Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden

48

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

in de samenleving en moet toegang krijgen tot elementaire zaken om dat te kunnen doen. Taal, digitale vaardigheden en hulp bij mensen met geldproblemen zijn daarin heel belangrijk. • Richt je op de jeugd en de eigen kracht van mensen, met professionele hulp bij wie het echt nodig is. • Gezond leven is de basis voor het functioneren van het individu. Schulden kunnen mensen in hun bestaanszekerheid raken. Met alle gevolgen van dien. Waar mogelijk moet perspectief geboden worden aan mensen met schuldproblematiek. • Met ‘maar’ 10.000 euro kan je veel doen als het aanvullend is op eigen initiatieven (zie de ‘ik buurt mee’-cheques). • Het opgroeien in een digitale wereld vraagt een hele andere denkwijze over opgroei- en opvoedvraagstukken. Bewustwording van gevolgen van een digitale wereld moet tot uiting gebracht worden, visueel informatief, uitleg voordelen, maar ook de valkuilen! • Investeer maximaal in de jeugd/jongeren en hun ouders die vaak “maar wat doen” en geen grip meer hebben op hun kinderen met alle toekomstige problemen van dien. • Een goede basis in de wijk kan veel narigheid en onnodige hulp- en zorgvragen voorkomen.

• Vaak gaat er aandacht en geld uit naar jongeren (lees jongens) die overlast veroorzaken. Maar juist investeren in meiden heeft de toekomst. Hen weerbaar maken, zorgen dat ze een opleiding hebben, fnancieel onafhankelijk worden en voorbereid zijn op mogelijke zwangerschap. • Ik vind het een stomme vraag. Ik zie behoefte van alleengaanden om samen te koken en te eten. Dat kan in ons dorp niet. De sportclub wil dit faciliteren maar moet de ouderwet-

49

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

se keuken aanpassen. Dan zou een bedrag heel welkom zijn om dit te doen naast het eigen geld en een deel zou kunnen gaan naar een persoon die dit 3 jaar lang gaat opzetten. En dat we een carpet curling set kunnen huren bij peter Oversteegen zodat ze ook samen bewegen. Hierdoor ontstaat een groep die eens per week een leuke middag heeft, gezond eet, extra beweegt en geniet. • Als mensen fjn wonen waarbij er goed naar elkaar wordt omgekeken kun je al heel veel kleine hulpvragen in de wijk oplossen. Ik zie in ons werk dat fnanciële problemen heel veel voorkomen waarbij het feit dat alles gedigitaliseerd is voor veel inwoners, en niet per se ouderen, een heel groot probleem is. • Ik denk dat door gezond te leven veel problemen te voorkomen zijn, bijvoorbeeld sporten kan eenzaamheid voorkomen. Veel mantelzorg leidt ook weer tot problemen bij mantelzorgers, die zouden meer ondersteund moeten worden (maar hoe daar heb ik geen antwoord op). • Fijne wijken zijn een groot voorbeeld en stimulans. En komen in de media. Ondersteuning van vrijwilligers is een must. • Het liefst zou ik ze allemaal aankruisen.

Wat kan de gemeente volgens u loslaten? • Ik zou het niet weten. Mensen hebben meer houvast bij de gemeente als bij het Rijk. Als gemeente heb je veel beter inzicht wat nodig is. • De rigide manier van werken volgens de regeltjes. Laat los dat alles moet, maar ga uit van de menselijke maat en laat de burger keuzes maken. • Betuttelen.

50

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

• Dit vind ik lastig te beoordelen. • Veel ingewikkelde regeltjes die oplossingen juist ingewikkelder maken. • Geef vertrouwen aan partners in de sociale basis. Vraag om zo min mogelijk verantwoording en zorg dat de tijd zo veel mogelijk aan de inwoner wordt besteed. Sommige dingen kunnen ook regionaal worden geregeld. • Dat de uitkomst van het proces en de opgave waar we voor staan precies vast moet komen te staan. Hou ruimte en fexibiliteit zodat het een proces is waar we gelijkwaardig met elkaar zoeken naar oplossingen voor de vele uitdagingen. En dat er ruimte is om met elkaar te leren. Zie ook https://www. andersdenkendoenorganiseren.nl/. • Bepalen wat goed is voor een ander. • Niets. Gemeente dient meer aan de voorkant te komen van situatie. Escalatie van vragen leiden immers in alle gevallen tot ‘meerwerk’. • De strikte controle in kader van de participatiewet. • Inhuren externe adviseurs. • Altijd vanuit geld praten. Er is vaak geen behoefte aan geld maar aan hulp of een toestemming of duidelijkheid. • Minder controle en meer vertrouwen in inwoners en professionals.

51

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

Stelling: De focus van de gemeente moet verschuiven naar het faciliteren van kracht, energie en mogelijkheden van inwoners in de sociale basis en het voorkomen van problemen. Dit betekent minder inzet op geïndiceerde hulp en ondersteuning.

ik twijfel ˛˝ ˝˙

eens

˜ ˜° oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Zoals het nu gaat met geïndiceerde hulp gaat 50 procent naar de bureaucratie. • Er moet op beide worden geïnvesteerd: op de sociale kracht én op de geïndiceerde hulp. Er blijven altijd inwoners die geïndiceerde hulp nodig hebben. Dit kun je als gemeente niet zomaar afschafen. Het is te makkelijk om alles in de maatschappij te gooien. Wanneer je een gebroken been hebt wordt ook niet gezegd dat je het maar op eigen kracht moeten oplossen. • Hulp en ondersteuning is nog steeds belangrijk voor kwetsbaren, maar het faciliteren van bewonersinitiatieven is minstens zo belangrijk. • De ervaring leert dat het ene het andere niet uitsluit. In beide gevallen is het belangrijk om te doen, het is maatwerk en wat de bewoner nodig heeft staat voorop.

52

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

• Het een sluit het ander niet uit. • Het is niet zo eenvoudig want geïndiceerde hulp is soms geboden. Je moet oppassen om niet alles van een etiket te willen voorzien. • Maar problemen voorkom je nooit helemaal. Probeer ‘winst’ te halen door vereenvoudiging van het indicatieproces en beperking van bureaucratie. • Als er lichte specialistische kennis in die sociale basis en in de preventie komt te zitten, dan ben ik voor. • Er wordt geregeld te veel bij de inwoners zelf gelegd. • Het zou beiden moeten. Wij zitten in een overgangsperiode. Er zijn altijd mensen die dit niet kunnen. De babyboomers die in de verzorgingsstaat zijn opgegroeid weten inmiddels wel dat je jezelf zoveel mogelijk moet bedruipen. • Inzet van de gemeente zal nodig blijven. Wel op basis van behoefte. • Als we meer gaan normaliseren wordt de geïndiceerde hulp en ondersteuning al anders. Echter moet je wel faciliteren en investeren in de nieuwe focus. • Incluzio houdt zich onder meer bezig met het faciliteren van kracht, energie en mogelijkheden van inwoners in de sociale basis en het daardoor voorkomen van problemen. Daarnaast blijft geïndiceerde hulp en ondersteuning via de gemeente voor sommige inwoners ook altijd nodig.

53

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

Stelling: De kosten in het sociale domein lopen komende jaren verder op. Deze kosten mogen gecompenseerd worden door minder in te zetten op andere terreinen (bijvoorbeeld openbare ruimte, recreatie en toerisme).

ik twijfel

˜˝

eens

˜˛

˜

˜° oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Recreatie en toerisme levert de gemeente ook geld op. Openbare ruimte die op peil is zorgt dat je je prettig voelt in je woonomgeving. Daar zou ik niet op willen bezuinigen. • Er is ook een derde mogelijkheid: de inwoners een hogere belasting laten betalen. Vaak worden in de sociaal gezondere buurten grote lasten neergelegd, terwijl in minder gezonde buurten de grootste problemen ontstaan. Meer naar het principe: de vervuiler betaalt. • Je gaat het probleem verschuiven, waardoor er meer problemen ontstaan. • Toerisme is een commerciële bedrijfstak die zichzelf zou moeten bedruipen. Ik zie niet zo goed in waarom de gemeente daaraan moet bijdragen? • Nee, kosten zouden (over een aantal jaren) bespaard moeten worden door preventief te werken. Je moet dus accepteren dat het nu meer kost (investeren). Daarnaast moet het aan-

54

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

tal zzp’ers bij overheden en binnen de zorg en welzijn teruggebracht worden. We worden inhuur-ziek. • Toerisme maakt te veel stuk en leidt te veel tot overlast • Niet bezuinigen op openbare ruimte. Wel op recreatie en toerisme. • Compensatie vanuit het Rijk, kan dat nog een oplossing zijn? • Ik zou in plaats van compenseren kijken naar besparen bij de andere domeinen, door ze slimmer in te zetten. Zoals bij openbare ruimte: zet scholen in en mensen met een taakstraf. Toerisme is ook een verdienmodel voor de gemeente. Hier zou veel meer geld uit te halen zijn. • Beide terreinen hebben met elkaar te maken. Een afweging moet met de inwoners gedaan worden. • Juist inzetten op gezondheid! Dan voorkom je die hoge kosten in het sociale domein. Creëer sociale cohesie en probeer ervoor te zorgen dat mensen lekker in hun vel zitten.

55

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

Ruimtelijke kwaliteit is belangrijk voor het 'prettig wonen' van inwoners. Stelling: Inwoners van de wijk moeten een grote stem hebben in hoe hun wijk wordt ingericht (waarbij het gaat over sociaal, groen, en 'stenen'). ik twijfel oneens

˛

˝˙

˜ ˜° eens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Inwoners zouden wel als klankbord gehoord moeten worden. • Mensen erbij betrekken is van belang. Zo wordt het hun wijk en creëer je meer een ‘wij’ gevoel en ervaren mensen wellicht zelf het belang van goed onderhoud van hun wijk. • Groen moet je zo veel mogelijk stimuleren! • Pas dan is er draagvlak voor onderhoud en inrichting. • Inspraak van de bewoners leidt tot meer betrokkenheid en zorgvuldig omgaan met hun wijk en leefomgeving. • Tot op zekere hoogte, er moet wel degelijk worden gekeken naar de verhouding groen en stenen. Kijk alleen maar naar de enorme toename van regen en groen kan ook praktisch zijn, ook al vergt dat voor gemeente meer onderhoud. • Juist het betrekken van inwoners is belangrijk voor sociale cohesie.

56

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

• Bewoners zouden hierin wel een stem moeten krijgen, maar geen grote stem. • Met de kanttekening dat de gemeente een faciliterende rol moet spelen, zeker in sociaal zwakke wijken. • Inspraak prima, maar dan de uitvoering... • In samenwerking, men mag ook iets van de buurt verwachten.

Stelling: Geef inwoners van een een ze zelf Stelling: geef inwoners van een wijk eenwijk budget en budget ze kunnenen prima bepalen en organiseren wat nodigen is in hun wijk. kunnen prima zelf bepalen organiseren wat nodig is in hun wijk.

ik twijfel

46

41

eens

%

13 oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• In sommige wijken kan dat goed gaan, in andere wijken niet. • Onder begeleiding van de gemeente. • Zolang het naar een door gemeente of Incluzio geaccordeerde buurtorganisatie is. • Begeleid het wel zonder te betuttelen. • Spannend experiment, misschien gewoon een keer proberen? • Niet bij alles, maar wel bij bepaalde activiteiten.

57

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | hoe kunnen we focussen?

• Het gaat niet altijd om geld, maar ook om vergunningen en luisteren naar de zorgen van bewoners. • Ik denk dat het goed is om dit samen met de wijk te doen, maar wel met een eindverantwoordelijke zodat het budget ook daadwerkelijk goed besteed wordt. Daarnaast ook zodat de ene wijkbewoner niet belangrijker wordt gezien als de andere. • Dit verschilt per wijk en is soms lastig te voorkomen dat er spanningen tussen buren ontstaan vanwege meningsverschillen. • Als er consensus is over, hoe een wijk ingericht moet worden, kan het. • Enige kaders vanuit gemeente/overheid blijven nodig (zoals verkeersveiligheid). • Ja, maar let wel op dat niet altijd dezelfde mensen alles bepalen. Ik denk aan een afvaardiging - zeker ook om inbreng van mensen in kwetsbare positie mee te laten wegen. En zorg dat dit ondersteund wordt want die processen gaan niet vanzelf. • Dit is een goed idee in de wijken waar bewoners al goed contact met elkaar hebben. In de wijken waar dat nog niet zo is zal er eerst voor sociale cohesie gezorgd moeten worden. Zo’n wijkbudget kan daar dan wel een hele positieve draai aan geven maar dan moet het budget in eerste instantie nog via een professional lopen. De twijfel zit hem in het feit dat niet iedere wijk dit prima zelf zou kunnen doen maar dat het wel het eerste uitgangspunt kan zijn.

58

Met stellingen over de druk op de zorg en een open vraag over innovaties peilen we hoe netwerkpartners kijken naar ontwikkelingen in de zorg.

9

Resultaten

Druk op de zorg Stelling: Het is acceptabel om met harde budgetplafonds te werken, om zo de toename in zorgkosten te beperken. Is Stelling: het is acceptabel om met harde budgetplafonds te werken, om het budget op, dan komt een inwoner op de wachtlijst voor zo de toename in zorgkosten te beperken. Is het budget op, dan komt een volgend inwoner opjaar. de wachtlijst voor volgend jaar. eens ik twijfel

8

18

%

74 oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Uitzondering op de regel moet er zijn bij een crisis. • Wachtlijsten moet je voorkomen. Werk eventueel in gradaties. Ernstige problematiek moet je snel op handelen! • Sommige mensen kun je niet laten wachten. Op deze manier komen inwoners met een grote mond en minder angst om tegen te spreken, eerder aan de beurt en dat is unfair. • Zorg kun je niet sturen, wel managen. • Veel zorgkosten zijn te vermijden als er meer aandacht is voor een gezondere leefstijl en als er minder marktwerking is in de zorg

59

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

• Dit kan inwoners juist meer in de problemen helpen. Het is van belang om preventief te werken, als je snel ingrijpt kan het probleem juist aangepakt worden en wellicht de-escalerend. • Mensen zijn geen nummertjes. Zo zijn er dan wellicht in het begin van het jaar mensen geholpen die het minder hard nodig hadden dan de mensen die aan het eind van het jaar moeten wachten. Het is mensenwerk en kan niet alleen maar om geld gaan. • De stelling is onacceptabel en druis in tegen fundamentele rechten van ieder mens. • Een erg rigide benadering. Belangrijk is om te kijken hoe bepaalde zorgvragen wellicht voorkómen kunnen worden. • Nee, er moet ruimte blijven voor doen wat echt nodig is. En dan de afweging maken voor wat is goede en duurzame oplossing voor deze inwoner en zijn of haar netwerk. Dat kan betekenen dat sommigen moeten wachten en/of dat een andere oplossing wellicht passend is. Anderen moeten juist zo snel mogelijk geholpen worden. • Dat kan echt niet. Als iemand hulp nodig heeft en er is geen geld dan kan je ook de mensen die al hulp krijgen vragen of zij even een pas op de plaats willen maken omdat het geld op is en er nu mensen zijn die niet geholpen kunnen worden. • Geen situatie wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Passende oplossingen werken beter. • Je hebt altijd uitzonderingen waar je wel gelijk wat mee moet. Maar vaak kan er prima gewacht worden.

• Dit is onnodig bij een stelsel dat stuurt op samenhang. Visie op regie is hierbij wel nodig. • Je kunt niet aan de hand van een budgetplafond bepalen hoe

60

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

hoog de nood van een inwoner is. En als een inwoner te lang moet wachten op passende ondersteuning worden de kosten vaak alleen maar hoger. • Je krijgt toename van excessen en juist zwaardere hulpvragen (langere trajecten). Dit is wegkijken van het probleem van nu en met als mogelijk gevolg een zwaardere hulpvraag, of leidend tot gevaarlijke situaties. • Ik weet niet of een wachtlijst de oplossing is, maar een vorm van collectieve budgetplafonds zijn wellicht wel noodzakelijk. • Je kunt je geld maar een keer uitgeven. • We moeten zorgcowboys mijden. Personeel fatsoenlijk betalen, dan komen er minder Zzp’ers die extra duur zijn.

Stelling: Alleen zware zorgvragen moeten worden ondersteund door professionals. ik twijfel °˛

eens ˝˙

˜

˜˜ oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Wat voor de een zwaar is, hoeft voor de ander niet zo te zijn. • Ik vind de vraag te generiek. Dat betekent dat je nog meer

61

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

druk legt op de inzet van vrijwilligers, in dit geval meestal mantelzorgers. • Er moet voldoende kennis aanwezig zijn. • Ik weet niet waar ‘zwaar’ is. Maar soms kan het juist helpen om iets ‘lichts’ tijdig te signaleren zodat het niet zwaar wordt. • Professionals zijn belangrijk op meerdere terreinen, er moet alleen veel beter worden samengewerkt. • Alle zorg is even belangrijk. Het is van belang om te kijken wat de bewoners nodig hebben. • Veel zorgvragen zijn ook zwaar. Instanties zijn zelf verantwoordelijk voor het adequaat inzetten van de middelen en het snel afsluiten van casussen die een simpelere zorgvraag hebben. • Dat zou leiden naar nog minder beschikbare zorg, dan nu al het geval is. • Als mensen geen sociaal vangnet hebben moeten ook kleine zorgvragen ondersteund worden door professionals. • Nee, want uit ondersteuning van lichte zorgvragen kan veel voorkomen. Wel uitgaande van wat kan er in het netwerk georganiseerd worden of wat kan collectief of wat kan deze inwoner juist zelf bijdragen aan de maatschappij. Laat het aan de professionals om hier per persoon een passend traject te bieden met de insteek zo veel mogelijk vanuit de sociale basis maar wel opschalen als dat nodig is. Eigenlijk meer fexibiliteit als het gaat om op en afschalen van zorg - daar zie ik kansen. • Ook bij lichtere zorgvragen kan de ondersteuning van professionals nodig zijn.

Echter de frequentie waarop een professional bij iemand betrokken is zal heel veel minder zijn. Je kunt niet alles van vrijwilligers verwachten. Mensen moeten

62

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

bepaalde competenties hebben om met zorgvragen om te kunnen gaan en je kunt ook niet te veel verantwoordelijkheid van een vrijwilliger eisen. • Wat zijn ‘zware’ zorgvragen? Hier zit een aanname achter. Welke? Wat zijn lichte zorgvragen? Wie zou je deze willen laten oppakken? Risico is wildgroei in niet opgeleide professionals die denken dat ze het wel kunnen oplossen.

Het zorgstelsel staat onder druk. Welke goede ontwikkelingen of innovaties ziet u die de schaarste in personeel en de fnanciële druk kunnen oplossen? • Mantelzorg. Er zijn veel activiteiten in Velp, onder andere in buurtcentra. Iedereen kan daar terecht, ook om te eten. • Geen rol voor de gemeente. Maar in zijn algemeenheid: meer creativiteit in de zoektocht naar personeel • Zelfregulering en verantwoording. • Preventie Digitalisering (e-consults). • In Noord-Brabant besloten scholen om gezamenlijk niet meer zzp’er voor de klas te zetten, omdat het te veel geld kost. Ik zou graag zien dat overheden de externe inhuur beperken en dat we zzp-schap binnen zorg en welzijn aangepakt worden. Daarmee kun je fnanciële druk verlagen. Dat kun je alleen niet als gemeente Rheden. Dat zou je binnen de GMR kunnen doen. Meer preventief werken is ook een oplossing om op termijn de fnanciële druk te verlagen. Qua innovaties, zou ik persoonlijk contact vooropzetten. Dat is geen innovatie, maar we merken dat mensen als mens aangesproken willen worden. Je kan wel digitale consults geven via de webcam (de dokter bijvoorbeeld). Ik zou dat zelf wel fjn vinden. Zo zijn er meer zaken te bedenken.

63

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

• Meer preventie, minder zaken overlaten aan de markt, zorgen voor een omgeving die uitnodigt om meer te bewegen. • Meer sociale verbinding zoeken. Bijvoorbeeld door mensen met een migratie-achtergrond te betrekken in de samenleving door betaald werk te verkrijgen en de zin van hun bestaan te stimuleren. Maar zo ook op krachten van inwoners gaan zitten en dit samen bundelen in de gemeente. • Het werk aantrekkelijker maken zodat er meer goede mensen komen werken die de druk van de ketel kunnen halen. Daarbij prioriteiten stellen in budget. • Het zorgstelsel moet helemaal op de schop vanwege personeelstekorten. Het werken in de zorg moet weer aantrekkelijk worden en in aanzien stijgen. • Tip: MEE is samen met onder andere ervaringsdeskundige onderzoekers en onderzoekers van RadboudUMC en Universiteit Tilburg en private partijen bezig met de ontwikkeling van een sensitieve virtuele assistent (https://sensitievevirtueleassistent.nl). De tool kan mensen helpen zelfredzamer te zijn en ontlast professionals. • Het voorkomen van onnodige zorgvragen door problematieken op welzijnsniveau eerder te signaleren en aan te pakken. Meer inzet op preventie. • Dat mensen in het land aan het experimenteren zijn met ontkokering van wetten (WLZ/ ZVW/WMO), aandacht voor herstelacademies, blended care werken, meer aandacht voor groepswerk en community building.

• Natuurlijk digitalisering en robotisering, deze moet je zeker inzetten. Misschien dat er ook ingezet kan worden op vrijwilligers met een vrijwilligersvergoeding. Altijd maar alles voor niets doen past niet meer in deze tijd. Als je veel doet mag

64

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | druk op de zorg

je best een vergoeding daarvoor krijgen. Nu is het betaald of vrijwillig. Creëer iets daar tussenin. • Ik vind dat de wijze waarop de gemeente en Incluzio nu samenwerken al een goede stap vooruit is. Wel zie ik in mijn team dat de samenwerking nog niet optimaal is en zijn de wachtlijsten bij de gemeente vaak nog langer dan je zou willen. Voor Incluzio blijft het belangrijk om ervoor te zorgen dat de ondersteuning dicht bij de inwoner en zoveel mogelijk collectief geboden wordt. Verder kan er nóg meer nadruk gelegd worden op blended care en AI. Echter deze innovaties hebben een langere tijd nodig voordat mensen dit als positief gaan zien. • Betere samenwerking sociaal domein en eerstelijnszorg. Goede afstemming met betrekking tot jeugdzorg. Inwoners betrekken bij het maken van keuzes rond een afnemend zorgaanbod. Het verbeteren van gezondheidsvaardigheden van inwoners.

65

We bevroegen netwerkpartners over de zeven leidende principes waarop de gemeente Rheden nieuw beleid in het sociaal domein baseert. Dat zijn deze richtinggevende uitgangspunten.

10

Resultaten

Leidende principes Richtinggevende uitgangspunten: 1 De inwoner staat centraal, de gemeente sluit aan bij wat inwoners nodig hebben 2 Ondersteuning wordt zoveel mogelijk geboden vanuit de samenleving en inwoners zelf 3 Inwoners voelen zich fijn in hun woonomgeving 4 Voorkomen is beter dan genezen, de gemeente zet stevig in op preventie en gezonde keuzes 5 Hulp is laagdrempelig en dichtbij 6 Inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning 7 Rheden investeert in innovatie en nieuwe samenwerkingsverbanden

In hoeverre werkt u al op deze manier? • Wij werken op deze manier, maar ik wil ook een opmerking bij het eerste item maken: dat is prima, zolang de gemeente zich niet terugtrekt omdat het geld oplevert en zodoende nog meer druk op een relatief kleine groep vrijwilligers legt. • Dit is de juiste werkwijze, mits met de juiste medewerkers. • Voor een deel wel, voor een deel nog niet. Die beweging willen we wel meer maken. • Past goed bij hoe wij werken als stichting. • Wij werken vanuit onze pijlers die haaks staan op bovenstaande.

66

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | leidende principes

• Heel veel. Preventief is belangrijk. Al komen mensen vaak bij ons als het daar al ver voorbij is. Het is dan van belang om te stabiliseren, ook voor in de toekomst. • Vanuit stichting STOER richten we ons op de thuiswonende ouderen. Dit doen we met vrijwilligers uit (met name) deze gemeente. We werken vanuit de bovengenoemde leidende principes; in ieder thema herkennen wij ons. • In mijn werk staat de cursist centraal. Ik reik middelen aan om te werken aan fysiek en mentaal welzijn. • Dit sluit erg aan bij de missie en visie van Incluzio dus ik werk al zo. • Bij ‘Ons Raadhuis’ is het hele beleid gericht op: actief onder eigen regie met steun (van onze professionals) waar nodig, met als doelstelling in beweging en onder de mensen blijven. • Punt 3 doen we sowieso, punt 5 zou kunnen. Maar ik denk dat hulp vragen voor mensen, ook al is die laagdrempelig, in veel gevallen niet zal worden gevraagd. Door schaamte of eer. Punt 4 vind ik erg belangrijk, maar hier moet nog hard aan worden gewerkt. • De ondersteuning vanuit MEE sluit aan bij alle 7 punten. • Wij zijn een te kleine organisatie om daadwerkelijk hiermee aan de slag te gaan. Omzien naar elkaar doen we wel. • Ik begeleid inwoners van Velp bij het maken van gezonde (voedsel)keuzes en toewerpen naar een gezonde leefstijl. • Dit sluit zeker goed aan bij hoe ik al werk.

Alleen kom ik wel tijd tekort om dit allemaal even goed te doen. Er zijn nog stappen te zetten maar mogelijkheden (collega’s, tijd en middelen zijn beperkt). • Veel van deze punten hebben wij al. Sociale participatie voor onze leden maar ook voor het dorp. Voor mensen met fnan-

67

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | leidende principes

ciële problemen is er een hulplijn en wij werken veel samen met al onze verenigingen op de zuidfank. • Volledig. Wel aandacht voor bestaande samenwerkingsverbanden blijven houden. • Voor onze sportvereniging is dit niet echt relevant. • Wij werken al veel op deze manier, wij zijn een vrijwilligersorganisatie en gaan uit van gelijkwaardigheid en eigen regie. • Vluchtelingenwerk is het meest gericht op de uitgangspunten 1,3,5 en 6. • Wij werken al zo, maar hebben de gemeente nodig voor onderhoudstaken.

68

Via enkele stellingen over samenwerking in de sociale basis spreken netwerkpartners zich uit over integraliteit.

11

Resultaten

Hoe kunnen we focussen? Stelling: Als de gemeente nieuwe contracten afsluit met zorgverleners, moet hierin worden vastgelegd hoe ze gaan samenwerken met de sociale basis

ik twijfel °˛ oneens

˜

˜ ˝° eens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• De gemeente heeft de regie. Er zijn veel te veel zorgaanbieders. Beperkt het. • Kan ik niet zo stellen. Soms zal dat handig zijn, soms zal het ook niet nodig zijn. • Hierin is belangrijk bij wat de inwoner nodig heeft. Minder bureaucratie meer zorg op maat. • In grote lijnen wel, uitzonderingen daargelaten. Belangrijk dat die ruimte er ook is. • Samenwerking is een basisvoorwaarde. • Ja, want dit gaat dus niet vanzelf. Als ze de indicatie hebben dan bied ik vaak aan om samen nog eens te kijken naar de

69

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | integrale dienstverlening

mogelijkheden voor de sociale basis. Alleen merk ik dat ze dan erg overgaan op het 1 op 1 begeleiden. Ik denk dat het goed is om te kijken wat de meerwaarde en motivatie is voor gespecialiseerde begeleiding om met de sociale basis samen te werken. Als het gaat om soort concurrentie fnancieel en over het voortbestaan van jouw organisatie dan is er wellicht weinig wil om het anders te gaan doen. Vanuit Sociale basis heb ik wel de motivatie om samen te werken, ook omdat wij niet per indicatie betaald krijgen. • Wat hebben de inwoners nodig, niet: wat heeft de zorgverlener nodig. • Het kennen van elkaar vergroot de mogelijkheden van de inwoner. • Het is superbelangrijk dat de zorgverleners de sociale basis kennen. Meerdere malen ben ik in mijn werk tegengekomen dat er door zorgverleners zaken werden opgepakt die al lang in de sociale basis opgepakt konden worden. Een voorbeeld is de formulierenhulp van Humanitas. Dit is zonde van de tijd en kosten die de inzet van de zorgverlener met zich meebrengt. Bovendien wordt de eigen kracht van de hulpvrager in dit geval niet versterkt. Daarbij is het ook belangrijk dat er goed naar het netwerk van de hulpvrager gekeken wordt en dat deze waar nodig versterkt wordt. • Dit is opleggen en niet vanuit samenwerkingsgedachte gedacht.

• Wel graag in overleg en graag ook vice versa: in het contract met Incluzio/sociaal domein partner ook opnemen hoe samengewerkt wordt met zorgverleners. • Dan moet je wel zorgen dat de zorgverleners weten wat er aan sociale basis is.

70

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | integrale dienstverlening

Stelling: Zorgverleners zijn onderdeel van het totale netwerk om een inwoner heen en stemmen hun hulp en ondersteuning hierop af. ik twijfel °˛ oneens

˜

˜ ˝˙

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

eens

• Niet te veel zorgverleners op dezelfde persoon. • Dit doen zorgverleners momenteel nog te weinig. • Het is van belang dat inwoners weten waar zij terecht kunnen maar uiteindelijk is een zorgverlener een passant en is het van belang dat de inwoner in zijn kracht wordt gezet. Samenwerking is van belang. • Dat is een hele belangrijke basis voor een duurzame hulpverlening. • Volgens mij gaat dat ver en het lijkt mij ook niet haalbaar. • Goede samenwerking en ‘de juiste hulp op de juiste plek’. • Dat lijkt me meer dan logisch. De inwoner staat centraal, niet de zorgverlener. • Ondersteuning van een zorgverlener moet een toevoeging zijn op dat wat er al is. En er moet voorkomen worden dat iets wat in de sociale basis opgepakt kan worden door de zorgverlener wordt overgenomen!

71

Aan het eind van de vragenlijst kregen netwerkpartners gelegenheid om een laatste opmerking of hartekreet achter te laten, of om nog een accent te leggen.

12

Resultaten

Wat wilt u ons nog meegeven? • Ik vond de informatieavond zeer geslaagd en verrassend hoeveel organisaties er waren. Je zou dat vaker moeten doen en dat per afzonderlijke plaats. • Maak het laagdrempelig met wel de noodzakelijke uitdaging voort overheid en cliënt. Het slechtste is dat er geen uitzicht (toekomst) voor cliënten zijn. • Durf te investeren in preventie, ook al loont het zichzelf niet direct. Kijk bij innovatie, of als je landelijk de boekhoudregels kunt aanpassen, dat je kosten die je maakt voor preventie kunt afschrijven over een periode van 40 jaar, net zoals je een investering in een gebouw over 40 jaar kan afschrijven. Dan ontstaat er ruimte in budget. Vermoedelijk moet dan wel eerst de fscale regels aangepast worden in Nederland. Maar dat zal elke gemeente helpen. En verder denk ik graag mee over programma’s gericht op waar mensen zelfvertrouwen kunnen opbouwen door middel van het organiseren van culturele activiteiten. • Complimenten voor de start van hoe de gemeente de aansluiting zoekt bij de bewoners. Wij zijn er nog niet, het is belangrijk om dicht bij de bewoner staan, uniek behandelen en minder bureaucratie. Wat nodig is nodig om mensen in hun kracht te zetten. Bedankt voor jullie inzet, maakt ons werk prettiger. • Heel erg fjn dat dit gedaan wordt en dat er input gevraagd wordt! Hopelijk kunnen jullie er iets mee.

• Ik vind het sowieso positief, dat Gemeente Rheden steeds meer haar inwoners betrekt bij beleid. Ga zo door!

72

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | wat wilt u ons nog meegeven?

• Focus op kansen en mogelijkheden, eerder dan op problemen en controle. • Probeer beleid eenvoudig te houden. Zorg dat het voor iedereen toegankelijk is door praktische handvaten te geven. Geef ze niet het gevoel dat ze nog meer moeten doen! Het is uw baan, maar wij doen dit vrijwillig (naast onze vaak fulltimebaan). En blijf groen en sociaal als gemeente. • Als er vragen zijn naar aanleiding van mijn antwoorden hoor ik dat graag. Wil graag positieve bijdrage leveren aan dit geheel. En heb een prachtig boek als aanbeveling: https:// www.democratieinuitvoering.nl/beleidsbubbel • Blijf een sociale gemeente. Zeker in deze tijden. Als er geen geld is dan oplossingen zoeken in andere verbindingen. • Betrek zoveel als mogelijk inwoners erbij. Niet alleen instanties. • Een opdracht voor de gemeente: laat iedereen zich welkom voelen in en bij de gemeente Rheden. Investeer op draagkracht! • Neem regie! Zoek afstemming met buurgemeenten. Zoek eenheid in ICT, in afspraken en in regelgeving. • Maak een systeem waarin inspraak van bewoners geborgd wordt. Maak van de gemeente een klantgerichte organisatie en bewaak of dit ook gebeurt. • Onze sportvereniging is goed op weg en kan en wil meer doen voor de twee dorpen. We merken dat Ellecom steeds meer doet maar dat De Steeg achterblijft. Daarnaast zouden we meer voor en met ouderen kunnen en willen doen.

• Ik vind het heel erg positief dat erop deze wijze aan de koers in het sociaal domein van de gemeente gewerkt wordt. Input van de mensen ‘on the ground’ zoals inwoners, zorgverle-

73

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | Wat wilt u ons nog meegeven

ners, sleutelfguren is hierbij heel erg belangrijk. Ik vond de avond erg interessant maar had graag wel wat meer tijd aan de tafels gehad. Verder is deze vragenlijst een goede aanvulling op de avond maar ik kan mij voorstellen dat hij wel erg moeilijk en lang is voor een vrijwilliger van bijvoorbeeld de voetbalvereniging. Moeilijk, omdat het over specifeke zaken gaat waar niet iedereen kennis van of ervaring in heeft. • Het lijkt me wenselijk dat het programma Samen Gezond Velp/Rozendaal 2030 geïntegreerd wordt in het koersdocument, waarbij de gezondheidsparagraaf van het koersdocument, volledig kan samenvallen met de ambities van project SGVR2030. Verder zou ik apart aandacht besteden aan de verantwoording om gezondheidsverschillen tussen wijken bestrijden met een wijkgerichte aanpak.

74

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden

BIJLAGE We blikken nog even terug

20 september zijn wij door Jan Latten meegenomen in de trends & ontwikkelingen in Nederland en specifiek in de gemeente Rheden.

Een korte weergave van de trends en ontwikkelingen van Jan Latten •

•

• • •

• •

Steeds meer mensen hebben een turbulente levensloop, zowel in de privésfeer als in hun werkzame leven. Inwoners met een minder bestaanszekere uitgangspositie zijn vaak zzp’er of hebben een flexbaan. Zij hebben vaak relatief hoge vaste lasten ten opzichte van hun inkomen. De kans dat schulden opgebouwd worden is dan groter. We zien een groei aan scheidingen en eenoudergezinnen in de privésfeer. De kansenongelijkheid tussen de verschillende bevolkingsgroepen neemt daardoor toe. De impact van scheidingen op gezinnen en kinderen is groot. Een heel groot deel van kinderen die hulp vanuit jeugdzorg hebben, komt voort uit scheidingen. Er zijn steeds meer inwoners die ‘alleen achter de voordeur zijn’ waardoor de kans op eenzaamheid toeneemt. Dat betekent ook dat er niet automatisch een mantelzorger aanwezig is om de eerste ondersteuning te verlenen als dat nodig is. Er worden minder kinderen geboren, waardoor vrienden en buren steeds belangrijker worden Naast de groeiende kloof in het kader van bestaanszekerheid groeit ook de gezondheidskloof tussen inwoners met een hoge en lage SES (sociaaleconomische status). Mentale en fysieke problemen, zoals obesitas, nemen toe bij mensen van alle leeftijden. Tegelijkertijd zien we wel dat inwoners de eigen gezondheid als goed ervaren en dat het welbevinden van jongeren nog steeds hoog is. We zien dat de verschillen in de wijken toenemen.

De veerkracht staat daar onder druk en daardoor ook de behoefte aan professionele ondersteuning . De ondersteuning vanuit de Wmo en jeugdwet ligt in Rheden hoger dan het landelijk gemiddelde en daardoor ook de uitgaven. Tegelijkertijd zien we dat het personeelstekort in deze sectoren toeneemt.

Adviezen van Jan Latten

Over de rol van gemeente geeft Jan Latten aan dat ze meer een coachende rol moeten gaan vervullen. Hierbij worden inwoners bijgestaan en geadviseerd bij hun (turbulente) levensloop, tegenslagen in het leven zullen er immers altijd zijn en horen erbij. Enkele adviezen die hij ook gaf, waren: • Zorg als gemeente dat vroegtijdig ondersteuning geboden kan worden bij (dreiging van) echtscheiding. • Kijk of je met elkaar een verschuiving van focus van Ik naar solidariteit kan bewerkstelligen. We moeten het samen doen (inwoners, vrijwilligers, professionals en overheid) in de context van de wijk. Andere woonvormen kunnen daarbij een oplossing bieden.

Opbrengst Wereld cafés

Tijdens het tweede deel van de avond hebben we via een wereld café gesproken over de trends en ontwikkelingen en de opgaven voor de komende jaren. Hieruit hebben we de volgende ‘rode draden’ gehaald. 1. We kunnen uit de gesprekken concluderen dat de trends en ontwikkelingen worden herkend, maar dat ze wel erg negatief werden geframed. Gesproken werd over ‘uitgaan van kansen en mogelijkheden die deze trends en ontwikkelingen bieden’. Want mensen zijn ook 75

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden bijlage

2.

3. 4. 5. 6. 7.

8.

flexibel en zoeken ook zelf naar nieuwe mogelijkheden. Houd als partners wel oog voor de inwoners in kwetsbare posities, want niet iedereen kan zich aanpassen aan alle trends en ontwikkelingen. Ga en vooral blijf met elkaar in gesprek en zorg (continu) voor verbinding. Luister naar de inwoners en andere partijen, vraag wat ze kunnen betekenen voor zichzelf en elkaar en sluit daar (als gemeente) op aan. Maak gebruik van ideeën en energie in de samenleving. En durf daarbij ook vaste structuren los te laten, of regelruimte te organiseren. En doe dit in de gemeente, in de wijken en ook met individuele inwoners. Regel voldoende tijd en ruimte om het gesprek te kunnen voeren. Organiseer met elkaar (inwoners, partijen en gemeente) laagdrempelige voorzieningen voor inwoners en dan met name de inwoners in kwetsbare posities. En faciliteer ook ontmoeting in bredere zin via activiteiten, sport, cultuur etc.. Wees proactief in het benaderen van inwoners om iets voor elkaar te doen en om inwoners in kwetsbare posities te bereiken (financieel, gezondheid, eenzaamheid). Basisvaardigheden zijn een rode draad die bij alle thema's aan bod komt. Geletterdheid, mentaal, fysiek, sociaal, financieel, digitaal en online. Investeer in de kracht/energie/ mogelijkheden en vaardigheden van de inwoners en wijken, in plaats van de gevolgen van problemen te compenseren met voorzieningen.

Dit mag ook ongelijk (meer investeren in de inwoners in kwetsbare positie). De volgende specifieke onderwerpen werden benoemd: a. Passende woningen b. Inzetten op ontwikkeling pedagogische vaardigheden van ouders c. Mentale gezondheid d. Inclusiviteit, iedereen mag meedoen e. Heb ook oog voor bepaalde groepen: i.Inwoners met beperking ii.Inwoners met verschillende culturele achtergronden iii.Maar met name in zijn algemeenheid inwoners in kwetsbare positie De opgaven mogen concreter → waar werken we naar toe?

Naast deze lijnen zijn er veel ideeën voor de uitvoeringsagenda genoemd. Deze ideeën zijn voor ons een waardevolle start voor de uitvoeringsagenda waarmee we, na vaststelling van het Koersdocument door de gemeenteraad begin 2024, graag met elkaar aan de slag gaan.

Waarmee moeten we ook rekening houden?

Naast de trends en ontwikkelingen, en de uitdagingen waarover wij met elkaar spraken, zijn er ook financiële ontwikkelingen binnen de gemeente Rheden zelf. De gemeente Rheden komt net uit een periode van financieel herstel, terwijl de volgende periode van financiële krapte alweer voor de deur staat voor nu en de komende jaren. Daarnaast neemt de schaarste op de arbeidsmarkt ook toe. Het koersdocument moet dan ook leiden tot keuzes over met welke opgaven we de komende jaren aan de slag gaan. Waar zetten we samen de schouders onder? En waar zetten we onze schaarse middelen op in? Welke gemeente willen we zijn, maar vooral ook kunnen we zijn?

76