend wat het kost om de woningen aardgasvrijready te maken, dus klaar om van het aardgas af te gaan. Het gaat dan om het isoleren van de woning, inclusief glasisolatie, kleinere maatregelen zoals kierdichting en voldoende ventilatie. De gemiddelde kosten per woning bedragen hiervoor € 12.155,-. Een stap verder dan aardgasvrijready is aardgasvrij. Onder deze stap valt de plaatsing van een warmtepomp, een nieuwe, duurzame warmwatervoorziening, het inregelen van de installatie, de eventuele aanpassing aan het warmteafgiftesysteem (bijvoorbeeld vloerverwarming) en elektrisch koken. De gemiddelde kosten per woning bedragen hiervoor € 16.478,-.

Stap 1 - Aardgasvrijready • • • •

Stap 2 - Aardgasvrij • • • • •

Nóg een stap verder is het plaatsen van zonnepanelen voor huishoudelijk gebruik. De kosten hiervoor bedragen € 4.000,- per woning.

De laatste stap is die naar Nul op de Meter. Bij Nul op de Meter is er geen (netto)verbruik van energie van de woning en haar bewoners. Je verbruikt dan over een heel jaar net zo veel energie als je zelf op je dak (of gevel) opwekt. De gasaansluiting kan eruit. De kosten hiervoor bedragen gemiddeld € 10.449,- per woning.

Isoleren van de woning Inclusief glasisolatie Kleinere maatregelen zoals kierdichting Voldoende ventilatie

Warmtepomp Duurzame warmwatervoorziening, Inregelen van de installatie Eventuele aanpassing aan het warmteafgiftesysteem (bijvoorbeeld vloerverwarming) Elektrisch koken

Stap 3 -Zonnestroom •

Alleen voor huishoudelijk gebruik

Stap 4 – Nul op de Meter • • •

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

Nóg meer zonnepanelen Net zo veel gebruik als opwek ± 2,5 keer zo veel zonnepanelen

36

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

Bij elkaar opgeteld bedragen de totale kosten om de woning aardgasvrij én van voldoende zonnepanelen te voorzien voor huishoudelijk gebruik per woning ongeveer € 32.000,- Om Nul op de Meter te worden bedragen de kosten gemiddeld rond de € 40.000,-. We begrijpen natuurlijk dat dit enorme bedragen zijn. Daarom gaan we, zoals al in paragraaf 4.3 vermeld, actief op zoek naar manieren om huishoudens te ondersteunen bij de financiering van de woningverduurzaming. Een gedetailleerde onderbouwing van de kosten en uitgangspunten is te vinden in bijlage “Kosten”.

5.3 Kosten gemeente

De energietransitie is een proces van lange adem. De gemeente, provincie en het rijk zullen de komende jaren structureel moeten investeren om deze transitie vorm te geven. In Dieren-West zetten we als gemeente, vooral in de opstartfase, mensen én middelen in om samen met de wijk vooruitgang te boeken. De gemeente staat open voor initiatieven en is bereid om samen met inwoners en partners voortdurend op zoek te gaan naar de benodigde middelen voor projecten in de wijk. Vanuit het Rijk zijn er diverse subsidies en financieringen beschikbaar gesteld voor onder andere het aanpakken van slecht geïsoleerde woningen en het ondersteunen van huurders en eigenaren bij het uitvoeren van kleine maatregelen (fixbrigade en buurtklusbedrijf). Vanzelfsprekend heeft de gemeente deze middelen bij het Rijk aangevraagd, en wachten we nu op de toekenning. Deze middelen komen direct ten goede aan de inwoners. De komende jaren zetten we in op besparingsacties, pilots, vervolgonderzoeken en concrete oplossingen. Denk hierbij aan de verkenning van een Buurt Energie Systeem, een zonneparking (een parkeerplaats met zonnepanelen), warmte-opslag in de wijk en het vraagstuk van beschikbaarheid op het net.

Hoewel we hierbij in hoge mate afhankelijk zijn van landelijke en provinciale besluitvorming en financiële middelen, zullen we proactief op zoek gaan naar andere mogelijkheden van (co)financiering, waarbij we naast het rijk en de provincie ook kijken naar Europa en andere fondsen.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

37

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

6. Risico’s en onzekerheden Wij willen in dit plan zo eerlijk mogelijk uitleggen hoe we met elkaar van Dieren-West een mooie, aardgasvrije wijk kunnen maken. In dit plan hebben we onze doelen en aanpak beschreven. Toch kan het gebeuren dat we ergens onderweg tegenslag gaan krijgen. In dit hoofdstuk noemen wij dan ook de risico’s die een soepele reis naar succes in de weg zouden kunnen staan. Wel benoemen we daarbij hoe we denken deze risico’s te kunnen beheersen.

6.1 Sturing en marktwerking Het risico bestaat dat de gemeente onvoldoende middelen kan vrijspelen om de ontzorging of regierol langjarig en goed te organiseren. De consequentie hiervan zou kunnen zijn dat een groep inwoners met weinig eigen mogelijkheden (organisatorisch en financieel) niet in staat is om de woning te verduurzamen, met alle sociale en economische gevolgen van dien. Het opdrijven van de prijzen op de energiemarkt en de markt van aannemers en installateurs door een grote vraag en een tekortschietend aanbod, verergert dit probleem nog. In de begroting van het WUP zullen we dus een ruim bedrag voor de ontzorging en regierol opnemen. 6.2 Financiële problemen door hoge energierekening Het zou kunnen dat een deel van de huishoudens in Dieren-West, maar ook sportverenigingen, zorginstellingen, eigenaren van bedrijfspanden, etc. in financiële problemen komen als de eerstvolgende jaarafrekening van de energieleverancier komt. Er zijn ondertussen verschillende potjes en regelingen om te helpen met deze energiekosten. Aan iedereen met dergelijke problemen dus de oproep tijdig hulp te zoeken! Inwoners kunnen in dat geval contact opnemen met de Energiebank regio Arnhem3.

6.3 Communicatie Goede communicatie is ontzettend belangrijk in een complex proces als dit, waar veel verschillende partijen met elkaar moeten samenwerken. Daarom zorgen we als gemeente voor een ruim budget. Het is een risico dat ondanks voldoende budget we toch niet iedereen bereiken, bijvoorbeeld omdat mensen niet geïnteresseerd zijn in het onderwerp of bezig zijn met urgentere zaken. Daarom is het nodig dat we dus blijven bijstellen.

6.4 Uitvoeringscapaciteit

De warmtetransitie is veel werk. Er is dan ook uitvoeringscapaciteit nodig, zowel bij de gemeente, als extern, in de wijk. Denk aan capaciteit van inwoners, ambtenaren, bedrijven en partners. Op dit moment is het organiserend vermogen van de gehele netwerkorganisatie nog gering. De gemeente is op dit moment bezig om haar eigen capaciteit uit te breiden, waarbij een deel wordt ingezet voor een betere samenwerking met het hele netwerk.

6.5 Spanning tussen de korte termijn - individuele aanpak en de lange termijn - collectieve aanpak Nu de urgentie om te verduurzamen toeneemt als gevolg van de hoge energieprijzen, kiezen veel mensen ervoor om zelf (met lokale leveranciers) aan de slag te gaan. Hierdoor ontstaat het risico dat collectieve oplossingen die over het geheel genomen beter of goedkoper zijn, uit beeld raken of niet van de grond kunnen komen.

3 Energiebank Arnhem – Energiebank Nederland

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

38

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

6.6 Wetten en regels

De energietransitie is gebaat bij soepele werkprocessen. Denk aan procedures met betrekking tot vergunningen en aanbestedingen. Hier kan mogelijk nog een verbeterslag gemaakt worden. Ook zullen procedures met betrekking tot het aanvragen en verlenen van vergunningen (bijvoorbeeld voor isoleren van een dak – het dak wordt dan 10 cm hoger) vereenvoudigd kunnen worden. Ook denken wij dat er als gevolg van de warmtetransitie nieuwe banen ontstaan om zowel intern binnen de gemeente als extern in het wijkproces de afstemming te organiseren, knelpunten weg te nemen en onnodige hindernissen weg te nemen. We gaan dus in een vroeg stadium met andere afdelingen van de gemeente in gesprek om de energietransitie tot een succes te maken. Ook zijn we voor een succesvolle energietransitie in Dieren-West, én in de hele gemeente, afhankelijk van nieuwe wettelijke instrumenten, die nu in de maak zijn maar nog niet vastgesteld. Dit zijn onder andere de wetsvoorstellen ‘Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie’, ‘het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie’, de nieuwe ‘Energiewet’ en mogelijk ook ‘de Wet Collectieve warmtevoorziening’. Deze wetsvoorstellen geven gemeenten de mogelijkheid om lokale regels te maken om de overgang van aardgas naar duurzame, fossielvrije energie uit te voeren en die hebben we wel nodig als gemeente.

6.7 Een ondernemende werkhouding

Ook vraagt de warmtetransitie een actieve en ondernemende houding van iedereen, niet in de laatste plaats van de gemeente zelf. Hier heeft met name de gemeentelijke organisatie een ontwikkelstap te maken en eigen en nieuwe mensen op te leiden en te werven. Er is behoefte aan integrale, soepele, naar buiten gerichte en ondernemende teams met medewerkers die lange tijd voor de gemeente (en de wijk) willen werken. In de plannen creëren we dus voldoende capaciteit voor dit project.

6.8 Vertrouwen

Een complex proces als dit is een zoektocht. We doen het voor de eerste keer. Gemeente, inwoners en partners. Er zal vast eens wat misgaan, wat ook logisch is bij nieuwe ontwikkelingen zoals deze. Dat zeggen we niet om ons alvast in te dekken, dat is gewoon het eerlijke verhaal als je met zoiets groots en nieuws aan de slag gaat. En als er een keer iets misgaat, laten we dan alvast in dit plan afspreken dat we elkaar helpen om weer te gaan staan. Want alleen samen komen we bij de finish. We zullen elkaar de hand moeten reiken, elkaar vasthouden en het vertrouwen hebben dat we er samen voor gaan, ook als het eens tegenzit.

6.9 Natuurvergunning kan vertraging oplopen

Vanuit de provincie moet elke gemeente een natuurvergunningsaanvraag indienen om bepaalde isolatiemaatregelen te kunnen nemen. Dit komt omdat er onder de daken en in de spouwen van huizen dieren kunnen nestelen zoals mussen en vleermuizen. Als we gaan isoleren dan verdwijnen deze plaatsen zodat er geen ruimte meer is voor deze dieren. Daarbij hoort ook dat we nadenken over alternatieve nestlocaties voor deze dieren. Zo kunnen we verduurzamen en tegelijkertijd ook de dieren in de wijk houden. De doorlooptijd van een dergelijke vergunning is al gauw een jaar. We moeten er dus spoedig mee beginnen om de verduurzaming niet in de weg te zitten. Op vele plaatsen zijn dorpen en wijken bezig met verduurzaming en iedereen heeft dus een natuurvergunning nodig. Er is dan te weinig capaciteit in de markt. Het duurt dan langer dan gebruikelijk om de vergunning te verkrijgen. Om deze uitloop te voorkomen zouden we vrijwilligers uit de wijk in kunnen zetten om in de wijk te inventariseren waar welke dieren “wonen” en nestelen. Er zijn altijd wel mensen die zich bezighouden met flora en fauna en die vaak ook al weten hoe dat in hun wijk is. We komen graag met ze in contact!

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

39

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

6.10 Onvoldoende capaciteit op het stroomnet

Met de gekozen maatregelen (individueel all electric) zal er extra behoefte aan elektriciteit zijn. Het kan zijn dat hiervoor extra infrastructuur moet worden aangelegd. Als dat niet tijdig beschikbaar is, zou de energietransitie in de wijk vertraagd kunnen worden. Om dit voor te zijn, zijn we al tijdig het gesprek aangegaan met netbeheerder Liander. Hiermee kunnen we de energietransitie afstemmen met de eventueel benodigde aanpassingen aan de infrastructuur. 6.11 Afstemming met verhuurder Om te voorkomen dat de woningcorporatie twee keer langs moet komen, hebben we nu al afstemming met Vivare. Zo kunnen ze dus eventueel onderhoud aan de woning combineren met verduurzamen. Dit is voor zowel de bewoner als de verhuurder interessant.

6.12 Risico: als mensen niet meedoen

Gasloos, aardgasvrij: het zijn woorden die ook weerstand kunnen oproepen. Dat mag ook. We gaan luisteren naar de mogelijke zorgen en vragen van alle inwoners, om zo te ontdekken wat nodig is om toch mee te kunnen doen. Ook de groepen/inwoners die zich minder makkelijk laten horen, zoeken we op om hun stem te horen. Want alleen als steeds meer mensen meedoen, kan Dieren-West aardgasvrij worden. Voor Inwoners die graag willen meedoen, beginnen we met optimaal ondersteunen. Daarover gaat hoofdstuk 4 van dit wijkuitvoeringsplan. Het is een uitdaging om de juiste ‘haakjes’ te vinden waarop iemand zich uitgenodigd voelt om mee te doen. Inwoners die al bezig zijn, kunnen daarbij helpen. Hoe we dit kunnen inzetten, moeten we gaan ontdekken. Met kleine stappen en in overleg met de wijkvereniging, de Werkgroep Duurzaam Dieren-West en door bijeenkomsten te organiseren in de wijk. We realiseren ons dat het een ingewikkeld proces is en we weten niet precies wat wel gaat werken en wat niet. We gaan naar de inwoners toe en verwachten we dat door het stimuleren en faciliteren van buurt- of straatbijeenkomsten het gesprek inhoudelijk op gang kunnen brengen. Waarschijnlijk zullen we per straat, buurt of zelfs per woning een passende benadering moeten vinden. En daar waar energie zit of initiatieven ontstaan, bieden we direct steun. Belangrijk is dat we geduld hebben, volhouden en reflecteren.

Er zijn al initiatieven gestart. Midden in Dieren-West, in de Ontmoetingskerk, wordt dit najaar een energiewinkel en informatiepunt van ‘Energie in je wijk’ geopend. Dit is niet alleen een informatiepunt waar energiecoaches en vrijwilligers advies geven over verduurzaming van huizen, maar is ook een ontmoetingsplek voor iedereen die iets met duurzaamheid wil doen of kennis wil delen. Of om gewoon even binnenlopen om informatie te bekijken over de ontwikkelingen in de wijk. Dieren-West krijgt ook een vorm van een buurtklusbedrijf, waar klussers en vrijwilligers (zoveel mogelijk wijkbewoners) de wijk in gaan om buurtgenoten te helpen met kleine en grote maatregelen om energie te besparen. We bouwen een netwerk van inwoners die andere inwoners willen vertellen over hun genomen maatregelen. Zij zijn herkenbaar met een voortuinbordje en vogelhuisje in de tuin. We starten in Dieren West, maar deze beweging gaat verder dan alleen deze wijk. Onder de naam ‘Energie in je wijk’ zullen overal in de gemeente Rheden initiatieven ontwikkeld worden om mensen te helpen om stappen te zetten en ontstaan nieuwe initiatieven waar we van elkaar kunnen leren.

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

40

Wijkuitvoeringsplan Dieren-West, gemeente Rheden

7. Bijlagen In dit hoofdstuk noemen we de bijlagen die bij dit wijkuitvoeringsplan horen en die technische, organisatorische en financiële achtergrondinformatie geven. • Coalitieakkoord, gemeente Rheden • Transitievisie warmte Rheden, 2021 • Wijkanalyse Dieren-West, WDW, 2021 • Toelichting op deelgebieden Dieren-West, WDW • MEDO: Rapport woningverduurzaming Rheden businesscase, 2022 • Begrippenlijst

Energiebesparing

All-electric (warmtepomp)

Zonnepanelen

Samen op weg naar een mooie, aardgasvrije wijk!

Toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk