Toekomstbeeld recreatie toerisme gemeente Rheden - EINDVERSIE - maart 2024

Informatievoorziening en gebiedsmarketing verbeteren Het toeristisch profiel en de verhalen dienen actief onder de aandacht te worden gebracht van de bezoeker (en inwoner). Om dit te realiseren is het noodzakelijk om de bestaande informatievoorziening en gebiedsmarketing te professionaliseren. Een aantal taken zijn nu belegd bij vrijwilligers van het Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, Visit Arnhem Nijmegen en de gemeente doet zelf het nodige, maar de informatievoorziening en promotie is nu nog beperkt. Dit moet naar een hoger niveau worden getild om bezoekers en inwoners te verleiden ook andere delen van de gemeente te bezoeken.

27

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

3.3 Randvoorwaarden

Kansen per gebied We staan als gemeente positief tegenover toeristisch-recreatieve ontwikkelingen in: • De kernen • Het agrarisch gebied • De uiterwaarden / beken en sprengen / IJssel

Om de speerpunten te realiseren moeten de volgende randvoorwaarden op orde zijn.

Rol van de gemeente en ambtelijke capaciteit We gaan niet op de stoel van de ondernemer zitten, maar we kunnen ondernemers wel zo goed als mogelijk faciliteren, stimuleren en waar beschikbaar ruimte geven. Initiatiefnemers hebben namelijk behoefte aan een duidelijk standpunt van de gemeente en transparantie. Dat blijkt onder andere uit gesprekken die we met de sector hebben gevoerd. Daarnaast kunnen we ervoor zorgen dat de recreatieve infrastructuur in de basis op orde is en mee investeren in de promotie en informatievoorziening. Voldoende ambtelijke capaciteit is hiervoor noodzakelijk ook om de acties uit het uitvoeringsprogramma (zie hoofdstuk 4) te realiseren. Op dit moment is de ambtelijke capaciteit onvoldoende toereikend.

Initiatieven in deze gebieden die goed aansluiten bij de uitgangspunten uit dit document worden extra gestimuleerd en krijgen meer ruimte. Als gemeente denken we niet dat het raadzaam is om in het Nationaal Park Veluwezoom nieuwe toeristisch-recreatieve voorzieningen te ontwikkelen.

Een gast die past We gaan bezoekers aanspreken die oprechte interesse hebben in ons gebied en de verhalen die ons gebied typeren. Daarbij zetten we niet actief in op het aantrekken van meer bezoekers. Met betrekking tot de binnenlandse markt focussen we op de geïnteresseerde liefhebber van natuur, landschap, erfgoed en cultuur; de leefstijlen inzichtzoeker en verbindingszoeker. Daarnaast zien we ook kansen om het aanbod voor de stijlzoeker en avontuurzoeker te verbeteren.

Voldoende financiële middelen We kunnen de ambities alleen realiseren met voldoende financiële middelen. Daarvoor kunnen we niet alleen leunen op de sector, maar moeten wij zelf ook een financiële bijdrage leveren, want een paar honderd euro per jaar is voor een groot deel van onze ondernemers al een behoorlijke uitgave. Daarnaast kijken we ook naar de provincie en regio voor cofinanciering.

Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen als uitgangspunt bij ontwikkelingen Bij het realiseren van nieuwe initiatieven op het gebied van recreatie en toerisme nemen we duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen als belangrijk uitgangspunt mee. Dat betekent dat initiatiefnemers die bij ons aankloppen moeten aantonen dat ze hier aandacht voor hebben. Ook bij de ontwikkelingen waar wij zelf voor aan de lat staan, bijvoorbeeld bebording of kleine recreatieve voorzieningen, zoals bankjes en openbare speelvoorzieningen, houden we hier rekening mee. We staan positief tegenover initiatieven met aantoonbaar aandacht voor het milieu, de natuur en leefomgeving.

De initiatiefnemer staat centraal De nieuwe Omgevingswet stelt de initiatiefnemer centraal. Dat betekent dat initiatieven goed onderbouwd zijn, in overleg met de omgeving zijn ontstaan, voldoen aan de uitgangspunten en kaders uit dit toekomstbeeld en de gewenste kwaliteiten toevoegen. Wij wegen af vanuit een ‘ja, mits’ houding.

28

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

29

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

4

Uitvoeringsprogramma 2025-2030 In dit uitvoeringsprogramma hebben we per speerpunt acties op hoofdlijnen geformuleerd. We leveren elk jaar een jaarplan op waarin we aangeven op welke acties we dat jaar in gaan zetten. Daarin vermelden we ook het benodigde budget en wie de trekkersrol oppakt. Eens in de zoveel jaar vindt een evaluatie plaats. Er is ruimte om de komende jaren het uitvoeringsprogramma bij te stellen indien gewenst en nodig.

Deze acties onderstrepen wij en wij dragen hier graag aan bij vanuit recreatie en toerisme. Daarnaast werken we intensief samen in Veluwe-op-1 verband en met de sector. Dat blijven we de komende jaren doen. We haken aan op de projecten die daaruit voortvloeien en een link hebben met waar wij de komende jaren op in gaan zetten, zoals Financiering Recreatieve Infrastructuur, Veluwse ontvangstlocaties en belevingsgebieden.

Op voorhand: koppeling Masterplan Welkom Veluwezoom en Veluwe-op-1 samenwerking In het Masterplan Welkom Veluwezoom is een aantal deelprojecten benoemd die betrekking hebben op recreatie en toerisme, zoals: • Belevingsroutes ontwikkelen • Digitaal gastheerschap • Introductie Parkeer Route Informatie Systeem (PRIS) • Informatievoorziening en marketing t.b.v. spreiding bezoekers

30

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Speerpunt 1: het spreiden van bezoekers in tijd en ruimte Legenda: Korte termijn = binnen 1 à 2 jaar | Middellange termijn = binnen 2 à 5 jaar | Lange termijn = over 5 jaar Actie

Betrokkenen

Planning

Lobby Groene Metropoolregio en Veluwe-op-1 We maken ons in de regionale samenwerking ervoor hard dat we met elkaar de groei van recreatie en toerisme opvangen door voldoende recreatieve voorzieningen ‘dichtbij huis’ te ontwikkelen.

Gemeente Rheden

Doorlopend

Verbeteren van de (online) informatievoorziening We gaan samen met het Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom en Visit Arnhem Nijmegen betere (online) informatievoorziening over de minder bekende delen van onze gemeente ontwikkelen in beeld en tekst. Daardoor worden bezoekers gestimuleerd om andere delen van de gemeente te bezoeken.

Gemeente Rheden, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, ondernemers/ organisaties in R&T, Visit Arnhem Nijmegen

Korte termijn

Betere bewegwijzering We gaan een bewegwijzeringssysteem ontwikkelen voor bezoekers die met het openbaar vervoer, de auto, fiets, al wandelend of op een andere manier onze gemeente bezoeken. Zo willen we de route van de dorpscentra naar het Nationaal Park voor voetgangers verbeteren, evenals van de treinstations naar toeristische hotspots. Op centrale plekken komen informatiepanelen met informatie over de omgeving. We haken hiervoor aan bij het Masterplan Welkom Veluwezoom (PRIS) en het beleidsplan Beter op Weg in de gemeente Rheden.

Gemeente Rheden, gemeente Rozendaal, Natuurmonumenten, Veluwe-op-1, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, ondernemers / organisaties in T&R, Visit Arnhem Nijmegen, inwoners

Korte / middellange termijn

Inzetten op nudging We gaan gebruik maken van nudging om bezoekers te spreiden over een gebied. Dat doen we door informatievoorzieningvia informatiepanelen in het gebied, de lokale middenstand en online stellen we een (rustigere) locatie voor om te bezoeken, wanneer een gebied te druk wordt- en productontwikkeling. Het is van belang dat de voorgestelde locatie ook aansluit bij de wensen van de bezoeker en op de locatie voldoende beleving wordt geboden. We gaan ook verkennen of we door middel van GPS-systemen en pushberichten bezoekers beter kunnen sturen.

Gemeente Rheden, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, ondernemers / organisaties in T&R, Visit Arnhem Nijmegen

Korte / middellange termijn

Bevorderen gastheerschap We gaan de komende jaren de cursus Gastheer van het landschap van IVN opnieuw beschikbaar stellen voor belangstellenden (ondernemers, organisaties én inwoners). Het doel hiervan is om de toeristische samenwerking in de gemeente te bevorderen en dat inwoners en ondernemers als ambassadeur van de gemeente functioneren.

Gemeente Rheden, IVN, Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom, ondernemers / organisaties, dorpsbelangen, ondernemersverenigingen

Korte / middellange termijn

Bewustwording creëren – educatie Door meer informatie beschikbaar te stellen over de waarde en kwetsbaarheid van het landschap en de natuur en welke recreatieve activiteiten waar gewenst zijn én waarom aan ondernemers, bezoekers en inwoners, kan worden bijgedragen aan het creëren van bewustzijn, bescherming en instandhouding van de natuur. Deze ‘educatie’ moet door onszelf en onze partners, zoals het Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom en Visit Arnhem Nijmegen worden meegenomen in de informatievoorziening en promotie van het gebied.

Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen

Middellange termijn

31

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Speerpunt 2: Aanbod versterken Legenda: Korte termijn = binnen 1 à 2 jaar | Middellange termijn = binnen 2 à 5 jaar | Lange termijn = over 5 jaar Actie

Betrokkenen

Planning

Verkenning Ruimte We gaan verkennen waar we nog ontwikkelruimte zien binnen onze gemeente. De voorwaarden zoals geschetst in paragraaf 3.3 vormen hierbij een uitgangspunt.

Gemeente Rheden, eventueel ondersteuning van een externe partij

Korte / middellange termijn

Jaarrond exploitatie mogelijk maken We gaan verkennen of het mogelijk is om verblijfsrecreatie jaarrond te exploiteren. Dit biedt een betere uitgangspositie voor het behouden van het personeel en draagt bij aan de spreiding in tijd. Daarbij stimuleren we het gebruik van duurzame vervoermiddelen om andere pieken in het jaar van gemotoriseerd verkeer te voorkomen.

Gemeente Rheden

Korte / middellange termijn

Verblijfsrecreatiebeleid opstellen We gaan samen met onze collega’s van RO een verblijfsrecreatie beleid opstellen. De punten die zijn opgenomen in dit document vormen hierbij een belangrijk uitgangspunt, zoals ontwikkelen op passende schaal en ruimte bieden in het agrarisch gebied. In dit nieuwe beleid willen we ook alle verblijfsrecreatie bedrijven in de gemeente Rheden inzichtelijk maken, waaronder de particuliere verhuur.

Gemeente Rheden

Middellange termijn

Particuliere verhuur Particuliere verhuur via platforms zoals AirBnB is in opkomst ook in onze gemeente. Er is echter weinig zicht op de omvang en effecten. Per 1 januari 2021 is de wet ‘toeristische verhuur’ ingegaan. De wet regelt dat gemeenten verhuurders die hun woning aan toeristen verhuren kunnen verplichten om een registratienummer aan te vragen. Dit geeft meer zicht op de adressen en personen die verhuren aan toeristen. We gaan verkennen of het zinvol is om de wet toeristische verhuur in te zetten en zo ja, op welke manier.

Gemeente Rheden

Korte / middellange termijn

Differentiatie toeristenbelasting We gaan onderzoeken of we de toeristenbelasting tarieven kunnen differentiëren, zodat de tarifering beter aansluit bij het type verblijf en type gast.

Gemeente Rheden

Middellange termijn

Gemeente Rheden

Middellange termijn

Uitnodigingskader agrotoerisme We gaan samen met onze collega’s van RO, landschap en milieu een uitnodigingskader ontwikkelen voor agrarische ondernemers die de mogelijkheden van agrotoerisme en/of recreëren bij de boer willen verkennen. In het uitnodigingskader benoemen we o.a. kansrijke doelgroepen, regelingen, wat wel en niet kan, wensen (zoals aandacht voor natuurinclusief ondernemen en gezond eten) en personen en partijen die kunnen ondersteunen.

32

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Vergroten van de zichtbaarheid van het cultuurhistorische aanbod We gaan het bestaande cultuurhistorische aanbod in kaart brengen (welke initiatieven zijn er allemaal al), delen en beter zichtbaar maken. Daarnaast gaan we met de sector en onze collega’s van cultuur en erfgoed de mogelijkheden verkennen om nieuw aanbod toe te voegen en wat wij vanuit onze gemeentelijke rol daarin kunnen betekenen. Daarbij kan ook worden gedacht aan het vergroten van de zichtbaarheid en beleefbaarheid van oorlogselementen uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Verkennen van mogelijkheden tot uitbreiding toeristische functies in de uiterwaarden en rondom de IJssel We gaan de mogelijkheden verkennen om de uiterwaarden en IJssel in de toekomst meer beleefbaar te maken voor inwoners en bezoekers. Hierbij kan worden gedacht aan het in kaart brengen (middels een kansenkaart) van interessante locaties voor uitzichtpunten, routestructuren en een nieuwe invulling voor de oude Steenfabriek.

Veluwe beleving in de dorpen We gaan met onze collega’s van openbare ruimte bekijken of we kleine recreatieve voorzieningen kunnen toevoegen in de kernen, zoals picknickbanken, BBQ plekken, landmarks en Veluws groen. We brengen eerst in beeld waar nog voorzieningen ontbreken. En we bieden ruimte aan toeristisch-recreatieve initiatieven die bijdragen aan het in stand houden van onze ruimtelijke kwaliteit en de schandplekken aanpakken, bijvoorbeeld initiatieven die zich richten op een nieuwe functie voor een leegstaand of verpauperd pand. Aanbod voor iedereen & toegankelijkheid We gaan onderzoeken of het toeristisch-recreatieve aanbod in de gemeente Rheden ook voldoende aansluit bij de wensen van mensen met een multiculturele achtergrond. Daarnaast gaan we inventariseren hoe het staat met de toegankelijkheid van de bestaande voorzieningen voor kwetsbare groepen. Om ervoor te zorgen dat er voor iedereen toegankelijk aanbod is in de gemeente Rheden.

33

Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, cultuur en erfgoedsector, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden

Korte / middellange termijn

Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom, terreinbeherende organisaties en eigenaren, Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, Routebureau Veluwe, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden

Lange termijn

Gemeente Rheden

Korte termijn

Gemeente Rheden

Middellange termijn

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Speerpunt 3: Lusten en lasten in balans Legenda: Korte termijn = binnen 1 à 2 jaar | Middellange termijn = binnen 2 à 5 jaar | Lange termijn = over 5 jaar Actie

Betrokkenen

Planning

Deelname FRIS (Financiering Recreatieve Infrastructuur) Veluwe-op-1 We haken aan bij het programma FRIS Veluwe en staan positief tegenover (pilot)projecten die dagbezoekers stimuleren om financieel bij te dragen aan het beheer en onderhoud van de recreatieve voorzieningen. Denk hierbij aan een Veluwebrede verkoop van vignetten voor MBT en mennen en ruiteren. We gaan verkennen wat wij als gemeente hierin kunnen doen op onze terreinen.

Gemeente Rheden, Veluwe-op-1, Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom

Korte termijn

Dagrecreatieve bezoekers bij laten dragen We gaan verkennen op welke manier we dagrecreatieve bezoekers- naast bovengenoemde actie, bij kunnen laten dragen aan hun bezoek aan onze gemeente en gebruik van onze voorzieningen, bijvoorbeeld middels een vermakelijkheidsretributie of vrijwillige bijdrage. We sluiten hiervoor aan bij de plannen uit het Masterplan Welkom Veluwezoom.

Gemeente Rheden, Veluwe-op-1

Middellange / lange termijn

34

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Speerpunt 4: Promotie en informatievoorziening Legenda: Korte termijn = binnen 1 à 2 jaar | Middellange termijn = binnen 2 à 5 jaar | Lange termijn = over 5 jaar Actie

Betrokkenen

Planning

Verhalen gebied ophalen We gaan de verhalen van het gebied ophalen (bijvoorbeeld over het lager en hoger gelegen land, Gelders Arcadië, kuuroord Bethesda, de schilders en schrijvers et cetera) en deze inzetten bij de profilering van het gebied. Daarbij kijken we ook naar de belevingsgebieden van Veluwe-op-1.

Gemeente Rheden, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen, Visit Arnhem Nijmegen

Korte termijn

Ontwikkelen toeristisch profiel We gaan een toeristisch profiel ontwikkelen voor de gemeente Rheden. Daarvoor gebruiken we de verhalen uit het gebied. En we gaan keuzes maken (welke verhalen zetten we in de ‘etalage’ en welke in de ‘displays’ en ‘schappen’ van de spreekwoordelijke winkel). De verhalen helpen om een ander beeld van de gemeente Rheden te schetsen (naast het ‘geijkte’ natuurprofiel). Hierbij is het belangrijk dat de verhalen ook zichtbaar en beleefbaar zijn. Productontwikkeling is in sommige gevallen wellicht nodig.

Gemeente Rheden, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, Visit Arnhem Nijmegen

Middenlange / lange termijn

Gebiedsmarketing We gaan het toeristische profiel en verhalen uit het gebied met daarbij behorende voorzieningen / activiteiten onder de aandacht brengen bij inwoners en bezoekers via online en offline informatievoorziening. We gaan kijken hoe we de gebiedsmarketing het beste in kunnen richten. Kan het Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom dit oppakken of Visit Arnhem Nijmegen of moeten we een coördinator aanstellen. De focus ligt hierbij op het beter spreiden van bestaande bezoekersgroepen.

Gemeente Rheden, Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, Visit Arnhem Nijmegen

Middellange termijn

Suggesties ander dagje Rheden We ontwikkelen suggesties voor uitstapjes in de gemeente Rheden aan de hand van thema’s, bijvoorbeeld een ‘dagje cultuur snuiven’, een ‘dagje met kinderen op avontuur’ of ‘een dagje van streekproducten genieten’. En we maken de suggesties online (website, social media) en via folders zichtbaar.

Toeristisch Platform Zuidoost-Veluwezoom, ondernemersverenigingen, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden

Middellange termijn

35

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Speerpunt 5: Toegankelijkheid en recreatieve verbindingen Legenda: Korte termijn = binnen 1 à 2 jaar | Middellange termijn = binnen 2 à 5 jaar | Lange termijn = over 5 jaar Actie

Betrokkenen

Planning

Verbinden van bestaande recreatieve netwerken We gaan samen met Routebureau Veluwe kijken of en zo ja waar de kwaliteit van de bestaande recreatieve routenetwerken kan worden verbeterd en verbindingen nu niet optimaal zijn. Met als doel de druk op de natuur te verlichten.

Routebureau Veluwe, gemeente Rheden

Middellange termijn

Zichtbaarheid routes verbeteren We gaan de bestaande routes (de routenetwerken en losse thematische routes) beter zichtbaar maken.

Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom, Routebureau Veluwe, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden

Korte termijn

Toegankelijkheid natuur We gaan ons er hard voor maken dat bij afsluiting van bepaalde toegangswegen op de Veluwezoom voor gemotoriseerd verkeer in het weekend en tijdens vakanties inwoners en bezoekers die afhankelijk zijn van deze vormen van vervoer, bijvoorbeeld doordat ze slecht ter been zijn toegang behouden tot de natuur.

Gemeente Rheden

Doorlopend

Ontwikkelen belevingsroutes We gaan actief inzetten op het ontwikkelen van nieuwe gethematiseerde belevingsroutes en het bekender maken van de bestaande routes. Bezoekers moeten worden verleid om andere delen van de gemeente te bezoeken. Bijvoorbeeld een route ontwikkelen rondom de Carolinaberg in Dieren, een streekproductenroute, het Gelders Arcadië of een blotevoetenpad in het agrarisch gebied. We haken hierbij aan bij de plannen die in het kader van het Masterplan Welkom Veluwezoom worden gemaakt.

Toeristisch Platform ZuidoostVeluwezoom, Routebureau Veluwe, ondernemersverenigingen, dorpsbelangen, Visit Arnhem Nijmegen, gemeente Rheden, NS

Middellange termijn

Aansluiting bestaande projecten en ontwikkelingen We blijven aansluiten bij de projecten die regionaal en Veluwe-op-1 breed worden uitgevoerd op het gebied van routenetwerken. De spreiding van de bezoekers over de Veluwe is niet alleen een taak van onze gemeente, maar van alle betrokken Veluwe-op-1 gemeenten. Daarnaast is de GMR bezig met het ontwikkelen van mobiliteitshubs in de regio. Er wordt verkend of in de gemeente een TOPhub gerealiseerd kan worden.

Gemeente Rheden

Doorlopend

Stimuleren gebruik e-vervoer We willen onze bezoekers in de gemeente de mogelijkheid geven om over te stappen op andere mogelijkheden om het natuurgebied te bezoeken. We onderzoeken of het netwerk van oplaadpunten voor elektrische fietsen voldoende is. Daarnaast onderzoeken we bij de afsluiting van de toegangswegen naar het Nationaal Park Veluwezoom of e-vervoer mogelijk is om de natuurbeleving voor mensen met een beperking te waarborgen.

Gemeente Rheden

Korte termijn

36

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

37

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Bijlagen Begrippenlijst Toerisme

Reizen met recreatieve of zakelijke doeleinden, inclusief overnachting = de verblijfsgast.

Recreatie

Alle activiteiten die iemand voor zijn plezier in zijn of haar vrije tijd onderneemt, zonder overnachting = daggast / recreant en voornamelijk eigen inwoners.

Verblijfsrecreatie

Terrein in gebruik voor een meerdaags verblijf, zoals campings, bungalowparken, hotels, en jeugdherbergen.

Leefomgeving

De fysieke leefomgeving is de omgeving waarin wij als mensen leven, wonen, werken, reizen en recreëren.

De Veluwezoom

Tenzij anders vermeld verwijst 'De Veluwezoom' naar het Nationaal Park De Veluwezoom plus het bos- en heidegebied daaromheen gelegen. Onder andere Twickel en Middachten zijn hierin meegenomen.

Brede welvaart

Brede welvaart omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid.

Nudging

Beïnvloeden van (keuze)gedrag door een zetje in de goede richting te geven.

Toeristisch profiel

Het duidelijk en bewust presenteren of communiceren van een bepaalde gebiedsidentiteit of gebiedskenmerken om zichtbaar te maken waar een toeristisch-recreatieve bestemming voor staat.

Toeristische-recreatieve knooppunten

Er zijn verschillende soorten toeristisch-recreatieve knooppunten: Toeristische Informatie Punten (TIP), Toeristische Overstap Punten (TOP) en koppelingen tussen TOPS en mobiliteitsknooppunten (hubs) wat TOPhubs worden genoemd.

Indicatie omvang

Wat verstaan we onder kleinschalig, middelgroot en grootschalig Let op! Hiernaast genoemde afbakening is uitsluitend bedoeld om de begrippen beter te duiden en een indicatie af te geven van de omvang.

Kleinschalig

Denk aan een kleine camping of bungalowpark tot 25 plaatsen. Een B&B met 4 slaapplaatsen, een kleinschalig hotel (tot 20 kamers) of kleinschalige groepsaccommodatie (tot 20 bedden).

Middelgroot

Een middelgrote camping of bungalowpark tot 200 plaatsen. Een middelgroot hotel (vanaf 20 tot 50 kamers) of middelgrote groepsaccommodatie (vanaf 20 tot 50 bedden).

Grootschalig

Een grootschalige camping of bungalowpark: vanaf 200 plaatsen. Een groot hotel vanaf 50 kamers en grote groepsaccommodatie (vanaf 50 bedden)..

38

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Bijlage 1: Schema relatie tot omgevingsvisie

INSTRUMENTEN OMGEVINGSWET Koers voor de Omgevingsvisie: Droombeeld en keuzes op hoofdlijnen.

Omgevingsprogramma’s: Hoe gaan we de integrale ambities bereiken: Met bijvoorbeeld projecten, subsidieregelingen, communicatiebeleid.

Omgevingsvisie: Ambities leefomgeving, waarbij fysiek ruimtelijke aspecten integraal en strategisch worden afgewogen.

Omgevingsplan: Vastleggen van waarden en regels

Bouwstenen: Visies mobiliteit, wonen, ecologie, circulaire economie etc.

TOERISTISCH-RECREATIEF BELEID

Motie Visie op toerisme: Vanuit motie aanpak en kaders opstellen om als inhoud te dienen voor de bouwsteen toerisme & recreatie.

Bouwsteen toerisme & recreatie: Ambities en doelen vanuit recreatie.

(Uitvoerings)programma: Hoe we de ambities en doelen uit de bouwsteen willen bereiken. Eén van de instrumenten daarvoor is meegaan in Omgevingsprogramma’s. Uitvoering Projecten die volgen uit het programma en regels die je wilt vastleggen. Sommige projecten kunnen vanuit Omgevingsprogramma’s uitgevoerd worden. In het Omgevingsplan worden de regels vastgelegd.

39

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Bijlage 2: DNA & identiteit gemeente Rheden Villa’s, kastelen, landgoederen en buitenplaatsen

• Ellecom is één van de oudste nederzettingen op de Veluwe. De 18e-eeuwse

De gemeente Rheden wordt gekenmerkt door vele villa’s, kastelen, landgoederen en buitenplaatsen, waaronder de kastelen Biljoen en Middachten. Dit komt voort uit de prachtige ligging, waardoor vele buitenverblijven van stedelingen hier gebouwd werden. De kastelen, landgoederen en buitenplaatsen zijn veelal particulier eigendom. De landhuizen of kastelen worden vaak bewoond en worden daarom slechts beperkt opgesteld. De landhuizen en kastelen worden soms bewoond of zijn in gebruik als overnachtingslocatie (Rhederoord) en daarom beperkt toegankelijk.

Middachter Allee leidt van De Steeg naar Ellecom. Door de beukenbomen aan weerzijden van deze weg wordt deze straat in de zomer ook wel een groene tunnel genoemd. De aanleg van meerdere buitenplaatsen halverwege de 19e eeuw en het ontstaan van de vele pensions en vakantieverblijven langs de Zutphensestraatweg rond 1900 geven het dorp karakter. • Laag-Soeren was in de vorige eeuw bekend door kuuroord Bethesda. Men kwam destijds speciaal naar de gemeente Rheden, specifiek het kuuroord, om hun gezondheid te verbeteren. Tegenwoordig is het een wooncomplex, genaamd Landgoed Laag-Soeren. Laag-Soeren staat dan ook bekend om haar sprengen en beken. Daarnaast wordt er tegenwoordig vooral verbleven op Ardoer camping De Jutberg of Camping Boszicht. • Rheden staat bekend als de ‘poort’ naar de Posbank en het Nationaal Park Veluwezoom. Het is één van de grotere kernen in de gemeente met meerdere winkels, restaurants en een treinstation op loopafstand van het bezoekerscentrum Veluwezoom en het centrum van Rheden. Ook kunnen bezoekers vanuit Rheden in de zomer met de veerdienst over de IJssel naar recreatiegebied Rhederlaag en De Liemers. • Spankeren is van vroeger uit een agrarische nederzetting met eromheen Landgoed De Bockhorst, het Hof te Loo en de Gelderse Toren. De Spankerense Enk is een belangrijke archeologische vindplaats: ook in de prehistorie werd hier al gewoond en geboerd.

• Velp staat bekend om de vele buitenplaatsen, villa’s, statige architectuur, monumentale panden in een groene, glooiende omgeving. Het centrum is relatief groot in vergelijking met de rest van de gemeente. Landgoed en Kasteel Biljoen ligt in Velp. Het uitgebreide landgoed is samen met landgoed Beekhuizen, dat oorspronkelijk ook bij Biljoen hoorde, gewaardeerd wandel- en fietsgebied. Velp is goed bereikbaar met de trein door het gelijknamige treinstation.

Uiterwaarden van de IJssel De rivier de IJssel vormt de zuidoostelijke begrenzing van de gemeente. De IJssel heeft een belangrijke rol gespeeld in de handel en als verdedigingslinie.

Kleinschaligheid en gemoedelijkheid in de kernen De gemeente bestaat uit zeven dorpen: De Steeg, Dieren, Ellecom, LaagSoeren, Rheden, Spankeren en Velp. Iedere kern heeft een eigen karakter. Hieronder noemen we de meest opvallende kenmerken van de kernen:

• In De Steeg ligt kasteel en landgoed Middachten, Landgoed Rhederoord en een groot aantal andere rijks- en gemeentelijke monumenten. Ook ligt in De Steeg de parkeerplaats De Lappendeken. Een startpunt voor verschillende gemarkeerde wandelroutes. • Dieren staat bekend als bakermat van de Gazelle. Hier vindt men de Gazellefabriek en het bijbehorende Experience Center. Watersporters kunnen terecht op het Apeldoorns Kanaal en vanuit Dieren kan je met een pont (voor auto, fiets en wandelaar) over de IJssel. Daardoor heeft Dieren een goede verbinding met de Achterhoek. Ook heeft Dieren een intercity treinstation. Gezinnen kunnen in Dieren terecht in de Spelerij.

40

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Bijlage 3: Leefstijlvinder De leefstijlen geven inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. Dit zijn de volgende zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. Deze Leefstijlvinder is het uitgangspunt voor de analyse van vraag en aanbod.

Harmoniezoekers Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. Ze omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.

Rustzoekers Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam, bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.

Verbindingszoekers Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige mensen die zichzelf omschrijven als ‘gewoon’ en hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal?

Inzichtzoekers Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf als evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/ rust en ‘doe maar gewoon’. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk voor ze. Als ze niet op pad gaan naar culturele activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’!

41

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Stijlzoekers Stijlzoekers zijn intelligent, zelfverzekerd en doelgericht. Ze hebben een sterk karakter, en omschrijven zichzelf ook wel als zakelijk, ondernemend en leidinggevend. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. En die waarderen dat de Stijlzoekers zeggen waar het op staat, ook als anderen het daar misschien niet mee eens zijn. Stijlzoekers gaan ervoor in het leven: zowel in hun werk, als in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán!

Plezierzoekers Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Ook omschrijven ze zichzelf als avontuurlijk, impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!

Avontuurzoekers Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

42

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

Bijlage 4: SWOT analyse In deze bijlage analyseren we de opgehaalde informatie met een SWOT-analyse. Hierbij focussen we met name op relevante aspecten voor dit toekomstbeeld. Zie voor de uitgebreide versie het achtergronddocument. STERKE EN ZWAKKE PUNTEN, KANSEN EN BEDREIGINGEN VOOR DE GEMEENTE RHEDEN ALS TOERISTISCH-RECREATIEVE BESTEMMING

Sterktes

Zwaktes

S1) De natuur in de gemeente is zeer aantrekkelijk | Nationaal park de Veluwezoom, de andere natuurgebieden en de IJsselvallei zijn zeer aantrekkelijk voor bezoekers. S2) De Veluwezoom staat al ‘op de kaart’ | De Veluwezoom geniet al een grote naamsbekendheid, waardoor al veel bezoekers naar de gemeente Rheden komen. S3) Groot aanbod cultuur en erfgoed | Binnen de gemeente Rheden liggen vele landhuizen, landgoederen en kastelen. S4) Nabijheid voorzieningen | De afstand tot recreatieve voorzieningen is in vergelijking tot het landelijk gemiddelde in de gemeente Rheden dichterbij voor inwoners. S5) Goede bereikbaarheid en aantrekkelijke recreatieve netwerken | Door de drie treinstations, de A348 en de vele (recreatieve) routenetwerken kent de gemeente Rheden een goede bereikbaarheid.

Kansen

Z1 Beperkte beleefbaarheid en aantrekkelijkheid kernen en andere delen gemeente | Beperkte openstelling van cultuur en erfgoedlocaties en beperkte informatievoorziening bij toeristische routes en in de kernen zorgen voor een beperkte beleefbaarheid. Z2) Beddencapaciteit beperk | Rheden kent vooral kleinschalig verblijfsrecreatief aanbod, waardoor de beddencapaciteit, en daarmee het aantal verblijfsgasten, beperkt is. Z3) Economisch profijt te beperkt | De kernen van Rheden ervaren te weinig (economische) voordelen van de dagbezoeker van het gebied welke in grote getalen de gemeente bezoekt. Z4) Er wordt beperkt ontwikkelruimte ervaren door initiatiefnemers | Een vaak gehoorde oorzaak is dat plannen vastlopen op de ruimtelijke regels van de overheid. Z5) De voordelen van toerisme worden niet voldoende uitgedragen | De voordelen van toerisme voor eigen inwoners zijn niet bekend en zichtbaar genoeg. Z6) Promotie en informatievoorziening beperkt en eenzijdig | De informatievoorziening en (online) zichtbaarheid is nu te beperkt en het toeristisch-recreatief profiel is eenzijdig met een sterke focus op de natuur.

T SWO YSE ANAL

K1) Ontginnen van het aanbod: Gelders Arcadië | Er kan beter ingespeeld worden op het cultuur en erfgoed aanbod in de gemeente Rheden. K2) Ontwikkelingen rondom het derde waterverhaal benutten | Er liggen kansen voor de gemeente Rheden om de IJsselvallei aantrekkelijker te maken voor bezoekers. K3) Bezoekersmanagement o.b.v. drukte werkt | Door ‘verborgen parels zichtbaar en beleefbaar te maken’ laten toeristen zich sturen om minder drukbezochte plaatsen te bezoeken. K4) Consensus over de overlast op piekmomenten | Er lijkt bij vrijwel alle betrokkenen consensus te zijn over dat de huidige pieken in bezoekersaantallen tot overlast leidt. K5) Opknappen station Rheden | Dit biedt kansen in het stimuleren van duurzame mobiliteitsvormen (OV-fiets) en het verleiden van bezoekers naar de kernen middels wandelof fietsroutes. K6) Ontwikkelingen agrarische sector | Veranderingen in de agrarische sector biedt kansen voor agrotoerisme, het versterken van de natuur en het verder ontwikkelen van het gebied tussen de kernen en IJssel. K7) Aantrekkingskracht regio | Samenwerken in regioverband biedt kansen om elkaar te versterken, de bezoekersdruk te verdelen en een meer diverse doelgroep aan te trekken.

Bedreigingen

B1) Kernkwaliteit natuur kan onder druk komen te staan | De grote bezoekersdruk heeft een impact op de natuur en infrastructuur wat ervoor kan zorgen dat de aantrekkingskracht van de Veluwezoom verminderd. B2) Het aantal bezoekers aan het Nationaal Park Veluwezoom neemt de komende jaren toe B3) Nationale en regionale regelgeving kan recreatieve ontwikkelingen beperken | Veel natuur in o.a. het Nationaal park De Veluwezoom is kwetsbaar en de natuurwetgeving is streng.

43

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN

44

WWW.RHEDEN.NL

TOERISME & RECREATIE GEMEENTE RHEDEN