Jaarstukken 2021 (22.59)
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
Datum vaststelling B&W
:
28 juni 2022
Datum besluitvorming Raad :
28 juni 2022
Inhoudsopgave Jaarverslag ......................................................................................................................... 3 Leeswijzer ....................................................................................................................... 4 Inleiding .......................................................................................................................... 5 Financiële resultaten ......................................................................................................... 8 Programma's ..................................................................................................................... 11 1 Economische Ontwikkeling ............................................................................................. 12 2 Welzijn ........................................................................................................................ 22 3 Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................... 43 4 Duurzaamheid .............................................................................................................. 58 5 Bestuur en Veiligheid ....................................................................................................
65 6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 73 Paragrafen ........................................................................................................................ 79 Lokale Heffingen.............................................................................................................. 80 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .......................................................................... 84 Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................................................ 91 Financiering .................................................................................................................... 98 Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 102 Verbonden Partijen ........................................................................................................ 110 Grondbeleid .................................................................................................................. 124 COVID-19 ..................................................................................................................... 129 Taakvelden - Beleidsindicatoren ......................................................................................
132 Jaarrekening .................................................................................................................... 133 Baten en lasten en toelichting ......................................................................................... 134 Balans en toelichting ...................................................................................................... 140 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ........................................................ 166 Taakvelden - Realisatie .................................................................................................. 170 Bijlagen .......................................................................................................................... 172 SISA-Bijlage ................................................................................................................. 173 Kerngegevens ............................................................................................................... 177 Sustainable Development Goals (SDG) ............................................................................. 178
Jaarverslag
3
Leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2021. Deze bestaan uit zowel het jaarverslag (programma’s en paragrafen) de jaarrekening (balans en toelichting) en een aantal verplicht voorgeschreven bijlagen. Door deze drie onderdelen te combineren in de Jaarstukken 2021 is er samenhang in de verantwoording aan de raad en kan tevens volstaan worden met een aantal logische verwijzingen om dubbele overzichten te voorkomen. De verantwoording volgt de opzet van de begroting, waardoor de verschillende P&C-documenten beter te vergelijken zijn. Inleiding In de inleiding benoemen we op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in 2021. Financiële resultaten We gaan hier kort in op het jaarrekeningsaldo van 2021. Een verdere toelichting staat bij de afzonderlijke programma's. Programma's Alle programma’s kennen een korte algemene inleiding. Vervolgens hebben we, conform de indeling van de begroting, de beleidsvelden opgenomen met daarbij onze voornemens ten aanzien van die beleidsvelden en de realisatie daarop. Elk programma sluiten we af met de financiële verantwoording. Hoewel de raad autoriseert op programmaniveau, hebben we in voorliggende jaarstukken per programma de financiële resultaten op taakveld-niveau weergegeven. De belangrijkste afwijkingen (> € 50K) zijn daarbij apart toegelicht.
4
Inleiding Het zijn uitzonderlijke tijden met ingrijpende disruptieve gebeurtenissen en transformaties met grote maatschappelijke impact. Het jaar 2021 is o.a. getekend door opnieuw de Corona-pandemie en een daardoor stagnerende economie, de stikstofcrisis, de grote woningnood en extreme prijsstijgingen van woningen, toenemende geo-politieke spanningen en sterk stijgende energieprijzen en inflatie, de Toeslagen-affaire met consequenties voor het vertrouwen in de overheid en de dreigende 2-deling in de samenleving. Met daarnaast grote maatschappelijke opgaven m.b.t. woningbouw, klimaataanpak, verduurzaming, energie-, landbouw- en voedseltransitie, natuurherstel en biodiversiteit, circulaire economie en slimme duurzame mobiliteit. In deze dynamische context acteren wij als 1e overheid voor onze inwoners waarbij continuïteit van zorg voor kwetsbaren, een (veer-)krachtige ontwikkeling van onze samenleving en een versterking van de kwaliteit van de leefomgeving voorop staan.
COVID19 Het verslagjaar 2021 is het 2e opeenvolgende jaar dat de Corona-pandemie diepe sporen trok in de samenleving. De hoge gezondheidsrisico’s en de zware belasting van onze gezondheidszorg noodzaakten tot een voortzetting van een ingrijpend pakket aan noodmaatregelen. De 1,5 meter-samenleving, de avondklok, de reisbeperkingen, de beperkte bezoekregeling, het thuiswerken, de gedwongen sluiting van onderwijs, horeca, (niet-essentiële)winkels, theaters, musea, sportscholen en sportaccommodaties, attracties, evenementen en festivals hebben het sociale en economische leven sterk beperkt. In 2021 is ook een intensief vaccinatie- en testprogramma gestart om de gezondheidsrisico’s van het (muterende) virus te reduceren. De effecten van COVID-19 lijken harder aan te komen bij kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals lager opgeleide mensen, jongeren, ouderen, mensen met onderliggende gezondheidsproblemen. We zien echter ook nieuwe kwetsbare groepen zoals zzp'ers, flexwerkers en jongeren met “onvolledige” opleidingen. De pandemie lijkt de tweedeling/polarisatie te versterken. Anderzijds heeft de Coronacrisis diverse ontwikkelingen in een stroomversnelling gebracht. Zoals de zorg en ondersteuning op afstand, de online-dienstverlening, het thuiswerken, en de digitale emancipatie van ouderen.
Ook zijn we ons door de pandemie meer bewust van het belang van een goede, toegankelijke zorg en van de unieke waarde van de eigen natuurlijke, groene leefomgeving. Met steunpakketten is getracht de economisch-maatschappelijke schade te beperken. De gemeente Rheden heeft in 2021 diverse subsidieregelingen in het leven geroepen voor de ondernemers die hard zijn getroffen. Daarnaast zijn de branches horeca, toerisme en recreatie en sport geholpen met tegemoetkomingen in uitgaven. Dit lijkt positieve effecten te hebben. De werkloosheid is niet toegenomen en ook het aantal bijstandsuitkeringen is, na een aanvankelijke stijging, weer terug op het niveau van voor de Coronacrisis. Dit laat onverlet dat er risico bestaat op verborgen, onderliggende sociale en economische schade die op termijn zichtbaar wordt.
Toeslagen-affaire In januari 2021 werd het kabinet naar aanleiding van de Toeslagen-affaire gedwongen af te treden en, uiteindelijk als uitvloeisel van de Tweede kamer verkiezingen bijna geheel 2021, demissionair te gaan. In haar jacht op frauderende burgers heeft de Belastingdienst grenzen overschreden waardoor tienduizenden burgers onterecht als fraudeur zijn bestempeld. Velen zijn in hierdoor in diepe financiële problemen gekomen. Sommigen verloren hun huis, baan, relatie of zelfs hun kinderen (uithuisplaatsingen). Een parlementaire commissie betitelde de fraude-aanpak en afhandeling als een “Ongekend Onrecht”. De Toeslagen-affaire heeft het vertrouwen in de overheid en haar instituties ernstig beschadigd. In de gemeente Rheden zijn ca 90 gezinnen geïdentificeerd als slachtoffer van de Toeslagenaffaire, 5
waarvan een deel in financiële problemen verkeert. Anticiperend op een wetsvoorstel is de gemeente direct overgegaan tot kwijtschelding van een aantal schulden. Het kwijtschelden van schulden biedt rust, zekerheid en zicht op een nieuwe schuldenvrije start.
Highlights 2021 Woningbouw De Groene Metropoolregio heeft de opgave om ca 60.000 woningen te realiseren voor 2040. Rheden levert daar een substantiële bijdrage aan indien zich kansen voor doen. Naast kleinschalige woningbouwprojecten is in 2021 veel energie gezet op het ontwikkelen van woningbouw op de locatie van ziekenhuis Rijnstate te Velp (IJsseldistrict). In 2021 is het masterplan IJsseldistrict opgesteld gericht op de realisatie van 800+ woningen. Ook is een aanzienlijke subsidie binnen gehaald uit de woningbouw-impuls-gelden (WBI).
Leefomgeving Daarnaast zijn in 2021 verschillende gebiedsontwikkelingen gestart of verder uitgewerkt zoals Masterplan Veluwezoom, Rivierklimaatpark, Soerens Beekdal en Havikerpoort. Deze ontwikkelingen zijn gericht op versterking van natuur en landschap en geven een impuls aan de recreatieve functie.
Sociaal Als onderdeel van Transformatieplan 2.0 is met de contractering van Incluzio in 2021 een belangrijke impuls gegeven aan een versterking van de sociale basis in onze kernen. Naast een stevige sociale basis is er voor de Jeugd ingezet op matched care en normalisatie. We zien dat deze insteek zijn vruchten begint af te werpen. Het aanbod in de sociale basis groeit, de lopende indicaties en uitgaven voor maatwerkvoorzieningen Jeugd stabiliseren. Ook zien we positieve resultaten bij de invoering van nieuwe instrumenten zoals de “doorbraakmethode” en de “Ondersteuner Jeugd & Gezin” (OJG-GGZ). De uitgaven voor WMO en Jeugdzorg lijken meer in balans te komen. We zijn er daarnaast in geslaagd substantiële extra middelen te verwerven. Onder andere voor de Jeugdzorg (extra rijksmiddelen meerjarig, maar afbouwend) en voor re-integratie (ESF-subsidie).
Duurzaamheid Verduurzaming is 1 van de grote maatschappelijke opgaves. We streven er naar om deze opgave integraal in al onze beleidsinitiatieven en uitvoeringsprojecten een plaats te geven. We hebben in 2021 wederom veel geïnvesteerd in campagnes om de energiebesparing te stimuleren. Er wordt veel gebruik gemaakt van onze Toekomstbestendig wonen regeling. In 2021 zijn de eerste stappen gezet op de inzet van duurzame bronnen voor de verwarming van onze woningen ter vervanging van aardgas. De Warmtetransitievisie is vastgesteld en de wijk Dieren-West is gekozen als pilotwijk. In 2021 hebben we binnen de werkregio een Regionale AdaptatieStrategie (RAS) opgesteld. In onze projecten in de openbare ruimte worden klimaatadaptieve maatregelen toegepast. De doelen vanuit circulaire economie zijn integraal meegenomen in het Klimaatprogramma.
Partnerschap Wij hechten grote waarde aan partnerschap, zowel lokaal als regionaal. Een aantal grote, lokaal overstijgende opgaves, pakken wij op in regionale samenwerking. Per 01-01-2021 is de Groene Metropool als samenwerkingsverband van 18 gemeenten gestart met hieraan gekoppeld The Economic Board . Hoewel 2021 een opbouwjaar betreft zijn al bemoedigende resultaten geboekt. Met name de verstedelijkingsstrategie, in samenwerking met de Foodvalley en provincies, vormt de basis voor onderhandelingen met Rijk.
Financieel De programmabegroting 2021 ging uit van een voordelig begrotingssaldo van € 1,6 miljoen. Bij de 6
Zomer- en Herfstrapportage 2021 hebben we door een aantal budgetaanpassingen dit saldo bijgesteld naar € 256 duizend nadelig. In november van het afgelopen jaar hebben we bij de Eindejaarprognose aangegeven het jaar 2021 naar verwachting met een klein financieel voordeel te kunnen afsluiten. Door diverse financiële voordelen en gedeeltelijke besteding van budgetten komt het rekeningresultaat uit op € 3 miljoen voordelig. We stellen voor een substantieel deel daarvan te bestemmen voor het komend jaar en een deel toe te voegen aan de algemene reserve om daarmee onze vermogenspositie verder te verbeteren.
7
Financiële resultaten De jaarrekening 2021 sluit met een overschot van afgerond € 3.045.000. In de eindejaarsprognose 2021 was er een gering voordelig saldo verwacht van € 9.000. In deze jaarrekening vindt de toelichting op afwijkingen plaats ten opzichte van de begroting na wijziging ofwel de stand van de herfstrapportage 2021. Op dat moment heeft de raad de begroting namelijk voor het laatst gewijzigd vastgesteld. Het verwachte tekort bedroeg op dat moment € 256.000. Rekening
Primi- Gewijzig- Rekening tieve de begrobegroting ting
Saldo
(Bedragen x € 1.000) 2020
2021
2021
2021
2021
Lasten
129.168
120.952
127.416
132.181
-4.765
Baten
127.861
122.056
126.428
134.623
8.195
-1.307
1.103
-988
2.442
3.430
Toevoeging
3.615
0
802
855
-54
Onttrekking
5.131
482
1.534
1.459
-75
Resultaat
209
1.585
-256
3.045
3.301
Saldo van baten en lasten Reserves
Afwijking per programma Programma
Bedrag (x € 1.000)
1. Economische ontwikkeling
933
2. Welzijn
137
3. Gebiedsontwikkeling
404
4. Duurzaamheid
38
5. Bestuur en Veiligheid
264
6. Overhead en algemene dekkingsmiddelen
1.525
Totaal hoger voordelig resultaat 2021
3.301
Ten opzichte van de stand van de herfstrapportage is er, per saldo, sprake van een positieve afwijking van € 3,3 miljoen. De grootste afwijkingen zijn afgerond de volgende:
8
Grootste posten Post
Bedrag (x € Verwijzing nadere 1.000) toelichting (zie "Wat heeft het gekost?", tabel 'Belangrijkste afwijkingen'):
Voordelen: Begeleide participatie: - ESF subsidie
559 Programma 1, taakveld 6.4
- BTW restitutie re-integratie 2016-2018
273 Programma 1, taakveld 6.4
- Corona steunpakketten
387 Programma 1, taakveld 6.4
Samenkracht en burgerparticipatie
411 Programma 2, taakveld 6.1
Maatwerkdienstverlening 18-
715 Programma 2, taakveld 6.72
Volksgezondheid
258 Programma 2, taakveld 7.1
Verkoopopbrengst vastgoed
715 Programma 3, taakveld 4.2
Wonen en bouwen
298 Programma 3, taakveld 8.3
Openbare orde en veiligheid
386 Programma 5, taakveld 1.2
Algemene uitkering Saldo coronabudgetten totaal voordelen
2.153 Programma 6, taakveld 0.7 890 Programma 6, taakveld 0.8 7.045
Nadelen: Begeleide participatie (Re-integratie)
-252 Programma 1, taakveld 6.4
Cultuurinstellingen
-330 Programma 2, taakveld 5.3
Maatwerkdienstverlening 18+
-531 Programma 2, taakveld 6.71
Geëscaleerde zorg 18-
-479 Programma 2, taakveld 6.82
Ruimtelijke ordening
-225 Programma 3, taakveld 8.1
Grondexploitatie
-805 Programma 3, taakveld 8.2
Overhead
-1.491 Programma 6, taakveld 0.4
totaal nadelen
-4.113
Saldo overige afwijkingen, per saldo voordeel Totaal verklaard hoger voordelig resultaat
369 3.301
Voor een nadere toelichting op deze en de overige afwijkingen wordt verwezen naar de betreffende programma’s.
COVID-19 Voor de effecten van COVID-19 geldt dat deze, evenals in 2020, alle programma's raken. Bij de verschillende programma's worden de afwijkingen benoemd. Een totale doorkijk van de financiële effecten geven we in de paragraaf COVID-19.
9
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Ten opzichte van de laatste herziening (begroting 2022) is de weerstandscapaciteit met € 0,8 miljoen toegenomen en het risicoprofiel gedaald met € 0,9 miljoen. Als gevolg van deze mutaties stijgt de weerstandsratio hierdoor van 1,9 (stand begroting 2022) naar 2,3 en krijgt daarmee de kwalificatie ‘uitstekend’. Deze waardering is echter onvoldoende om ook de solvabiliteit al op het gewenste niveau te brengen (zie toelichting in paragraaf weerstandsvermogen). Van belang daarvoor blijft dat we de komende jaren rekeningoverschotten creëren en daarmee onze algemene reserve kunnen verhogen.
Bestemming rekeningresultaat Het rekeningresultaat 2021 bedraagt afgerond € 3.045.000 voordelig. We stellen voor om dit resultaat als volgt te bestemmen: - Pilot Doorstroommakelaar (uitvoering in 2022 in plaats van 2021) - Re-integratie (inzet van ESF subsidie) - Transformatieplan (sociaal domein) - Verduurzaming sporthal Theothorne - Ventilatie scholen (SUVIS-regeling) - Reservering COVID-19 middelen (waarvan € 80.000 voor Rheden 450 jaar) - Reservering project gemeentehuis - Dotatie aan Algemene reserve Totaal bestemming:
€ € € € €
112.000 460.000 150.000 324.000 215.000
€ 1.014.000 € 292.000 € 478.000 € 3.045.000
10
Programma's
11
1 Economische Ontwikkeling
Wat vindt de Gemeenteraad belangrijk? Onze inzet is een duurzame en stevige economie. Iedereen die kan, moet kunnen werken. Daarom willen we voor onze inwoners maximaal inzetten op de banen die er zijn en inwoners die mee kunnen doen de mogelijkheid bieden te werken. We vragen onze ondernemers en het onderwijs hierbij te helpen en we stimuleren de inwoners om zelf actief te zijn in het vinden van werk. Ook ambiëren wij een goed woon- en vestigingsklimaat met aantrekkelijke en levendige winkelgebieden en bedrijventerreinen. Wij bouwen aan een gezonde toekomst voor recreatie en toerisme met daarbij specifieke aandacht voor de toegankelijkheid van Nationaal Park De Veluwezoom. Een duurzame economie gaat ook over klimaat. Met ondernemers zetten wij stappen om het klimaat te ontzien bij de bedrijfsactiviteiten. Door bijvoorbeeld afval te zien als grondstof, maken we met elkaar de omslag naar een circulaire economie. Onderwijsinstellingen ondersteunen we bij het voorkomen van achterstanden, het terugdringen van schooluitval en huisvesting. Door te investeren in onderwijs, investeren wij in de economische toekomst van morgen. Met ons beleid dragen wij bij aan: • Goed onderwijs • Passende banen en economische groei • Gelijkheid
Thema: Werk en re-integratie Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 6.4 Begeleide participatie • 8-5, 8-6, 8-8, 10-1, 10-2, 10-3 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting
1. Wat hebben we bereikt? In Rheden streven we naar meedoen naar vermogen voor iedereen met een uitkering. In 2021 is zowel ingezet op bemiddeling naar werk voor mensen voor wie die stap relatief klein is als voor hen voor die afstand groot of heel groot is. De invloed van corona op de werkgelegenheid en daarmee op de ontwikkeling van de groep mensen met een bijstandsuitkering is duidelijk zichtbaar: aanvankelijk steeg het aantal uitkeringen in 2021 tot 970 waarna vanaf april de dalende trend inzette. Door een actieve inzet van arbeidsmarktinstrumenten en trajectbegeleiding (waaronder arbeidsfit-trajecten) kwam het aantal verstrekte uitkeringen aan het eind van het jaar op 923 uit en daarmee op hetzelfde niveau als vóór corona. In 2021 is sterk ingezet op intensieve samenwerking in de arbeidsmarktregio Gelderland-Midden. Voorbeelden hiervan zijn het Regionaal Mobilteitsteam (om in te spelen op de veranderende 12
arbeidsmarkt als gevolg van corona),de opgave Perspectief op Werk (PoW) en het ontwikkelen van een gezamenlijk strategisch beeld voor toekomstige samenwerking in de arbeidsmarktregio. Ook de samenwerking met Scalabor heeft veel aandacht gekregen en heeft onder andere geleidt tot het (raads)besluit om Scalabor ook de komende jaren als onze uitvoerder van participatietrajecten voor medewerkers die voorheen onder de WSW-vielen. Door inzet van een deel van de coronamiddelen van het Rijk is er ruimte ontstaan om, naast een intensieve inzet gericht op directe bemiddeling van meer kansrijke kandidaten, ook mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden in hun eerste stappen richting werk of participatie. Dit heeft zowel geleid tot uitstroom uit de uitkering als tot een verbeterd beeld van de mogelijkheden van veel mensen en hun bijzondere omstandigheden, waardoor er effectievere vervolginstrumenten ingezet kunnen worden. Het aandeel mensen die vallen onder de banenafspraak of beschut werk is substantieel en deze groep is groeiend. Deze groep werkzoekenden vraagt blijvende begeleiding op de werkplek. In 2021 is er ook extra inzet gezet op het verwerven van subsidie uit het Europees Sociaal Fonds (ESF). Deze middelen zetten wij in voor arbeidsinschakeling en re-integratie. Het genereren van deze middelen was en is een uitgangspunt uit het Transformatieplan 2.0.
Tot oktober 2021 zijn de TOZO-regeling (tijdelijke ondersteuning zelfstandige ondernemers)-, als de TONK-regeling (tijdelijke regeling noodzakelijke kosten voor huishoudens en ondernemers) uitgevoerd (rijksmiddelen) ter compensatie van inkomensverlies van Rhedense zelfstandigen/werkgevers door corona. Tenslotte zijn het afgelopen jaar alle voorbereidingen getroffen voor de invoering van de Wet Inburgering per 1 januari 2022.
2. Wat hebben we hiervoor gedaan? In onderstaande tabel (zo ook bij de overige programma's) vermelden we wat we van plan waren zoals gemeld in de Programmabegroting 2021 "(B)" en wat we gerealiseerd hebben in 2021 "(R)". Nr.
Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties
1 (B)
De jongerencoaches hebben 50 jongeren naar werk, scholing of passende hulpverlening geleid. De inzet zorgt ook voor een daling van de instroom van jongeren en een kortere duur van uitkeringsbehoefte.
1 (R)
In totaal zijn 58 jongeren begeleid naar werk, school, hulpverlening of combinaties hiervan. Zie hieronder een uitsplitsing van de aantallen: School
9
Werk
9
School + bijbaan
1
Hulpverlening
10
Hulpverlening + werk
2
Hulpverlening + school
1
Hulpverlening + school + bijbaan
1
Vrijwilligerswerk
1
Activerend werk
0
Activerend werk + hulpverlening
2
Vrijwilligerswerk + hulpverlening
1
F. Jongerencoach
2
Geen uitstroom / contact verloren
2
Verhuisd
6
13
Niet opgepakt (niet passend)
1
Geen contact gekregen
2
Kortdurend coaching met doorverwijzing
8 58
2 (B)
Via het project ‘Doorslag 1’ doen cliënten met een middelgrote tot grote afstand tot de arbeidsmarkt werkervaring op binnen een fietswerkplek en volgen een intensief trainingstraject. Per jaar stromen er 40 cliënten door of uit naar regulier werk.
2 (R)
In totaal zijn 14 mensen doorgestroomd dan wel uitgestroomd naar regulier werk. Als gevolg van corona is een locatie vier maanden gesloten geweest en ook minder werkplekken door corona (4 ipv 12). De clienten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt komen uit de doelgroep zorg waarbij uitstroom niet enkel het doel is maar het heeft naast uitstroom ook een signaal- en activeringsfunctie.
3 (B)
Met het project ‘Doorslag 2’ doen cliënten met een middelgrote tot grote afstand tot de arbeidsmarkt werkervaring op binnen kledingherstel en –reparatie en volgen een intensief trainingstraject. Per jaar stromen er 40 cliënten door of uit naar werk.
3 (R)
In totaal zijn 15 mensen doorgestroomd dan wel uitgestroomd naar regulier werk. Zie ook toelichting bij 2 (R).
Thema: Economische ontwikkeling Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 3.1 Economische ontwikkeling • 8-3, 8-4, 8-8, 8-9 • 3.3 Bedrijvenloket en • 9-1, 12-6, 17-17, 18-1, 18-2, 18-3, bedrijfsregelingen 18-4, 18-6 • 3.4 Economische promotie * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting
1. Wat hebben we bereikt? Het jaar 2021 is een zwaar jaar geweest voor de ondernemers. Uit diverse landelijke onderzoeken blijkt dat ondernemers structurele problemen overhouden door de corona pandemie. De omstandigheden waaronder de veel Rhedense ondernemers gewerkt hebben in 2021 waren enorm lastig. Sommige branches hebben juist van de corona pandemie geprofiteerd (denk aan de supermarkten/ bakkers/ bloemisten) maar veel andere sectoren zijn hard getroffen. De gemeente Rheden heeft in 2021 diverse subsidieregelingen in het leven geroepen voor de ondernemers die hard zijn getroffen. De mogelijkheid om te opteren voor uitstel van de betalingen van de lokale belastingen in 2021 is ook een specifieke maatregel die was ingesteld ten gunste van de Rhedense ondernemers. Daarnaast zijn de branches horeca, toerisme en recreatie en sport geholpen met tegemoetkomingen in uitgaven voor hygiënemaatregelen en andere investeringen. Hiervoor zijn subsidieregelingen opgesteld. In 2021 is verder gewerkt aan een en duurzame en robuuste economie. In 2021 is, ondanks de moeilijke omstandigheden, is het contact met de ondernemers en het onderwijs blijven behouden. De ambitie in 2021 was om het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met 0,8%. De stijgende lijn die in 2020 in de werkgelegenheid en het aantal nieuwe bedrijven zal naar verwachting ook in 2021 plaatsvinden.
De Gelderse cijfers worden medio april 2022 bekend gemaakt. Met name aan de kanaalzone in Dieren en Spankeren nam de bedrijvigheid verder toe. Dit heeft er toe geleid dat bedrijventerrein De Marke geheel is verkocht. Mede door aandacht voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat werken wij aan een vitale en veerkrachtige samenleving. Ondernemers zijn niet alleen van belang voor de samenleving vanwege 14
hun economische bijdrage, ze dragen op tal van andere manieren bij. Met ondernemers zetten wij bijvoorbeeld in op het verlagen van mensen die niet aan het werk zijn. Met ondernemers en onderwijs werken wij een verbetering in de aansluiting tussen het onderwijs en het bedrijfsleven. Ondernemers worden gestimuleerd en aangejaagd om met duurzaamheid en circulaire economie aan de slag te gaan. Met het onderwijs werken wij vanuit een strategische agenda aan gezondheid, duurzaamheid, veiligheid en kansengelijkheid. De kernkwaliteiten van de gemeente Rheden (groen, water en erfgoed) maken dat op het gebied van vrijetijdseconomie en zorg nog veel kansen liggen. Wij willen de economische mogelijkheden voor deze sector vergroten en optimaliseren. Met ons beleid en uitvoering dragen wij bij aan: • goed onderwijs; • fatsoenlijke banen en economische groei; • minder ongelijkheid; • dynamische kernen; • recreatieve mogelijkheden voor inwoners;
2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)
Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Wij onderhouden een actieve relatie met ondernemers (organisaties) • Minimaal 2 keer per jaar overleg per ondernemersvereniging • minimaal 15 bestuurlijke bedrijfsbezoeken • organisatie ondernemerscafé verkiezing ondernemer van het jaar 2021
1 (R)
Ondanks de bijzondere omstandigheden in 2021 (diverse lockdowns en de daarbij behorende regels) is het gelukt om met het georganiseerde bedrijfsleven de reguliere overleggen te voeren (digitaal). Met alle Rhedense ondernemers- en winkeliersverenigingen is minimaal 2 keer per jaar gesproken. De geplande individuele bedrijfsbezoeken zijn deels (door Covid19) verzet naar 2022. In 2021 zijn er 5 bestuurlijke bedrijfsbezoeken gehouden.
2 (B)
2 (R)
3 (B) 3 (R) 4 (B)
Het jaarlijkse ondernemerscafé, met als onderdeel de verkiezing ondernemer van het jaar 2021, is door Covid19 niet doorgegaan. Wij stimuleren samenwerking binnen de Triple Helix VeluwezOOm. • opzet en uitvoer minimaal 3 projecten • organisatie minimaal 5 ontbijtsessies Binnen de lokale Triple Helix VeluwezOOOm zijn de volgende projecten uitgevoerd: • VeluwezOOOm got Talent! (digitaal) • Enquête uitgevoerd (onderzoek naar de leefbaarheid in De Steeg) door 1e jaars studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein in Velp • Day for Change Actie samen met het Arentheem College in Velp. een uniek educatie-project waarin duurzaam ondernemerschap centraal staat. Tijdens het project starten leerlingen met een microkrediet een eigen (duurzame) onderneming. De winst die zij maken, wordt ingezet om ondernemende mensen wereldwijd te steunen. Door de moeilijke omstandigheden in 2021 is het niet gelukt om de ontbijtsessies georganiseerd te krijgen. Het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties wordt aan de gemeenteraden in de regio Arnhem-Nijmegen ter vaststelling aangeboden. Op 30 maart 2021 is het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties (RPW) door de gemeenteraad vastgesteld. Uitvoering detailhandelsstructuurvisie “Kiezen voor eigen kwaliteit” (2017)
15
• •
4 (R)
5 (B)
5 (R)
6 (B) 6 (R)
vernieuwing Callunaplein per dorpskern is samen met de BIZ verenigingen een aanvalsplan opgesteld. deze aanvalsplannen worden samen met de BIZ verenigingen uitgevoerd opleveren plan van aanpak herinrichting Hoofdstraat Velp • Ondanks de moeilijke omstandigheden in 2021 is het toch gelukt om de bedrijven investeringszone (BIZ) in Dieren verlengd te krijgen. Tot en met 2025 is er sprake van een BIZ in Dieren. Deze samenwerking is van groot belang om het winkelgebied in Dieren aantrekkelijk te houden. • In 2021 verder gewerkt aan de uitvoering van de detailhandelsstructuurvisie. Diverse ruimtelijke plannen zijn getoetst aan de detailhandelsstructuurvisie. In 2021 is intensief gewerkt aan het verder professionaliseren van het centrum managementschap in Rheden. • In overleg met de BIZ vereniging Centrum Velp is het plan van aanpak Hoofdstraat Velp verschoven naar 2022. Enerzijds is de aanleiding de interne capaciteit en anderzijds de bijzondere omstandigheden waarmee ondernemers in 2021 te maken hebben gehad. Wij werken aan de realisatie van een recreatieve verbinding tussen de IJssel en Nationaal Park De Veluwezoom door middel van: een ruimere openstelling van het overzetveer, een aantrekkelijker fietspad van de uiterwaarden naar het dorp, een aantrekkelijker stationsgebied en een Toeristische OverStapPunt.
Vanuit de planvorming in de projecten Masterplan Veluwezoom en Gebiedsentree Rheden (project Rivierklimaatpark) wordt gewerkt aan een betere verbinding VeluweIJssel. De verwachting is dat in de periode 2022-2024 de eerste zichtbare resultaten gerealiseerd zijn. Onderzoek naar eventuele verplaatsing markt Velp • In 20210 is een haalbaarheidsonderzoek naar de meest geschikte locatie voor de wekelijkse markt uitgevoerd. •
7 (B)
• •
•
•
•
•
•
Het gebied Den Heuvel is in 2021 gerevalitiseerd. Dit moet ook ten gunste komen van de wekelijkse markt.
In 2021 evalueren wij de stichting die het masterplan Recreatie en Toerisme uitvoert. Uitvoeren onderzoek naar betere spreiding bezoekers voor een duurzame toegankelijkheid van Nationaal Park De Veluwezoom. Op basis van dit onderzoek uitkomsten realiseren (Veluwe-deal). Wij creëren een wandelnetwerk samen met de buurgemeenten in de Veluwezoom waar recreanten hun eigen route, lengte van route of thema kunnen samenstellen. Rheden sluit hierbij aan op het wandelnetwerk dat als pilot op nationaal park De Veluwezoom is gelegd. Een betere verbinding realiseren tussen de IJssel en Nationaal Park De Veluwezoom, als economische kans voor het dorp Rheden door optimalisatie overzetveer, fietspad en creëren Toeristische Opstap Punt. Wij faciliteren en stimuleren nieuwe, recreatieve evenementen op basis van ons evenementenbeleid, afhankelijk van de ontwikkelingen rondom Covid19. Wij zijn hierbij afhankelijk van initiatieven vanuit de inwoners en ondernemers. De stichting Toerisme en Recreatie Veluwezoom vervult hierin een stimulerende rol. Wij omarmen lokale initiatieven die een aanvulling zijn op het aanbod in de dorpen en het buitengebied. We hebben een faciliterende, adviserende rol en soms financierende rol en bewaken ecologisch verantwoord gebruik van natuurgebieden. Wij zijn hierbij afhankelijk van initiatieven vanuit de inwoners en ondernemers.
De stichting Toerisme en Recreatie Veluwezoom vervult hierin een stimulerende rol. Wij maken deel uit van de Veluwe via de “Veluwe Alliantie” en ondersteunen initiatieven die “Veluwebreed” worden opgepakt of via belevingsgebieden. Denk
16
7 (R)
8 (B)
8 (R)
hierbij o.a. aan recreatieve zonering van de Veluwe, zorgen voor continuering van het Routebureau Veluwe en financieren die mede. Door deelname aan de VeluweAlliantie genereren wij cofinanciering voor o.a. de Regiodeal en het wandelnetwerk, beiden eerder genoemd, zodat de Rhedense bijdragen verminderd kunnen worden. Wij actualiseren de toeristische informatiepanelen in de gemeente Rheden • In 2021 is de Stichting Toerisme en Recreatie Veluwezoom geëvalueerd. Resultaat is dat de stichting zichzelf opheft en het Toeristisch Platform Zuidoost Veluwezoom de draad weer oppakt. Activiteiten, die van belang zijn voor de hele gemeente, worden geïnitieerd en subsidies worden op projectbasis aangevraagd. • In oktober 2021 is aan de gemeenteraad een voorstel gedaan voor een scenariokeuze die de basis vormt voor het op te stellen masterplan voor de Veluwezoom. De gemeenteraad heeft een eigen scenario D opgesteld en besloten. Dit scenario behoefte een verdere uitwerking alvorens tot het opstellen van een masterplan kon worden overgegaan. In februari 2022 besluit de raad daarover. • Door de voorbereidingen van de noodzakelijke eigen identiteit van het Routebureau Veluwe is de uitrol uitgesteld. 1e paal is op 11 februari 2022 in de gemeente Renkum geslagen en de rest van de uitrol in de Veluwezoomgemeenten volgen opeenvolgend.
• Vanuit de planvorming in de projecten Masterplan Veluwezoom en Gebiedsentree Rheden (project Rivierklimaatpark) wordt gewerkt aan een betere verbinding Veluwe-IJssel. • Helaas was ook 2021 het jaar van Covid-19 / corona. Evenementen zijn geannuleerd of niet opgepakt. • In 2021 is doorgegaan met het opstellen van subsidieregelingen die de toeristischrecreatieve branche, de horeca en de sportorganisaties. Velen hebben hiervan gebruik gemaakt. De Lokaal Cadeaukaart is eveneens gelanceerd met behulp van advies en budget. Deze cadeaukaart is het lokale ondernemerschap te stimuleren en inwoners te verleiden lokaal in te kopen. • De samenwerking binnen de VeluweAlliantie is voortgezet. Advisering door de gemeente over Routebureau Veluwe, financiering recreatieve infrastructuur, wandelnetwerk etc. Veluwezoomgemeenten werken samen aan belevingsgebieden, de promotie daarvan en advisering richting VeluweAlliantie. • In 2021 is de deelname gestart aan de opgave Ontspannen Regio van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen via werkgroepen blauw-groen raamwerk en duurzaam toerisme. • De actualisatie van de informatiepanelen zijn uitgesteld. Dit hangt samen met de vorderingen in de VeluweAlliantie (Veluwe-uitstraling) en gastheerschap vanuit TVAN.
Wij stimuleren bedrijven, inwoners en organisaties om circulair te ondernemen en innovatief te produceren, consumeren, financieren en organiseren. Uiteraard doen we dat in samenwerking met onze (kennis)partners en geven we daarin zelf het goede voorbeeld. • door circulaire economie als uitgangspunt van ons handelen te nemen, o.a. bij aanbestedingen. • door HAN-studenten/lectoren in contact te brengen met bedrijven om hen te ondersteunen in hun circulaire opgave. • door communicatie te richten op nut, noodzaak en kansen van circulariteit. De gemeente doet mee aan de Groene Metropoolregio. Dit samenwerkingsverband biedt mogelijkheden voor aansluiting bij regionale ontwikkelingen. Hierbij wordt samenwerking gezocht met onderwijs en ondernemers (Triple Helix). In opdracht van de gemeente is eind 2021/begin 2022 door de ODRA geïnventariseerd welke mogelijke belemmeringen de vergunningverlening heeft voor het bedrijfsleven
17
om circulair te ondernemen. Het verkregen beeld wordt meegenomen bij de verdere implementatie van circulaire economie.
Thema: Onderwijs Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken • 4-1, 4-2, 4-4, 4-5, 4-6, 4-7, 4-A, 10-3 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting
1. Wat hebben we bereikt? De coronacrisis heeft diepe sporen achtergelaten in het onderwijs. Van lockdowns, naar thuisonderwijs en weer naar school. Zowel de onderwijsinstellingen als de leerlingen hebben onder druk gestaan om met de gegeven omstandigheden om te gaan. Welk effect dit zal hebben zal zich de komende periode moeten uitwijzen. In 2021 is er vanwege corona wekelijks intensief (bestuurlijk) overleg geweest tussen onderwijsbesturen, kinderopvanginstellingen en de gemeente. Zo konden wij vinger aan de pols houden en snel schakelen (binnen de mogelijkheden die er waren) om zaken snel te regelen. Vanuit het Rijk is via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) een forse financiële ondersteuning beschikbaar gesteld om interventies te plegen. In onze gemeente is samen met de onderwijsinstellingen een plan opgesteld om de beschikbare middelen in te zetten. De NPO-gelden vallen in twee delen uiteen: de onderwijsinstellingen hebben een eigen deel ontvangen voor primair onderwijsgerelateerde doelstellingen. Daarnaast hebben gemeenten een deel ontvangen. Wij zetten dat in om de sociale verbinding tussen jongeren te helpen herstellen. Laaggeletterdheid Ons Taalhuis biedt formeel onderwijs (Rijn IJssel) en informeel onderwijs (Bibliotheek, Incluzio, Vluchtelingenwerk). Ondanks de beperkingen is het de Taalhuispartners gelukt cursussen te (her)starten en inwoners te ondersteunen.
De sluiting van de bibliotheek en buurthuizen (waar veel cursussen plaatsvinden) van bijna een half jaar heeft effect gehad op het aantal deelnemers. Desondanks bereikten het Taalhuis nog 100 laaggeletterde inwoners (ipv 120 deelnemers). Er waren vooral minder 1-op-1 taalcursussen, vanwege het nauwe contact dat deze cursus vraagt. Onderwijsachterstanden Met Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) hebben we peuters met een (risico op een) onderwijsachterstand vroegtijdige en intensieve taalondersteuning geboden. We indiceren 100% van de peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand voor VVE. We hebben 80% van deze peuters bereikt met ons aanbod. In 2021 zijn aanvragen gekomen voor de Kwaliteitsregeling 2021-2022 voor VVE aanbieders en basisscholen om o.a. in te zetten op deskundigheidsbevordering, het vergroten van ouderbetrokkenheid, en de samenwerking tussen voor- en vroegschool, en de samenwerking met partners als de bibliotheek, cultuur en sport. Onderwijs Thuiszitten heeft nadelige gevolgen op korte en lange termijn. We zien een fluctuatie in het aantal thuiszitters van 36, naar 26 en nu weer naar 34 leerlingen. Het Regionaal Bureau Leerplicht heeft voor de gemeente Rheden een dossieranalyse en regionaal een thuiszittersanalyse opgesteld. Dit document helpt ons verder in het verbeteren van onze gezamenlijke inzet om het aantal thuiszitters te verminderen.
Onderwijshuisvesting In 2021 is een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voorbereid en opgesteld in samenwerking met de onderwijsinstellingen. Samen met de schoolbesturen is een succesvol beroep gedaan op de SUVIS regeling om de ventilatie op een aantal scholen in onze gemeente te verbeteren.
18
2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)
1 (R)
2 (B)
Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Het Taalhuis Veluwezoom inzetten om laaggeletterden te bereiken en deel te laten nemen aan taalaanbod. Het Taalhuis is ondersteund met een Taalhuiscoördinator. Die coördineert de samenwerking tussen partners, toeleiding naar taalaanbod, en monitoring. We hebben het Taalhuis Veluwezoom ondersteund met een Taalhuiscoördinator. In 2021-2023 biedt het Rijk een extra Decentralisatie Uitkering voor volwasseneneducatie. Een deel hiervan gaat naar het versterken van de lokale Taalhuizen. De Taalhuiscoördinator krijgt ongeveer 1,5 uur per week extra naast al ingezette uren (in totaal 5,5 uur). Ook is de Taalexpert gestart. Deze docent schat taalniveaus in van inwoners en verwijst door naar een passend aanbod. Deze Taalexpert is 1,5 uur extra per week aanwezig (in totaal 2 uur). VGGM inzetten om VVE indicaties af te geven aan peuters met (een risico op) een onderwijsachterstand. We brengen via Social Media en het consultatiebureau de vergoedingen onder de aandacht om gebruik te kunnen maken van peuteropvang wanneer ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag.
2 (R)
We onderzoeken met het consultatiebureau, kinderopvang en onderwijs of we de doelgroep volledig bereiken. Wij geven opdracht aan de VGGM om toezicht op kinderopvang uit te voeren. Wanneer er handhaving volgt, ligt het uitoefenen van deze taak bij de gemeente. Het nemen van deze verantwoordelijkheid blijkt uit het behouden van onze ‘a’ status door de Inspectie van het onderwijs. De VGGM indiceert de vve peuters. Begin 2021 was de VGGM betrokken bij een traject met kinderopvang en scholen om het bereik te onderzoeken. Hierdoor zijn protocollen en werkafspraken hernieuwd. Met de implementatie van de Peutermonitor verwachten we nog betrouwbaarder wijkgerichte cijfers over het (non)bereik te krijgen als input voor verbeteringen . Via partners zijn de vergoedingen onder de aandacht gebracht. In 2021 zijn sociale media niet ingezet.
3 (B) 3 (R)
4 (B) 4 (R)
5 (B) 5 (R)
De VGGM heeft de toezicht op de kinderopvang uitgevoerd. Wederom hebben wij als gemeente onze 'a'-status behouden volgens de Inspectie van het onderwijs. Prestatieafspraken maken met samenwerkingsverbanden, schoolbesturen, leerplicht, en de VGGM over de lokale aanpak van thuiszitters. We rapporteren over de resultaten. In 2021 is in werkgroepen gewerkt aan een thuiszittersaanpak. Dit betekent vooral dat we ieders werkwijze verhelderen en op elkaar afstemmen om snel te handelen bij (dreigend) thuiszitten, alsook plannen te maken hoe we thuiszitten kunnen voorkomen. Integrale Huisvestingsplan (IHP) herijkt. In 2021 zijn we samen met de schoolbesturen tot een concept beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting gekomen. Dit concept wordt in maart 2022 aan de Raad voorgelegd. Verduurzamingsplan voor alle scholen vaststellen. Verduurzaming van alle scholen is als onderdeel binnen het beleidskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting opgenomen.
19
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Module Gemeenschappelijke Regeling sociaal domein centraal Gelderland (MGR) In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisatie.
Wat heeft het gekost? Programma 1. Economische ontwikkeling Rekening
Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting
Rekening
Saldo
(Bedragen x € 1.000) 2020
2021
2021
2021
2021
3.1 Economische ontwikkeling
214
295
295
232
63
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
39
46
46
25
21
3.4 Economische promotie
251
241
241
190
51
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.794
2.387
2.319
2.425
-106
6.4 Begeleide participatie
9.540
9.200
8.935
9.197
-263
11.837
12.168
11.835
12.069
-234
104
101
101
107
6
Lasten
subtotaal Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
11
44
44
6
-38
3.4 Economische promotie
189
328
328
240
-87
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
486
940
940
958
18
6.4 Begeleide participatie
306
178
178
1.447
1.269
1.097
1.590
1.590
2.757
1.167
-10.740
-10.578
-10.244
-9.311
933
Toevoeging
0
0
0
0
0
Onttrekking
0
0
0
0
0
-10.740
-10.578
-10.244
-9.311
933
subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves
Resultaat
Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2021 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2021 per saldo € 0,9 mln voordelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht.
20
1. Economische Ontwikkeling Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) 3.1 Economische ontwikkeling
Bedrag in € 1.000
Inc. / Struct.
68
I
De stelpost uit het Coalitieakkoord voor de herstructurering van winkelgebieden (€ 50 k) is niet ingezet in 2021. Door krapte op de arbeidsmarkt is het niet gelukt om met het project in 2021 te starten. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-16
I
-36
I
Geen nadere toelichting. 3.4 Economische promotie
In het kader van de Covid-19 steunmaatregelen is aan ondernemers € 43 k aan subsidies verstrekt. De vergoeding die de gemeente ontvangt van het Rijk om deze steun te verstrekken is als bate verantwoord onder programma 6. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-89
I/S
De overschrijding bestaat met name extra kosten voor Sociaal Medische Indicaties Kinderopvang (SMI) (€ 46 k) en hogere personeelskosten (€ 29 k). De overschrijding op SMI (-/- € 46 k) is structureel. 6.4 Begeleide participatie
1.006
I
Het resultaat op dit taakveld kent als belangrijkste oorzaken: • Lagere kosten voor MGR-module WgSW (+/+ € 86 k) • Covid-19 compensatie uitgekeerd aan / gereserveerd ten behoeve van Scalabor (-/- € 144 k) • Overschot op budget Beschut Werk door lagere instroom en (€ 159 k) dat ingezet wordt voor Activerend Werk (zie Programma 2, taakveld 6.71) waardoor resultaat Beschut Werk nihil is • Hogere lasten voor re-integratie (€ 252 k), die in lijn met de uitgangspunten van de Actualiteitenrapportage 2020 grotendeels (€ 230 k) kunnen worden opgevangen uit de inzet van ontvangen subsidies (ESF), bijdragen derden en ontvangen Corona-steunpakketten. Hierdoor wordt de overschrijding beperkt (-/€ 22 k) • Hogere personeelskosten (-/- € 154 k) • Niet ingezette subsidie ESF (€ 559 k), ontvangen restitutie BTW op re-integratieuitgaven 2016 – 2018 (€ 273 k) en niet ingezette Corona-steunpakketten (€ 387 k) Met betrekking tot de Covid-19 compensatie aan Scalabor geldt dat hiervoor van het Rijk een overeenkomstige bijdrage van € 144 k is ontvangen als onderdeel van een van de Corona-steunpakketten. Deze vergoeding is als bate verantwoord onder programma 6. Voorgesteld wordt om van de ontvangen maar niet ingezette ESF-subsidie een deel mee te nemen naar 2022 om te kunnen inzetten voor re-integratie en personeel (€ 460 k).
Daarnaast worden de niet-bestede middelen uit de Corona-steunpakketten (€ 387 k) meegenomen in het integrale voorstel tot de vorming van een “Corona”bestemmingsreserve. 0.10 Mutaties reserves
Totaal
0
I/S
933
21
2 Welzijn
Wat vindt de Gemeenteraad belangrijk? Welzijn behandelt een breed beleidsspectrum waarbij eigen kracht en zorg voor onze inwoners centraal staan. We willen dat inwoners waardig oud kunnen worden. Daarom helpen we oudere inwoners om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en te kunnen meedoen. We hebben oog voor onze kwetsbare inwoners en we willen eenzaamheid voorkomen en bestrijden. Mantelzorgers, vrijwilligers en initiatieven uit de buurt ondersteunen we van harte. Zij zijn het goud van onze samenleving! Jongeren moeten zich kunnen ontwikkelen tot gelukkige, zelfstandige volwassenen. Met onze partners proberen we problemen onder jongeren te signaleren en ongewenst gedrag te voorkomen, maar ook hun talenten te ontplooien. We hebben aandacht voor kinderen in armoede en andere financieel kwetsbaren. Sport en bewegen blijft belangrijk voor iedereen. We stimuleren de fysieke, maar ook de mentale en sociale gezondheid van mensen. We zorgen voor duurzame sportaccommodaties. Ons erfgoed willen we in goede staat doorgeven aan volgende generaties. Wij zijn er trots op. Cultuur vinden we belangrijk, zowel voor de ontwikkeling (van talenten) van kinderen als voor volwassenen. Elkaar ontmoeten en samen dingen doen, delen en genieten.
Wij dragen met ons beleid bij aan de volgende Global Goals: • einde aan armoede • einde aan honger • gezondheid & welzijn • schoner drinkwater & goede sanitaire voorzieningen
Thema: Algemene voorzieningen Taakveld(en) • 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Bijdrage aan SDG* • 5-4, 10-2, 11-3, 16-7, 16-8, 17-16, 17-17, 17-18, 17-19 * Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting
1. Wat hebben we bereikt? De gemeente Rheden kent vele algemeen toegankelijke voorzieningen, zoals inwonersinitiatieven, dorps- en buurthuizen en inloophuizen. In 2021 was het voor deze initiatieven een uitdaging om activiteiten en inloop te organiseren, vanwege corona en de lockdowns die daaruit volgden. Daarnaast is in 2021 de nieuwe welzijnsorganisatie Incluzio gestart met de opdracht de sociale basis te verstevigen en te versterken. Incluzio is deze opdracht begonnen middenin de lockdown waardoor het een uitdaging was collectieve voorzieningen op te starten. Tijdens deze lockdown zijn buitenactiviteiten opgestart zoveel als dat kon, en er zijn digitale e-learnings beschikbaar gemaakt die inwoners konden volgen. Toen de coronamaatregelen versoepeld werden, begin van de zomer,
22
zijn de groepsactiviteiten opgepakt. Bij het opstarten van activiteiten heeft Incluzio nauw samengewerkt met de vele partners die er zijn. Vanuit het Rijk en de provincie zijn coronagelden beschikbaar gesteld om kwetsbare inwoners en organisaties die geraakt zijn door corona extra ondersteuning te bieden. Zo is er een subsidieregeling voor gemeenschapsvoorzieningen uitgevoerd en zijn er met provinciale middelen aanpassingen bij dorpshuizen uitgevoerd (luchtverversingsinstallatie in dorpshuis Rheden en automatische deuren bij dorpshuis De Poort in Velp). Incluzio heeft een aantal informatiepunten ingericht waar de inwoner terecht kan met vragen. Via websites en de lokale media worden inwoners op de hoogte gebracht over deze informatiepunten. Om het contact en de communicatie met de inwoners te versterken, is een aantal acties ingezet waarbij één van de aandachtspunten is 'waar moet ik zijn met mijn vraag/aanvraag?'.
2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R)
3 (B) 3 (R) 4 (B) 4 (R) 5 (B)
5 (R) 6 (B)
6 (R)
7 (B)
7 (R)
Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Wij subsidiëren ontmoetings- en ontspanningsfuncties als dorpshuizen (10) voor alle inwoners. Alle dorpshuizen (10) zijn gesubsidieerd. Er waren in 2021 beperkte openingstijden als gevolg van corona. Wij ondersteunen organisaties die specifiek voor kwetsbare mensen zijn ingericht: inloophuizen (2), Ons Raadhuis. De Inloophuizen in Velp en Dieren en Ons Raadhuis zijn in 2021 gesubsidieerd. De inloophuizen konden in de coronaperiode met aanwezigheid van een professionele kracht grotendeels open blijven voor bezoekers. Ons Raadhuis is beperkt open geweest. Wij ondersteunen het Netwerk Informele Ondersteuning (NIO) en de Adviesraad cliënten- en inwonersparticipatie om de rol van de samenredzaamheid te versterken. Het NIO en de Adviesraad cliënten- en inwonersparticipatie zijn ondersteund met subsidie. Zij hebben hun rol vooral via digitale bijeenkomsten vervuld. Wij ontwikkelen in 2021 een 'sociale kaart' voor inwoners en voor professionele organisaties. In 2021 is door het NIO en Incluzio de website 'Wegwijs in Rheden-Rozendaal opgericht. Een online sociale kaart met lokale organisaties en activiteiten. We starten met het versturen van brieven aan inwoners die 55 jaar zijn geworden en wijzen hen op de mogelijkheden van regelingen zoals Mijn Huis, Mijn Toekomst en de Toekomstbestendig wonen-lening.
Hiermee bereiken wij dat zo'n 80 inwoners preventieve levensloopbestendige woningaanpassingen uitvoeren. Door corona zijn huisbezoeken niet altijd mogelijk geweest. We hebben inwoners daarom niet aangeschreven vanwege corona (lock-downs). In 2021 krijgen inwoners van Velp van 70 jaar en ouder de uitnodiging om bezocht te worden door een ouderenadviseur. Deze adviseur geeft informatie over algemeen toegankelijke voorzieningen, biedt een luisterend oor en kan de inwoners, indien nodig, doorverwijzen. In 2021 is aan 250 adressen in Velp waar 70+’ers wonen, een uitnodiging verstuurd voor een huisbezoek. Door corona zijn huisbezoeken niet altijd mogelijk geweest. In 2022 wordt de actie doorgezet in Velp. Met onafhankelijke cliëntondersteuning speciaal gericht op mensen met dementie en andere geheugenproblemen ondersteunen wij 130 inwoners. Ditzelfde geldt voor ouders van jeugd die een beroep doen op de jeugdzorg. In 2021 hebben wij via een koplopersproject (Rijkssubsidie) ingezet op het vergroten van de bekendheid bij inwoners en ketenpartners van onafhankelijke cliëntondersteuning en wij zetten dit in 2022 voort.
23
8 (B)
Ieder huishouden in de gemeente Rheden ontvangt 2x per jaar een Ik buurt mee! waardecheque van € 7,50. Dit bedrag kunnen zij doneren aan initiatieven van buurtgenoten op www.ikbuurtmee.nl
8 (R)
In 2021 deed 32% van alle Rhedense huishoudens mee aan Ik buurt mee! Er werden 101 nieuwe initiatieven aangemeld en voor € 103.507,50 aan cheques geactiveerd. 27% van alle initiatieven had als thema: ontmoeting. Andere belangrijke thema’s waren: verfraaien van de buurt, sport & spelen en kunst & cultuur. We waarderen en ondersteunen vrijwilligers. Het loket vrijwillige inzet biedt deskundigheidstrainingen en advies en organiseert een waarderingsevenement. Waardering vrijwilligers Als waardering voor de blijvende inzet van vrijwilligers en hun betrokkenheid is er een waarderingsfilm opgenomen met de wethouder in plaats van een waarderingsevenement. Deze film is gedeeld met zoveel mogelijk vrijwilligers.
9 (B) 9 (R)
10 (B)
10 (R)
11 (B) 11 (R)
Ondersteuning vrijwilligers Als gevolg van corona zijn er weinig mogelijkheden geweest om fysiek kennissessies en cursussen aan te bieden aan vrijwilligers. Als alternatief voor fysieke bijeenkomsten is er online deskundigheidsbevordering aangeboden. Bij besturen en vrijwilligers is de behoefte voor deskundigheidsbevordering in kaart gebracht. Aan de hand daarvan worden in 2022 kennissessies en cursussen georganiseerd. We vergroten de bekendheid van de mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning. Het MVT, ondersteuningspunt voor mantelzorg en vrijwillige Thuishulp, heeft hier een centrale positie in (heeft een relatie met het ontwikkelen van de 'sociale kaart'). MVT, het informele loket voor mantelzorgondersteuning, organiseerde naast de mantelzorgcafé's en de dag van de mantelzorg o.a. een webinar over werk en mantelzorg, een theatervoorstelling en een dag voor jonge mantelzorgers (samen met Incluzio) en een extra waarderingsactie rond de kerst. Er is praktische ondersteuning van mantelzorgers met de inzet van vrijwilligers gegeven. Wij zetten in op een sterke en brede sociale basis. Monitoring van de resultaten vindt plaats aan de hand van prestatie-indicatoren. Met Incluzio zijn prestatieindicatoren afgesproken die periodiek gemonitord worden.
Thema: Jeugd Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 6.72 Maatwerkdienstverlening 18• 3-2, 3-3, 3-4, 3-5, 3-7, 17-17 • 6.82 Geëscaleerde zorg 18* Sustainable Development Goals, zie SDG-bijlage voor een nadere toelichting
1. Wat hebben we bereikt? We hebben in 2021 samen met onze partners sterk geïnvesteerd om Rhedense kinderen en jongeren gezond, kansrijk en veilig te laten opgroeien. De inzet hierbij is om het jeugdhulpgebruik en de ondersteuning aan jeugdigen en hun ouders/verzorgers (gezinnen) te normaliseren waarbij zoveel mogelijk de eerste (hulp)vragen vanuit de sociale basis opgepakt en beantwoordt worden. Het uitgangspunt was en is het bieden van goede, passende en tijdige hulp – binnen de financiële kaders. Met de start van de nieuwe opdrachten Sociale Basis en Maatwerkdiensten Jeugdhulp hebben we de eerste grote stap in deze richting gezet. Zo is in 2021 het aanbod algemene voorzieningen en activiteiten die ook voor jongeren toegankelijk zijn, flink gegroeid. In het brede sociale domein zijn door de gezamenlijke partners in 300 bijeenkomsten georganiseerd met een betrokkenheid van 4500 deelnemers. Eerste resultaten Aan het einde van dit eerste jaar zien we per saldo – voor het eerst sinds de decentralisatie in
24
2015 – geen overschrijding van de begrotingspost jeugdhulp meer en zien we eveneens een daling van de uitgaven aan geïndiceerde ondersteuning jeugdhulp. Vermindering van gebruik jeugdhulp In 2021 zien we een daling van 10% jeugdigen in het gebruik van geïndiceerde jeugdhulp. We zien dit over de hele linie, zoals bijvoorbeeld bij de inzet van zware vormen van jeugdhulp, zoals verblijf. Tegelijkertijd zien we dat jongeren in toenemende mate de weg weten te vinden naar lichtere vormen van ondersteuning zoals het schoolmaatschappelijk werk, het jongerenwerk van Incluzio – of de ondersteuners jeugd en gezin. Een groot deel van de jongeren en gezinnen die zich gemeld hebben bij Incluzio zijn ondersteund vanuit de sociale basis (89%). Dit heeft geleid tot een reductie van het aantal lopende indicaties jeugdhulp. In de overgangsperiode voor lopende cliënttrajecten in 2021 bleek een verrassend groot aantal trajecten, in onderlinge afstemming tussen zorgaanbieder en cliënt, op korte termijn afgerond te kunnen worden, wat heeft bijgedragen aan een zachte landing van onze lokale aanbesteding. Pilot Ondersteuner Jeugd & Gezin Door de pilot Ondersteuner Jeugd & Gezin zien we dat een deel van jeugdigen die bij de huisarts aankloppen, met lichte/korte ondersteuning verder kunnen.
In 33% van de gevallen kan de Ondersteuner Jeugd & Gezin de hulpvraag zelf oplossen en is een verder traject niet nodig. Dit heeft geleid tot een vermindering van het aantal doorverwijzingen door huisartsen naar geïndiceerde jeugdzorg. Regionale samenwerking Naast lokale inspanningen, werkt de gemeente Rheden ook in (boven)regionaal verband samen. Onder andere is gewerkt aan verbetering van de hulp aan jeugdigen in onveiligheid. In 2021 is de Gelderse verbeteragenda jeugdbescherming uitgewerkt in een set van samenwerkingsafspraken en uniforme contracten voor de jeugdbescherming. In 2022 wordt op (boven)regionaal niveau verder invulling aan deze samenwerkingsafspraken gegeven. Daarnaast is naar aanleiding van de Norm voor Opdrachtgeverschap in regionaal verband een regiovisie opgesteld: ''Samenwerking en opdrachtgeverschap Jeugd, Wmo en Beschermd Wonen – Regio Centraal Gelderland''. Vaststelling hiervan vindt in 2022 in de gemeenteraden plaats. Tenslotte was 2021 wederom een jaar waarin corona een stempel drukte op het leven van jeugdigen. Veel gezinnen hebben daar veerkrachtig mee om kunnen gaan. Voor sommige jeugdigen zorgde het juist voor verzwaring van hun problematiek, met name op het vlak van mentaal welbevinden.
2. Wat hebben we hiervoor gedaan? Nr. 1 (B)
1 (R)
Actie (in termen van %, aantallen, bedragen) of kwalitatieve prestaties Wij zetten in op een sterke en brede Sociale Basis, waarbinnen lichte tot middelzware ondersteuning wordt geboden aan jeugdigen en gezinnen. Monitoring van de resultaten vindt plaats aan de hand van prestatie-indicatoren. We hebben volop gewerkt aan het versterken van de Sociale Basis. Hieronder een aantal zaken waar in 2021 invulling aan is gegeven. In 2020 hebben wij rijksmiddelen ontvangen voor Jeugd aan Zet. Hiermee hebben we ook begin 2021 sportactiviteiten voor jeugdigen georganiseerd. Met Perspectief voor de jeugd met Maatschappelijke Diensttijd hebben wij samen met Incluzio en Spectrum het pedagogische activeringsprogramma Jong & Meer uitgevoerd, met deelname van 90 jongeren. Jongeren hadden binnen dit project de regie en hebben zelf kunnen bepalen welke activiteiten ze voor hun wijk, buurt of vereniging wilden organiseren. Daarnaast zijn ook extra activiteiten voor jeugdigen georganiseerd in verband met de coronacrisis. Het JongerenNetwerk en de gemeente Rheden hebben een informatiepakket gemaakt voor jongeren die 18 jaar worden. Op die leeftijd verandert er veel in het leven. Het 25
18+pakket bevat informatie over al het regelwerk waar jongeren vanaf hun 18e zelf verantwoordelijk voor zijn. Aan de ontwikkeling van dit pakket hebben meer dan 40 jongeren meegewerkt. De brochure is in de eerste week van januari verstuurd aan alle jongeren die in 2021 18 jaar zijn geworden of in 2021 18 jaar worden. In 2021 is ook het initiatief steunouder gestart, bedoeld om gezinnen te ontlasten waar de draaglast te groot wordt. Een kind gaat dan bijvoorbeeld eens in de twee weken naar het steungezin om daar te spelen.