Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden Het maatschappelijk middenveld reageert op verdiepende vragen

Interviews Citaten Infographics

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden Het maatschappelijk middenveld reageert op verdiepende vragen Onderzoeksbureau Opiniepijlers, 2023 In opdracht van de gemeente Rheden Samenstelling Reinder Boeve en Frank Bolder Graphics, ontwerp en opmaak Louman & Friso ontwerpbureau

Disclaimer Uitspraken, conclusies en aanbevelingen zijn gebaseerd op gesprekken met respondenten. Feiten, aantallen en cijfers zijn verwerkt zoals ze zijn genoemd in deze gesprekken en niet verder getoetst. Citaten worden opgenomen als het exemplarische voorbeelden zijn en als er over het betreffende onderwerp vergelijkbare opmerkingen zijn gemaakt. Leeswijzer diagrammen Bij een deel van de vragen kon gekozen worden uit meerdere antwoorden. In dat geval kan het percentage hoger zijn dan 100 procent.

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden Het maatschappelijk middenveld reageert op verdiepende vragen

Inhoud 1

Managementsamenvatting

2 Voorbereiding onderzoek en opbouw rapportage

6 9

Resultaten 3

Deelnemers aan het onderzoek

11

4

Trends en ontwikkelingen

13

5

Sociale basis

26

6

Bestaanszekerheid

37

7

Omkijken naar elkaar

42

8

Hoe kunnen we focussen?

48

9

Druk op de zorg

59

10

Leidende principes

66

11

Integrale dienstverlening

69

12

Wat wilt u ons nog meegeven?

72

Bijlage

75

1

Managementsamenvatting Dit online survey onder netwerkpartners van de gemeente Rheden heeft 86 reacties opgeleverd, met een ruime oogst aan inhoudelijke bespiegelingen op de Rhedense koers voor het sociaal domein. De respondenten zijn als betaalde kracht of vrijwilliger aangesloten bij 57 verschillende organisaties, van sportverenigingen, dorpshuizen en scholen tot welzijns- en huisartsenorganisaties. De meeste reacties kwamen uit de hoek van welzijn, maar ook zorg en sport/beweging zijn goed vertegenwoordigd onder de respondenten. Onder de respondenten waren ook ondernemers. In deze managementsamenvatting kijken we ‘door de oogharen’ naar de resultaten van dit onderzoek. Om een vollediger beeld te geven van wat er leeft onder netwerkpartners, volgt in de hoofdstukken hierna een weergave van alle inhoudelijke reacties. In het algemeen kunnen respondenten zich goed vinden in meer ‘samen doen’ als benadering van sociale en hulpvraagstukken. Verder is er steun voor de leidende principes die de gemeente hanteert in het sociaal domein. De partners zitten voor het grootste deel op één lijn met de gemeente. Wel gaat het in dit onderzoek regelmatig over verantwoordelijkheden en rolverdeling. Ook in een nieuwe koers voor het sociaal domein ligt er een duidelijke rol voor de gemeente, vinden netwerkpartners.

Stel dat de samenleving meer zelf aan de slag gaat met oplossingen, dan ligt er voor de overheid meer in het verschiet dan alleen een coachende en adviserende rol. Zoals iemand het verwoordt: ‘Er zijn zeker zaken die door de samenleving opgepakt worden, maar de gemeente is wel de motor erachter en niet alle doelgroepen worden bereikt vanuit de samenleving.’ De gemeente zal volgens een meerderheid een rol moeten houden

6

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden managementsamenvatting

bij inkomensondersteuning, een financiële bijdrage alleen vanuit het Rijk zou onvoldoende zijn. Respondenten herkennen de kijk die de gemeente heeft op de sociale basis in Rheden. Onder inwoners en in wijken (maar niet in alle) is er veel ‘zelfoplossend’ vermogen, respondenten hebben er voor een groot deel ook vertrouwen in dat inwoners dit aankunnen. Illustratief is de brede steun voor de stelling dat wijkbewoners een grote stem zouden moeten hebben in de inrichting van hun buurt. Ook voor ‘normaliseren’, oftewel het niet onnodig medicaliseren of problematiseren van problemen, is brede steun. Wel klinkt er meermaals de oproep om als gemeente te blijven aansluiten bij hulporganisaties en de samenleving, en om inclusiviteit in de samenleving te (blijven) bevorderen. Bij een onderwerp als re-integratie is een terugtrekkende overheid geen goed plan, vindt een meerderheid van de respondenten. Een gemeente zou meer moeten doen dan alleen begeleiding naar betaald werk. ‘Het is belangrijk dat mensen meedoen! In veel gevallen is het helpen naar betaald werk. Soms is dit - om wat voor reden dan ook - niet meer mogelijk. Kijk dan op welke manier iemand zijn steentje alsnog kan bijdragen.’ Netwerkpartners juichen het toe als de gemeente openstaat voor innovatie en nieuwe initiatieven.

Een voorbeeld dat we voorlegden was het delen van een woning door inwoners, anders dan volgens de klassieke gezinsbewoning. ‘Hier ben ik het helemaal mee eens’, laat iemand weten, om er meteen een nuttige wenk aan toe te voegen: ‘Het is wel belangrijk ervoor te zorgen dat er niet te veel mensen in een te kleine woning gaan wonen waardoor de gezondheid in gevaar komt of dat er over-

7

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden managementsamenvatting

last voor de omgeving veroorzaakt wordt.’ Wat meer verdeeldheid is er als het gaat over verminderde inzet op geïndiceerde hulp, ten faveure van inzet op preventie en het faciliteren van inwoners in de sociale basis. Enerzijds, zo stellen respondenten, zal er altijd geïndiceerde hulp nodig blijven, ‘maar het faciliteren van bewonersinitiatieven is minstens zo belangrijk’. Harde plafonds voor budgetten kunnen op weinig sympathie rekenen. Tweedeling zien we bij de vraag over de kosten voor het sociaal domein. Zou de gemeente die kunnen compenseren door minder in te zetten op bijvoorbeeld de openbare ruimte of recreatie en toerisme? Netwerkpartners vinden het lastig kiezen. Investeringen aan beide kanten is nodig, aldus een respondent die het dilemma schetst: ‘Er blijven altijd inwoners die geïndiceerde hulp nodig hebben. Dit kun je als gemeente niet zomaar afschaffen. Het is te makkelijk om alles op de maatschappij te gooien. Wanneer je een gebroken been hebt wordt ook niet gezegd dat je het maar op eigen kracht moeten oplossen.’ De netwerkpartners die meededen aan dit onderzoek zijn het voor een groot deel eens met de weg die de gemeente Rheden inslaat in het sociaal domein. Ze waarderen het dat de gemeente uitgebreid gelegenheid biedt om mee te praten over dit onderwerp.

De meeste respondenten zien de meerwaarde van een gemeenschap die nog meer op eigen benen staat – maar ondertussen zien ze ook in de toekomst een duidelijke rol van de gemeente als regisseur, verbinder, meedenker en investeerder.

8

2

Inleiding

Voorbereiding onderzoek en opbouw rapportage Op 20 september kwamen netwerkpartners van de gemeente Rheden bijeen in restaurant de Ruif in Rheden. Met als doel een kennisuitwisseling over trends en ontwikkelingen in het sociaal domein. Demograaf Jan Latten leidde het onderwerp in, waarna de genodigden uit het Rhedense maatschappelijk middenveld in groepen spraken over thema’s als bestaanszekerheid, gezondheid, de sociale basis en wijkaanpak. Het besprokene dient als input voor het koersdocument sociaal domein waar de gemeente aan werkt. Bijlage 1 is een weergave van de bijeenkomst. Vervolgens hebben alle netwerkpartners in de gemeente – al dan niet aanwezig op 20 september – via email een uitnodiging gekregen om onze verdiepende vragenlijst in te vullen. Deze had tot doel om nog meer praktijkkennis te genereren over de belangrijkste uitdagingen in de gemeente Rheden als het gaat om maatschappelijke en sociale ontwikkelingen. Op deze manier kunnen netwerkpartners de koers voor het sociaal domein mede vormgeven. De vragen gingen onder meer over de rolverdeling tussen maatschappelijk middenveld, inwoners en de gemeente, en over prioritering van opgaven. De mail is zoveel mogelijk aan personen binnen organisaties gericht. De vragenlijst hebben wij begin oktober in samenwerking met de gemeente ontwikkeld. Gemeente Rheden leverde ons suggesties voor stellingen.

De vragenlijst behandelt achtereenvolgens deze onderwerpen: trends en ontwikkelingen, sociale basis, bestaanszekerheid, omkijken naar elkaar, hoe we kunnen focussen, druk op de zorg, leidende principes in het sociaal

9

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden voorbereiding onderzoek en opbouw rapportage

domein, integrale dienstverlening. Verspreid door de vragenlijst zijn er 14 stellingen opgenomen. Hier konden respondenten op reageren met vaste antwoordmogelijkheden (eens/oneens/ik twijfel) en daarnaast was er telkens ruimte voor een toelichting. De vragenlijst bevatte verder gesloten vragen met telkens gelegenheid om het antwoord toe te lichten, en open vragen. De mix levert een rijk beeld op: de antwoorden geven een inkijkje in de houding van netwerkpartners ten opzichte van mogelijke beleidskeuzes én hun motivering hierbij. Er reageerden 86 personen, van 57 verschillende organisaties die in de gemeente actief zijn. Of het nu betaalde krachten zijn, ondernemers of vrijwilligers, alle respondenten zijn (zeer) betrokken personen in het maatschappelijk middenveld van Rheden. Alle reacties kunnen van waarde zijn voor het koersdocument. Het is aan de gemeente Rheden om antwoorden te wegen. Daarom kiezen we ervoor hun antwoorden bij toelichtingen en de open vragen vanaf hoofdstuk 3 zoveel mogelijk 1 op 1 weer te geven in dit rapport. Hierbij filteren we wel dubbelingen en algemeenheden eruit, en clusteren we argumenten naar aard van het onderwerp. De data uit de gesloten vragen presenteren we als graphics.

10

3

Resultaten

Deelnemers aan het onderzoek Op welk terrein is uw organisatie actief? Als het er meer zijn: kies de 2 belangrijkste. een ander werkveld cultuur ÿnanciën en/of inkomen

onderwijs

°

ˇ

˛˜

welzijn ˙˘

˜

˛˙

˜ˆ ˛˝

zorg

˜°

gezondheid

sport en beweging

Ik ben: ondernemer ˜

professional met dienstverband bij een organisatie

11

˜°

˜

˜˛

vrijwilliger bij een organisatie

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden deelnemers aan het onderzoek

Respondenten gaven aan dat ze aangesloten zijn bij de volgende organisaties (op alfabetische volgorde): 1.

Aeres

18. Inloophuis Dieren

39. Soerens Belang

2.

ANNEYOGA

19. Innoforte

40. Spanso55 in Spankeren

3.

Bibliotheek Veluwezoom /

20. IrisZorg Preventie

41. Sport en spelvereniging

Cultuurbedrijf RIQQ

21. ISVA

Burennetwerk Velp Zuid

22. MEE Plus, regio Gelderse

4.

(en Buurtklusbedrijf in

Poort

‘De Rikketikkers’ 42. Stichting De Boei Dieren 43. Stichting de Elleboog Velp

oprichting)

23. MKC Anne Frank

5.

Buurthuizen

24. MVT Rheden Rozendaal

6.

Buurtzorg

25. NIO

45. Stichting Lokaal Rheden

7.

COSBO

26. Ons Raadhuis Velp

46. Stichting Stoer

8.

De Poort en Adviesraad

27. Onze Huisartsen

47. SUN Rheden

Sociaal Domein

28. Ords

48. Titus Brandsma College Velp

De Rhedense rollers

29. PCBO Rheden

49. TV Beekhuizen

10. Delta Scholengroep

30. PFC Rheden

50. TV Dieren (tennis en padel)

11. Driestroom

31. Pro Persona

51. v.v. Dierensche Boys

12. EenPlus

32. Rhedens Dorpsbelang

52. Velpse Korfbalclub Sios’61

13. Entrea Lindenhout

33. RIOzorg

53. Vluchtelingenwerk

14. Fredericusschool en

34. SC EDS

54. Voeding met Visie Velp

Roncallischool

35. sc Rheden

55. Volleybalvereniging WiWiKA

15. GGD

36. sc Veluwezoom (voetbal)

56. vv pinkenberg

16. Humanitas

37. Scholengroep Veluwezoom

57. Wijkplatform DiNO

17. Incluzio Rheden

38. SchuldHulpMaatje

9.

12

44. Stichting Gym & Turnen Arnhem

Respondenten kregen enkele stellingen voorgelegd over trends in het sociaal domein. Daarbij ging het over ‘samen doen’. Via een open vraag vroegen we om de belangrijkste ontwikkelingen, bezien vanuit

4

de organisatie van de netwerkpartner.

Resultaten

Trends en ontwikkelingen Stelling: Er moet een verandering komen in de benadering van sociale en hulpvraagstukken, waarbij het 'samen doen' in de wijk belangrijker wordt dan de individualistische benaderingswijze.

ik twijfel °°

oneens

˜

˜ ˛˜

eens

Argumenten rondom de ‘samen’-benadering & maatwerk • Alle partners rond een gezin zouden samen moeten optrekken, bijvoorbeeld de school, wijk, vereniging, zorgpartners. • Het is én samen én individueel, maatwerk. Samen waar het kan, individueel waar het nodig is. • Het is van belang om het samen doen te bevorderen, maar zo ook naar de unieke persoon te kijken wat het nodig heeft. • Daar waar je iets in gezamenlijkheid kan oppakken, moet je dat zeker niet nalaten. Daarnaast hebben mensen ook individuele problemen.

13

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

• Hulpvragen moeten door de juiste zorg- en hulpverleners worden opgepakt, uitgaande van de zorgvrager. Een multidisciplinaire en domein-overstijgende aanpak wordt steeds belangrijker, waarbij er wel ruimte moet blijven om ook 1 op 1 te kijken naar wat iemand nodig heeft. Dus een en-en benadering - collectief en wat individueel moet dat ook mogelijk maken. Soms is de 1 op 1 aanpak ook nodig om de drempel naar de verbinding met het dorp en anderen te nemen. Dit kan hand in hand gaan, maar dit proces is voor iedereen wel anders. Geen ‘one size fts all’. • Waar het samen kan is mooi. Echter heb je wel met draagkracht en draaglast te maken. Soms moet je eerst insteken op het individu om te komen tot ‘samen’. • Niet alle statushouders kunnen direct voldoende deelnemen in de maatschappij. De kans is groot dat een deel altijd individuele begeleiding moeten hebben. • We zijn het ‘samen’ in onze maatschappij een beetje kwijtgeraakt. Dit betekent onder meer dat ieder op zijn eigen terrein het wiel aan het uitvinden is en het lastiger is om sociale cohesie te bewerkstellingen. Je verantwoordelijk voelen voor de ander en de omgeving kun je bevorderen door meer samen te doen. • Ja, ‘wij’ is altijd goed. Het gaat om een groep en onderdeel zijn van een groep. • Ik vind het nog een beetje vaag wat wordt bedoeld met ‘individualistische benaderingswijze’.

In het algemeen: een vraagstuk heeft veelal veel meer dimensies, diepere lagen en achtergronden dan de eerst voorliggende vraag doet vermoeden. (Dat is meestal een ‘symptoom’-vraag). Dat, gecombineerd met het besef dat degene met de hulpvraag zo goed mogelijk zelf de regie krijgt en houdt, maakt samendoen zeker belangrijk!

14

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

Argumenten over de rol van inwoner(s) en het sociale netwerk • Het is belangrijk dat initiatieven vanuit de mensen zelf kunnen komen in plaats van dat ze worden ‘opgelegd’. Een faciliterende en verbindende overheid kan daarbij helpen. • Door de individualisering worden ouderen steeds eenzamer. Het is fjn als er een sociaal vangwerk zal zijn. • Om samen te werken moeten mensen wel eerst een eigen keuze maken hiervoor. • De afgelopen periode heeft wel bewezen dat de toenemende individualisering een foute ontwikkeling is.

Argumenten over de rol van de wijk • In sommige wijken leeft men langs elkaar heen, dus kunnen enkele wijkevenementen op jaarbasis meer saamhorigheid teweegbrengen. • Het is goed dat mensen (meer) naar elkaar gaan omzien en elkaar dichtbij ondersteunen. Echter dit moet niet als een verplichting gaan voelen. In veel straten wordt er al goed naar elkaar omgekeken wanneer er een situatie ontstaat waarbij iemand hulp nodig heeft. Deze spontaniteit is belangrijk en blijft m.i. alleen behouden als er niet meer dan dat van de omgeving verwacht wordt dan wat er al gebeurt. Uiteraard kun je mensen wel inspireren om eventueel meer voor elkaar te doen. In wijken/straten waar nog weinig sociale cohesie is het allereerst belangrijk dat mensen elkaar beter leren kennen. Ik ben van mening dat als je elkaar groet en kent je veel eerder naar elkaar gaat omkijken. Sociale en hulpvraagstukken zoveel mogelijk collectief oppakken is heel belangrijk.

15

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

• Dan moet je wel een duidelijke visie hebben, bijvoorbeeld de ouderen wel of niet clusteren. Bij niet clusteren kunnen jongeren uit de buurt behulpzaam zijn, bij clusteren niet. • Ik twijfel omdat ik niet weet of de wijk het juiste uitgangspunt is. Ik denk eerder aan scholen en verenigingen. • Ik vul in voor een wijk in Spankeren. Spankeren heeft veel verenigingen verhoudingsgewijs. Daardoor is er al meer cohesie, maar het kan natuurlijk altijd beter. • Goed om te kijken hoe scholen, gebouwen van scholen en de omgeving van scholen ook door de wijk ingezet kunnen worden.

Argumenten over de rol van vrijwilligers • Het is een trend om alle hulpverlening zoveel mogelijk bij de omgeving te leggen, vaak goedwillende amateurs die vollopen met allerlei verantwoordelijkheden en die niet slechts in een enkel geval leiden tot overbelasting van de vrijwilliger.

Argumenten over de rol van professionals • Het wordt te professioneel en afstandelijk ingestoken. Dit hoort er wel bij, maar zo mis je veel kansen. • Meer samenwerking en inzet van eigen netwerk zorgt voor een duurzame ontwikkeling. Echter is het daar vaak te ingewikkeld voor waardoor professionele zorg als snel ingezet moet worden. • Werken vanuit samenlevingskracht werkt beter. En er zijn minder gelden/professionals om überhaupt het werk aan te kunnen.

16

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

• Betrek en faciliteer mensen in plaats van over hun rug dingen te organiseren. • Op alle vlakken samenhangende zorg en welzijn leveren. Benoem een regie- of casemanager bij multi-complexe zaken. Let wel op dat we geen nieuwe functies creëren. Bestaande organisaties zouden deze functie in gezamenlijkheid laten uitwerken. Dat is de opdracht! • Volgens mij kan je overal terecht met je hulpvraag. Misschien moeilijk om het juiste loket te kiezen voor sommige mensen. • Buurtzorg heeft een eigen visie en benaderingswijze, deze willen wij als individu ook uit blijven stralen. • Kinderen en jongeren samen van elkaar laten leren hoe zij problemen ervaren en samen eruit kunnen komen. • Ik vind het nog een beetje vaag wat wordt bedoeld met ‘individualistische benaderingswijze’. In het algemeen: een vraagstuk heeft veelal veel meer dimensies, diepere lagen en achtergronden dan de eerst voorliggende vraag doet vermoeden. (Dat is meestal een ‘symptoom’-vraag). Dat, gecombineerd met het besef dat degene met de hulpvraag zo goed mogelijk zelf de regie krijgt en houdt, maakt samendoen zeker belangrijk!

17

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

Stelling: De gemeente is adviseur en coach voor de samenleving. De samenleving creëert voor problemen en zorgvraagstukken zelf oplossingen.

ik twijfel °˛

°˜

eens

˜

˜˜ oneens

Argumenten pro: • Oplossingen moeten van binnenuit komen, eventueel met professionele begeleiding. • De gemeente zou inderdaad een ondersteunende rol moeten spelen en goed moeten luisteren wat inwoners zelf zouden willen • Bij problemen is er soms behoefte aan sturing (coaching), niet alles kan vanuit zelfredzaamheid opgelost worden. • Actief onder eigen regie en met steun waar nodig. • Ja, meer ruimte om vraagstukken bij inwoners zelf neer te leggen. Dit betekent ook meer ruimte voor inwoners om met oplossingen te komen of iets op hun manier te mogen doen. Dit is een andere werkwijze en vraagt om een andere opstelling vanuit de gemeente. Minder bepalend- wel meedenken hoe dingen mogelijk gemaakt kunnen worden. De gemeente is dan ondersteunend aan de oplossingen van inwoners want

18

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

zij hebben wel (soms) hulp en ondersteuning nodig. • Gemeente kan wel als coach/adviseur fungeren, maar als partijen er niet uitkomen is het belangrijk dat iemand de eindverantwoordelijkheid neemt en krijgt. • De overheid is niet overal de oplossing (meer) voor. Daarnaast moet je vertrouwen hebben in inwoners zelf. • Wat mij betreft geven de volksvertegenwoordigers daar per onderwerp invulling aan. Wel een voorkeur voor zo mogelijk zelf laten oplossen door de hulpvragers.

Argumenten contra: • Samen moeten we het doen. Vaak willen we wel, maar zijn de fnanciële middelen te beperkt om iets goed neer te zetten. • Er kan heel veel vanuit de samenleving, maar daar moeten dan wel fnanciële middelen, minder regeldruk en waardering vanuit de gemeente tegenover staan. Er blijven echter altijd vraagstukken die je niet aan de samenleving kunt overlaten. • De gemeente kan meer rollen hebben. Aanjager, facilitator, ontwikkelaar, uitvoerder en ook die rollen moeten kunnen aannemen. De gemeente moet kunnen schakelen tussen diverse rollen. De gemeente maakt gebruik van kennis en expertise uit de samenleving om tot oplossingen te komen en neemt verschillende rollen aan. De ene keer neemt de gemeente de regie, de andere keer geeft de gemeente de regie aan de samenleving (groep bewoners/ organisaties). • Soms kan de samenleving dit niet oplossen en heeft een gezin meer professioneel hulp nodig. • De maatschappij is veel te complex, mensen weten niet meer hoe zij hun zorgen op kunnen lossen en netwerk is niet stabiel genoeg.

19

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

• Niet iedere burger kan deze taak en vrijheid aan, en dan is het prettig dat de overheid de lijnen uitzet. Waarbij geluisterd is naar wensen en behoeften. • Ik zie de gemeente momenteel niet als adviseur en coach. Ze staan te ver af van de bevolking en de problematieken die er spelen. • Dit thema is te groot om over te laten aan de samenleving. Dit soort grote zorgtransities vragen beleid, sturing &inbreng van gremia, fnanciën en VISIE. • We moeten het met elkaar doen; inwoners en professionals samen. • Ik denk dat er meer sturing en kader nodig is. • De gemeente heeft een belangrijke rol bij oplossingen. Met deze stelling blijft het zij en wij. • De samenleving kan bijvoorbeeld geen overlast gevende mensen die in je wijk wonen aanpakken. De gemeente is juist regiehouder. • De overheid creëert zelf veel problemen. De gemeente moeten dienen en faciliterend zijn. Zodat mensen zelfredzaam kunnen zijn. • De samenleving kan dat niet alleen, er is ook regie en facilitering nodig. • Het is niet altijd mogelijk dat de samenleving oplossingen heeft voor zorgvraagstukken. In het geval van complexe/ specialistische zorgvraagstukken is het belangrijk dat de regie op 1 plek, in dit geval de gemeente, ligt.

20

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

Argumenten waaruit twijfel blijkt: • Dat klopt wel, echter is niet iedereen uit de samenleving even handig in het vinden van de juiste weg. • Dat de gemeente een coach/adviseur is ondersteun ik maar lang niet alle vraagstukken kan de samenleving zelf oplossen. Zoals de krapte op de woningmarkt. • De gemeente is veel meer dan coach of adviseur. Als in bepaalde wijken allemaal mensen wonen met problemen is het niet akkoord om die problemen terug te leggen in die wijken. Draagkracht en draaglast moeten wel in balans zijn. • Dit kan bij een grote groep mensen. Een kleine groep zal echter altijd hulp nodig hebben bij het bedenken en vinden van en kunnen aansluiten bij die oplossingen. • Voor sommige zaken zal dit gelden maar voor bestaanszekerheid zijn toch woningen nodig en gezondheid en vitaliteit zal ook door sportverenigingen opgepakt moeten worden, die niet alleen van de contributie kunnen bestaan. • Dit ligt in het midden. Gemeente heeft zowel de mensen als de fnanciën om zaken op te pakken. Er moet echter welk commitment zijn vanuit het veld. Als gemeente aan een spreekwoordelijk door paard trekken is onnodig • Ja en nee, er zijn zeker zaken die door de samenleving opgepakt worden maar de gemeente is wel de motor erachter en niet alle doelgroepen worden bereikt vanuit de samenleving. • Idealiter zou ik het ermee eens zijn, maar de realiteit is dat dat een utopie is.

Als beide partijen beter naar elkaar luisteren, kan het maximale bereikt worden. • Ligt grotendeels aan een duidelijke visie. Schep mogelijkheden dat de samenleving oplossingen kan bieden.

21

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

Wat zijn volgens u - en bezien vanuit uw organisatie - de komende jaren de belangrijkste ontwikkelingen? Omschrijf dit in een paar zinnen.

Over verenigingen • Het verenigingsleven staat onder druk (onder andere door te weinig vrijwilligers, of ze hebben geen tijd), doelstelling is om dit te blijven koesteren. In de Nederlandse cultuur is (was) dit een enorme ondersteuning bij de ontwikkeling van de jeugd. • Het aanbieden voor ruimtes aan allerlei bijeenkomsten is belangrijk, zoals sporten, cursussen, denksporten en nog veel meer.

Over de rol van de gemeente • Het is van groot belang dat medewerkers van de gemeente de inwoner als klant centraal stellen en beter met elkaar communiceren. • Dit moet allemaal in samenhang bekeken worden en op maat. Een mooie ontwikkeling zou een maatwerkaanpak per wijk zijn.

Over (mentale) gezondheid en welzijn • Mensen uit hun isolement halen en proberen hen meer levensinhoud te geven, betaald of onbetaald als vrijwilliger. • Hoe de thuiswonende ouderen zo lang mogelijk veilig thuis kunnen wonen. Dat gaat over gezondheid, vitaliteit, zelfredzaamheid en sociale redzaamheid. • Bewustzijn stimuleren dat je zelf een bijdrage kunt leveren aan jouw welzijn, dus meer zichtbaarheid rondom activiteiten op het gebied van welzijn. Van daaruit ontstaat een positie-

22

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

vere kijk op het leven en meer weerbaarheid, wat nodig is in deze onzekere tijden. • De eerstelijns diëtistzorg staat onder druk; de vraag neemt toe en wordt complexer, terwijl er minder zorgpersoneel zal zijn. Dat vraagt een andere (domein overschrijdende) aanpak en meer preventie. • Vitaliteit: sport, bewegen en spel staat onder druk. Zeker voor oudere doelgroepen. Daarnaast inclusie. Dat is nog lang geen vanzelfsprekendheid. En uiteraard sociale cohesie. Zorg dicht bij mensen voor de juiste dingen. • Begin zo jong mogelijk (vanaf de eerste 1000 dagen) met bewustwording van alle inwoners. Hoe bewuster de inwoners worden hoe meer er ‘vanzelf’ gaat worden geregeld: fexibel, kostenefectief en regelluw. • Wij waren niet aanwezig op 20 september, maar onze voornaamste doelstellingen zijn en blijven: de mentale, sociale en fysieke gezondheid van onze leden te stimuleren. Dit proberen te verwezenlijken door voor onze doelgroep bijeenkomsten te houden die divers en relevant zijn. Simpel gezegd: onze leden moeten met plezier en graag naar de bijeenkomsten gaan. Voor nu en in de toekomst.

Over sociale basis • Digitalisering neemt verder toe met risico op meer eenzaamheid en burgers die vervreemd raken. Als tegenhanger daarvan zal de behoefte toenemen aan plekken waar je elkaar kunt ontmoeten, waar je aan een mens een vraag kan stellen. De trend is enerzijds meer afstandelijkheid (onbereikbare overheid, bank, bedrijven die alleen digitaal communiceren), anderzijds de beweging dat er nieuwe loketten gaan ontstaan voor mensen en dat dat gaat groeien, zoals in de bibliotheek.

23

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

• Wat wij met name zien is een groei van het aantal ouderen, jongeren die moeilijk aan woonruimte kunnen komen, maar we zien ook een gezonde ontwikkeling van weer meer oog voor elkaar, de behoefte om dingen samen te doen en elkaar te helpen. Zorgwekkend is dat veel ouders allebei veel moeten werken om het allemaal fnancieel te kunnen redden. • Scheidingen en eenoudergezinnen leiden ertoe dat ouders steeds minder tijd hebben voor de kinderen die daardoor steeds meer ‘van het padje afraken’. • Een maatschappij die steeds ingewikkelder en digitaler wordt en de kloof die dit veroorzaakt voor de doelgroepen waarvoor MEE actief is. De zoektocht naar goede aansluitende ondersteuning wordt heel moeilijk. • De zorgvraag zal de komende jaren verder toenemen, met vermindering van zorgcapaciteit. De beschikbare zorgcapaciteit is nu al knellend, met name bij wijkverpleging en huisartsen. Een van de oplossingen ligt in het vergroten van gezondheidsvaardigheden van inwoners en het versterken van zelfzorg/samenzorg. Een belangrijke ontwikkeling is om dit goed van de grond te krijgen in een wijkgerichte aanpak, met participatie van inwoners en in nauwe samenwerking met de activiteiten rond het versterken van de sociale basis.

Over bestaanszekerheid • Bestaanszekerheid voor gezinnen is belangrijk. De stress die oploopt zorgt voor meer multiproblem situaties. • Het bespreekbaar maken van bestaanszekerheid van onze deelnemers is steeds belangrijker. Wat hebben ze nodig om die zekerheid voor elkaar te krijgen en te behouden? • Wijkgerichte samenhang creëren in zorg en welzijn. In contracten zou je altijd moeten opnemen dat er alleen in samen-

24

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | trends en ontwikkelingen

hang zorg en welzijn geleverd mag worden. Key perfomance indicator is dan: je werkt samen in een wijknetwerk van zorg en welzijn. • Het wegvallen van verbindingen voor mensen in kwetsbare positie is een belangrijke ontwikkeling – naar aanleiding van een beperking en/of een life event. Dit zorgt voor fnanciële kwetsbaarheid en het vraagt om het vinden van veerkracht om hiermee om te gaan. • Bestaanszekerheid zal onder druk staan. De mentaliteit is veranderd in de samenleving. Vrijwilligers zijn moeilijk te krijgen. Iedereen is druk en niet iedereen kan een vereniging besturen of wil de verantwoordelijkheid dragen.

25

Bij vragen over de sociale basis ligt de focus op ‘normailiseren’: het niet onnodig problematiseren of medicaliseren. Hoe pakken partners dit aan, welke samenwerking is mogelijk en welke rol heeft de gemeente?

5

Resultaten

Sociale basis Stelling: Het mag af en toe ook best wat minder goed gaan met iemand. Afwijkingen van het 'gemiddelde', incidenten en mindere periodes moeten we niet onnodig problematiseren of medicaliseren. (Dit noemen we normaliseren.) ik twijfel °˛ oneens

˜

˜ ˝°

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

eens

• Er zullen altijd pieken en dalen zijn. • In Nederland staan we bovenaan wat betreft ‘etiketteren’, diagnoses worden gebruikt om te legitimeren dat de jongere hoger moet presteren. Laat het kind kind zijn, iedereen moet zich in zijn eigen tempo ontwikkelen. Niet iedereen hoeft naar de HAVO, VMBO is ook zinvol. • Als er dan eindelijk een professionele begeleider op een inwoner wordt ingezet, dan blijken er opeens meer problemen dan de inwoner zelf inschat. Geef de ruimte aan de inwoner en laat hem zelf meedenken over oplossingen en houdt niet te star vast aan allerlei regeltjes. Maatwerk is het kernwoord

26

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

van de transities 2015 maar rigide uitvoeren van de regeltjes is in Rheden te vaak het geval. • Ieder mens is uniek, het denken in ‘hokjes’ en ‘gemiddelden’ helpt vaak niet. Goed luisteren is beter dan problematiseren of medicaliseren. • Het is van belang om het leven te normaliseren, niet alles verloopt perfect. Mensen moeten op hun eigen inzet en kracht leren vertrouwen. Tenzij er echt sprake van complexiteit van de problemen, dan kan ik mij voorstellen dat mensen hulp nodig hebben. • Er gebeurt veel in de levens van mensen, echter loopt het soms zo hoog op dat er wel een professionele oplossing voor nodig is. Problemen zijn vaak te complex! • Soms zit het mee, soms zit het tegen. Het hoort erbij, belangrijk om het binnen de gezonde proporties te houden in plaats van het op te blazen. • Het is heel normaal dat het soms niet gaat. Dat hoeft zeker niet gelijk een probleem te zijn. Ga uit van de kracht van de mens. • Mee eens en toch pleit ik ervoor om die incidenten wel te zien en zo nodig vroegtijdig bij te sturen om erger te voorkomen. • Het is samen kijken naar hoe het voor iedereen zo goed mogelijk kan. • We moeten af van een ‘maakbaar’ leven. Steun waar nodig, loslaten waar het kan. • De persoon in kwestie bepaalt zelf wat op welk moment wenselijk en acceptabel is. • We hebben als samenleving steeds meer moeite met het accepteren van pijn en lijden.

Geluk en maakbaarheid hier-

27

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

van lijken meer de norm te zijn en social media bevestigt dit beeld. Er mag meer ruimte komen om met elkaar de ‘lastige dingen van het leven’ te delen. Echter dit gaat niet vanzelf in de samenleving waar individualisme foreert en waar we zijn gaan geloven in de maakbaarheid van je eigen geluk. • Volgens mij moet je streven naar een 10 wat betreft je sociale basis. De vraag of wij met een 6 of 8 genoegen nemen mag wat mij betreft niet aan de orde komen. • Hierbij helpt een luisterend oor van de overheid. • Het hangt er helemaal van af op welk gebied en wie het betreft. Ik vind dit een te algemene vraag om er goed antwoord op te kunnen geven. We zijn samen verantwoordelijk voor een goede samenleving. • Het kan niet altijd goed met je gaan en door de normalisering van de mindere periodes word je weerbaarder en kom je daar vaak sterker uit. • Bij indicatie moet je goed kijken wat echt nodig is en niet alles geven als men overvraagt.

28

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

Partners in de sociale basis (school, sport- en cultuurverenigingen, maatschappelijk werk, buurtcoaches) kunnen bijdragen aan het normaliseren van zorg, hulp- en ondersteuningsvragen. Welke van onderstaande antwoorden is van toepassing voor u? ik heb hier (nog) geen rol in ˛˝

˜ ik zou meer kunnen doen

˙°

ik en mijn organisatie doen al wat we kunnen

˜°

Wat nodig is om meer te kunnen doen aan normaliseren: • Een plek waar iedereen uit het dorp Rheden naartoe kan, elkaar kan ontmoeten en zich welkom voelt. Ook is het belangrijk dat mensen met een ondersteuningsvraag bij de bestaande plekken kunnen meedoen. Als mensen mét en zonder ondersteuningsvragen elkaar overal ontmoeten wordt het al genormaliseerd. • Meer tijd (formatie), meer samenwerking, scholing medewerkers, structurele middelen in plaats van tijdelijke middelen. • Nog meer samenwerken met sociaal domein en meer van elkaars mogelijkheden op de hoogte zijn. • Professionals uit wijkteams. • Vrijwilligers. • Wij zouden graag samen met Pro Persona trainingen bieden

29

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

aan vrijwilligers en inwoners in het signaleren en beter leren omgaan met mensen die anders zijn. • Een beter beeld wat de vraagstukken zijn in de dorpen Ellecom en De Steeg. • Leren signaleren, weten waarheen je kunt verwijzen, handvatten om zelf te kunnen helpen. • Meer personeelskracht en dan nog meer samen op poten zetten met netwerkpartners in de wijk, denk aan collectieve voorziening preventief GGZ, meer aandacht voor community school. • Wijknetwerken voor zorg en welzijn.

Waarom respondenten (nog) geen rol hebben in normaliseren: • Ik heb geen capaciteit, en geen belangstelling. • Omdat mijn praktijk kleinschalig is. Uiteraard doe ik alles eraan, om mijn cursisten waar nodig bij te staan en te helpen. • Omdat we hier geen actief beleid in voeren. Onbewust zullen we zeker bijdragen maar dat is niet direct de doelstelling van de vereniging. • Omdat we hiervoor nog nooit zijn benaderd door de professional. In ons geval gaat het om Sport in Rheden.

Welke rol zou de gemeente moeten spelen bij het normaliseren?

Over verbinding/samenwerking: • Elkaar op de hoogte houden over problematieken. Alleen je komt dan vaak in de knel door de wet op de privacy.

30

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

• Laagdrempelige hulp in kunnen zetten en mensen meer met elkaar kunnen verbinden. Meer korte lijntjes en niet te veel op afstand blijven. • Ik denk dat buurtcoaches, en maatschappelijk werk baat hebben bij ruggenspraak van de gemeente en eventueel steun, mocht het nodig zijn. • Verbinden en een goede sociale kaart opstellen: we moeten elkaar kunnen vinden. • Deze boodschap uitdragen zonder mensen weg te zetten. Dus wel een bedding faciliteren voor deze mensen. Denk aan plekken als Werk aan de Winkel, plekken via Incluzio, maar ook andere plekken waar mensen kunnen ontdekken wat voor hen van waarde is, in gesprek kunnen met anderen, veerkracht versterkt kan worden - denk ook aan herstelacademies of Vitale Verbindingen of Stadskamer (Doetinchem). • In gesprek met partners in de sociale basis aandacht hiervoor vragen. En bij voorkeur onderdeel van de subsidierelatie laten zijn. Onderdeel van screening laten zijn.

Over regie: • Meer betrokken zijn en regie nemen wanneer dat nodig is. Mensen met elkaar verbinden en korte lijnen uitzetten. Soms ook meekijken in het werkveld wat er gebeurt.

Over fnanciën: • De middelen beschikbaar stellen om de inwoner zo lang als mogelijk zelf(standig) te laten functioneren. • Faciliteren (meerjarige fnanciële ondersteuning ter bekostiging huisvesting en personele lasten). En het mede organiseren van een samenhangend netwerk voor ouderenzorg.

31

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

Over educatie/training: • Train vrijwilligers hiervoor. • Herstel de ondersteunende visie met Positieve gezondheid als ingangsgesprek, ook naar inwoners toe. Zorg voor scholing en training voor alle medewerkers in zorg en welzijn, liefst gezamenlijk en niet per zorgsoort. Ook tussen zorg en welzijn-medewerkers meer samenhang creëren door lokale scholing en training. Verplicht dit voor zorgbedrijven die je contracteert.

Over informatie/voorlichting/communicatie: • Campagnes voeren/bewustwording. Organisaties zou je ook fnancieel in staat moeten stellen om preventief te werken (een lange tijd te durven investeren aan de voorkant om aan de achterkant - jaren later - kosten te besparen). • Ervoor zorgen dat er niet nog meer bureaucratie bijkomt, maar via een goed handvat informatie aanleveren, zodat het uitvoerbaar is. • In kaart brengen wat er speelt, trends volgen en open staan voor de ideeën en hulpvragen.

Over ondersteuning: • De vraag is überhaupt of we wel zouden moeten normaliseren. Ik vind het belangrijk dat alles wat mensen nodig hebben om te kunnen functioneren binnen de gemeente/ maatschappij op een laagdrempelige manier toegankelijk zou moeten zijn. De gemeente kan haar inwoners daarbij helpen, al dan niet in samenwerking met sociale en maatschappelijke partners. • Zich als gelijke zien voor de mensen die hulp nodig hebben.

32

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

Die gat is nu te groot waardoor de mensen dit niet/moeilijk gaan accepteren van de gemeente. • Meer aansluiten bij de inwoner. Het is heel menselijk dat het soms even niet gaat. We moeten problemen niet groter maken. Maar er wél oog voor hebben.

Overig: • De gemeente heeft een voorbeeldfunctie naar andere partijen. Zij zouden inwoners moeten benaderen als mens en niet als probleem. • Laten horen en zien hoe belangrijk je de inclusie van iedereen vindt. Mensen met dementie, mensen met psychische kwetsbaarheid, mensen met andere culturele achtergrond, iedereen hoort erbij en moet mee mogen en kunnen doen. Elkaar ontmoeten, zien en begrijpen is hierbij essentieel. • Faciliteren dat de vrijwilligersorganisaties hun taken naar behoren kunnen uitvoeren.

Welke mogelijkheden tot normaliseren zijn er volgens u? Welke samenwerking is hiervoor nodig? • Wij vangen als volksclub veel jongeren op met problematieken: arm gezin, één ouder gezin, spelers uit bijvoorbeeld het speciaal onderwijs. Alleen vanuit een orgaan als KNVB wordt daar niet naar gekeken bij excessen. • Kom meer naar de ‘werkvloer’. Hiermee bedoel ik meer vertrouwen ontwikkelen van alle partijen met minder wisselingen in de persoon. Een aantal mensen in het werkveld komt afstandelijk over. • Werken met voorbeeldfuncties/campagnes. Een wekelijks verhaal in regiobode, met voorbeelden van mensen uit Rhe-

33

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

den. Signaleren in de bibliotheek – voer het gesprek met bezoekers zodat je beter weet wat mensen nodig hebben en verwijs actief door. Zoek brede samenwerking met maatschappelijke organisaties en werkgevers. Cultuurprogramma’s op scholen (bijvoorbeeld een flm maken met jongeren over thema’s die hier raakvlakken mee hebben). • Ik ben niet zo’n fan van normaliseren. Vanuit onze Stichting proberen wij maatschappelijke doelen te bereiken middels sport en bewegen en daarnaast aandacht voor de mensen. Individuele aandacht is belangrijk. • Veel communicatie tussen alle partijen zodat er voor elk gezin zo snel mogelijk passende hulp gevonden kan worden, of dat nou laagdrempelig is of juist meer professionele hulp. • Vanuit Stoer is het belangrijk dat wij vindbaar zijn. Inwoners moeten ons kunnen vinden (en weten wat wij doen), maar ook netwerkpartners. Als voorliggende partij worden we nog te weinig betrokken door netwerkpartners (voor een casus). • De gemeente moet meer transparanter werken. Veel meer zichtbaar worden voor de bevolking. • Inbreng en eigen regie vanuit doelgroep, in ons geval (kwetsbare) ouderen. Je moet niet over mensen beslissen, mensen zouden moeten kunnen meebeslissen. • Bij normaliseren gaat het om een basishouding van de hulpverleners/vrijwilligers. Iemand zien als mens en niet zien als enkel het probleem.

• Maar dan ook zorgen dat er lichte specialistische kennis over bepaalde beperkingen en GGZ-problematiek toegevoegd wordt aan de sociale basis. Inzet van ervaringsdeskundigen. Zorgen dat de weg naar het vinden van lichte vormen van ondersteuning goed vindbaar zijn voor burgers. • Het vraagt ook iets van landelijke overheid en ook van het

34

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

zorgen voor een bestaanszekerheid. Mensen met fnanciële zorgen en schulden kunnen lastig werken aan hun veerkracht als ze vooral bezig zijn met overleven en zich staande houden. Het vraagt ook om ontkokering van de systemen en wetgeving. Nu houden veel verschillende organisaties zich bezig met mensen maar ieder blijft binnen zijn eigen koker en heeft zo zijn eigen belangen (denk aan fnanciering ZVW, WMO, WLZ, P Wet, Jeugdwet). • Verbinden, verbinden. Out of de box denken. Ik denk dat bedrijfsleven en scholen meer ingeschakeld kunnen worden. Verenigingen kunnen veel meer betekenen maar daar moet dan wel hulp bij komen. En aan alles hangt tegenwoordig een prijskaartje. • Luisteren naar de inwoners en zoeken naar passende oplossingen. Niet alleen kijken naar de regeltjes. • Naast mensen gaan staan en eerst luisteren. Dan breed het gesprek aangaan. Niet alleen inzoomen op wat niet goed gaat, maar ook inzoomen wel goed gaat, waar talenten liggen. • Een inclusieve samenleving, waarin mensen gehoord en gezien worden en waarin men verantwoordelijkheid krijgt en neemt. • Belangrijk is dat mensen op de hoogte zijn van bepaald gedrag, waarom doet iemand zo, zodat je er begrip voor op kunt brengen.

Verder is het belangrijk dat bijvoorbeeld verenigingen en winkeliers hier ondersteuning bij voor vragen door bijvoorbeeld een training vanuit Incluzio te volgen of uitleg te krijgen als er iemand met bepaald onbegrepen gedrag bij een voetbalteam speelt. • Gezondheidseducatie en vertrouwde plekken om informatie in te winnen en hulp te vragen. • Wat mij persoonlijk al een tijd bezighoudt is het gegeven dat

35

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | sociale basis

de gemeente allerlei instanties inschakelt, deze instanties worden soms gefnancierd (dus professioneel) of gesubsidieerd. Maar zo nu en dan krijg ik de indruk dat veel zaken worden afgeschoven op vrijwilligers. Dat lijkt logisch, maar met de beste bedoelingen: de vrijwilliger heeft al genoeg te doen. Samenwerking is in theorie prachtig, maar praktische uitvoering is de bottleneck. • Inwoners uit hun isolement halen waardoor ze minder bezig zijn met hun ‘problemen’. Het NIO werkt er al aan, we weten wat er allemaal beschikbaar is aan ondersteuning.

36

Enkele stellingen gingen over het thema bestaanszekerheid. Hierbij spraken respondenten zich uit over de rol en taken van de gemeente.

6

Resultaten

Bestaanszekerheid Stelling: De inkomensondersteuningvan het Rijk is voldoende om mee te kunnen doen. De gemeente hoeft hierin niet aanvullend te ondersteunen (bijvoorbeeld met de Gelrepas). eens ik twijfel

˝

°˛

˜ ˜˜ oneens

• De gemeente levert of zou moeten leveren: maatwerk. Dat

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

gebeurt in Rheden nog te weinig voor zover wij dat kunnen overzien, uit angst om boven het maaiveld uit te komen. Met alle gevolgen van dien. • Passende maatregelen nemen. Daar waar noodzakelijk, maar wel met een einddatum. • Absoluut oneens met deze stelling. Bij onze zwemvereniging hebben we steeds meer gezinnen die de contributie niet kunnen betalen en waarbij de Gelrepas of Jeugdfonds Sport en Cultuur heel erg nodig zijn heel erg nodig is. • Het is goed dat er een GelrePas is, maar ik ben geen voorstander van inkomensondersteuning, zolang de oorzaak van

37

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | bestaanszekerheid

de hoge kosten niet wordt aangepakt is het water naar de zee dragen. De gemeente (en overheid) zou zich meer moeten richten op het bestrijden van excessen zoals in de verschillende “markten” en voorkomen dat primaire levensbehoeften zoals wonen, zorg en energie aan de markt worden overgelaten. • Veel mensen hebben problemen om rond te komen waardoor juist de ontwikkeling van de kinderen stagneert, denk aan leuke uitstapjes tot aan sport, huiswerkbegeleiding en coaching. • Lastig te beantwoorden, omdat elke situatie voor elk individu uniek is. Het is niet ‘one size fts all’. • De inkomensondersteuning zou voldoende moeten zijn, maar zolang dit niet zo is zijn gemeentelijke ondersteuningsinstrumenten noodzakelijk. • Je kunt niet alles van het Rijk verwachten. Er zijn ook zaken als de Gelrepas die prima lokaal/regionaal geregeld kunnen worden. Risico is wel dat er grote verschillen kunnen ontstaan per gemeente/regio. Die ongelijkheid vind ik niet goed. Kijk bijvoorbeeld naar de invulling van de WMO. • Op dit moment is de inkomensondersteuning cruciaal om mee te kunnen doen in de samenleving. Het is voor veel mensen al heel moeilijk ook omdat ze angstig zijn om dit soort regelingen aan te vragen en moeite hebben met de papieren die erbij komen kijken en de schaamte.

• Zolang voedselbanken nodig zijn ligt er een taak voor de overheid om juist te ondersteunen in de extra (lees gewone) zaken. Zoals korting op lidmaatschappen om mee te kunnen doen of jezelf te ontwikkelen. • Ik heb er niet een heel goed beeld van maar heb wel de indruk dat voor sommigen deze pas niet echt nodig is en voor andere juist wel maar dat geldt altijd als je bepaalde regelingen hebt. Maatwerk is belangrijk maar tijdrovend.

38

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | bestaanszekerheid

• Probeer te stimuleren dat mensen onderdeel van een vereniging worden. Dat haalt ze uit hun sociaal isolement.

Stelling: Vanuit re-integratie richten we ons enkel nog op het begeleiden van inwoners naar betaald werk. De gemeente heeft geen taak om mensen mee te laten doen aan de samenleving, bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk. ik twijfel

eens

˜

˛˝

˜

˜° oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Het kan niet zo zijn dat de gemeente enerzijds meer inspanning van (een relatief beperkte groep) vrijwilligers vraagt en anderzijds nog meer zaken op hun bordje schuift terwijl ze al overbelast zijn. • Ook vrijwilligerswerk is een zeer waardevolle dagbesteding, die zonder hulp niet kan worden gerealiseerd. Een vrijwilligersorganisatie heeft over het algemeen niet de capaciteit om mensen te zoeken de bij hun organisatie kunnen komen re-integreren. • Mensen moeten vaak vaardigheden ontwikkelen om tot betaald werk te komen. Dat kan ook het krijgen van structuur zijn, een goed dag- en nachtritme. Ook binnen vrijwilligers-

39

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | bestaanszekerheid

werk of speciale projecten kun je die opdoen. Ik heb veel met jongeren die werkloos waren gewerkt binnen culturele projecten. Zij gingen onder begeleiding van cultuurprofessionals hun eigen festival organiseren. Zij leerden over communicatie, een begroting maken, het organiseren van een festival, programmeren, produceren van een festival en deden daarmee allerlei vaardigheden op, maar het allerbelangrijkste zij ervaarde succes, kregen vertrouwen in zichzelf en veel deelnemers solliciteerde daarna succesvol op een betaalde baan. De basis van re-integratie is vertrouwen in jezelf te krijgen en dat kan prima binnen vrijwilligerswerk, als er maar wel een gerichte structuur daarvoor is. • Ik vind het belangrijk dat iedereen mee kan doen in de maatschappij, maar ook dat iedereen zich verbonden voelt in een ‘community’. Dat is waar integratie en re-integratie over zou moeten gaan. • Het zou juist mooi zijn als de gemeente hierin een rol kan spelen, zodat inwoners weten waar zij moeten zijn. Soms weten mensen dat niet, er mag een startpunt zijn. Dicht bij de klanten staan en ondersteunen waar nodig is. • Ieder individu is anders en zou op zijn eigen wijze zo goed mogelijk kunnen en mogen aansluiten in de maatschappij! Juist door soms laagdrempelig iets aan te bieden kan iemand toch iets voor een ander betekenen. • Een mens is een sociaal wezen.

Zinvolle dagbesteding (betaald of onbetaald) is een eerste levensbehoefte. Meedoen aan de samenleving komt ieder individu en de samenleving ten goede. • Of het een taak moet worden, vind ik lastig te zeggen, maar het helpt wel mee als er meegestuurd wordt. • Dit lijkt mij zeer onwenselijk. Dat mensen naar elkaar omkij-

40

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | bestaanszekerheid

ken en dat mensen ontdekken hoe ze van waarde kunnen zijn is cruciaal als je niet wil dat mensen nog verder wegzakken in isolement met psychische klachten. • Hier komt het verbinden weer om de hoek kijken. Waarom niet? Hiermee geef je een signaal af dat alleen als je volledig mee kan doen en geld in het laatje brengt meetelt of er in je geïnvesteerd wordt. Juist vrijwilligerswerk kan mensen helpen. • Het is belangrijk dat mensen meedoen! In veel gevallen is het helpen naar betaald werk. Soms is dit echter om wat voor reden dan ook niet meer mogelijk. Kijk dan op welke manier iemand zijn/haar steentje alsnog kan bijdragen. • De hele keten van partners van gemeente MOET betrokken worden bij het meedoen van inwoners die uitgevallen zijn weer op een manier te borgen in een proces van deelname. In welke vorm dan ook. • Meedoen en toegevoegde waarde leveren, daar gaat het om. Maximaal voor iedereen is betaald werk natuurlijk maar het gaat om de talenten te benutten die er zijn en soms is het “salaris” dan afkomstig van het Rijk. • Het is belangrijk dat mensen op een volwaardige manier mee kunnen doen in de samenleving. Dit versterkt het algeheel welzijn van iemand waardoor je eventuele problematiek kunt voorkomen. Voor de één is dat middels betaald werk en voor de ander middels vrijwilligerswerk. Kortom, ik vind het heel belangrijk dat de gemeente daar ook aandacht voor heeft.

Een bijkomend voordeel is dat er op den duur ook geld bespaard zal worden. • De gemeente moet zich meer richten op bemiddelbare inwoners met kansen. Ook voor vrijwilligerswerk. Veel uren inzetten voor vrijwel kansloze missies is zinloos.

41

Bij de vragen over ‘omkijken naar elkaar’ ging het over sociale cohesie in wijken, bewonersinitiatieven en over vernieuwende woonvormen.

7

Resultaten

Omkijken naar elkaar Stelling: Het is de verantwoordelijkheid van inwoners om elkaar in de wijk te leren kennen.

ik twijfel ˛˝



˙ˆ

eens

˜° oneens

• Een organisatie als Incluzio is er juist om mensen die het

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

wat moeilijker vinden om sociale contacten aan te knopen, te helpen daarin en het voortouw te nemen. • Dit is lang niet altijd mogelijk vanwege cultuur verschillen en dergelijke. Er kan wel naar gewerkt worden. • Dat moet soms ook worden gefaciliteerd. Jonge gezinnen bouwen eenvoudig een netwerk op via scholen en sportclubs, voor alleenstaanden is dat een stuk moeilijker. Als er geen of weinig sociale structuren zijn of ontmoetingsplekken is dat best wel veel gevraagd in een wijk, waar iedereen overdag weg is om te werken. • Het is niet zwart wit. Ik denk dat het ook van belang dat er

42

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | omkijken naar elkaar

vanuit de gemeente wat georganiseerd wordt en/of mensen bewust maakt dat zij op elkaar terug mogen vallen, bijv. door buddy projecten en/of zichtbaarheid in de wijk. • Niet iedereen deelt deze behoefte, om elkaar te leren kennen. • Elkaar kennen in de wijk is niet meer vanzelfsprekend. Als de boodschap lang is geweest dat je zelf verantwoordelijk bent voor het ontstaan voor jouw problemen en dat je afgerekend kan worden door anderen op deze problemen dan maak je niet snel contact. Deze stelling bevestigt een individualistische kijk - ieder is verantwoordelijk voor zichzelf. Helaas is gebleken dat dit voor grote groepen niet haalbaar is en dat heeft alleen maar tot meer terugtrekking uit de maatschappij geleid • Ja omzien naar elkaar zou iedereen moeten doen. • Als inwoners hier geen behoefte aan hebben, moet je dit niet forceren. • Een actieve houding van gemeente is gevraagd in dezen. Er is te lang niets mee gedaan. Ons zorg- en welzijnssysteem is vooral gebouwd op betaalde krachten. Dat maakt een samenleving wat ‘lui’. Die ‘luiheid’ dient geactiveerd te worden. • Als je elkaar niet kent, help je elkaar ook niet. • Het wordt geprobeerd, maar het gaat moeizaam. • In eerste instantie is dit een verantwoordelijkheid van de inwoners maar in sommige straten is dit, om verschillende redenen, niet voor iedereen even gemakkelijk.

In dat geval is het prima als er acties ondernomen worden waarbij er een extra steuntje gegeven wordt zodat de inwoners elkaar beter leren kennen. En blijkt dit geen wens/behoefte van de inwoners te zijn dan moet dat ook geaccepteerd worden.

43

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | omkijken naar elkaar

• Dit is een brede maatschappelijk & sociologisch vraagstuk. De maatschappij is aan het verindividualiseren. Je kunt een inwoner niet dwingen als deze niet wil.

Voor sommige bewoners is het een oplossing om samen in één woning te leven. Dit is niet passend bij de huidige regels van verhuurders en hypotheekverstrekkers. De gemeente moet stimuleren dat anders dan klassieke gezinsbewoning, andere bewoning mogelijk is bij huur- en koopwoningen. ik twijfel °˛ oneens

˜

˜ ˝˙

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

eens

• Dit is wel een uitdaging. • De gemeente kan lokaal een rol spelen om dit te stimuleren, maar het is aan het Rijk om hier op landelijk niveau maatregelen voor te nemen. • Het is toch normaal, dat mensen elkaar opzoeken en samenleven (ondersteunen). Regelgeving kan dit blokkeren. Afspraken hierover moeten duidelijk zijn. • Maar wel met de randvoorwaarde dat er een maximumaantal personen mag wonen, passend bij het aantal kamers bv (om huisjesmelken te voorkomen).

44

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | omkijken naar elkaar

• Ja, laten we niet te vast blijven zitten in bestaande structuren. • Ik wil nog verder gaan: ik vind dat de gemeente (en de rijksoverheid) de vermarkting van het wonen moet tegengaan en afbouwen. Een woning moet geen beleggingsobject zijn, het is een primaire levensbehoefte! • Dit kan voor de een werken, terwijl het voor de ander juist averechts werkt. Ik denk dat dit op individueel niveau bekeken moet worden en wat de wensen zijn van inwoners. • Ik denk hierbij aan mantelzorgconstructies, waardoor ouderen langer thuis kunnen wonen, en de mantelzorger (aangrenzend of op het perceel) kan wonen en ondersteunen. • Denk hier aan woongroepen, voor senioren een manier om eenzaamheid tegen te gaan. • Vooral faciliteren door aanpassen wet- en regelgeving; invloed uitoefenen bij woningbouwverenigingen. • Als studenten samen een huis kunnen delen, zou dat fantastisch zijn. Of een ‘eenzame’ ouder die een student in huis neemt. • Er zal iets moeten veranderen om de problemen in de woningmarkt op te lossen. Ruim denken is belangrijk! • Hoe mooi is het dat je bijvoorbeeld je ouders kunt laten inwonen of in een kangoeroewoning. • Regel dit! • Hier ben ik het helemaal mee eens. Het is wel belangrijk ervoor te zorgen dat er niet te veel mensen in een te kleine woning gaan wonen waardoor de gezondheid in gevaar komt of dat er overlast voor de omgeving veroorzaakt wordt.

45

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | omkijken naar elkaar

Stelling: Succesvolle inwonersinitiatieven kunnen elkaar ondersteunen, daar is geen hulp voor nodig vanuit partners en de gemeente.

ik twijfel

eens ˜˛

˜°

˜

˛˝ oneens

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

• Hoe weten ze elkaar te vinden? Incluzio kan hierin wat betekenen. • Vaak kan en moet de gemeente wel faciliteren en meer niet. Dit hoeft lang niet altijd fnancieel te zijn. • Het wensdenken is dat er geen hulp nodig is. In de praktijk is het eigenlijk altijd in meerdere of mindere mate nodig. • Soms is het nodig dat er ook juridische ruimte wordt gecreeerd om te kunnen experimenteren. • Het is altijd prettig als mensen steun ervaren vanuit de gemeente. Dan voelen inwoners zich gezien. Zichtbaarheid is hierin van belang. • Partners kunnen leren van deze initiatieven en het elders weer uitrollen. Of faciliteren. • Wél hulp in de zin van bij elkaar brengen, informeren, inspireren.

46

Netwerkpartners over de koers sociaal domein gemeente Rheden resultaten | omkijken naar elkaar

• Succesvolle initiatieven als De Boei kunnen prima naar andere dorpen gekopieerd worden. Daar is hulp van de gemeente en partners bij nodig. • Dat kan soms maar willen de betrokken inwoners dit ook? Of zijn ze gemotiveerd om een bepaald probleem aan te pakken en hebben ze minder afniteit met andere initiatieven? Ook voelen sommige inwoners die al actief zijn, zich overbelast of overvraagd. Niet alles kan op dezelfde schouders belanden. • Ik mis dan het samenwerken tussen gemeente en inwoners. Misschien is er geen actieve rol nodig, maar wel ondersteuning. • Ieder inwonersinitiatief is anders. De één heeft geen hulp nodig, de ander heeft baat bij een beetje ondersteuning. Sluit aan bij de vraag, maar neem niet over. • Alleen al het verspreiden van de succesverhalen is interessant. • In principe ben ik het hiermee eens maar het moet niet zo zijn dat als de inwonersinitiatieven succesvol zijn de gemeente en partners ervoor altijd hun handen van aftrekken. Als er door omstandigheden wel even ondersteuning nodig blijkt, dan moet dat mogelijk zijn. • Wanneer inwoners dit zelf willen oppakken, dan is hier geen hulp vanuit iemand anders voor nodig. • Soms is een zetje geven heel cruciaal.

47

Waar zou de focus moeten liggen in het sociaal domein en wat zou de gemeente kunnen loslaten? Daarnaast legden we hier enkele stellingen voor over verantwoordelijkheden verleggen naar inwoners.

8

Resultaten

Hoe kunnen we focussen? U heeft 10.000 euro te verdelen. Waar moet het geld naartoe? U kunt maximaal twee voorkeuren geven. Fijne wijken en buurten, met inzet op sociale cohesie en veerkracht

˜˙

Basisvaardigheden ontwikkelen zoals taalen digitale vaardigheden, omgaan met geld.

˝˘ ˛ˇ

Vrijwilligers en mantelzorgers ondersteunen Gezond leven

˙ˆ

Opgroei- en opvoedvraagstukken

˛˝

Professionele zorg en ondersteuning vanuit verwijzing gemeente/huisarts

°

Schuldhulp, inwoners met geldzorgen

°

Een andere bestemming

˜

• 10.000 euro is voor sommige projecten een te klein bedrag

TOELICHTINGEN BIJ DE STELLING:

om structureel veranderingen te weeg te brengen. • Wanneer je basisvaardigheden niet op orde zijn kun je als inwoner slecht of helemaal niet meekomen in de huidige maatschappij. Gezond leven is wat mij betreft ook een basisvaardigheid. • Gaat mij om preventief te werken. Zonder basisvaardigheden blijven de problemen in stand. • Zoals ik al eerder aangaf: iedereen moet mee kunnen doen