pdf_opstellen_routewijzer_houtstook_en_overlast

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 25

Maximale stookfrequentie of gebruiksduur Bij een maximale stookfrequentie mag een gebruiker een maximum aantal dagen per jaar of maand hout stoken. Dit is afhankelijk van het type installatie. Hoe meer emissies, hoe lager de toegestane frequentie. Bijvoorbeeld: open haard of vuurkorf 5x, kachel 10x, Ecodesign 25x. Ook zou een gemeente een maximale gebruiksduur per dag daaraan kunnen koppelen. Voor een effectieve uitvoering en handhaving van een maximale stookfrequentie of gebruiksduur is een (digitaal) logboek en een stookregister belangrijk. Lokaal kan de gemeente een meldingsplicht of informatieplicht instellen voor houtkachels. Dit geeft wel extra administratieve lasten, maar geeft ook beter inzicht in het aantal kachels en de verdeling binnen het gemeentelijke grondgebied. Voor open haarden is zo’n (lokale) gebruiksduur beperking uitgebreider beschreven in het rapport Beleidsverkenning aanvullende maatregelen om de emissies van particuliere houtstook te beperken (2022). Zie maatregel 10 Beperkingen in de gebruiksduur van open haarden van dit rapport.

Voorbeeldregels In het rapport 'Sturen op houtstook in het omgevingsplan' (pdf, 3 MB) (2024) staan voorbeeldregels voor stookrestricties bij ongunstig weer, stooktijden en een maximale gebruiksduur.

Tips voor effectieve uitvoering en handhaving Enkele tips voor toezicht en handhaving: • •

• •

Met een infraroodcamera kan de toezichthouder aantonen dat er rookgassen vrijkomen. Hiermee kan de toezichthouder aantonen/uitsluiten of een houtkachel aanstaat. Bij toezicht op een specifiek adres kan de toezichthouder misschien een schoorsteenthermometer met datalogger gebruiken. Bij een goed stookproces is de temperatuur minimaal 100oC en bij voorkeur boven de 120°C. Een toezichthouder en handhaver kan toezicht en handhaving in eerste instantie richten op situaties met veel meldingen van overlast. Uitgebreide communicatie en een overgangsperiode zijn wenselijk, in elk geval waar het gaat om bestaande kachels.

Regels over schoner stoken Als gemeente kunt u in het omgevingsplan algemene regels opstellen over schoner stoken. Dit kunnen bijvoorbeeld regels zijn over droog hout stoken, periodiek schoorsteenvegen of emissie-eisen aan het gebruik van kachels.

Algemene regels over schoner stoken U kunt algemene regels opstellen over schoner stoken. Een alternatief is om deze aspecten als beoordelingscriteria op te nemen bij de specifieke zorgplicht. Maar dat maakt de handhaving wel ingewikkelder. Regels over schoner stoken kunt u als gemeente ook opnemen als beoordelingsregel, als u kiest voor een vergunningplicht met beoordelingsregels. Enkele denkrichtingen zijn: • • •

droog hout stoken periodiek schoorsteenvegen alleen gebruik kachels met lage fijnstofemissie toestaan

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 26

Droog hout stoken Vers en/of nat hout heeft een negatieve invloed op de verbranding en op de rookgasverspreiding. Met een vochtmeter kan het vochtpercentage van het stookhout gemeten worden. Gemeenten kunnen deze ook aan bewoners uitreiken. Vochtgehalte in volumeprocenten en massaprocenten Bij het reguleren en meten van het toegestane vochtpercentage is het van belang om te weten dat er verschil is tussen waarden in volumeprocenten en massaprocenten. Houtvochtmeters bepalen een waarde in volumeprocenten, terwijl eigenlijk massaprocent is bedoeld. Dit betekent dat op de display van de houtvochtmeter een waarde van 20% wordt vermeld, terwijl het feitelijke vochtgehalte 29 massaprocent bedraagt. Daarom adviseert de Stichting advisering Bestuursrechtspraak (Stab) in het Kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren (paragraaf 3.1.2): 'Lees op de display een vochtgehalte af van maximaal 15% als waarde om te stellen dat het hout voldoende droog is voor een goede verbranding. Dit komt overeen met hout dat minimaal 2 jaar gedroogd is. Bij het direct kloven van het hout voor opslag kan deze droogperiode beduidend korter zijn.' Verbod stoken van geïmpregneerd, geverfd of gebeitst hout Er geldt vanuit de Wet milieubeheer (artikel 10.2) al een verbod op het stoken van bewerkt hout/afvalhout. Gemeenten kunnen dit al handhaven.

Daarom is het niet nodig om in het omgevingsplan een verbod op te nemen op het stoken van bijvoorbeeld geïmpregneerd, geverfd of gebeitst hout. Maar in de communicatie met bewoners moet wel duidelijk zijn dat deze regel ook voor hen geldt.

Periodiek schoorsteenvegen Door regelmatig de schoorsteen te laten vegen trekken de rookgassen beter weg. Dat vermindert ook de kans op schoorsteenbranden. Gemeenten kunnen het periodiek schoorsteenvegen verplicht stellen, bijvoorbeeld jaarlijks. De gebruiker zal een bewijs moeten kunnen overhandigen aan de toezichthouder. Het is niet nodig om dan binnen te treden als toezichthouder. De gebruiker kan het bewijs ook schriftelijk leveren.

Alleen gebruik kachels met lage fijnstofuitstoot toestaan Sinds januari 2022 moeten nieuwe kachels die op de markt worden gebracht voldoen aan de emissie-eisen uit bijlage II van de Europese Ecodesign-verordening. Het Bouwbesluit en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) noemen dit niet als installatie-eis. Emissievoorwaarden houtkachels Als gemeente mag u niet als gebruikseis stellen dat stokers een Ecodesign-kachel gebruiken. Wel kunt u emissievoorwaarden opleggen die vergelijkbaar zijn met de Ecodesign-eisen. Zie ook de juridische verkenning van een houtstookarme wijk. Hiermee kunt u hetzelfde doel bereiken. De gebruiker moet dan aantonen dat de emissies voldoen, bijvoorbeeld doordat deze een Ecodesign-kachel gebruikt. Maar die maximale emissie kan misschien ook via andere innovaties bereikt worden. Ook zijn andere emissie-waarden denkbaar. Er zijn al enkele eerste ideeën voor zulke emissiewaarden. Vergunningplicht of algemene regel Voor emissie-eisen aan particuliere kachels werkt een vergunningplicht wellicht handiger dan directe handhaving op een algemene regel. Want bij een vergunningplicht zal een toezichthouder vooraf beoordelen of een (aan te schaffen) kachel aan de emissie-eisen voldoet. Die emissie-eisen staan dan in

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 27

de beoordelingsregel die de gemeente bij de vergunning toepast. In geval van een algemene regel moet de gemeente achteraf kunnen controleren of een kachel voldoet aan bijvoorbeeld de emissie-eisen uit de Ecodesign-verordening. Ook in geval van een tweedehandskachel. In de praktijk blijkt dit niet altijd eenvoudig zichtbaar of te achterhalen. De Ecodesign-verordening stelt weliswaar eisen voor toegankelijke productinformatie, maar in de praktijk kan dit anders zijn. Overgangsregeling of compensatieregeling bestaande kachels Voor bestaande kachels is wel een overgangsregeling of compensatieregeling nodig. En ook voor nieuwe kachels moet de gemeente de voorwaarden dan duidelijk communiceren. Het rapport 'Sturen op houtstook in het omgevingsplan' (pdf, 3 MB) (2024) bevat de volgende algemene voorbeeldbepaling voor een overgangsperiode: Degene die vóór [datum] een houtstookactiviteit verricht die bestaat uit het gebruik van een verbrandingstoestel voor vaste brandstof bij een huishouden of bij het uitoefenen van beroep of bedrijf aan huis voor sfeerverwarming mag deze activiteit nog gedurende vier [ of ander getal ] jaar na [ datum ] verrichten.

Immissie-eisen voor gebruik houtkachels Als gemeente kunt u voor bepaalde wijken immissie-eisen voor houtstookgerelateerde geur of stoffen opnemen in het omgevingsplan. Uitvoering en handhaving zijn complex.

Op deze pagina • • • •

Immissie-eisen voor het gebruik van houtkachels Uitvoering en handhaving zijn complex Ideeën voor mogelijke immissiewaarden Ideeën voor mogelijke emissiewaarden

Immissie-eisen voor het gebruik van houtkachels Gemeenten kunnen voor bepaalde wijken immissie-eisen voor houtstookgerelateerde geur of stoffen opnemen in het omgevingsplan. Zo kunt u als gemeente de omgeving beter beschermen tegen houtstook. Dat kan betekenen dat gebruikers hun stookgedrag en zo nodig hun materieel moeten aanpassen, om aan deze eisen te kunnen voldoen. Denk daarbij aan het type kachel, schoorsteenkap (bij voorkeur een gek of deflectorkap) of eventueel een filter (mits goed onderhouden). Meer informatie over schoorsteenkappen is onder andere te vinden in hoofdstuk 8 van het Kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren van de STAB.

Uitvoering en handhaving zijn complex Het kan zeer complex zijn om een geschikte immissie-eis, plus de uitvoering en handhaafbaarheid ervan, te bepalen. Wanneer duidelijke en controleerbare immissie-normen geformuleerd kunnen worden, dan kan dit in de toekomst een zinvolle manier zijn om overlast en gezondheidsschade door houtstook te beperken. Er bestaan nu geen algemeen aanvaarde inzichten over de wijze waarop concentraties fijnstof in de omgeving door het gebruik van houtkachels moeten worden gemeten. Het is nog niet mogelijk om houtrook in particuliere rookgaskanalen te meten en dit ook nog eens op het juiste moment te doen. Op deze kleine schaal draait de wind regelmatig en varieert de pluim zelf ook. Daarnaast voldoet (qua ligging en diameter) geen enkele rookgasafvoer qua meetopening/vrije

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 28

uitstroming om een goede stofmeting mogelijk te maken Het is momenteel praktisch onmogelijk om een waarde van een emissie te meten en een representatief beeld te vormen. De huidige jurisprudentie werkt met het uitgangspunt dat er nog geen algemeen aanvaarde inzichten zijn over wanneer houtstook schadelijk is. Zie bijvoorbeeld een uitspraak van de Raad van State uit 2021 (Leeuwarden, 201907239/1/R3, ECLI:NL:RVS:2021:690).

Ideeën voor mogelijke immissiewaarden In de tabel hieronder staan enkele eerste ideeën voor mogelijke immissiewaarden. Doel van een immissienorm is bescherming van de aangegeven omgeving of locatie.

IDEEËN VOOR MOGELIJKE IMMISSIEWAARDEN

Immissie norm

Doel

Toezicht / monitoring

(grens) waarde

Roet

Bepalen van de lokale aanwezigheid van houtrook, indicator

Roetsensor (verschillende opties) of dure aethalometer

Indicatie beschikbaar op basis van het samenwerkings onderzoek

Aanvaardbare geurhinder

Beoordelen van mate van geur

Een gecertificeerde neus of geurpanel

Zie hoofdstuk 7 van STAB Kennisdocument houtstook

Levoglucosan

Indicator van de aanwezigheid van houtrook in de lucht

Referentie methode (filteranalyse) is tijdrovend en duur

Indicatie beschikbaar op basis van het samenwerkings onderzoek

Ideeën voor mogelijke emissiewaarden Eventueel kan een gemeente ook sturen op emissiewaarden. Doel van zo'n emissienorm is een brongerichte beperking van de emissie. Gemeenten kunnen een emissie-eis stellen als voorwaarde voor gebruik van een kachel. In de tabel hieronder staan enkele eerste ideeën voor mogelijke emissiewaarden.

Ideeën voor mogelijke emissiewaarden

Emissie norm

Doel

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Toezicht / monitoring

(grens) waarde

Schone lucht akkoord | 29

CO

Mate van (on)volledige verbranding vaststellen

CO meting of via CO sensor, meting in de rookpluim

10.000 mg/Nm3 bij 13% zuurstof*

Fijn stof (PM10)

Bijdrage uitstoot van specifieke kachel vaststellen

Meting in de rookpluim, onbekend of er geschikte apparatuur is

150 mg/Nm3*

Fijn stof (PM2.5)

Bijdrage uitstoot van specifieke kachel vaststellen

Meting in de rookpluim, onbekend of er geschikte apparatuur is

141 mg/Nm3#

*Bron: STAB Kennisdocument 2019 Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren # Bronnen: Meer inzicht in overlast houtrook door haarden en kachels, TNO (2020); (Kosten)effectiviteit en toepasbaarheid maatregelen particuliere houtstook, Buro Blauw (2021), in opdracht van provincie en gemeente Utrecht; Beleidsverkenning aanvullende maatregelen om de emissies van particuliere houtstook te beperken, Royal HaskoningDHV (2022)

Bouwvoorwaarden voor gebruik houtkachels Als gemeente kunt u voorwaarden stellen aan het gebruik van kachels en materieel. Voorbeelden zijn minimale afvoerhoogte, gebruik filters, eenmalige inspectie of periodieke keuring.

Lokale bouwvoorwaarden voor gebruik Een lokale algemene regel kan geen algemene technische bouweisen bevatten. Als een installatie voldoet aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dan mag een kachel geplaatst worden. Gemeenten kunnen wel voorwaarden stellen aan het gebruik van kachels. Dit kunnen soms ook voorwaarden aan het materieel zijn. Enkele denkrichtingen hierbij zijn: • • •

Toegestane schoorsteenhoogtes Verplichting gebruik filters Eenmalige inspectie / "APK"

Toegestane schoorsteenhoogtes Als gemeenten kunt u als voorwaarde voor het gebruik van haarden en houtkachels eisen stellen aan de hoogte van de rookafvoer. Een schoorsteen die hier niet aan voldoet, mag in het werkingsgebied van deze regel niet gebruikt worden voor houtstook. Deze gebruikseis heeft als doel of oogmerk ernstige overlastsituaties voor de omgeving te beperken. Meer informatie staat op de pagina Technische bouwregels voor houtkachels van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Verplichting gebruik filters Deze denkrichting wordt soms geopperd. Er zijn elektrostatisch filters (ESP) en katalysatoren op de markt. Een ESP vangt fijnstof af en katalysatoren verminderen geuroverlast. Over de werking, levensduur, kosten, effecten en onderhoud zijn diverse publicaties verschenen.

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 30

Meer informatie staat in de volgende publicaties: Meer inzicht in overlast houtrook door haarden en kachels, TNO (2020) (Kosten)effectiviteit en toepasbaarheid maatregelen particuliere houtstook, Buro Blauw (2021), in opdracht van provincie en gemeente Utrecht Beleidsverkenning aanvullende maatregelen om de emissies van particuliere houtstook te beperken, Royal HaskoningDHV (2022) Haalbaarheidsstudie emissiereductie van houtkachel met elektrostatische filter (VITO 2018) BBT voor huishoudelijke houtverwarming (VITO 2020) Eenmalige inspectie/’APK’ Als gemeente kunt u een eenmalige inspectie voorschrijven voordat de kachel in gebruik wordt genomen. Bij de installatie van nieuwe kachels die voldoen aan de Ecodesign-richtlijn zou dan voor ingebruikname een inspectie uitgevoerd kunnen worden. Deze inspectie richt zich op juiste installatie in overeenstemming met bouwtechnische eisen van het Bbl en eventuele aanvullende lokale eisen voor het gebruik. Bij bestaande kachels zou een periodieke keuring kunnen plaatsvinden op: • •

veiligheid van de kachel juiste installatie in overeenstemming met bouwtechnische eisen van het Bbl

Deze denkrichting hangt samen met ideeën over een keuringsverplichting door een SCIOSgecertificeerd bedrijf. Zie pagina 39 in het rapport Beleidsverkenning aanvullende maatregelen om de emissies van particuliere houtstook te beperken (2022).

Vergunningplicht met beoordelingsregels Als gemeente kunt een vergunningplicht met beoordelingsregels instellen voor het stoken van hout door huishoudens. De beoordelingsregels bij een lokale vergunningplicht kunnen inhoudelijk uiteenlopen.

Op deze pagina • • • •

Voor- en nadelen vergunningplicht Denkrichtingen beoordelingsregels Voorbeelden beoordelingsregels Combinatie vergunningplicht bestaande kachels en verbod gebruik nieuwe kachels

Voor- en nadelen vergunningplicht Als gemeente kunt u een vergunningplicht instellen voor het stoken van hout door huishoudens of een specifieke deelactiviteit. Dit is dan een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Daarbij moet de gemeente dan beoordelingsregels opstellen. Een voordeel van een vergunningplicht is dat voorafgaand aan de activiteit een toets plaatsvindt (als het systeem goed werkt). Ook verzamelt u als gemeente gegevens die gebruikt kunnen worden voor monitoring. Een nadeel is dat het veel ambtelijke capaciteit vraagt, zeker als veel aanvragen tegelijk binnenkomen. Een meldingsprocedure vergt minder ambtelijke capaciteit.

Denkrichtingen beoordelingsregels

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 31

De beoordelingsregels bij een lokale vergunningplicht kunnen inhoudelijk uiteenlopen. De denkrichtingen voor algemene regels kunt u ook opnemen als beoordelingsregel bij een vergunningplicht. Deze denkrichtingen zijn beschreven op de volgende pagina's: • • • • •

specifieke zorgplicht (geen overlast) stookrestricties (weer, stooktijden, stookduur) schoner stoken immissie-eisen voor gebruik houtkachels bouwvoorwaarden voor gebruik

Voorbeelden beoordelingsregels Onderstaand voorbeeld van een set beoordelingsregels komt uit de Juridische verkenning Houtstookarme wijk onder de Omgevingswet, opgesteld in opdracht van de gemeente Helmond (2022). De emissiewaarden in de verkenning komen overeen met de emissie-eisen voor nieuwe kachels uit de Ecodesign-verordening. Artikel 1 Aanwijzing milieubelastende activiteiten Als milieubelastende activiteit met beperkt effect wordt aangewezen het gebruik van een verwarming met vaste brandstoffen voor zover de activiteit alleen wordt verricht bij een huishouden of bij het uitoefenen van beroep of bedrijf aan huis. Artikel 2 Vergunningplicht Het is verboden de aangewezen activiteit zonder vergunning te verrichten. Artikel 3 Beoordelingsregels (houtkachels, verkocht vanaf 1 januari 2022 moeten aan deze regels te voldoen) De vergunning wordt uitsluitend verleend als: a. b. c. d.

is aangetoond dat de maximale emissies uit tabel 1 niet worden overschreden; de activiteit niet zal worden verricht als hoofdverwarming; het belang van een gezonde leefomgeving niet onevenredig wordt geschaad; en het belang van een veilige leefomgeving niet onevenredig wordt geschaad.

Tabel 1: maximale emissies per type kachel

Type kachel

PM [mg/m3]

Open haard

< 50

Kachel

< 40

Pelletkachel

< 20

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 32

Artikel 4 Vergunningvoorschriften Aan de vergunning kunnen voorschriften worden verbonden met het oog op: a. b. c.

het waarborgen van de veiligheid; het voorkomen van nadelige gevolgen voor een gezonde fysieke leefomgeving; of het voorkomen of beperken van hinder voor de omgeving.

Voorbeeld: Bij het verrichten van de activiteit wordt voldaan aan de volgende regels: a. b. c. d. e. f.

als brandstof wordt alleen schoon, onbehandeld hout gebruikt; het vochtpercentage bedraagt maximaal tussen de 15 en 20%; het rookkanaal wordt ten minste éénmaal per jaar geveegd; na het vegen van het rookkanaal worden gedurende een jaar gegevens en stukken bewaard die aantonen dat het rookkanaal geschikt is voor het afvoeren van rookgas; er wordt niet gestookt bij een windsnelheid die lager is van 3 m per seconde ter plaatse van het weerstation van het KNMI te Eindhoven; en er wordt niet gestookt bij een zicht van minder dan 1000 m ter plaatse van het weerstation van het KNMI te Eindhoven.

In het rapport 'Sturen op houtstook in het omgevingsplan' (pdf, 3 MB) (2024) staat de volgende voorbeeldregel, waarbij de emissiegrenswaarden niet zijn ingevuld:

Artikel X. Omgevingsvergunning houtstookactiviteit – omgevingsplanactiviteit 1. Het is verboden zonder omgevingsvergunning van burgemeester en wethouders een houtstookactiviteit te verrichten of te laten verrichten. 2. De omgevingsvergunning voor een houtstookactiviteit wordt alleen verleend indien: a. is aangetoond dat de maximale emissiegrenswaard(-en) uit de tabel als bedoeld in lid 2 niet worden overschreden; b. de activiteit niet zal worden verricht als hoofdverwarming; c. het belang van een gezonde leefomgeving niet onevenredig wordt geschaad; d. het belang van een veilige leefomgeving niet onevenredig wordt geschaad; e. vast staat dat de houtstookactiviteit niet leidt tot onevenredige hinder. 3. De emissiegrenswaarden als bedoeld in lid 1 sub a zijn: [ Invullen stof/product ] [ Invullen emissiegrenswaarde ] [ Invullen stof/product ] [ Invullen emissiegrenswaarde ] [ Invullen stof/product ] [ Invullen emissiegrenswaarde ]

Combinatie vergunningplicht bestaande kachels en verbod gebruik nieuwe kachels Als gemeente kunt u ervoor kiezen om een vergunningplicht voor bestaande kachels te combineren met een verbod op het gebruik van nieuwe kachels. Deze variant is beschreven in het rapport Beleidsverkenning aanvullende maatregelen om de emissies van particuliere houtstook te beperken (2022). Zie maatregel 9, Geen nieuwe toestellen in hoogstedelijke gebieden.

Absoluut verbod op het stoken van hout

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 33

Als gemeente kunt een ‘absoluut’ verbod stellen op het gebruik van houtkachels of andere producten. Dit kan ook gelden voor een bepaalde wijk (houtstookreguleringszone) of een bepaald type houtstook. Bijvoorbeeld een verbod op vuurkorven of open haarden. Daarbinnen gelden dan in principe geen uitzonderingen. Dit is zeker een optie als de luchtkwaliteit in een gebied al relatief slecht is. Als het gaat om bestaande woonwijken, dan ligt het voor de hand om overgangsrecht of een compensatieregeling aan te bieden. Het rapport 'Sturen op houtstook in het omgevingsplan' (pdf, 3 MB) (2024) bevat de volgende algemene voorbeeldbepaling voor een overgangsperiode: Degene die vóór [datum] een houtstookactiviteit verricht die bestaat uit het gebruik van een verbrandingstoestel voor vaste brandstof bij een huishouden of bij het uitoefenen van beroep of bedrijf aan huis voor sfeerverwarming mag deze activiteit nog gedurende vier [ of ander getal ] jaar na [ datum ] verrichten.

Bijlagen Bijlagen van de routewijzer houtstook en overlast

Beoordelen houtstookoverlast: lessen uit jurisprudentie Besluiten moeten zorgvuldig zijn voorbereid (artikel 3:2 Awb) en deugdelijk zijn gemotiveerd (artikel 3:46 Awb). Op deze pagina staan enkele tips uit de jurisprudentie die bruikbaar zijn voor het beoordelen van houtstookoverlast.

Verzamelen en vastleggen van bewijs Feiten moeten deugdelijk en controleerbaar worden vastgesteld. Is dit niet in orde, dan kan een besluit worden vernietigd. Deze eisen zijn bijvoorbeeld te vinden in de uitspraak: ABRvS, 13-06-2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW8183. Een controlerapport is schriftelijk en bevat ten minste: • • • • •

de plaats, tijdstip, datum en wijze van waarneming een duidelijke beschrijving van de gehanteerde werkwijze van de toezichthouder: 'het hoe' een heldere omschrijving van 'wát' is waargenomen de handtekening van de toezichthouder een dagtekening

Waarnemingen (zoals filmpjes) van de gehinderde alleen zijn dus niet voldoende voor de beoordeling van overlast; de overlast moet ook bevestigd worden met waarnemingen van een toezichthouder. Zie bijvoorbeeld ABRvS 22-22-2023, ECLI:NL:RVS:2023:4319. Uit die uitspraak blijkt ook dat de waarneming van een toezichthouder zwaarder weegt dan een negatief stookadvies van de Stookwijzer op datzelfde moment. Andere tips zijn: • •

Beschrijf of het is gelukt afspraken te maken over het stoken en beschrijf de inhoud van deze afspraken. Neem op de dag van de controles foto's met een dagtekening. Zie: ABRvS 27-08-2014, ECLI:NL:RVS:2014:3215.

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 34

• • • •

•

1. 2.

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Leg duidelijk vast waar je als toezichthouder stond. Voer de controles uit op dagen/dagdelen waarop de houtkachel in gebruik is/overlast te verwachten is. Zie ABRvS 02-11-2022, ECLI:NL:RVS:2022:3140. Leg de weersomstandigheden vast met bijvoorbeeld een screenshot van een stookalert, en/of een online weerkaart en koppel deze aan de checklist van de controles. Leg vast hoe de fysieke leefomgeving in elkaar steekt: op welke afstand van een rookkanaal bevinden zich woningen van derden en buitenruimtes (tuinen, balkons en dergelijke). Kan uitgestoten lucht zich goed verspreiden? Leg vast wat het stookgedrag is en wanneer een kachel was aangestoken. Dit is te vinden in de uitspraak Rb. Oost-Brabant, 12-07-2019, nr. SHE 18/596 ECLI:NL:RBOBR:2019:4055. Deze uitspraak verwees ook naar de volgende 9 stappen.

Leg deze vast: Is er een klacht? Is de rookgasafvoer in strijd met de technische eisen die wetgeving daaraan stelt? (Besluit Bouwwerken Leefomgeving of het eerdere Bouwbesluit, zie bijvoorbeeld Bouwtechnische eisen en voorlichting) Is er verspreiding van rookgassen naar de woningen van derden? Belemmert de plaatselijke situatie een goede verspreiding (bijvoorbeeld hoge bomen of huizen in de omgeving)? Wordt er gestookt als een negatief advies (code rood) geldt van de Stookwijzer? Waarneming: zijn de rookgassen wit, grijs of zwart en kun je de rook ruiken? Wordt er vochtig hout, bewerkt hout of afval als brandstof gebruikt? Wat is de verbrandingsconditie? Hoe lang en hoe vaak wordt er gestookt?

In de uitspraak ABRvS 16-12-2020, ECLI:NL:RVS:2020:3005: • • • •

Waren 33 controles uitgevoerd in een periode van 3 maanden op verschillende momenten van de dag onder verschillende weersomstandigheden voldoende Hoefden toezichthouders niet over een gecertificeerde neus te beschikken om zorgvuldigheid van het besluit aan te tonen Was het oppakken van hout op verschillende locaties, het kloven hiervan en meten van de vochtigheid van het hout met een meetinstrument met pinnen in orde Was een vochtpercentage van het hout van maximaal 20 goed om mee te stoken

Motivering van een besluit Een goed besluit is zorgvuldig voorbereid, weegt evenredig belangen af en is ook goed gemotiveerd. Dit betekent onder andere dat het: • • • • • • •

voldoet aan Afdeling 3.2 en Afdeling 3.7 Algemene wet bestuursrecht bijzondere omstandigheden van het geval helder weergeeft en laat zien hoe wordt omgegaan met de beginselplicht om te handhaven duidelijke conclusies trekt uit uitgevoerde inspecties berust op feiten die correct zijn en deze feiten ook correct weergeven. Zie: ABRvS 30-09-2020, ECLI:NL:RVS:2020:2321 berust op bewijs dat ook controleerbaar is antwoord geeft op de vraag of het gebruik van een houtkachel tot hinder leidt; een besluit moet bepalen of er sprake is van hinder de mate en aanvaardbaarheid van de hinder bepaalt

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 35

•

• •

•

laat zien dat een toets is uitgevoerd op de naleving van technische bouwvoorschriften en zorgplichtbepalingen en de (onderzoeks)resultaten inzichtelijk maakt. Zie uitspraak Rb. OostBrabant, 12-07-2019, nr. SHE 18/596 ECLI:NL:RBOBR:2019:4055 aangeeft of de hinder met naleving van technische bouwvoorschriften wordt weggenomen zorgplichtbepalingen toepast als technische bouwvoorschriften (specifieke bepalingen) geen oplossing zijn. In de uitspraak ABRvS 12-11-2014, ECLI:NL:RVS:2014:4032 wordt dit voor artikel 7.22 Bouwbesluit uitgelegd. Sinds 2024 staat dit in het omgevingsplan van gemeenten, via de bruidsschat (artikel 22.18 en 22.20). aangeeft of andere oplossingen dan het staken en gestaakt houden van het stoken van een houtkachel mogelijk zijn. Zie: ABRvS 15-09-2010, ECLI:NL:RVS:2010:BN6981

Checklist beoordelen houtstookoverlast De checklist op deze pagina bevat enkele aspecten aan de hand waarvan u als gemeente de mate van overlast kunt bepalen. U kunt deze checklist doorlopen tijdens de beoordeling of er sprake is van overlast. Het gaat over technische specificaties, brandstof, opslag hout, stookproces, verspreiding en weersomstandigheden.

Toepassing checklist De checklist is samengesteld op basis van ervaringen van verschillende gemeenten. De lijst kan gebruikt worden in aanvulling op de kwalitatieve beoordelingsmethoden, die de Stab (Stichting advisering bestuursrechtspraak) heeft opgesteld in het Kennisdocument Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren of de aanpak van de gemeente Leeuwarden of Helmond. Lees ook de tips uit jurisprudentie over de voorbereiding (verzamelen van bewijs) en motivering van besluiten over houtstookoverlast.

Technische specificaties • • •

• •

Welk type kachel wordt gebruikt? Is de capaciteit van de kachel passend voor de ruimte waarin deze geplaatst is en niet te groot? Wat is de diameter van de aansluiting van de kachel en van de afvoerpijp? Het afvoerkanaal moet een voldoende grote diameter hebben (tenminste gelijk aan de diameter van het aansluitpunt op de kachel) met geen of zo min mogelijk bochten (geen haakse!). Voldoet de kachel aan (buitenlandse) producteisen? Is er een nageschakelde techniek aanwezig?

Brandstof Welke brandstof wordt gebruikt? Het gebruik van afvalhout is verboden (artikel 10.2 Wet milieubeheer). Het te gebruiken haardhout mag niet zijn bewerkt met verf, lijm of andere chemicaliën. Het gebruik van andere brandstoffen is verboden met uitzondering van zogenaamde aanmaakblokjes.

Geschikt en ongeschikt stookhout

Geschikt stookhout

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Ongeschikt stookhout

Schone lucht akkoord | 36

• • • • •

•

•

Ongeverfd hout Niet gebeitst hout Niet verlijmd Niet geïmpregneerd In de handel verkrijgbaar hout speciaal voor het gebruik in open haarden en kachels Gekloofd hout

• • • • • • • •

Geverfd hout Verlijmd hout Ondergedompeld hout Geïmpregneerd Gelakt hout Hardboard, MDF Triplex, Multiplex Ongekloofd hout

Wat is de vochtigheid van het brandhout?

Het te gebruiken haardhout mag een maximale vochtigheidsgraad van 20 % hebben (minimaal 15% ), onder andere te bereiken door natuurlijke droging gedurende ten minste twee jaar. •

Hoe groot zijn de houtblokken?

De te verbranden stukken gekloofd hout moeten eenvoudig passen in de stookruimte van de kachel en mogen een maximale dikte hebben van 10 cm doorsnede (polsdik). •

Hoeveel brandstof (m3) wordt er verstookt op jaarbasis en hoeveel brandstof is er op voorraad?

Opslag van stookhout •

Waar en hoe is het stookhout opgeslagen?

Een buitenopslag moet zowel van bovenaf als aan de zijkanten zijn afgeschermd van regen. Het hout in de opslag mag niet in contact staan met de grond. Het hout in de opslag moet in de breedte opgeslagen worden met maximaal 2 rijen blokken in de diepte.

Stookproces • • • • • •

Wordt de houtkachel als hoofdverwarming gebruikt en hoeveel uren per jaar wordt er gestookt? Wordt er gestookt gericht op volledige verbranding of wordt er ook wel ‘gesmoord’? Wordt er bij alle weersomstandigheden gestookt of wordt er bij mist en/of weinig wind niet gestookt? Wordt de schoorsteen ten minste jaarlijks geveegd? Zijn de leidingen geïsoleerd? Het afvoerkanaal moet voldoende lengte hebben en het inpandige deel (niet zijnde in de te verwarmen ruimte) moet in zekere mate geïsoleerd zijn (is ook een eis in het bouwbesluit vanuit brandoverslag: ommetseling of gipsplaten met vermiculite of perlite korrels is voldoende). Hoe hoog is uitmonding boven de eigen daknok gelegen en hoe hoog boven de hoogste daknok in een straal van 25 meter om het rookkanaal?

Verspreiding Voor een goede verspreiding is het noodzakelijk dat de uitmonding hoog genoeg boven het eigen dak ligt en ook hoog genoeg boven daken in de nabijheid.1 meter is het minimum vanuit dit oogpunt. Bij kleine bedrijfjes moet in dit soort situaties de uitmonding ten minste 3 m boven de hoogste daknok in een straal van 25 m van het rookkanaal zijn.

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 37

• •

Zijn er hoge gebouwen, dakranden of bomen die de verspreiding kunnen belemmeren? Is er een regenkap aanwezig?

De uitmonding heeft geen kap of is voorzien van een regenkap die de luchtstroom naar boven niet hindert. Bij voorkeur is de uitmonding voorzien van een zogenaamde gek of deflectorkap. •

Wat is de afstand van de rookgasafvoerpijp tot de tot meest dichtbijgelegen woning en wat tot die van de klager?

Weersomstandigheden • • • • •

Welke windsnelheid wordt gemeten? Wat is de buitentemperatuur? Is het bewolkt? Is het mistig? Geldt er een code rood van de Stookwijzer?

Er kunnen diverse (internet) bronnen geraadpleegd worden om de weersomstandigheden te bepalen en vast te leggen.

Pdf opstellen Routewijzer houtstook en overlast

Schone lucht akkoord | 38

URL: https://www.schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzerhoutstook-overlast/bijlagen-routewijzer-houtstook/pdf-opstellen-routewijzer-houtstook-overlast/ Datum: 3 april 2025