S22 293 Bijlage Programmabegroting 2019 Programma's Rheden Onderdeel A.pdf

Gemeente Rheden Programmabegroting 2019

Programma’s

Data vaststelling B&W

: 16 oktober 2018

Raad

: 6 november 2018

Inhoudsopgave Begroting in één oogopslag

3

Inleiding

4

Financiële positie

6

Voorstel en besluitvorming

15

Programma’s

16

1. Economische Ontwikkeling 2. Welzijn 3. Gebiedsontwikkeling 4. Duurzaamheid 5. Bestuur & Veiligheid 6. Financiën 7. Overhead 8. Algemene dekkingsmiddelen

17 23 35 42 47 53 55 57

Bijlage I Paragrafen

2

Begroting in één oogopslag

3

Inleiding Met gezonde spanning en gepaste trots bieden wij u de eerste meerjarenbegroting van de bestuursperiode 2019-2022 aan. Gezonde spanning omdat wij van mening zijn u een begroting te presenteren, waarin de politieke ambities van alle fracties – zowel coalitiepartijen als nietcoalitiepartijen – in meer of mindere mate een plek hebben gekregen. En gepaste trots omdat wij de overtuiging hebben dat deze eerste begroting de opmaat is naar een succesvolle bestuursperiode, waarin wij onze voornemens en ambities gaan omzetten in daden. Dit alles om onze mooie gemeente sterk en duurzaam te maken. 2019 is het eerste volle kalenderjaar waarin we de afspraken uit het coalitieakkoord ‘Rheden geeft Energie’ gaan uitvoeren. Ons motto ‘Werk geeft energie’ krijgt handen en voeten door een start te maken met de uitrol van het brede maatregelenpakket dat wij voor ogen hebben. Maatregelen die onze jongeren, starters, inwoners met een beperking en langdurig werklozen een goed uitzicht bieden op betaald werk. Omdat wij hen duurzame instroom op de arbeidsmarkt gunnen. ‘Energie moet duurzaam’. Niemand twijfelt daar meer aan. Het energievraagstuk heeft de wind in de rug en daarom is de tijd rijp voor actie. Wij gaan inwoners en ondernemers ondersteunen en stimuleren bij het nemen van energiebesparende maatregelen.

In 2019 starten we het proces waarvan de uitkomst moet zijn om binnen afzienbare tijd een aardgasloze wijk in onze gemeente te realiseren. Verder zorgen we voor extra oplaadpalen voor elektrisch vervoer, dringen we bestrating in de openbare ruimte terug, dragen we bij aan het opwekken van duurzame energie en stellen we een duurzaamheidslening in voor onze inwoners. De woningvoorraad krijgt eveneens onze aandacht. Of anders gezegd: we gaan ‘energie steken in de woningvoorraad’. Om te beginnen maken we afspraken met woningcorporaties over het verduurzamen van hun bezit. Daarnaast streven wij jaarlijks naar een significante productie van nieuwe woningen in onze gemeente. De blijversregeling biedt inwoners – via woningaanpassingen – de gelegenheid om langer thuis te blijven wonen. Daarnaast zullen wij voor een honderdtal adressen de kosten voor geringe aanpassingen vergoeden. Langer thuis blijven wonen is ook mogelijk als buren en dorpsgenoten elkaar helpen: inwonersinitiatieven die gericht zijn op onderlinge hulpvaardigheid willen wij ondersteunen. En tenslotte hebben we in deze begroting veel aandacht voor onze jongeren. Immers, ‘de jeugd is de energie van de toekomst’. Wij investeren graag in onze jongeren door hen een veilige, gezonde en onbezorgde jeugd te gunnen.

Dit uit zich onder andere door: het (laten) begeleiden van kwetsbare jongeren naar volwassenheid; aandacht te hebben voor jongeren bij echtscheiding van de ouders; pleegouders te zoeken voor tijdelijke opvang; taken van de jeugdbeschermingstafel uit te breiden. Al onze energie is erop gericht om een sociale en vitale gemeente zijn, met behoud van onze kernkwaliteiten. We geloven erin dat we dit vooral bereiken door te luisteren naar, in contact te staan met, en ruimte te bieden aan onze partners. Als gemeentelijke organisatie zijn wij steeds meer onderdeel van de samenleving. Onze organisatie ontwikkelt zich mede daarom tot een netwerkorganisatie. Maatschappelijke vraagstukken delen we met onze partners en proberen we in goede samenspraak adequaat en efficiënt op te lossen. Dat is: ‘de energie van partnerschap’. Uitgangspunt voor de meerjarenbegroting is dat we u een begroting voorleggen die meerjarig en structureel in evenwicht is. Binnen deze meerjarenbegroting is hier extra aandacht aan besteed, waarbij we de ambities uit het coalitieakkoord niet uit het oog zijn verloren. De extra aandacht is dat we voor 2019 de beïnvloedbare lasten nader hebben bekeken. Datzelfde geldt voor de reserves waar geen verplichting meer op rust. Dit heeft ertoe geleid dat de begroting meerjarig in evenwicht is.

Door invoering van een nieuw financieel systeem in 2019 en een structurele intensivering van de interne controle krijgen we meer grip op de ontwikkelingen binnen onze begroting. Het Transformatieplan 2.0 dat is voorzien voor 2019 gaat ons daarbij eveneens helpen. 4

Opbouw begroting Gelijk aan het coalitieakkoord is deze begroting opgebouwd naar de gekozen clustering van de Global Goals. De begroting heeft daarmee een andere indeling gekregen. Het aantal programma’s is gebaseerd op onze gemeentelijke indeling van de Global Goals. Deze zijn: Economische Ontwikkeling, Welzijn, Gebiedsontwikkeling, Duurzaamheid en Bestuur & Veiligheid. Daarnaast is gekozen voor een nieuwe beschrijving met doelen, ambities en prestaties om de toegankelijkheid en leesbaarheid van dit document te vergroten. Voor het realiseren van de opgaven van de mondiale agenda voor duurzame ontwikkeling is de specifieke inzet van gemeenten onmisbaar. Veel van de doelen hebben raakvlakken met opgaven van lokale overheden. Alle 17 doelen bevatten subdoelen die direct of indirect raken aan het dagelijkse werk van Nederlandse gemeenten.

Inmiddels is binnen het project “Veluwezooom got talent” door een van de studenten een achttiende Global Goals bedacht als onderdeel van de projectopdracht. Deze achttiende goal staat voor het delen van kennis, ervaringen en goederen met elkaar en het doorgeven aan elkaar en ons nageslacht. Het is geen officiële goal, maar deze wordt binnen onze gemeente toegepast. De praktijk laat zien dat er ook sprake is van veel onderlinge verbanden tussen de doelen. Het gaat om integrale doelen. Lokale invulling van de doelen vergt aansluiting bij de lokale realiteit en de lokale behoeften. In de praktijk blijkt het denken vanuit 18 opgaven bestaande grenzen te doorbreken. Het is een inspirerende nieuwe bril om door te kijken.

Interbestuurlijk Programma (IBP) Het kabinet heeft begin 2018 een programmastart van het IBP (interbestuurlijk programma) gelanceerd. Samen meer bereiken als één overheid. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen starten met een interbestuurlijk programma en een gezamenlijke agenda. Deze agenda is volledig in lijn met de implementatie van de Sustainable Development Goals (SDG’s), zoals ook door de VNG omarmd. Uitgangspunt voor het interbestuurlijk programma is: alleen ga je sneller, samen bereik je meer. Samen meer bereiken voor mensen in Nederland. Gewenst is een bestuurlijke aanpak van maatschappelijke opgaven van deze tijd. Dit is wat burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven van hun contact met de overheid verwachten.

5

Financiële positie Financieel perspectief Inleiding Deze meerjarenbegroting is de eerste van deze bestuursperiode. Ondanks tegenvallende rijksmiddelen en een forse toename van de zorgkosten, is het gelukt u een meerjarenbegroting aan te bieden die positief sluitend is bij het huidige voorzieningenniveau en waarbij de beleidsvoornemens van het college financieel zijn vertaald in meerjarig financieel perspectief.

Om tot deze evenwichtige financiële situatie te komen, heeft het college vooraf een aantal maatregelen getroffen. Er is een korting toegepast op de beïnvloedbare materiele kosten en de personele kosten. Door bewuster en zuiniger om te gaan met de bestaande middelen zijn we in staat om onze taken uit te voeren zonder dat het voorzieningenniveau in het geding komt. Daarnaast zijn de bestaande bestemmingsreserves en incidentele budgetten beoordeeld, om vast te kunnen stellen in hoeverre deze nog noodzakelijk zijn en in welke omvang deze nog beschikbaar moeten zijn. Het gevolg van al deze acties is dat wij u een meerjarenbegroting aanbieden waar we trots op kunnen zijn en waaruit blijkt dat wij klaar zijn voor de toekomst.

Meerjarig Perspectief De meerjarenbegroting is gebaseerd op ons bestaande beleid. Hierin zijn al uw besluiten vanuit de Kadernota 2019 en Zomerrapportage 2018 volledig verwerkt. Er is thans sprake van een reëel sluitende begroting waarin de structurele lasten volledige gedekt worden door structurele baten. Uit het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat de begroting vanaf 2020 voldoet aan de eis dat de begroting structureel in evenwicht is. De berekening van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de zogeheten mei- en septembercirculaires 2018 van het Rijk. Met ingang van de begroting 2017 beschouwen we de integratie uitkering sociaal domein tot de algemene middelen. Dit betekent dat indien er meeof tegenvallers zijn in de integratie-uitkering deze ten bate of ten laste komen van de algemene middelen. Voor het overige blijft gelden, dat toevoegingen aan de algemene uitkering worden ingezet voor het beoogde doel indien wij dit vanuit onze beleidsdoelstelling noodzakelijk achten. De jaren 2021 en 2022 vertonen een substantieel positief resultaat. Met name de positieve resultaten in onze reguliere structurele exploitatie draagt hier hoofdzakelijk aan bij. In 2019 zal het college nog nader onderzoeken de mogelijkheden om de incidentele tekorten die ontstaan in 2020 verder te reduceren.

In onderstaand overzicht is samengevat weergegeven de ontwikkeling van de meerjarenraming 2019-2022 ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting.

6

Begroting (Bedragen x € 1.000)

Meerjarenbegroting

2019

2020

2021

2022

-409

545

1.743

1.511

Structureel Saldo kadernota 2019 Aanpassing coalitieakkoord (cultuur)

-20

-20

-20

-20

Effecten Zomerrapportage 2018

-663

-663

-663

-663

Startpositie begroting

-1.092

-138

1.060

828

Ontwikkelingen gemeentefonds

-349

-367

-561

-807

Autonome ontwikkelingen

-1.111

-1.227

-1.091

-384

Maatregelen herpriotering

1.422

1.422

1.422

1.960

Totaal structureel

-1.130

-310

830

1.597

Saldo Kadernota 2019

-2.944

-2.287

-1.284

-460

Startpositie Begroting

-2.944

-2.287

-1.284

-460

Autonome ontwikkelingen

-366

-184

-93

0

Maatregelen herpriotering

3.733

566

970

-536

Totaal incidenteel

423

-1.905

-407

-996

Resultaat begroting:

-707

-2.216

422

600

Incidenteel

Programmaplan Genoemde ontwikkelingen, uitgangspunten en kader resulteren in onderstaand programmaplan:

Programmaplan (Bedragen x € 1.000)

Rekening

Gewijzigde begroting

Begroting

Meerjarenbegroting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

1. Economische ontwikkeling

-20.995

-17.565

-18.200

-18.284

-17.988

-17.861

2. Welzijn

-33.730

-35.195

-33.703

-34.009

-34.421

-35.021

3. Gebiedsontwikkeling

-9.957

-8.978

-10.242

-10.187

-8.937

-9.937

4. Duurzaamheid

-979

-360

-270

-187

-9

91

5. Bestuur & Veiligheid

-8.026

-7.881

-7.738

-7.646

-7.646

-7.646

6. Financiën

2.666

396

-336

-856

-1.262

-1.800

7. Overhead

-13.840

-13.942

-14.115

-13.414

-13.441

-13.130

8. Algemene dekkingsmiddelen

74.979

78.119

79.974

82.177

83.938

85.715

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

-9.882

-5.405

-4.630

-2.406

233

411

Saldo van toevoegingen en ontrekkingen reserves

4.232

2.764

3.922

189

189

189

Resultaat

-5.649

-2.641

-707

-2.216

422

600

Onvoorzien

7

De cijfers in de kolommen Rekening 2017 en de gewijzigde begroting 2018 zijn ten behoeve van de vergelijkbaarheid met de cijfers in de ander kolommen herverdeeld. Dit is in het hele Begrotingsdocument doorgevoerd. Dit als gevolg van de herziene programma-indeling.

Toelichting Hieronder vindt u de toelichting op de posten, zoals opgenomen in het overzicht in de ontwikkeling van de meerjarenramingen 2019-2022 ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting.

Structureel Ontwikkelingen gemeentefonds De financiële effecten van zowel de mei- als de septembercirculaire van het rijk zijn verwerkt. Als gevolg van bijstellingen van het accres, het BTW compensatiefonds, taak- en overige mutaties is de uitkering uit het gemeentefonds bijgesteld. Autonome ontwikkelingen 1. Salaris-en pensioenlasten - De lonen zijn als gevolg van de nieuwe CAO voor 2018 gestegen. De daarvoor in de Programmabegroting 2018 opgenomen de stelposten voor loon- en prijsontwikkeling (2019 tot en met 2021) waren ontoereikend om deze toename te compenseren. Aanvullend moet er € 495.000 worden opgenomen in de lasten. Om payrollmedewerkers in beginsel gelijke arbeidsvoorwaarden te geven als de ambtenaren is de “verordening tot wijziging van de CAR-UWO” vastgesteld. Invoering hiervan zou voor de gemeente extra lasten betekenen van globaal ingeschat € 300.000 per jaar. Omdat eerst de, dit najaar geplande, evaluatie payroll wordt afgewacht, is de financiële aanpassing nog niet verwerkt in de programmabegroting. Pensioenlasten - De pensioenlasten stijgen volgens inschatting van de VNG met 1,32 %. Hiervoor is aanvullend € 200.000 opgenomen als lasten. 2. BUIG - Het voorlopige BUIG-budget 2019 is eind september bekendgemaakt. Dit budget wordt eenzijdig door het Rijk vastgesteld en is afhankelijk van factoren die niet door ons zijn te beïnvloeden.

In deze begroting gaan we ervan uit dat het budget 2019 ook voor de jaren 2020 tot en met 2022 geldt. Dit leidt tot een bijstelling van de bijdrage naar beneden. 3. Wsw – Op basis van de begroting 2019 Presikhaaf Bedrijven zijn de lasten naar beneden bijgesteld. Hierbij is door PHB rekening gehouden met het werkelijke deelnamepercentage voor het jaar 2018. 4. Re-integratie/Inburgering - Inburgering van statushouders omvat onder andere maatschappelijke begeleiding, taalverwerving en ondersteuning bij het verkrijgen van huisvesting. De lasten hiervan worden begroot op € 150.000. De bijdrage voor maatschappelijke begeleiding (die wordt verantwoord onder programma 7 Algemene dekkingsmiddelen) wordt jaarlijks achteraf vastgesteld en dekt de lasten voor een deel. 5. Eigen bijdrage Wmo-voorzieningen - Het kabinet is van plan de eigen bijdrage voor de Wmo aan te passen. Het regeerakkoord 2017-2021 gaat uit van een abonnementstarief. Dit heeft voor de gemeente twee effecten. Ten eerste gaat de opbrengst eigen bijdrage HHT, die verrekend is in de vouchers, omlaag met € 325.000. Ten tweede wordt de opbrengst eigen 8

bijdrage op de Wmo-maatwerkvoorzieningen verlaagd met € 250.000. Het gaat hier om globale inschattingen. In de programmabegroting 2019 was rekening gehouden met een aanpassing van € 145.000 die alleen betrekking had op de Wmo-maatwerkvoorzieningen. Dit bedrag wordt nu aangepast met € 105.000 tot € 250.000. In de programmabegroting 2019 is nog geen rekening gehouden met de aanpassing van de eigen bijdrage HHT. We zullen de effecten meenemen in het transformatieplan 2.0.

6. Lokale heffingen – Als onderdeel van het belastingplan 2019 wordt de kosten voor het storten en verbranden van afvalstoffen fors verhoogd. Er is hier sprake van een autonome ontwikkeling die bekend is geworden na vaststelling van het coalitieakkoord. We kunnen op dit moment daardoor de afspraak uit het coalitieakkoord niet waarmaken. Er wordt gestreefd om deze verhoging terug te verdienen aan het einde van de coalitieperiode door het treffen van maatregelen in het grondstoffenbeleidsplan. Mocht de besluitvorming op rijksniveau niet plaatsvinden, dan zal er een voorstel tot correctie in 2019 worden gedaan. Het streven naar kostendekkendheid blijft het uitgangspunt. 7. De Connectie – Afgelopen september zijn de 1e bestuursrapportage 2018 en de meerjarenbegroting 2019 aan de raad aangeboden. Hierin is aangegeven dat de terugbetaling van het transitiebudget en de taakstelling vertraagd worden. De financiële consequenties zijn in de meerjarenbegroting verwerkt. 8. Overige actualisaties - Hieronder zijn aanpassingen opgenomen zoals verhoging bijdrage MGR (€ 40.000), verhoging bijdrage Veilig Thuis (€ 29.000) en indexatie HHT (€ 60.000). Maatregelen herprioritering 1. Verhoging efficiency organisatie – Door een meer efficiënte inzet van de bestaande organisatie kan een reductie van de formatie worden gerealiseerd van circa 16 fte’s. Dit levert structureel € 1,1 miljoen op.

Uitgangspunt hierbij is dat de bestaande taken nog steeds kunnen worden uitgevoerd. Er zal met name gekeken worden naar een andere manier van werken, herprioritering en verdere organisatorische maatregelen. 2. Efficiëntere inzet materiële budgetten – Door nog bewuster en zuiniger om te gaan met direct beïnvloedbare materiële posten binnen de begroting is een jaarlijkse besparing mogelijk van € 364.000. 3. Herprioritering huisvesting gemeente – De ingebruikname van een, mogelijk, gerenoveerd gemeentehuis wordt verschoven van 2022 naar 2023 omdat dit meer voorbereidingstijd vergt als was voorzien.

Incidenteel Autonome ontwikkelingen 1. Salariskosten - Regie in de Toegang - Het college heeft ingestemd met het DT Advies Regie in de Toegang. Een van de onderdelen is een nadere analyse van de benodigde formatie inclusief een flexibele schil voor de toekomst. Op basis van deze analyse wordt de aanpassing van de fte's/salariskosten bepaald en ter goedkeuring aan het college voorgesteld. Met het B en Wvoorstel "Inhuur derden" is voor 2019 € 103.000 goedgekeurd voor extra inhuur bij Toegang. Met het B en W-voorstel "Inhuur medewerkers team Toegang" is voor 2019 al € 82.000 goedgekeurd voor twee boven formatieve medewerkers.

9

2. Schulddienstverlening - Op grond van de meicirculaire 2018 zijn nieuwe incidentele middelen beschikbaar in de vorm van een doeluitkering voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening, te weten € 86.000 voor 2018 en € 71.000 voor 2019 en 2020 (die worden verantwoord onder programma 7 Algemene dekkingsmiddelen).

Maatregelen herprioritering 1. Herprioritering Reserves – Bij de aanwezige bestemmingsreserves is nagegaan in hoeverre deze nog beschikbaar moeten zijn en in welke omvang. Op basis van deze beoordeling is € 3,3 miljoen afgeraamd. In het onderdeel dekkingsplan zijn de vrijgevallen bedragen nader gespecificeerd. 2. Herprioritering Incidentele budgetten – Bij de posten die deel uitmaken van de reserve Nog te besteden gemeentelijke budgetten is nagegaan in hoeverre deze nog beschikbaar moeten zijn en in welke omvang. Op basis van deze beoordeling is € 0,4 miljoen afgeraamd. In het onderdeel dekkingsplan zijn de vrijgevallen bedragen nader gespecificeerd. 3. Herprioritering huisvesting gemeente - In aansluiting op het latere in gebruik name van een mogelijk gerenoveerd gemeentehuis zijn de lasten van de tijdelijke huisvesting ook doorgeschoven in de tijd. 4. Afwikkeling grondexploitatie –Binnen de huidige positieve economische ontwikkelingen zal naar verwachting medio 2020 de grondexploitatie De Beemd kunnen worden afgewikkeld. Het positieve resultaat van ruim € 1 miljoen komt ten goede aan de algemene middelen.

10

Financiële positie Om inzicht te krijgen hoe de gemeente Rheden er financieel voorstaat, is het van belang om inzicht te hebben in de financiële positie en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden?). De financiële positie is mede te beoordelen met behulp van een aantal in het BBV voorgeschreven kengetallen. Voor een volledig beeld over de financiële positie zullen deze in samenhang worden beoordeeld met het weerstandsvermogen (zie hiervoor de bijlage de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. Het gaat om het samenstel als geheel. Standaard normen voor een kengetal bestaan niet; iedere organisatie kan deze vrij voor zich zelf bepalen. Voor de beoordeling of een kengetal matig of goed is sluiten wij aan bij de richtlijnen van onze provinciale toezichthouder. Gestreefd wordt naar de provinciale categorie A, minst risicovol.

Hieronder presenteren we de verwachte ontwikkeling daarvan voor de meerjarige periode 20192022. Verloop van de kengetallen Meerjaren- Meerjaren- Meerjarenraming raming raming 2020 2021 2022

Kengetallen:

Jaarrekening 2017

Begroting 2018

Begroting 2019

Netto schuldquote

62%

73%

86%

87%

81%

80%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

60%

71%

84%

85%

79%

77%

Solvabiliteitsratio

33%

25%

23%

20%

22%

22%

B

Structurele exploitatieruimte

-6.77%

-3.24%

-4.43%

-0.28%

0.72%

1.38%

B

Grondexploitatie

1.4%

1.0 %

0.43%

A

Belastingcapaciteit

90.73%

86%

90%

A

Categorie A A

De betekenis van de indeling in categorieën wordt toegelicht bij de ontwikkeling financiële positie (zie bijlage pagina 65).

In het algemeen kan worden geconcludeerd dat de financiële positie in samenhang met de beschikbare algemene en risicoreserve een positief beeld geeft. Aandachtspunten voor de komende periode zijn de kengetallen Structurele Exploitatieruimte en het Solvabiliteitsratio. De herprioriteringsmaatregelen die het college heeft uitgevoerd, uiten zich in een positief effect op het kengetal structurele exploitatieruimte. Ook het solvabiliteitskengetal zal zich vanaf 2020 weer lichtelijk herstellen.

11

Dekking tekort begroting 2019 en MJB 2020 – 2022 In de meerjarenbegroting is een aantal posten benoemd om de begroting financieel op orde te krijgen. Wij stellen voor de structurele tekorten te beperken, door het nemen van een aantal besparingsmaatregelen. Daarnaast worden de incidentele tekorten deels gedekt door een aantal bestemmingsreserves en incidentele budgetten te laten vrijvallen. De posten die hiervoor worden ingezet worden hieronder nader gespecificeerd en toegelicht. Voor het resterende begrotingstekort in 2019 wordt voorgesteld deze vooralsnog te dekken uit de algemene reserve. Omdat we daarmee een beroep doen op onze reserves stellen we voor dat meevallers in het begrotingsjaar 2019 weer aan de algemene reserve toevoegen. Dekkingsplan (Bedragen x € 1.000)

Begroting Meerjarenbegroting 2019 2020 2021 2022

Herprioritering reserves 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Res.RB 2014 - Opbouw Part. & Wmo Res.RB 2014 - Bestemmingsplannen Res.RB 2014 - Werkplekken sportbedr. Res.RB 2016 - Ruimtelijk Domein Reserve Duurzaamheid en milieu Reserve Coprod. Burgerparticipatie Res. Verbinding Participatie & Wmo Res.best 2015 - Voorschoolse Voorz. Res.best 2015 - Innovatiefonds Res.best 2015 -OHBA regeling Reserve Burgerparticipatie Reserve Herstruct. woongebieden Reserve Dorpsvisie Reserve Regionale Innovatie Reserve Mobiliteitsbevordering

90 28 12 33 53 50 155 88 187 90 20 1200 1000 252 45

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Totaal herprior. reserves

3303

0

0

0

Res. NTBGB : Automatisering GOV Res. NTBGB : Informatiebeleidsplan Res. NTBGB : Volkshuisvesting Res. NTBGB : ODRA Res. NTBGB : Afvalvisie Res. NTBGB : Klant in Beeld Res. NTBGB : Basisregistratie Res. NTBGB : Videoverslaggeving Raad Res. NTBGB : GBA Res. NTBGB : Zelfstandige gemeente Res. NTBGB : Piekbeslating BKC Res. NTBGB : Inc. kosten burgerm.

19 28 6 50 37 100 64 20 29 15 50 12

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Totaal herprior. incidentele budg.

430

0

0

0

Totaal herprior. huisv. gemeente

0

566

-30

-536

Afw. grondexploitatie : De Beemd

0

0

1000

0

Herprioritering incidentele budgetten 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

12

Toelichting Herprioritering reserves: 1. Opbouw Participatie en Wmo / Verbinding Participatie en Wmo - Doordat Participatie en Wmo in de vorm van Activerend Werk inmiddels structureel in de Programmabegroting is opgenomen kunnen de hiervoor nog gereserveerde middelen geheel vrijvallen. 2. Bestemmingsplannen - De werkzaamheden waarvoor destijds een bestemmingsreserve is gevormd, zijn uitgevoerd ten laste van het reguliere budget en daarmee kan de reserve geheel vrijvallen. 3. Werkplekken sportbedrijf - Geen reden meer om reserve nog beschikbaar te houden en de reserve kan geheel vrijvallen. 4. Ruimtelijk Domein - De werkzaamheden waarvoor destijds een bestemmingsreserve is gevormd zijn inmiddels uitgevoerd. Het ging hier om specifieke activiteiten in het kader van recreatie en toerisme, economische- en detailhandelsstructuurvisie, actie Rhedense klimaataanpak, bestrijding zwerfafval en groenvoorziening. Het restant van de reserve kan geheel vrijvallen. 5. Duurzaamheid en milieu - Betreft milieuvraagstukken en zijn binnen regulier budget te dekken. De reserve kan daarmee geheel vrijvallen. 6. Reserve Coproductie Burgerparticipatie – Lasten worden gedekt binnen de reguliere begroting. De reserve kan daarmee geheel vrijvallen. 7.

Reserve verbinding Wmo en Participatie - Doordat Participatie en Wmo in de vorm van Activerend Werk inmiddels structureel in de Programmabegroting is opgenomen, kunnen de hiervoor nog gereserveerde middelen volledig vrijvallen (zie ook 1.). 8. Voorschoolse Voorzieningen - De werkzaamheden waarvoor destijds een bestemmingsreserve is gevormd, te weten de herziening van de positie van voorschoolse voorzieningen, zijn uitgevoerd ten laste van het reguliere budget. De reserve kan geheel vrijvallen. 9. Innovatiefonds - De werkzaamheden waarvoor destijds een bestemmingsreserve is gevormd, te weten de afwikkeling van toezeggingen vanuit de eerste vier tranches van het fonds, zijn uitgevoerd ten laste van het reguliere budget in 2017 en 2018. De reserve kan daarmee geheel vrijvallen. 10. OHBA regeling - De werkzaamheden waarvoor destijds een bestemmingsreserve is gevormd, te weten extra onderwijsfaciliteiten voor asielzoekers, worden indien noodzakelijk gedekt uit het reguliere budget. De reserve kan daarmee geheel vrijvallen. 11. Burgerparticipatie - Lasten worden gedekt binnen de reguliere begroting. De reserve kan daarmee geheel vrijvallen 12. Herstructurering woongebieden – De reserve dient ter opvang van de lasten voor vernieuwing van woonwijken. Voor een deel van de reserve liggen er nog geen (uitgewerkte) plannen waardoor wordt voorgesteld € 1.200.000 te laten vrijvallen.

Er resteert na deze aanpassing nog € 2.468.000. Wellicht zal later bij de uitgewerkte plannen, mogelijk, nog om aanvullende middelen worden gevraagd.

13

13. Dorpsvisie - De reserve dient ter opvang van de lasten voor diverse verkeersmaatregelen betreffende Dieren Noord en Zuid. Voor een deel van de reserve liggen er geen (uitgewerkte) plannen waardoor wordt voorgesteld € 1.000.000 te laten vrijvallen. Er resteert na deze aanpassing nog € 2.296.000. 14. Regionale Innovatie - Bij de Bestuursrapportage 2016 is budget vrijgemaakt voor Regionale Innovatie. Volgens een laatste inventarisatie blijkt dat hiervan al 95% kan vrijvallen. De resterende 5% zal worden gedekt uit het reguliere budget. Hiermee kan de gehele reserve vrijvallen. 15. Mobiliteitsbevordering MMB - De reserve is in 2012 gevormd ter opvang van de kosten voor formatiereductie die uit Minderen met Beleid voortkwamen. De laatste onttrekkingen dateren uit 2015. De reserve kan nu geheel vrijvallen.

Herprioritering incidentele budgetten De hieronder genoemde incidentele budgetten zijn vrijgevallen gezien de ouderdom van de posten en er geen uitgaven hierop worden verwacht. 1. Automatisering GOV – Vanuit 2012 meegenomen. 2. Informatiebeleidsplan – Vanuit 2012 meegenomen. 3. Volkshuisvesting – Vanuit 2015 meegenomen. 4. ODRA – Vanuit 2015 meegenomen. 5. Afvalvisie – Vanuit 2014 meegenomen. 6. Klant in Beeld – Vanuit 2011 meegenomen. 7. Basisregistratie- Vanuit 2012 meegenomen. 8. Videoverslaggeving Raad – Vanuit 2012 meegenomen 9. GBA – Vanuit 2013 meegenomen. 10. Zelfstandige gemeente – Vanuit 2016 meegenomen. 11. Piekbelasting BKC – Vanuit 2017 meegenomen. 12. Incidentele kosten burgermeester – Vanuit 2017 meegenomen

14

Voorstel en besluitvorming Het college heeft deze programmabegroting 2019 opgesteld met inachtneming van de kaders en uitgangspunten die bij vaststelling van de Kadernota 2019 door uw Raad zijn vastgesteld. Daarbij is de “vertrouwde” lijn gehanteerd dat de begroting is gebaseerd op het coalitieakkoord “Rheden geeft Energie”. Het college stelt uw raad voor de Begroting 2019, inclusief de paragrafen en de bijlagen, vast te stellen en daarmee : 1. In te stemmen met de lasten en baten en toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma zoals opgenomen in de programmabegroting 2019; A. Om de genoemde reserves voor een bedrag van € 3.733.000,-- in te zetten ten bate van de realisatie van de begroting 2019; B. De financiële middelen voor de eerste fase van de Zuidflank van Rheden beschikbaar te stellen, een investeringsbedrag van € 1.565.460,-- . De hierbij voortvloeiende kapitaallasten ad € 39.000 zijn reeds in de begroting 2019 opgenomen. 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2020-2022;

Burgemeester en Wethouders van Rheden, Carol van Eert Burgemeester

Hans Kettelerij Secretaris

15

Programma's

16

Programma 1 Economische Ontwikkeling

Missie Onze inzet is een duurzame en stevige economie. Iedereen die kan, moet kunnen werken. Daarom willen we meer banen voor onze inwoners. We vragen nadrukkelijk de ondernemers en het onderwijs hierbij te helpen en stimuleren de inwoners om zelf actief te zijn in het vinden van werk. Ook ambiëren wij een goed woon- en vestigingsklimaat met aantrekkelijke winkelgebieden en bedrijventerreinen. Door afval te zien als grondstof maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie. Onderwijsinstellingen ondersteunen we bij het voorkomen van achterstanden, het terugdringen van schooluitval en huisvesting. Wij bouwen aan een gezonde toekomst voor recreatie en toerisme met daarbij specifieke aandacht voor de toegankelijkheid van De Posbank. Met ons beleid dragen wij bij aan:  goed onderwijs  fatsoenlijke banen en economische groei  minder ongelijkheid

Werk en re-integratie Ontwikkelingen Meedoen aan de samenleving is van groot belang voor ieder levensgeluk en eigenwaarde. Om die reden schenken we extra aandacht aan werkgelegenheid en aan banen voor onze inwoners. Dit zodat de mensen aan de zijlijn via werk weer onderdeel kunnen worden van onze samenleving. Om dit te bewerkstellingen hebben we allereerst een helder beeld van het bijstandsbestand nodig.

Hoofddoelstellingen Wij streven naar goed en voldoende werk voor de inwoners. Iedereen in Rheden heeft een kans om mee te doen.

Ambities   

Wij streven, door preventieve maatregelen, naar een beperking van de instroom in de bijstand. Wij vergroten de kansen op werk door het bieden van individueel maatwerk, samen met ondernemers. Wij zetten in op duurzame (blijvende) uitstroom. 17

 

Wij onderhouden actief de relatie met lokale ondernemers en zoeken met hen naar passend (te maken) werk. Wij zoeken, naast activering naar betaald werk, naar mogelijkheden voor inwoners die tijdelijk niet kunnen werken voor een zinvolle dagbesteding.

Prestaties  

  

 



Realiseren van duurzame uitstroom. Op basis van een grondige analyse wordt een ambitieuze en realistische doelstelling bepaald. We zoeken naar mogelijkheden om de instroom te beperken. Wij zorgen voor beschikbaarheid van dagbesteding, beschut werk voor Rhedenaren die (tijdelijk) niet in staat zijn regulier werk te verrichten. Uitvoeren van experimenten binnen de Participatiewet uitgezonderd een experiment met het basisinkomen. Mensen met een uitkering krijgen met project “Veluwezoom Dream Job” een 12 weken durend ontwikkelprogramma, gevolgd door een nazorgperiode. De helft van de deelnemers is na deelname onafhankelijk van een bijstandsuitkering. De jongerencoaches leiden jongeren naar werk, scholing of passende hulpverlening. De inzet zorgt ook voor minder instroom van jongeren en een kortere duur van uitkeringsbehoefte. Middels het project “Middachten” hebben structureel 4 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt / jongeren van Tender de mogelijkheid om mee te doen. Per jaar stroomt minimaal 1 persoon uit naar reguliere arbeid. Sociale Ruimte biedt een traject aan gericht op ontwikkeling gedurende 3 maanden. Na 3 maanden krijgt de deelnemer een regulier contract en ondersteuning richting een duurzame arbeidsplek buiten de organisatie. De nadruk wordt gelegd op nazorg om duurzame uitstroom te realiseren. In 2019 stromen 40 personen uit.

Economisch Klimaat en Groei Ontwikkelingen Op regionaal niveau is afgelopen jaar met de provincie Gelderland en negentien gemeenten gewerkt aan het Regionaal Programma Werklocaties. In de regio Arnhem-Nijmegen is al een aantal jaren sprake van overaanbod van bedrijventerreinen, kantoren en locaties voor perifere detailhandel. Het bestaande (en in sommige gevallen verouderde en versnipperde) aanbod staat economische groei en nieuwe ontwikkelingen in de weg. In 2019 werken wij naar een eindbalans en zal duidelijk worden welke stappen de gemeente Rheden dient te nemen om te voldoen aan de besluiten omtrent het Regionaal Programma Werklocaties. Vanuit de regio Arnhem en Nijmegen (PFO economie) wordt gewerkt aan een strategisch uitvoeringsagenda. In 2019 wordt regionaal uitvoering gegeven aan de strategische uitvoeringsagenda.

Hoofddoelstellingen Wij bevorderen de lokale werkgelegenheid en dragen bij aan een gezonde duurzame lokale economie.

Ambities   

Een gezond vestigingsklimaat voor bestaande en nieuwe ondernemers. Een actieve relatie met onze ondernemers en onderwijs (3 O’s). Toekomstige bestendige winkelcentra en bedrijventerreinen

18



Ontwikkeling van de integraliteit tussen de beleidsonderdelen: economische zaken, werk en reintegratie en onderwijs.

Prestaties    





 

Wij revitaliseren bedrijventerrein De Beemd Noord. In 2019 onderzoeken we welke andere bedrijventerreinen hiervoor in aanmerking komen. Wij onderzoeken hoe wij ondernemerschap kunnen stimuleren. We kijken of we een alternatief kunnen vinden voor “Ik Start Smart”. Wij willen een betere digitale bereikbaarheid op bedrijventerreinen en in het buitengebied. Samen met de regio Arnhem-Nijmegen kijken we naar een gezamenlijke aanpak. De detailhandelsstructuurvisie “Kiezen voor eigen kwaliteit” (2017) voeren we uit. Het doel is om toekomstbestendige winkelgebieden te krijgen. De bestaande projecten zoals Zuidflank Rheden en de vernieuwing Callunaplein en de individuele centrumplannen vormen een belangrijk onderdeel bij de realisatie. Voor Velp wordt in 2019 een aanvalsplan opgesteld. Wij betrekken lokale ondernemers bij lokale opdrachten. Vooral als het gaat om opdrachten kleiner dan €50.000. Een hulpmiddel hiervoor is de website lokaal aanbesteden (www.rhedense-ondernemers.nl) We onderzoeken of het huidige aanbestedingsbeleid helpt om de doelstelling te halen. Prijs, kwaliteit en circulariteit blijven leidend. Samen met de BIZ vereniging Centrum Velp, BIZ vereniging Centrum Dieren en ondernemersvereniging Rheden & De Steeg stellen we een realistisch en uitvoerbaar leegstandsbeleid op.

Wij besteden aandacht aan de ontwikkeling van werkgelegenheidslocaties en ondersteunen lokale bedrijven bij het verbeteren van hun locatie. Wij werken mee aan een alternatieve invulling van leegstaand vastgoed, wanneer dit de economie versterkt. Wij voeren de economische beleidsnota (2017) en uitvoeringsprogramma verder uit. Wij leggen regelmatig bedrijfsbezoeken af.

Circulaire Economie Ontwikkelingen Door een sterk groeiende wereldbevolking en toenemende welvaart raken natuurlijke grondstoffen en fossiele brandstoffen steeds verder uitgeput. Het is steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo efficiënt mogelijk te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te benutten. In de kern gaat het om het minimaliseren van verspilling, vervuiling en uitputting (zero-waste) en het maximaliseren van meervoudig maatschappelijk waarde behoud (economisch, ecologisch, sociaal). Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen: van de winning van grondstoffen tot en met de consumptie. Dit geeft ook nieuwe kansen voor bedrijven: nieuwe markten, meer samenwerking en minder grondstoffenverbruik. In Nederland is de Rijksoverheid gestart met het Rijks brede programma Nederland Circulair in 2050 met als ambitie een volledig circulaire economie in 2050 en met als tussendoel om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken.

Hoofddoelstellingen   

Wij maken een omslag naar een circulaire economie door circulaire economie als uitgangspunt van ons handelen te nemen. Wij blijven op zoek gaan naar, en stimuleren relevante partijen om de circulaire economie binnen de gemeente Rheden vorm te geven. Wij stimuleren het hergebruik van grondstoffen.

19

Ambities De gemeente Rheden draagt bij aan de landelijke ambitie om in 2050 een circulaire economie te hebben.

Prestaties   



   

Aansluitend op de Rijks brede doelstellingen zullen wij begin 2019 een meerjarig programma “Rheden Circulair” opstellen. Op regionaal niveau zetten we in op Circulaire Economie. Wij stimuleren onze bedrijven, inwoners en organisaties om circulair te ondernemen en innovatief te produceren, consumeren, financieren en organiseren. Uiteraard doen we dat in samenwerking met onze (kennis)partners en willen we daar zelf het goede voorbeeld in geven. We gaan samen met het onderwijs (bijvoorbeeld de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) ondernemers helpen om te komen tot meer circulariteit. We kijken dan onder andere naar andere manieren van afschrijven/kostentoerekeningen, productontwerp. We onderzoeken de behoeften van de ondernemers en wat de gemeente daarin kan betekenen. We kijken in relatie tot de Triple Helix welke platformen we kunnen gebruiken om ondernemers een rol van betekenis te geven. Wij passen het inkoop- en aanbestedingsbeleid aan, zodat circulariteit wordt meegewogen in de gunning; De uitgangspunten van Circulaire economie worden meegenomen in de ontwikkeling van de Zuidflank Rheden.

Onderwijs

Hoofddoelstelling De gemeente Rheden stelt iedereen in staat te leren, te studeren en zich te scholen. Wij willen zo ieders potentieel benutten waardoor de kans op ongelijkheid en kennis tweedeling vermindert.

Ambities      

een goede aansluiting realiseren tussen onderwijs en arbeidsmarkt; samen met onze onderwijspartners dringen wij het schoolverzuim en het aantal schoolverlaters terug; wij optimaliseren de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE); wij dringen laaggeletterdheid terug; duurzame en passende huisvesting voor onze scholen; Wij streven samen met onze partners naar een sluitende samenwerking tussen onderwijs, jeugdartsen en leerling consulenten rondom het tegengaan van schoolverzuim.

Prestaties     

Wij ontwikkelen en voeren een actueel Peuter- en VVE beleid uit. Wij werken samen met het onderwijs aan thema’s die staan in de Strategische Agenda: gezondheid, duurzaamheid, veiligheid en kansengelijkheid. Wij kopen extra spreekuren schoolverzuim als gevolg van ziekte in. Wij stimuleren innovatieve projecten gericht op vroeg interventie op de vindplaatsen. Passend leeraanbod voor kinderen die meer aan kunnen, voor meer schoolplezier en het tegengaan van schoolverzuim. 20



  

Wij subsidiëren Taalhuis Veluwezoom door bij te dragen aan de kosten voor het coördinatorschap. Taalhuis Veluwezoom biedt formeel en non-formeel taalaanbod aan met mensen met een (digi)taalvraag. Wij geven opdracht aan de VGGM om de toezicht op de kinderopvang uit te voeren. Wanneer er handhaving volgt, ligt het uitoefenen van deze taak bij de gemeente. Wij dragen financieel bij aan de uitvoering VVE voor kinderen met een (dreigende) taalachterstand om deze achterstanden weg te werken. Wij actualiseren het integrale Huisvestingsplan Onderwijs waarbij duurzaamheid een belangrijke plek krijgt.

Recreatie en toerisme Ontwikkelingen De toeristische sector is een belangrijke pijler van de Rhedense economie. Het huidige Masterplan Toerisme, vastgesteld door de gemeenteraad in 2016, geeft thans houvast voor inzet van de gemeente. De inzet is erop gericht dit te behouden, en versterken waar dat kan.

Hoofddoelstellingen  

Wij bieden voldoende recreatiemogelijkheden aan onze inwoners en bezoekers. Wij bieden aan onze ondernemers maximale kansen om inkomsten te genereren.

Ambities   

Meer groei en een gezonde toekomst voor bedrijven en werkgelegenheid in recreatie en toerisme. Wij zetten hierbij inwoners en bezoekers centraal. Betere spreiding bezoekers voor een duurzame toegankelijkheid van De Posbank. Een betere verbinding realiseren tussen de IJssel en De Posbank, als economische kans voor het dorp Rheden.

Prestaties 



  





Wij voeren de relevante opgaven uit het Masterplan Recreatie en Toerisme uit. Daar waar mogelijk zullen we de opgaven faciliteren, subsidiëren (cofinanciering) en een bijdrage leveren in het realiseren van de vastgestelde opgaven. Wij faciliteren en stimuleren nieuwe, recreatieve evenementen op basis van ons evenementenbeleid. Voor bijvoorbeeld de kroonjaren 2019 (operatie market garden) en 2020 (bevrijding) wordt ingezet om 75 jaar na WOII met ‘herdenken, herinneren en herbeleven’ een gezicht te geven. Samen met partners kijken we naar mogelijke evenementen onder dit thema. Wij omarmen initiatieven, een voorbeeld is het beleefbaar maken van het Apeldoorns Kanaal. Wij stimuleren ecologisch verantwoord gebruik van natuurgebieden. Wij maken deel uit van de Veluwe via de “Veluwe Alliantie” en ondersteunen initiatieven die “Veluwe breed” worden opgepakt, Denk hierbij o.a. aan recreatieve zonering van de Veluwe, financiering recreatieve infrastructuur, wandelknooppuntennetwerk, oprichting en financiering van een routebureau. Wij faciliteren de profilering en promotie van de landgoederen zone “Gelders Arcadië” door middel van marketing en productontwikkeling. Voorbeelden: het landgoedfestival, de buitenplaats bioscoop en het panorama punten pad. Wij starten een onderzoek naar de effecten van een eventuele naamswijziging van het station Rheden.

21

Welk beleid is voorhanden? Beleid

Vastgesteld

Meerjarenbeleidskader Sociaal Domein Meedoen!

2017

Transformatie Sociaal Domein “De Sociale Visie vertaald; een herijking” 2015 – 2016

2015

Meerjarenbeleidsplan re-integratie “Kansen op werk benutten” 2014 – 2017

2013

Detailhandelsstructuurvisie Kiezen voor eigen kwaliteit

2017

Economisch visie en uitvoeringsprogramma Een actuele economische beleidsnota van en voor de gemeente Rheden 20162020

2016

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: a. Gemeenschappelijke Regeling Onderwijs(GRO): opgeheven per 1-1-2019(liquidatiebalans wordt in 2018 opgesteld). b. Werkvoorzieningsschap Midden-Gelderland (Presikhaaf Bedrijven) In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

Wat gaat het kosten? Programma (Bedragen x € 1.000)

1. Economische Ontwikkeling Rekening

Gewijzigde begroting

Begroting

Meerjarenbegroting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Lasten

35.563

33.740

33.599

33.683

33.387

33.260

Baten

14.568

16.175

15.399

15.399

15.399

15.399

Resultaat voor bestemming

-20.995

-17.565

-18.200

-18.284

-17.988

-17.861

Toevoeging

45

0

0

0

0

0

Onttrekking

1.468

48

0

0

0

0

Resultaat

-19.572

-17.517

-18.200

-18.284

-17.988

-17.861

Reserves

22

Programma 2 Welzijn

Missie Welzijn behandelt een breed beleidsspectrum waarbij zorg voor onze inwoners centraal staat. We willen dat inwoners waardig oud kunnen worden. Daarom helpen we oudere inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen. We hebben oog voor onze kwetsbare inwoners en willen eenzaamheid voorkomen en bestrijden. Mantelzorgers, vrijwilligers en initiatieven uit de buurt ondersteunen we van harte. Zij zijn het goud van onze samenleving! Jongeren moeten zich kunnen ontwikkelen tot gelukkige, zelfstandige volwassenen. Met onze partners proberen we problemen onder jongeren te signaleren en ongewenst gedrag te voorkomen, maar ook hun talenten te ontplooien. We hebben aandacht voor kinderen in armoede en andere financieel kwetsbaren. Sport en bewegen blijft belangrijk voor iedereen. We stimuleren de fysieke, maar ook de mentale en sociale gezondheid van mensen. We zorgen voor duurzame sportaccommodaties. Ons erfgoed willen we in goede staat doorgeven aan volgende generaties. Wij zijn er trots op. Cultuur vinden we belangrijk, zowel voor de ontwikkeling van kinderen als voor volwassenen. Elkaar ontmoeten en samen dingen doen, delen en genieten. Wij dragen met ons beleid bij aan de volgende Global Goals:  einde aan armoede  einde aan honger  gezondheid & welzijn  schoner drinkwater & goede sanitaire voorzieningen

Wonen Ontwikkelingen Tot en met 2020 worden Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang rechtstreeks bekostigd via de centrumgemeente Arnhem. Op dit moment is het plan van het Rijk baten en lasten van 23

BW/MO vanaf 2021 over te hevelen naar de regiogemeenten. Of een en ander budgetneutraal zal gebeuren, is op dit moment nog niet in te schatten.

Hoofddoelstelling De gemeente Rheden streeft naar een duurzaam woningbestand dat voldoet aan de vraag en bijdraagt aan een goed woon- en leefklimaat.

Ambities     

Bevorderen van de doorstroming op de woningmarkt Verduurzamen bestaande woningvoorraad Voldoende seniorenwoningen en aangepaste woningen voor mensen met een beperking Leefbaarheid in de wijken vergroten Onderzoeken nieuwe woonvormen

Prestaties 



        

In de periode 2019-2023 streven wij naar een nieuwbouwproductie van woningen met aandacht voor levensloopgeschiktheid. Daarbij toetsen wij initiatieven op de juiste kwaliteit en stemmen wij de grotere projecten af in de sub regio. Wij inventariseren vraag en aanbod van zowel sociale huur als midden huur in samenwerking met woningcorporaties en particuliere verhuurders. Dit doen wij zowel lokaal en in de sub regio. Wij zetten in op lokaal en regionaal woningbehoefteonderzoek en gaan aan de slag met een nieuwe regionale huisvestingsverordening. Wij evalueren de huidige woonvisie en schrijven een nieuwe (2020-2025). Wij promoten het gebruik van de Blijverslening en geven deze een plek in de sociale infrastructuur, bijvoorbeeld via huisbezoeken aan onze oudere inwoners. Wij zetten het project ‘Mijn Huis Mijn Toekomst’ voort en maken prestatieafspraken met onder andere Vivare en Veluwonen over het levensloopgeschikt maken van woningen. Wij ondersteunen senioren die kleiner willen wonen. Uitstroom uit zorgwoningen bevorderen wij door goede afspraken te maken met Vivare. In 2019 ondersteunen wij minimaal 3 inwonersinitiatieven in tenminste 3 kernen, gericht op het activeren en stimuleren van onderlinge hulpvaardigheid in de buurt.

Op ten minste 5 adressen wordt met behulp van de Blijverslening woningaanpassing gerealiseerd zodat de bewoners langer, veilig en comfortabel thuis kunnen wonen. Op 100 adressen worden lichte aanpassingen (tot maximaal € 1.950) gedaan zodat de bewoners langer, veilig en comfortabel thuis kunnen wonen (Mijn huis mijn toekomst). Dit in samenwerking met STOER, verhuurders, aannemers en klusbedrijven.

Zelfstandige senioren

Hoofddoelstelling

24

Wij helpen inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen in de samenleving. Wij willen bijvoorbeeld problemen bij senioren in een vroeg stadium signaleren en vertalen naar passende oplossingen, zoals het aanpassen van de fysieke omgeving en oplossingen vanuit de sociale omgeving (denk aan aanpakken eenzaamheid, buurtinitiatieven, ondersteuning mantelzorgers).

Ambities  

De tevredenheid over de huisbezoeken van ouderenadviseurs bij 70-plussers blijft op peil (peiljaar 2018). Het aantal woningaanpassingen dat vanuit de gemeente worden toegewezen, neemt af ten opzichte van peiljaar 2015.

Prestaties 

  

1.200 inwoners van 70 jaar en ouder krijgen de uitnodiging om bezocht te worden door een ouderenadviseur. Deze adviseur kan hen bijpraten over voorzieningen, biedt een luisterend oor en kan de inwoners, indien nodig, doorverwijzen. In nauwe samenhang met het beleidsveld Wonen (zie bovenstaand) is er extra aandacht voor de zelfstandige woonsituatie van senioren. We realiseren bij de nieuwbouw van het zwembad in onze gemeente een doelgroepenbad en zorgen dat de verschillende doelgroepen in staat worden gesteld het bad te bezoeken. Er komt onafhankelijke cliëntondersteuning speciaal gericht op mensen met dementie en andere geheugenproblemen.

Mantelzorg Hoofddoelstelling Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn een groot goed in onze samenleving. Wij faciliteren en ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers waar nodig en gewenst. Jongeren die mantelzorger zijn, ondersteunen wij optimaal. Wij willen de samenredzaamheid in onze gemeente versterken.

Ambities   

In 2020 ervaart twee derde van de mantelzorgers van deelnemers dankzij de uitleenvoorziening minder druk. Hierdoor kan de doelgroep langer thuis blijven wonen. Het aantal vrijwilligers in de gemeente Rheden blijft gelijk. De bekendheid van de algemene voorziening voor onafhankelijke cliëntondersteuning bij 'Het Gesprek', stijgt van 27% in 2016 naar 35% in 2020. Deze percentages betreffen de groepen inwoners die zich melden bij het Sociaal Meldpunt.

Prestaties 

We vergroten de bekendheid van mantelzorgondersteuning en respijtzorg door MVT, het ondersteuningspunt voor Mantelzorg en Vrijwillige Thuishulp in Arnhem, te positioneren als het loket en door af te stemmen met formele partijen zoals huisartsen.

25

 

    

Met betrokken partijen gaan we in gesprek hoe we de bewustwording onder jonge mantelzorgers verder kunnen vergroten. De uitleen van technische hulpmiddelen gericht op mensen met geheugenproblemen is algemeen toegankelijk. Zeker 50 mensen maken hiervan gebruik. Zij kunnen hierdoor langer thuis wonen. In 2019 starten wij een informatiecampagne over de activiteiten voor (kwetsbare) inwoners in dorpshuizen. In 2019 starten wij drie tussenvoorzieningen (hybride voorziening) op, naast Ons Raadhuis in Velp, het inloophuis Dieren en werkplaats Rheden. Wij verkennen met de dorpshuizen en de tussenvoorzieningen bij welke (nieuwe) activiteiten er ondersteuning nodig is. Het Loket Vrijwillige Inzet biedt (deskundigheids)trainingen, advies en ondersteuning aan vrijwilligers om hen te ontlasten, hun werk effectiever in te richten en hulp in te schakelen. Wij zetten verder in op de methode van 'Het Gesprek'. Deze leidt tot een individueel arrangement waarin de eigen inzet, de inzet van mantelzorgers en vrijwilligers en algemeneen maatwerkvoorzieningen samenkomen. De vraag van de inwoners is daarbij altijd leidend. Waar mogelijk heeft de inwoner een consulent voor alle (gemeentelijke) diensten.

Cultuur Hoofdoelstelling Rheden kiest er voor om kunst en cultuur als middel in te zetten om inwoners gezond, veilig en relatief gelukkig te laten wonen, werken en recreëren, jong te laten zijn en ouder te laten worden. Het doel van cultuurbeleid is het mogelijk maken en stimuleren dat inwoners kunnen deelnemen aan kunst en cultuur. Vanuit de waarde jezelf te uiten en daaraan plezier te beleven.

Ambities     

Verbinden van doelgroepen onderling in de Rhedense samenleving Culturele activiteiten zijn er voor iedereen Ontwikkelen van kinderen op het gebied van cultuur Participatie in de samenleving versterken (verenigingsleven). De actieve cultuurparticipatie is in 2020 op hetzelfde niveau als de nulmeting in 2016: 24% zeer actief en 35% enigszins actief.

Prestaties 

   



Initiatieven voor culturele ontmoetingen in andere accommodaties en/of bij verenigingen stimuleren. Wij zetten de komende jaren in op samenwerking binnen één dorps-/cultuurhuis (theater, ouderensoos, bibliotheek, kinderopvang, tentoonstellingsruimte, zalencentrum, etc.). Uitgangspunt is dat de gemeente activiteiten subsidieert en niet de voorzieningen. Onze basisinstellingen RiQQ, Bibliotheek en Filmhuis structureel te ondersteunen. Een podiumregeling in te stellen voor cultureel-maatschappelijke organisaties. Een cultuurnota formuleren en uitvoeren. Wij zetten combinatiefunctionarissen en beweegcoaches in die een netwerk vormen, ondersteuning bieden en activiteiten organiseren op cultuur en mediawijsheid op scholen en in de wijken. Wij ondersteunen het ZOOM festival.

26

Erfgoed Doelstellingen Cultuurhistorisch erfgoed (historisch landschap, archeologie, historische bouwkunst en de verhalen) vormt samen met het unieke landschap de basis van de grote ruimtelijke kwaliteit van Rheden. Wij zijn trots op ons erfgoed en willen het in goede staat doorgeven aan volgende generaties.

Ambities      

Behoud van de kwaliteit van het cultuurhistorisch erfgoed. Erfgoed gebruiken als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen waarbij behoud en ontwikkeling elkaar versterken. Kennis over erfgoed zoveel mogelijk delen. Inzetten erfgoed voor de beleving en promotie van de gemeente. Het uitvoeren van de vastgestelde agenda 2018 van de Erfgoednota. Behouden, ontwikkelen en uitdragen van de beschermde monumenten en andere beeldbepalende panden, het cultuurlandschap, de archeologische resten en het immateriële erfgoed.

Prestaties  

         

Flexibel bestemmen en/of bevorderen dat erfgoed voor vestiging van ateliers of kleine bedrijfsruimtes beschikbaar kan worden gesteld. Wij maken het binnen de bestaande regelingen mogelijk dat (gemeentelijke) monumentale panden - en al dan niet binnen een beschermd dorpsgezicht - kunnen worden verduurzaamd. Het Monumentenfonds zal hiervoor mede ingezet worden. Daartoe wordt samengewerkt met de vrijwilligers van o.a. Rheden op de Kaart en Open Monumentendag. Uitvoeren van de acties die voor 2018 op de Uitvoeringsagenda staan. Wij maken samen met inwoners een ruimtelijk kwaliteitsplan in de beschermde dorpsgezichten, inclusief met eventueel te treffen (duurzaamheids-) maatregelen. Opleveren van een gebiedsdekkende kaart met landschapselementen. Actualiseren en door ontwikkelen van het erfgoedplan tot een volwaardige, digitaal ontsloten, gebiedsatlas. Faciliteren broedplaatsen en burgerinitiatieven waar dit vanuit erfgoed mogelijk is. We gaan erfgoedcomplimenten uitdelen aan mensen die iets moois voor ons erfgoed hebben gedaan. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet voegen we de Welstandscommissie en Commissie Cultuurhistorie tot één Commissie Ruimtelijke Kwaliteit samen. Stimuleren van monumenteneigenaren tot goed onderhoud. Implementeren Erfgoedwet.

Samen met de andere Gelderse Arcadië-gemeenten en provincie Gelderland werken aan erfgoed in relatie tot kunst en cultuur, sociale projecten en toeristisch-recreatieve producten. Uitvoeren van het actieprogramma “Landgoederen”.

Jeugd Ontwikkelingen

27





Vanaf 1-1-2019 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) 0-18 jaar. Regionaal is gekozen voor een taakgerichte bekostiging waarbij gemeenten de rijksmiddelen één op één overhevelen naar de VGGM. Transformatie jeugdhulp: De decentralisatie van de jeugdhulp is qua systeem omgezet (transitie), maar de zorginhoudelijke wijziging (transformatie) loopt achter. We zien toenemend aantal jeugdigen in zorg, een krappe arbeidsmarkt en krappe budgetten. Om te komen tot goede, passende en tijdige hulp zijn extra inspanningen nodig. Een aantal rijksprogramma’s (Zorg voor Jeugd, Scheiden zonder schade, Besluit met muisjes, Geweld hoort nergens thuis) gaan hier lokaal op doorwerken de komende jaren.

Hoofddoelstellingen De opgave voor de komende jaren is het vormgeven aan een gemeenschap waarin voor jeugd en gezin voorwaarden aanwezig zijn zich te ontwikkelen én zij hierbij, wanneer nodig, worden ondersteund.  Wij bevorderen de fysieke, mentale en sociale gezondheid van onze jeugd  Wij versterken de signalerings- en verwijsfunctie  Wij zetten ons specifiek in op risicogroepen om uitval te voorkomen  Wij zetten ons in om het landelijk ‘Actieplan Pleegzorg’ en “Zorg voor de jeugd” zo goed mogelijk te vertalen naar de Rhedense situatie.  Wij benutten het netwerk rondom het kind of jongere maximaal

Ambities  

 

    

Het tevredenheidsniveau van inwoners (van 0 tot 100) die contact hebben met onze Toegang blijft op peil. We streven naar minimaal een score van 7,5 bij Wmo en Jeugd (bron CEO). Het tevredenheidsniveau van de inwoners (van 0 tot 100) over de ondersteuning door middel van maatwerk blijft op peil. We streven naar minimaal een score van 7,5 bij Wmo en Jeugd (bron CEO). Bij 95% van de jeugdbeschermingszaken is voorafgaand en bij afsluiting daarvan de jeugdige en familie betrokken bij de beschermingstafel. Eind 2019 is er sprake van een belangrijk verschil tussen het aantal verwijzingen vanuit Huisartsenpraktijken met jeugd-GGZ en vanuit Huisartsenpraktijken zonder jeugd-GGZ ondersteuning. Ter vergelijk: in de periode Q2 2017 tot Q2 2018 was er geen groot verschil. Bron: Karakter Academy. Wij willen in 2022 meer pleegouders vinden en minder kinderen in residentiële leefgroepen ten opzichte van 2018. Het aantal leerlingen van 12-18 jaar, dat extra jeugdgezondheidszorg én een indicatie verzuim krijgt, stabiliseert of daalt (bron: Jaarverslagen Jeugdgezondheidszorg). Wij voorkomen uitval van (overlast gevende) risicojongeren door aanvullend jongerenwerk. Wij willen perspectief bieden aan jongeren zodat ze zelfstandige inwoners worden. Wij verminderen het aantal kinderen in de knel door complexe conflictscheidingen in 2022 ten opzichte van 2018.

Wij zetten in op het stimuleren van de talenten van jongeren.

Prestaties 

Voorlichting geven voor jongeren op scholen, deskundigheidsbevordering geven voor professionals en lichte hulpverlening voor alle inwoners op het gebied van fysieke, mentale en sociale gezondheid. 28

 



 

 

Actief zoeken naar pleegouders voor de tijdelijke opvang van jongeren. Samenwerkingsafspraken maken met betrokken actoren (leerlingen, ouders, mentoren, jeugdartsen en consulenten leerling-zaken) en wij ontwikkelen een integrale jongerenaanpak gericht op ondersteuning van kwetsbare jongeren in overgang naar volwassenheid. De taken van de jeugdbeschermingstafel breiden we uit. Niet alleen voorafgaand aan een jeugdbeschermingszaak, maar ook bij het afsluiten van een jeugdbeschermingszaak wordt dit op de jeugdbeschermingstafel met de betrokkenen besproken (toetsende taak Raad voor de Kinderbescherming). Wij stellen een actieplan pleegzorg op, gericht op de Rhedense situatie en geven daar uitvoering aan. De ondersteuning van de huisartsen op het gebied van jeugd-GGZ richten wij in op basis van de uitkomst van de evaluatie van de pilot Specialistische Ondersteuning Huisartsen (SOH) uit 2018. Wij zetten middelen in voor het (outreachende) jongerenwerk. Wij stellen beleid op ter bescherming van kinderen in de knel door conflictechtscheiding en sluiten hierbij aan op het landelijk programma “scheiden zonder schade”.

Armoede

Hoofddoelstelling Wij stellen alle inwoners van Rheden in staat om mee te doen in de samenleving. Ook de inwoners van Rheden die financieel kwetsbaar zijn (<120% van de bijstandsnorm) en hiervoor zelf (dan wel binnen hun omgeving) onvoldoende mogelijkheden vinden. Wij bestrijden kinderarmoede.

Ambities    

Kinderen moeten drempelloos kunnen meedoen in de samenleving zonder het stigma van armoede. Wij zetten in op samenwerking tussen verschillende partijen om armoede zo goed mogelijk te bestrijden. Minimabeleid dient armoede te voorkomen en participatie te bevorderen. Jongeren en jong volwassenen van 18 t/m 23 jaar moeten kunnen meedoen in de samenleving.

Prestaties

  

Vergroten de bekendheid van de verschillende voorzieningen door blijvend in te zetten op communicatie en informatievoorziening. Uitbreiden van het programma aanbod van de Gelrepas naar de behoefte van de inwoner. Wij versterken de lokale regie op armoede samen met de lokale partijen, door het stimuleren van de samenwerking tussen de verschillende partijen, zoals het platform Armoede. Het betrekken van de jeugd bij ontwikkelingen in het kind pakket (Deelname gemeente Rheden aan het landelijke project “Speaking Minds”) en passen het pakket waar mogelijk daar op aan.

Schulddienstverlening

29

Ontwikkelingen Al vele jaren stijgen de uitgaven van bijzondere bijstand voor bewindvoering. Zowel landelijk als lokaal. In 2019 wordt besluitvorming verwacht over een nieuwe wet waarbij gemeenten adviesrecht krijgen voordat door de rechter besluit over het opleggen van bewindvoering. Vooruitlopend op de invoering van dit wetsvoorstel verwachten wij in 2019 te komen met nieuwe initiatieven die de instroom in kunnen bewind voering beperken.