Lokale klimaatadaptatiestrategie gemeente Rheden

33

Bijlage 2 Samenvatting risicodialogen Externe dialoog dorps- en wijkraden en -verenigingen Tijdens de dialoog zijn de verschillende klimaatrisico’s getoetst op voorkomen. Daarnaast is uitgevraagd welke risico’s aangepakt dienen te worden en wie welke verantwoordelijkheid heeft. Water(overlast) Met betrekking tot wateroverlast, wordt het acceptabel gevonden als het water binnen de trottoirbanden blijft. Een belangrijk aandachtspunt is wel om rekening te houden met auto’s die door willen blijven rijden en daardoor golven creëren. Water in de woning is acceptabel als dit 1 keer per 100 jaar voorkomt. Iedereen is zelf aan zet. In de basis hebben bewoners zelf ook een eigen verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld als het gaat om het (volledig) verstenen van de tuin. De uitspraak wordt ook gedaan dat de gemeente en het waterschap eerst aan zet zijn om kennis te delen over de grotere structuren.

Droogdalen Daarnaast vormen de droogdalen een probleem. Bij extreme neerslag komen er enorme hoeveelheden water vanaf de Veluwe richting de dorpen. Aangegeven wordt dat onderzoek naar inzicht in maatregelen zou helpen om het probleem op te lossen. We moeten inspelen op de uiteenlopende extremen. Zowel water als droogte. Een systeem inrichten wat extreme neerslag aan kan, maar dit water niet te snel afvoert om dit ook te behouden bij drogere periodes. De uitdagingen liggen in het bebouwd gebied, in nieuwbouwijken kan gereguleerd worden.

Hitte(stress) Dat hoge temperaturen leiden tot gezondheidsrisico’s bij kwetsbare doelgroepen wordt onacceptabel gevonden. Door de aanwezigen is het volgende aangegeven: - focussen op groen in de openbare ruimte en daarbij ook rekening houden met wijken waar veel mensen wonen met een lage sociaaleconomische status. - inzetten op het informeren van bewoners. Bijvoorbeeld als mensen in een huis komen te wonen, te horen krijgen dat ze geen steen moeten leggen maar een groen tuintje moeten aanleggen. - stimuleren zoals het aanbieden van een boompje.

Externe dialoog gemeenteraad De gemeenteraad ziet verschillende grote opgaven, zoals de energietransitie en de woningbouwopgave, die allemaal ruimte vragen. Klimaatbestendigheid en het werken vanuit het natuurlijke water- en bodemsysteem is daarin sturend.

De oproep is om in de uitvoering integraal te werken en op zoek te gaan naar multifunctioneel ruimtegebruik. Ook legt de gemeenteraad de nadruk op natuurbranden. De kans op het voorkomen van natuurbranden is een enorm risico met enorme gevolgen en is daarom een belangrijk aandachtspunt. Ook moet de gemeente bij zijn taak en bevoegdheid blijven. Wat betreft bewoners is het de aanpak om hen eerst te verleiden om aanpassingen op particulier terrein te doen. Blijft resultaat uit, moeten de gemeente overstappen op verplichten.

34

Bijlage 3 Overlastlocaties

35

The Knelpuntlocatie ma

1. Parkstraat, Rozendaalselaan 2. Middellaan e.o.

5 1

2

1 2

3

4

6

WATEROVERLAST

3. Larensteinlaan, Hogeschool van Hall Larenstein

Problematiek

Opgave en kansen

Overlastlocaties 1, 2 en 3 liggen in verbinding met elkaar en zijn bekende overlastlocaties.

Voor de hele zone (1, 2 en 3) zijn maatregelen beschreven in het SSW. Water bovenstrooms vasthouden door middel van waterberging (voornamelijk in Rozendaal) + aanvullende maatregelen. In Roozendaals grondgebied wordt bijvoorbeeld een waterberging van 11.000 m3 aangelegd in het stroomdal.

Bij 1 ligt een sprengbeek die omgeleid is. De beek is niet ingericht om veel water af te voeren, wat wateroverlast oplevert. Er zijn klachten bekend. De beek heeft een ecologische inrichting, dus er kunnen niet zomaar dammen e.d. aangelegd worden. Probleem hierbij is niet alleen afstromend hemelwater maar ook water vanuit het riool (gemengd).

Bij locaties 2 en 3 ligt een soort stroomwal waar water uit de sprengbeek ophoopt bij hevige regenval. 4. President Kennedylaan

Locatie is opgelost.

5. Kruising Beekhuizenseweg, Beukweg

Bij de Beekhuizerbeek komt water uit het bos. Bij de Ringallee maakt de watergang een bocht naar links, maar het water gaat bij een hevige bui rechtdoor.

1. Huidige speelplaats Burgermeester Brandtplein omvormen tot een natuurlijke speelplaats, waarbij water bovengronds wordt gebracht en ruimte is voor waterberging. Staat in het SSW. Mogelijke meekoppelkans. 2. Leiding onder spoor. Noorder Parallelweg Nordlaan noordzijde spoorlijn, Velp. Mogelijke meekoppelkans.

3. Met riolering aan de slag. Aanleg extra HWAriool langs westzijde Larensteinselaan naar watergang langs A12. Mogelijke meekoppelkans.

Waterberging creëren, creëren van 'waterkeringsdammen' en/of afstroming verbeteren. Afstroming vanuit het bos/de helling op de beek beperken, omdat het een sprengenbeek is die niet is ontworpen om overtollig regenwater te verwerken. Wordt aangepakt in 2027. Provincie gaat hier samen met grondeigenaren mee aan de slag. Er wordt een waterberging van 500/600 kuub om water uit de bossen op te vangen. Bij het Koning WillemAlexanderplein liggen al infiltratiekratten, in de toekomst wordt ook hemelwaterriool aangelegd.

6. N785, Zutphensestraatweg

Plassen op de weg, heeft tot een ongeluk geleid.

Provincie gaat hiermee aan de slag.

36

The Knelpuntlocatie Problematiek ma

Hitte hotspot, en op enkele plekken In 2024 al 65 bomen aangeplant. Die kunnen is de loopafstand tot koelte meer iets betekenen als deze volgroeid zijn. Maar dan 300 meter. waarschijnlijk red je het daar niet mee.

Landgoed Biljoen

De natuur rondom landgoed Biljoen Kansen voor biodiversiteit. is gevoelig voor droogte vanwege Beheer & onderhoud. de grondwaterafhankelijkheid van de vegetatie.

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Samen met gemeente Rozendaal en Natuurmonumenten werken we aan het behoud en versterken van de natuur in Nationaal Park Veluwezoom. Het doel is om de natuur te beschermen en de leefbaarheid te verbeteren.

Velp-Zuid

Velp-Zuid loopt een kleine kans op overstroming vanuit de Ijssel.

Waterschap aan zet (Velperbroek).

De Beemd

Waterkwaliteit en beheer in de Beemd.

Kansrijke kwelafhankelijk watervegetaties grotendeels verdwenen

DROOGTE

2. (Oud) VelpZuid

OVERSTROMING

5 1

2

1 2

3

4

Het winkelgebied (Kennedylaan tot Ommershofselaan) is een herinrichtingsgebied. Het ontwerp is eind van het jaar klaar. Mogelijke meekoppelkans.

BIODIVERSITEIT

HTTE

1. Velp-Centrum Hitte hotspot

Opgave en kansen

6

37

WATEROVERLAST

The ma

Knelpuntlocatie

Problematiek

Opgaven en kansen

1. Arnhemsestraatweg, Parallelweg

Het spoor ligt op een dijkje, waardoor water dat vanaf de flanken omlaag stroomt hier ophoopt. De huizen staan wat lager, waardoor de garages onder water kunnen lopen. Op een aantal plekken wordt overlast gemeld.

Integraal project: Masterplan Veluwezoom (Schietbergseweg) staat gepland voor 2026. Mogelijke meekoppelkans.

2. Steensbakkersweg e.o.

Overlast met name bij kruising tussen Arnhemseweg en Meester B. Leeuwenplein. Overlast op particulier terrein, dit maakt maatregelen treffen lastig.

Vanuit het SSW zijn maatregelen voorgesteld en de maatregelen zijn opgenomen in het kostendekkingsplan van het watertakenplan. Maatregelen om lokaal af te koppelen en het creëren van waterberging.

3. IJsselsingel, Emmaweg

Bekende overlastlocatie, grootste problemen bij de IJsselsingel. Dit is het laagste punt binnen de kern. Beperkte invloed van de IJssel, maar op enkele locaties problemen met grondwater.

Overlastlocatie is opgenomen in het SSW, maatregelen worden getroffen in fases, te beginnen met de IJsselsingel. Er wordt gewerkt aan peilbuismonitoring. Korte termijn: oppervlakkige afvoer vanuit de IJsselsingel naar De Laak. Lange termijn: afkoppelen en aanleg ITstelsel met overloop naar De Laak

4. Havelandseweg

De Havelandseweg is een overlastlocatie. Bedrijventerrein Haveland is in aanmerking voor transformatie naar woonwijk.

Bedrijventerrein Haveland is in aanmerking voor transformatie naar woonwijk. Gaat pas over 10-15 jaar gebeuren.

38

DROOGTE

HITTE

WATEROVERLAST

The ma

Knelpuntlocatie

Problematiek

Opgaven en kansen

5. Lentsesteeg

Overlastlocatie buiten de bebouwde kom

Onderzoek met voorstel voorzieningen treffen die water vast houden op de helling. Groene berging. Waterberging creëren en/of afvoeren van afstromend water + afkoppelen onverharde en verharde oppervlakken.

6. Afrit snelweg (ten zuidwesten) van Rheden

Aan beide kanten van de afrit van de snelweg hoopt water op.

Nog geen aanpak bekend. Levert geen problemen op.

1. Centrum van Rheden

Het centrum van Rheden komt naar voren als hitte hotspot. Ook is de afstand tot koelte hier op sommige plekken meer dan 300 meter.

Aan de Arnhemseweg (26-28) worden enkele woningen en bedrijfsruimtes omgevormd naar 8 appartementen.

2. Bedrijventerrein Haveland

Het bedrijventerrein Haveland is een hitte hotspot.

Haveland is in aanmerking voor transformatie naar woonwijk, bij herontwikkeling dient hitte meegewogen te worden.

3. Grinthuizen

De nieuwbouwwijk Grinthuizen is een hitte hotspot.

Grinthuizen is een nieuwbouwwijk waarvan de bomen nog niet volgroeid zijn, en dus nog weinig schaduw leveren.

4. Holtrichterstraat e.o.

Hitterisico

Nog geen aanpak bekend.

5. Lijsterstraat e.o.

Hitterisico

Uitbreiding Oranjebuurt fase 2 gaat in 2026 plaatsvinden. Mogelijke meekoppelkans.

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Dit pakken we op vanuit het programma Veluwezoom.

39

Knelpuntlocatie

Problematiek

Opgave en kansen

1. Parallelweg

Aandachtslocatie in het SSW. Water op straat ten noorden van de spoorlijn, loopt de huizen net niet in.

Parallelweg, De Steeg. Voorkomen waterafstroming onverharde hoger gelegen gebieden rondom De Steeg d.m.v. creëren waterberging aan de rand van de kern.

DROOGTE

HITTE

WATEROVERLAST

In de buurt zijn infiltratiebuizen aangelegd, maar deze functioneren niet naar behoren door verontreiniging. 2. Dalweg, Parkweg Er komt water te staan in een wei, dit is geen probleem.

Er is al een kleine wadi aangelegd voor snellere infiltratie, maar deze wordt niet beheerd. Er is de mogelijkheid om hoger op de helling water vast te houden, zodat het niet het dorp instroomt. Maatregel moet nog uitgewerkt worden.

3. Gemeentehuis

De locatie van het gemeentehuis is opgenomen in het SSW. Ook bij het viaduct komt water te staan, maar de kolken voeren het water in de meeste gevallen voldoende af.

Terrein zodanig inrichten dat water omgeleid/ geborgen wordt en niet naar gebouw kan stromen. Maatregelen worden getroffen als onderdeel van het SSW.

1. Gebied rondom de kerk en de Bongert

Dit gebied is erg versteend, en warmt daardoor Hitte wordt niet als reëel op. probleem gezien in de kleinere kernen als De Steeg., Ellecom en Laag-Soeren.

Bronbossen

De natuur is zeer gevoelig voor droogte. Ook gaat het hier om onder andere zeer waardevolle droogtegevoelige vegetatietypen.

Nog geen aanpak bekend.

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Dit pakken we op vanuit het programma Veluwezoom.

40

Problematiek

Aanpak

Buitensingel

Aandachtslocatie in het SSW. In de bocht van de buitensingel staat water op straat. Dit komt ook door riolering dat water die kant op duwt door een oude overstort die hier ligt.

Kortetermijnmaatregel: gemengde overstort. Langetermijnmaatregel: riolering aanleggen in de goede richting.

WATEROVERLAST

Knelpuntlocatie

Ontwikkeling woningbouw/sloopnieuwbouw. 13 verouderde vrijstaande en twee-onder-een-kap woningen worden gesloopt, en het 3-voudige wordt teruggebouwd. Mogelijke meekoppelkans.

Buitensingel

Een deel van de buitensingel is gemaakt van asfalt en er staan geen bomen. Hierdoor kan het daar erg opwarmen. De tuinen zijn wel groen.

Meekoppelkansen zijn mogelijk bij (ruimtelijke) ontwikkelingen.

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Dit pakken we op vanuit het programma Veluwezoom.

HITTE DROOGTE

Het dorp is in 2009 grootschalig afgekoppeld, er zijn 13 infiltratievoorzieningen aangelegd (gebaseerd op T = 2).

41

1

Knelpuntlocatie

Problematiek

Opgaven en kansen

1. Magnolialaan, Taxuslaan e.o.

Geen overlast bekend. Middelste stuk is een fietspad met groenstrook.

Liggen wadi’s, sindsdien geen meldingen van overlast.

2. Beverodelaan, Breukinklaan

Met name overlast bij de Breukinklaan, water komt hier ondergrondse garages in. Verder blijft het water op de weg.

Twee inritten naar ondergrondse garage worden verhoogd (ter hoogte van huisnummers 54 en 57). Verder: Verantwoordelijkheid gemeente is communiceren. Bewoners moeten zelf kleine aanpassingen doen om water tegen te houden.

3. Meidoornlaan, Iepenhof e.o.

Niet bekend als overlastlocatie.

Al opgelost door bewonersinitiatief afkoppelen.

4. Mezenlaan

Parkeerkoffers bij flats liggen onder water.

Er zijn tien jaar geleden verticale infiltratiebuizen (8 cm) aangelegd, onduidelijk hoe dit meegenomen is in de berekening. De buizen functioneren deels niet goed. Monitoren.

5. Vogelplantsoen e.o.

Hier liggen infiltratiebuizen, maar deze werken niet goed vermoedelijk doordat deze dichtgroeien.

Er gaan maatregelen plaatsvinden. Op de Patrijslaan wordt waterberging gecreëerd. Op de Industrielaan gaan daken (1 ha) afgekoppeld worden en wordt waterberging gecreëerd (60 mm).

6. Eduard van Beinumlaan, Zilverakkerweg e.o.

Niet opgenomen in SSW. IJsbaan komt onder water te staan, maar dit is geen probleem. Wel problemen langs Zilverakkerweg.

Er worden maatregelen getroffen aan de Zilverakkerweg. In Dieren-West is op meerdere plekken een groot steenbreekinitiatief om particulieren af te koppelen.

7. Meester Aalbersestraat e.o.

Bekende locatie.

Integraal project: Cluster Mr. Cort van der Lindenstraat wordt als integraal project opgepakt. Creëren waterberging en afkoppelen t.b.v. voorkomen wateroverlast + maatregel gemengd rioolstelsel. Mogelijke meekoppelkans.

3

2

7 6

2 8 4 10

WATEROVERLAST

12

5 1

4

3

9

5

Plan voor maatregelen is technisch af, maar de herinrichting van de wijk ligt stil omdat de wijk van het gas af gaat. Er wordt gekeken naar koppelkansen.

11 8. Callunaplein, Piersonstraat e.o.

Bekend, maar woningen blijven droog en geen meldingen bekend.

Callunnaplein is onlangs heringericht, monitoren of dit de klachten opgelost heeft.

9. Ambachtstraat, Akkerstraat

Rioolwater op straat. Er zit olie en benzine in het water dat over de weg stroomt. Er is weinig ruimte om maatregelen te treffen.

Er is besloten om de Ambachtstraat en Akkerstraat in een integraal project aan te pakken, maatregelen moeten nog gekozen worden maar verkenning is al uitgevoerd.

42

WATEROVERLAST

1

3

Knelpuntlocatie

Problematiek

Opgaven en kansen

10. Oranjebuurt

Bekende overlastlocatie. Project Oranjebuurt: herontwikkeling van gebied

Maatregelen zijn gerealiseerd. Er is een groot krattenveld aangelegd en verharding vervangen voor door groen.

11. Harderwijkerweg Gelders Hof

Bekende locatie, er ligt hier een helling. Er is een woningbouwplan voor het gebied, er is aangegeven dat hierbij goed over het water nagedacht moet worden. Is grondwaterbeschermingsgebied.

Er is al een wadi aangelegd voor de school en brandweer. In het woningbouwproject Bloemershofterrein moet hier een uitbreiding van komen.

12. Köllinglaan

Hier staat snel water op straat bij regen. Water stroomt een laaggelegen tuin in, maar geeft wellicht geen problemen voor het huis.

Er zijn al maatregelen uitgevoerd en een wadi aangelegd, monitoren of dit de klachten opgelost heeft.

1. Stenfert, Cort van der Lindenstraat

Hittegebied. Er staan veel huurwoningen. Er zijn te weinig koele plekken in de buurt.

Het is bekend dat er meer groen nodig is, integrale aanpak is nodig. In de Vogelbuurt gaat een transformatie bestaande woonwijk plaatsvinden. Ook losse locaties maken hier onderdeel van uit, bijvoorbeeld schoolpleinen worden aangepakt. 2026 uitvoering.

2. Centrum

Met name het Ericaplein is een hitte hotspot.

Ericaplein - herinrichting onderdeel Stenfert

2

6

2 8 4 10

3

9

5

HITTE

7

3. Bedrijventerrein Kanaalzone

Gaat een nieuwe wijk aangelegd worden ter hoogte van Spankernseweg 79, Locatie Hupkes. Houdhandel (3ha) gaat omgebouwd worden tot woningbouw en opvang asielzoekers. Mogelijke meekoppelkans.

11

DROOGTE

12

5 1

4

4. Gazellefabriek

Geen informatie bekend.

Geen informatie bekend.

5. Dieren-Zuid

Niet elke woning heeft toegang tot een koele plek binnen 300 meter, veel smalle straten.

Samenwerken met particulier initiatief om voldoende groen te realiseren.

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Dit pakken we op vanuit het programma Veluwezoom.

43

HITTE

Them a

Knelpuntlocatie

Problematiek

Bedrijventerreinen

Deze bedrijventerrein zijn erg versteend en vormen daardoor een hitterisico.

Aanpak

44

WATEROVERLAST

Thema

Knelpuntlocatie

Problematiek

Aanpak

1. Jan Ligthartlaan e.o.

Paarse vlek aan de Jan Ligthartlaan is een wadi, geen overlastlocatie. Verder bekende overlastlocatie, er zijn meldingen gedaan. Aan de Professor Huetlaan ligt een ondergrondse garage die onderloopt. Dit is een probleemlocatie, maar op particulier terrein.

Er zijn al maatregelen getroffen, nog onduidelijk in hoeverre deze werken.

2.Harderwijkerweg Bij de kruising van de Van Kesterenhof e.o. en Bethesdahof ligt een wadi. Dit gebied is wel een overlastlocatie bij hevige regenval in combinatie met hoge grondwaterstanden. Dan raken de systemen vol, kunnen de wadí’s overstromen en lopen ook kruipruimtes vol.

Het waterschap gaat kijken naar het afwateringssysteem. Nog onduidelijk over wie verantwoordelijk is voor de overlast (waterschap/gemeente), wordt onderzocht.

Prof. Huetlaan, Laag-Soeren: inrit verhogen voor ondergrondse garage (huisnummer 9). Staat op de planning.

Er zitten sloten langs de Van Zwietenlaan, deze zitten heel vol tijdens hevige neerslag. Afgelopen jaren geen water op straat. Wel meldingen in het voorjaar/najaar over natte kruipruimtes.

DROOGTE

2

Soerens Broek/Soerens beekdal (ten zuidoosten van Laag-Soeren)

De natuur rondom de sprengen en het Soerens Broek/Soerens beekdal (aan de andere kant van het water) is gevoelig voor droogte

Nationaal Park Veluwezoom

Hoog risico op natuurbrand door verschillende factoren, waaronder type vegetatie en recreatiedruk

Dit pakken we op vanuit het programma Veluwezoom.

45

Bijlage 4 Beleidskaders Europees, landelijk en regionaal beleidskader In deze bijlage een opsomming met een korte toelichting op de meest relevante kaders volgens Europees, landelijk, regionaal en lokaal beleid.

EU Klimaatadaptatie Strategie In de Europese klimaatadaptatiestrategie is de lange termijnvisie van de Europese Unie op het gebied van klimaatadaptatie vastgelegd. Het doel is om in 2050 een klimaatveerkrachtige maatschappij te zijn, volledig aangepast aan en bestand tegen de onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering. De strategie richt zich op realisatie hiervan door klimaatadaptie slimmer, systemischer en sneller aan te pakken en internationale actie te versterken. De Europese Commissie heeft de EU-lidstaten opgeroepen om uiterlijk in 2017 een klimaatadaptatiestrategie op te stellen. De EU-missie tot Klimaatadaptatie is onderdeel van het programma Horizon Europe, en richt zich op het ondersteunen van Europese regio’s, steden en lokale overheden in hun acties om klimaatbestendig te worden. Nationale adaptatisetrategie en uitvoeringsprogramma In 2016 is de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) van Nederland verschenen, waarin staat beschreven hoe Nederland zich aanpast aan het veranderende klimaat. Om de NAS te versnellen is in 2023 het Nationaal Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie (NUPKA) verschenen. Dit programma beschrijft de aanpak voor de komende jaren én welke extra maatregelen nodig zijn om klimaatadaptatie te versnellen. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuwe NAS, die in 2026 in werking zal treden.

Hierin worden onder andere de KNMI-klimaatscenario’s ‘23 verwerkt.

van stresstesten; het voeren van risicodialogen en het opstellen van een strategie; het opstellen van een uitvoeringsagenda op basis van deze strategie; de meekoppelkansen identificeren en benutten; het stimuleren en faciliteren van kennisdeling; de borging van ruimtelijke adaptatie in beheer, onderhoud en de inrichting van de leefomgeving; en als laatst, het handelen bij calamiteiten. Kamerbrief Water en Bodem sturend De kamerbrief "Water en Bodem sturend" is een beleidsbrief van de Nederlandse regering waarin de visie en plannen worden beschreven met betrekking tot het water- en bodembeleid. Het doel van de brief is om de kwaliteit van het water en de bodem te verbeteren en te beschermen, zodat Nederland klaar is voor de uitdagingen van de toekomst, zoals klimaatverandering en bodemdaling. KNMI klimaatscenario's '23 De KNMI-klimaatscenario's zijn een vertaling van de wereldwijde klimaatprojecties van het IPCC - het klimaatpanel van de Verenigde Naties - naar Nederland. De vier nieuwe scenario’s schetsen hoe het toekomstige klimaat in Nederland eruit kan zien. Ze vormen de basis voor onderzoek naar de effecten van klimaatverandering en adaptatie aan die verandering.

Deltaprogramma ruimtelijke adaptatie Het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie bereidt Nederland voor op klimaatverandering. Het doel van het plan is het realiseren van een waterrobuust en klimaatbestendig Nederland in 2050. Het programma werkt vanuit zeven ambities: het in beeld brengen van kwetsbaarheden door middel

46

Bijlage 4 Beleidskaders Landelijk en regionaal beleidskader Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving & Gelders Normenkader

Om landelijk gelijke regels voor een klimaatbestendige inrichting te bevorderen, zijn de Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en het Gelders Normenkader ontwikkeld. De maatlat bevat doelen, eisen en principes op nationaal niveau, terwijl het Gelders Normenkader specifieke normen en richtlijnen biedt voor Gelderland. Deze instrumenten vullen elkaar aan en zorgen voor een gecoördineerde aanpak van klimaatadaptatie op zowel landelijk als regionaal niveau. Het Rijk werkt aan de borging van de landelijke maatlat, en tot die tijd geldt het principe van 'toepassen of uitleggen' voor gemeenten en stakeholders. Leidraad klimaatadaptief bouwen 2.0 Publieke en private partijen binnen de provincie Gelderland, provincie ZuidHolland, provincie Utrecht en Metropoolregio Amsterdam hebben afspraken gemaakt, doelen vastgesteld en prestatie(eisen) ontwikkeld om klimaatadaptief te bouwen en in te richten. De leidraad beschrijft de toepassing van de afspraken en de eisen anno 2022. De Leidraad klimaatadaptief bouwen is een richtlijn voor klimaatadaptief ontwikkelen, ontwerpen en bouwen. De leidraad richt zich op praktische mogelijkheden van de deelnemers van het ontwikkelproces en houdt zoveel mogelijk rekening met instrumenten uit de Omgevingswet.

Grondwater voor drinkwater(winning)

grondwaterbeschermingsgebieden en drinkwaterreserveringsgebieden (kwetsbaar binnen de gemeente). Alle beschermingsgebieden zijn aanwezig binnen de gemeentegrenzen. In de drinkwaterreserveringsgebieden vindt (nog) geen winning plaats. De drinkwaterreserveringsgebieden en de beschermingsregels zijn opgenomen in de Omgevingsverordening. Regionale Adaptatie Strategie 2021-2026 Werkregio Veluwezoom

De DPRA-werkregio Veluwezoom is een samenwerking tussen de gemeenten Arnhem, Rheden en Rozendaal, de waterschappen Rijn en IJssel en Rivierenland en de provincie Gelderland. In deze strategie worden de opgaven binnen de werkregio uitgelicht. Groene metropoolregio Arnhem-Nijmegen Rheden is onderdeel van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR), een samenwerkingsverband van zeventien gemeenten dat zich bezighoudt met uitdagingen in het ruimtelijk domein. Er wordt gewerkt aan vijf opgaven: circulariteit, duurzaamheid, klimaat en energie | Circulaire regio, ruimtelijke opgaven en woningbouw | Groene groeiregio, leefbaarheid, natuur en landschap, cultuur en erfgoed | Ontspannen regio, economie en arbeidsmarkt | Productieve regio en mobiliteit en bereikbaarheid | Verbonden regio. Een van de beleidskaders is de Woondeal 2.0.

De beschikbaarheid en kwaliteit van (drink)water staat onder druk. Door intensiever gebruik van de bodem (landbouw) en bevolkingsgroei en economische groei stijgt de komende jaren de vraag naar drinkwater. Om te zorgen dat het grondwater geschikt blijft voor toekomstige drinkwaterwinning, moet het (grond)watersysteem beschermd worden. Voor zowel de huidige als mogelijk toekomstige winningen zijn beschermingsgebieden aangewezen door Provincie Gelderland. Dit zijn waterwingebieden,

47

Bijlage 4 Beleidskaders Lokaal beleidskader Omgevingsvisie In het kader van de Omgevingswet is de Omgevingsvisie van gemeente Rheden opgesteld. Deze omgevingsvisie zorgt in combinatie met het omgevingsplan en omgevingsprogramma voor de juiste sturing op leefbaarheid, gezondheid en duurzaamheid in onze gemeente.

Rhedense Klimaataanpak Gemeente Rheden voert sinds 2011 een actief energie- en klimaatbeleid, gericht op mitigerende maatregelen. In het beleidsakkoord 2014-2018 ‘Samen in Rheden’ is opgenomen dat we naast mitigatiebeleid ook een actief adaptatiebeleid gaan voeren om zo een klimaatrobuuste toekomstbestendige leefomgeving te creëren. Daarna zijn ook de Rhedense klimaataanpak 2016 – 2020 en het beleidskader Klimaataanpak Rheden 2019 – 2022 gepubliceerd. Hierin is vastgelegd dat we ons gaan aanpassen aan klimaatverandering en wateroverlast, verdroging en hittestress willen beperken en voorkomen. We zetten hiervoor onder andere in op actie van en communicatie naar inwoners en mede-eigenaarschap.

Ieder gebied heeft zijn eigen karakteristiek. Het groenstructuurplan geeft ook de beschrijving van het groene raamwerk, de groene hoofdstructuur.

Beleidsnota Bomen De Beleidsnota bomen is een uitwerking van het groenstructuurplan op het gebied van bomen en beschrijft de het groene raamwerk met boomlanen, boomrijen en individuele bomen. Verder is het de aanzet tot het komen van de Lijst bijzondere bomen en beschrijft hoe we omgaan met specifieke boommeldingen. Duurzaamheidsagenda De duurzaamheidsagenda is een uitwerking van het Burgerakkoord over klimaat in 2022. Het bevat een overzicht van de doelen, activiteiten en beoogde resultaten voor het thema duurzaamheid. De duurzaamheidsagenda richt zich hoofdzakelijk op mitigerende en technische kant en niet op de natuur inclusieve, bodem en waterbergende mogelijkheden bij deze transitie. Er is vanuit het thema bewustwording wel een sterke link met klimaatadaptatie.

Watertakenplan Olburgen 2023 – 2027

Agenda ruimtelijke adaptatie 2016

Het Watertakenplan Olburgen is het gezamenlijk rioleringsplan van gemeente Rheden, Bronckhorst en Doesburg, en waterschap Rijn en IJssel. De riolering brengt het afvalwater naar de afvalwaterzuivering in Olburgen die door het waterschap beheerd wordt. Het watertakenplan bevat een visie op water en klimaatadaptatie en een programma.

In de Agenda Ruimtelijke Klimaatadaptatie 2016 zijn de gevolgen van klimaatverandering voor de gemeente geïnventariseerd. De agenda bevat kwetsbaarhedenkaarten en beschrijft de klimaatopgaven voor de gemeente als geheel en voor de individuele dorpen. Naar aanleiding van de Agenda Ruimtelijke Klimaatadaptatie is er een wijkagenda klimaatadaptatie voor Velp opgesteld, die tevens een nadere uitwerking van de Notitie Groenblauwestructuur Velp vormt.

Hemelwaterverordening In de hemelwaterverordening is de waterbergingseis van 60 mm voor nieuwe bouwwerken en verhardingen vastgelegd. Nieuwe bouwwerken en oppervlakken van 60 m2 en groter, mogen hemelwaterafvoer niet meer aansluiten op gemengd riool. Groenstructuurplan

Nota Biodiversiteitsplan 2022-2032 In de nota Biodiversiteitsplan staat uitgewerkt wat de gemeente doet aan het behoud en herstel van de biodiversiteit in de gemeente. De gemeente heeft vooral invloed op ontwikkelingen binnen de woonkernen en het buitengebied, en minder in de natuurgebieden.

Het groenstructuurplan geeft in hoofdlijnen de gewenste groene inrichting aan per dorp en per deelgebied.

48

Bijlage 5 Gelders kader voor Leefbare verstedelijking

49