Evaluatie en verantwoording van de bewustwordingslessen 2020-2021 07-04-2022
Tekst van het document
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Evaluatie en verantwoording #Alertprogramma 2020-2021 Petra van den Berg Melissa Rekers
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
1
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Inhoudsopgave VOORWOORD ................................................................................................................................................5 Inleiding .........................................................................................................................................................7 1.1 Korte introductie van het #Alertprogramma.........................................................................................7 1.1.1 Opdrachtgever ..................................................................................................................................7 1.1.2 Governance.......................................................................................................................................7 1.1.3 Ambitie..............................................................................................................................................7
2
1.2
Leeswijzer ..............................................................................................................................................8
1.3
Jongeren over criminaliteit ....................................................................................................................8
Deel II: Uitvoering van het programma.................................................................................................10 2.1 Doelstellingen en realisatie in één oogopslag .....................................................................................10 2.1.1 Ontwikkeling bewustwordingslessen..............................................................................................10 2.1.2 Lesmateriaal beschikbaar voor het onderwijs ................................................................................12 2.1.3 Onderzoek.......................................................................................................................................12 2.1.4 Inzicht krijgen in oplossingsrichtingen ............................................................................................13 2.1.5 Structurele borging .........................................................................................................................14 2.1.6 Toepasbaar in andere regio’s van Nederland .................................................................................14 2.1.7 Deelprogramma weerbare toekomstige beroepsbevolking ...........................................................15 2.1.8 Uitvoering .......................................................................................................................................15
2.1.9 Overige activiteiten.........................................................................................................................15 2.1.10 In het nieuws ..............................................................................................................................18 2.2 Financiële en overige verantwoording ................................................................................................18 2.2.1 Randvoorwaarden...........................................................................................................................18 2.2.2 Financieel overzicht ........................................................................................................................19
3
4
Deel II: Evaluatieonderzoek..................................................................................................................22 3.1
Doel van het onderzoek. ......................................................................................................................22
3.2
Manier van onderzoek.........................................................................................................................22
3.3
Periode van onderzoek ........................................................................................................................22
3.4
Verwerking van de resultaten .............................................................................................................22
3.5
Deelnemers aan het onderzoek ...........................................................................................................23
Resultaten van het onderzoek..............................................................................................................25 4.1
Verwachtingen van de voorlichting .....................................................................................................25
4.2 Mate van bereiken van lesdoelen........................................................................................................25 4.2.1 Mate waarin lesdoelen zijn bereikt volgens docenten en ouders ..................................................26 4.2.2 Hoeveelheid nieuwe informatie die is overgedragen .....................................................................27 4.2.3 Hoeveelheid kennis die is bijgebleven ............................................................................................28 4.2.4 (Herkenning)signalen die zijn onthouden .......................................................................................30 4.2.5 Duidelijkheid over handelsperpectief .............................................................................................31 4.2.6 Samenvattende conclusie over bereiken van lesdoelen.................................................................31 4.3
Aanbevelen van de les aan anderen....................................................................................................32
4.4 Waardering van de lesinhoud..............................................................................................................34 4.4.1 (On)interessante lesonderdelen .....................................................................................................34 4.4.2 Aanvullende informatiebehoefte....................................................................................................42 4.4.3 Tips (verbetersuggesties) ................................................................................................................44
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
2
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
4.4.4
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Samenvattende conclusie over lesinhoud ......................................................................................45
4.5 Jongeren en criminaliteit .....................................................................................................................46 4.5.1 Signaleren .......................................................................................................................................46 4.5.2 Jongeren over voorkomen van criminaliteit ...................................................................................47 4.5.3 Wat jongeren nodig hebben om niet in de criminaliteit te stappen...............................................48 4.5.4 Samenvattende conclusie over jongeren en criminaliteit ..............................................................49 5
6
Samenvattende conclusie van het evaluatieonderzoek ........................................................................52 5.1
Bereiken van lesdoelen ........................................................................................................................52
5.2
Kwaliteit van lesinhoud .......................................................................................................................53
5.3
Aanbevelen van de les aan anderen....................................................................................................53
5.4
Signaleren door ouders en docenten ...................................................................................................54
5.5
Inbreng van jongeren om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit stappen .............................54
BIJLAGEN .............................................................................................................................................56 6.1
Overzicht aantal lessen, deelnemers en scholen 2020-2021 ...............................................................57
6.2
#Alertprogramma in het nieuws..........................................................................................................61
6.3 Vragenlijsten .......................................................................................................................................62 6.3.1 DocentAlert.....................................................................................................................................62 6.3.2 Vragenlijst OuderAlert ....................................................................................................................64 6.3.3 Vragenlijst LeerlingAlert..................................................................................................................66 6.3.4 Vragenlijst StudentAlert..................................................................................................................68 6.4 Tabellen met onderzoeksresultaten van het evaluatieonderzoek .......................................................70 6.4.1 Populatie .........................................................................................................................................70 6.4.2 Verwachtingsniveau........................................................................................................................70 6.4.3 Nieuws geleerd ...............................................................................................................................70 6.4.4 Bijgebleven van de
les.....................................................................................................................71 6.4.5 Herkenningssignalen.......................................................................................................................71 6.4.6 Aanbevelen alle doelgroepen .........................................................................................................72 6.4.7 Aanbevelen ouders .........................................................................................................................72 6.4.8 Meest interessant ...........................................................................................................................73 6.4.9 Specifieke onderwerpen interessant ..............................................................................................73 6.4.10 Minst interessant........................................................................................................................74 6.4.11 Minst interessante onderwerpen ...............................................................................................74 6.4.12 Informatiebehoefte docenten ....................................................................................................74 6.5 Informatiebehoefte
ouders..................................................................................................................75 6.5.1 Informatiebehoefte leerlingen........................................................................................................75 6.5.2 Signaleren .......................................................................................................................................76 6.5.3 Voorkomen dat jongeren in de criminaliteit stappen algemeen ....................................................76 6.5.4 Wat jongeren nodig hebben algemeen ..........................................................................................76 6.5.5 Specificatie voorkomen en wat jongeren nodig hebben - leerlingen .............................................76 6.5.6 Specificatie jongeren nodig hebben – studenten ...........................................................................77 6.5.7 Tips..................................................................................................................................................78 6.5.8 Tips.
Leerlingen ...............................................................................................................................78 6.6 Gegevens evaluatie #Docentalert........................................................................................................79 6.6.1 Informatie .......................................................................................................................................79 6.6.2 Profiel van de respondenten...........................................................................................................79 6.6.3 Resultaten .......................................................................................................................................80 6.7 Gegevens evaluatie #Ouderalert .........................................................................................................87 6.7.1 Informatie .......................................................................................................................................87
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
3
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
6.7.2 6.7.3
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Profiel van de respondenten...........................................................................................................87 Resultaten .......................................................................................................................................87
6.8 Gegevens evaluatie #Leerlingalert ......................................................................................................94 6.8.1 Informatie .......................................................................................................................................94 6.8.2 Profiel van de respondenten...........................................................................................................94 6.8.3 Resultaten .......................................................................................................................................95 6.9 Gegevens evaluatie #Studentalert.....................................................................................................106 6.9.1 Informatie .....................................................................................................................................106 6.9.2 Profiel van de respondenten.........................................................................................................106 6.9.3 Resultaten .....................................................................................................................................106 6.9.4 Hoe zou je het beste kunnen voorkomen dat jongeren in de criminaliteit stappen? (Q12) – open vraag 111 6.10
Gespreksverslagen.............................................................................................................................115 6.10.1 Jongerenwerker........................................................................................................................115 6.10.2 Interview Harm, docent maatschappijleer ...............................................................................117 6.10.3 Interview M., leerling 4 VWO (16 jr).........................................................................................120 6.10.4 Interview Isa, 4 VWO (16 jaar)..................................................................................................123 6.10.5 Interview Anneke, docent VWO (48 jaar).................................................................................127 6.10.6 Interview met Fleur, hoofdagent met taakaccent jeugd ..........................................................129 6.10.7 Interview Chantal, moeder (49 jaar).........................................................................................131
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
4
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
VOORWOORD Met heel veel passie en inzet heb ik afgelopen twee jaren (en de jaren ervoor) gewerkt aan de ambitie om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit terecht komen. Dit deed ik met een klein team en een groot netwerk. Samen staan we sterk. We leveren een bijdrage, door onze lessen die we geven aan jongeren, hun ouders en medewerkers van de school. Ik word gevoed door de reacties van onze deelnemers, die aangeven dat zij onder de indruk zijn van onze les en de boodschap die we brengen. De resultaten van het evaluatieonderzoek bevestigt dit. Het enthousiasme van docenten en bestuurders (school en gemeente) en zeker ook van de lokale wijkagenten, jongerenwerkers en straatcoaches stimuleert mij om verder te gaan. Als we tijdens een ouderavond van de ouders horen dat tijdens het avondeten al gesprekken zijn gevoerd over criminele uitbuiting en de impact die dat heeft, dan hebben we in ieder geval al bereikt dat het taboe eraf is. Dat het onderwerp bespreekbaar wordt. Een mailtje van een wijkagent, die blij is omdat ze nu eindelijk met een moeder het gesprek over haar zoon aan kan gaan waarover zorgen zijn, is daarvan een ander voorbeeld. Een student die na de les het gesprek aangaat en vertelt zich zorgen te maken om een vriend.
Een leerling (16) die vertelt dat zij die ochtend via social media is benaderd om in de prostitutie te gaan of minstens een paar pikante foto’s van zichzelf te sturen. Het geeft aan dat we jongeren aan het denken zetten, handreikingen geven om weerbaar te worden en de mogelijkheid wijzen om hulp te zoeken. En ik besef me, dat ik niet de enige docent ben in de klas. Ik leer van de jongeren, hun docenten en ouders. En hun verhalen en kennis geef ik door. Ook leer ik van jongeren die in het criminele circuit hebben gezeten. Met één van deze ervaringsdeskundige zijn we een pilot gestart. Voor beiden was het aftasten – en het is een succes geworden. Net als dat we nu ook trainingen geven aan andere gepassioneerde mensen, die net als ik geloven dat we voor jongeren het verschil kunnen maken. Zo spannen we met nog meer mensen samen tegen ondermijning en versterken we het netwerk rondom jongeren. Trots ben ik op de mensen met wie ik werk, zoals Melissa Rekers, die bij het programma startte als afstudeerder en nu volledig zelfstandig het proces uitvoert. Maar ook alle studenten die opdrachten voor ons hebben uitgevoerd of in de rol van stagiair. Dankbaar ben ik voor het vertrouwen van alle mensen, die ook geloven in dit programma en het bestuurlijk steunen, financieren en faciliteren. Zonder hen was dit programma niet mogelijk.
Trots ben op de resultaten, die beschreven zijn in deze notitie. Het is niet af. Zolang we de financiële middelen hebben, gaan we door. Petra van den Berg, programmaleider.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
5
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Figuur 1 OBC Huissen, Josefien Hofstede, trainer
“En nou had ik een vriendje een jaar geleden en het was echt ik dacht dat het een hele nette jongen. Kom ik er later achter dat ie, uh, dat hij gewoon keihard liep te dealen en hij liet me een zakje zien. Ik was op een date met hem en in een keer liet hij mij een zakje coke zien. En toen dacht ik wel van WTF. Ik dacht echt van: hij is toen blijven zitten maar hij zat in 4 havo, echt nette jongen. Netjes gekleed altijd en ik was echt in shock. Dus daar een beetje van. Ik hing ook op plekken zoals het station. En daar zie je ook wel eens wat gebeuren. En ja, zoveel mensen dealen, maar gewoon tientjes werk he. Als je bijvoorbeeld op de rokersplek op school kijkt, daar begint het al. Als ze van die pakjes JPS verkopen, van die nepsigaretten van 5 euro weet je wel. En ja als je daarmee begint dan is de stap naar hasj ook niet zo moeilijk denk ik. Zoals ik al zei: zoveel mensen verkopen.” Fragment interview M, 4 VWO (16 jaar)
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
6
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Inleiding 1.1 Korte introductie van het #Alertprogramma 1.1.1 Opdrachtgever Het #Alertprogramma ontstond in 2016/2017 vanuit de aanpak van ondermijnende criminaliteit, in opdracht van de heer A. van Hout, burgemeester van Westervoort en voorzitter van de Stuurgroep Samen Weerbaar Gelderland-midden namens de leden van het Districtelijk Veiligheidsoverleg Gelderland-midden (Pact van Ellecom, 2015). Voor 2020-2021 is een programmaplan opgesteld. 1.1.2 Governance De Stuurgroep Samen Weerbaar Gelderland-midden stuurt het programma inhoudelijk aan. Hierin zijn vertegenwoordigd: politie, justitie, gemeenten, provincie Gelderland, de belastingdienst en het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Oost-Nederland vertegenwoordigd zijn. Het programma wordt gefinancierd door provincie Gelderland, het Ministerie van Justitie en Veiligheid, gemeente Rheden en budget van Samen Weerbaar Gelderland-midden. De uitvoering van het programma is neergelegd bij het programmateam en wordt gefaciliteerd door gemeente Rheden. 1.1.3 Ambitie Het #Alertprogramma heeft de ambitie te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit stappen. Om dit te bereiken wordt ingezet op twee pijlers: a. Vergroten van de bewustwording en b. Versterken van het lokale netwerk rondom jongeren (ouders, medewerkers van de school, jongeren, lokale veiligheids- en zorgpartners).
Vergroten van bewustwording wordt gedaan door het geven van voorlichting aan jongeren (#Leerlingalert en #Studentalert) bij voorkeur vanaf derde klas voortgezet onderwijs, hun ouders (#Ouderalert) en medewerkers van hun school (#Docentalert). De volgende stap is dat de scholen (docenten) het lesmateriaal zelf integreren in het schoolcurriculum.
Ad a. Vergroten bewustwording: De voorlichting aan elke doelgroep duurt minimaal 60 en maximaal
90 minuten. Centraal staat het thema georganiseerde misdaad dichtbij (maffiapraktijken)/ criminele uitbuiting en jongeren. Dit thema wordt benaderd vanuit vijf perspectieven (omvang, nabijheid, impact, herkennen en handelen). Verschillende fenomenen komen aan bod (o.a. drugs, witwassen, sexting, creditboys, geldezels). Uitgelegd wordt op welke manieren criminelen ronselen, wat de gevolgen zijn en hoe de onder- en bovenwereld zijn verweven. De les is een eerste introductie in het thema, waarbij geen ruimte is voor persoonlijke verhalen van de doelgroep. De lessen aan leerlingen op de middelbare school wordt gegeven in fysieke vorm en onder toezicht van docenten/ begeleiders. Lessen aan leerlingen van het MBO en HBO worden zowel fysiek als digitaal gegeven. Dit is afhankelijk van de leeftijd van de jongeren: onder de 18 jaar, altijd onder toezicht van volwassenen. De voorlichting aan ouders en medewerkers van de school kan ook via een webinar gegeven worden. Ad b. Versterking lokale netwerk: Onderdeel van het implementatieproces is dat het programma wordt aangeboden aan jongeren, hun ouders en medewerkers van de school. Voordat de uitvoering plaatsvindt, wordt eerst met de school besproken hoe hun interne zorg- en veiligheidsinfrastructuur is opgebouwd. De school wordt ook gevraagd om hun lokale samenwerkingspartners uit te nodigen tijdens de uitvoering van het programma.
Op deze wijze kunnen de interne- en externe sleutelfiguren aan de doelgroepen worden voorgesteld.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
7
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Op de website www.leerlingalert.nl is uitgebreide informatie over het programma te vinden.
1.2 Leeswijzer Het rapport bestaat uit twee delen: I. Uitvoering van het #Alertprogramma inclusief financiële paragraaf. (Hoofdstuk Error! Reference source not found.) II. Evaluatie van de uitvoering door de doelgroepen (jongeren, ouders en medewerkers van scholen) (Hoofdstukken 3, 4 en 5) Tussen de hoofdstukken staan foto’s die gemaakt zijn tijdens de uitvoering van het programma. Ook zijn daarin citaten verwerkt die zijn opgehaald met het evaluatieonderzoek.
1.3 Jongeren over criminaliteit In het evaluatieonderzoek (Deel II) hebben we jongeren gevraagd naar criminaliteit. Educatie over het thema (voorlichting) is volgens de jongeren nodig en wenselijk om te voorkomen dat zij in de criminaliteit stappen. Zo worden zij beter toegerust (eigen vaardigheden) om alert te zijn en nee te kunnen zeggen tegen de verleiding om snel geld te verdienen in het criminele circuit. Zij geven aan dat om te voorkomen dat ze een stap in dat circuit zetten juist die inzet van eigen vaardigheden belangrijk is, dus weerstand bieden, nee zeggen, alert zijn, anderen behoeden en helpen, hulp vragen aan volwassenen en melden. Dit wordt benoemd in de helft van de antwoorden van leerlingen en een derde van de studenten. Tenslotte wordt in de antwoorden van studenten voor ongeveer een derde en leerlingen een vijfde externe factoren benoemd, zoals een stabiele omgeving door het hebben van familie, vrienden, rolmodellen, support en alternatieven (inkomen, opleiding, kansen). Daarnaast zijn zij van mening dat ze ook een goede basis nodig hebben, zoals ouders, vrienden, familie, inkomen, opleiding en support om te voorkomen dat zij in de criminaliteit terecht komen.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
8
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Figuur 2 HPC Zetten, interview met RTL Nieuws
“Alle mentoren hebben het [de bewustwordingsles, red.] nabesproken met de leerlingen en de leerlingen vonden het ook echt wel interessant en nuttig om te horen. …. Nou één van de dingen die ze allemaal noemen is dat ze nu heel anders naar kappers kijken. Maar dat zijn gewoon flauwe grappen. Maar dat is wel een beetje zo. Het feit dat je bij misdaad anoniem moet melden en niet de politie. Dat is wel iets waar ze zich niet bewust van waren en dat zijn ze zich nu wel bewust. Uhm ook het gemak waarmee je bepaalde dingen doet en waarmee het tot bepaalde dingen leidt - die bankpassen bijvoorbeeld. Daar zijn ze zich niet van bewust. Op zich zijn ze zich van heel veel dingen wel bewust, alleen zijn er wel een paar dingen die geland zijn bij hun waar ze van tevoren niet van op de hoogte waren.” Bent u van mening dat we leerlingen meer bewust hebben gemaakt? “Ja.” Fragment uit interview met Anneke, docent VWO (48 jaar)
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
9
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
2 Deel II: Uitvoering van het programma 2.1 Doelstellingen en realisatie in één oogopslag De uitvoering van het programmaplan is het #Alertprogramma op 1 januari 2020 gestart. In dit programmaplan zijn doelstellingen geformuleerd en afspraken over de uitvoering gemaakt. De doelstellingen zijn in onderstaande tabel op rij gezet, met daarachter in hoeverre deze zijn gerealiseerd. In de laatste kolom wordt per onderwerp verwezen naar een uitgebreidere toelichting in onderstaande paragrafen. Via de link achter de pijltjes, wordt meteen doorgeklikt naar betreffende paragraaf. Afspraak
Realisatie
Zie §
Vergroten van bewustwording Ontwikkelen van bewustwordingslessen in samenwerking met onderwijs Lesmateriaal overdragen aan onderwijs
Er zijn lessen ontwikkeld voor jongeren op VO, MBO, HBO, medewerkers van scholen, ouders en trainers/ docenten die de lessen willen geven Het lesmateriaal is beschikbaar voor trainers en docenten van scholen waar het programma is geïntroduceerd. We hebben inmiddels ruim 100 personen geautoriseerd.
2.1.12.1.1 2.1.2
Inzicht in omvang van de problematiek Onderzoek naar mate van ronselen van jongeren door criminelen
Een eerste verkennend onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Hogeschool Saxion (Remco Spithoven) en wordt voortgezet. Resultaten van het eerste verkennende onderzoek Evaluatieonderzoek is uitgevoerd. De resultaten worden in hoofdstuk 3 beschreven. Het onderzoek wordt voortgezet.
2.1.3
2.1.3 0 Inzicht krijgen in oplossingsrichtingen We hebben een inventarisatie gemaakt van andere 2.1.4 preventieve interventies en deze in een leerlijn voor de jeugd Onderzoek naar kwaliteit van de bewustwordingslessen
(voorkomen risicovol gedrag en veilig opgroeien) gepositioneerd.
Programma ontwikkelen gericht op vergroten van weerbaarheid Structurele borging van de eindproducten Eindproducten zijn toepasbaar voor andere regio’s in Nederland als onderdeel aanpak Ondermijning Ontwikkelen van deelprogramma gericht op weerbaarheid toekomstige beroepsbevolking
We zijn in de fase gekomen dat scholen het programma incorporeren in hun curriculum. Inmiddels zijn 100 personen geautoriseerd om gebruik te maken van het lesmateriaal. Regio’s en gemeenten kunnen opgeleid worden om gebruik te maken van het programma binnen hun gebied. Hiervoor zijn aparte trainingen ontwikkeld. Er zijn ook lessen ontwikkeld voor studenten op het MBO en HBO, waarbij we speciaal ingaan op de risico’s van branche waarvoor ze opgeleid worden.
2.1.5
Er zijn in totaal 240 bewustwordingslessen gegeven, waaraan minimaal 15.106 personen deelnamen.
2.1.8
Er is een trainersprogramma gemaakt Er zijn in Gelderland ongeveer 14 personen in de trainerspool, die vanwege COVID nog niet ingezet konden worden
2.1.8 2.1.6
2.1.6 2.1.7
Uitvoering Geven van bewustwordingslessen aan jongeren binnen met name Gelderland Train-de-trainer principe
2.1.1
Ontwikkeling bewustwordingslessen
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
10
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
2.1.1.1 Lesmateriaal Er is lesmateriaal voor de verschillende doelgroepen (verder) ontwikkeld. Hierbij zijn ook deskundigen uit het onderwijs betrokken. Er is lesmateriaal voor specifieke doelgroepen, zoals: ✓ Studenten van internationale schakelklassen (ook te gebruiken voor Praktijkonderwijs); ✓ Studenten middelbaar-en hoger beroepsonderwijs; ✓ Leerlingen van het voortgezet onderwijs (meerdere varianten: mentoraat, hybride); ✓ Medewerkers van onderwijsinstellingen; ✓ Ouders. Het lesmateriaal is voorzien van lesbrieven, ondersteunend lesmateriaal en een PowerPoint. De PowerPoint is voorzien van notities en er zijn varianten beschikbaar, waarbij de lessen volledig ingesproken zijn. Enkele lessen zijn beschikbaar als video. Het lesmateriaal is pas ter beschikking gesteld aan docenten, nadat een aantal docenten het materiaal bekeken hebben of zij hiermee uit de voeten kunnen. Lessen voor praktijkonderwijs, speciaal onderwijs en maatschappijleer (voortgezet onderwijs) zijn in ontwikkeling. 2.1.1.2 Verstevigen van het netwerk Om het netwerk rondom jongeren te versterken, hebben we ook lessen ontwikkeld voor hun ouders en medewerkers van de scholen. Ook betrekken we het lokale netwerk bij de uitvoering van deze bewustwordingslessen. In het werkproces is opgenomen dat de school deze netwerkpartners uitnodigt.
2.1.1.3 Pilot versterken deskundigheid toekomstige docenten op maatschappelijke thema’s In samenwerking met Hogeschool Arnhem Nijmegen (Educatie Academie) is een pilot uitgevoerd om het mentoraat van toekomstige docenten te versterken door het aanbieden van een themamiddag, waarbij signaleren van criminele uitbuiting, huiselijk geweld en middelengebruik centraal stond. In deze sessie kregen studenten casuïstiek voorgelegd, konden zij verschillende organisaties raadplegen om deze casuïstiek op te lossen en kregen ze theorie over gespreksvoering en handelsplannen maken. Deze themamiddag gaan we uitwerken tot een vaste module die aan toekomstige docenten aangeboden kan worden, waarbij ook School en Veiligheid aangesloten is. Overigens voegen we radicalisering als thema toe. 2.1.1.4 Pilot bijdrage ervaringsdeskundige We hebben een pilot uitgevoerd om tijdens de voorlichting aan jongeren het lesprogramma aan te vullen met een ervaringsdeskundige. Hierbij wordt de les (desgewenst) ingekort tot 60 minuten, waarbij de overige 30 minuten in het teken staat van bevragen van de ervaringsdeskundige door de jongeren. We bieden de school de mogelijkheid aan om te kiezen voor deze variant. De kosten van de inzet van de ervaringsdeskundige wordt door de ervaringsdeskundige (zelfstandig ondernemer) gefactureerd en dit staat los van het programma.
Het staat de school volledig vrij om hiervan gebruik te maken. 2.1.1.5 Thema(mid)dagprogramma We hebben in samenwerking met een docent van het Titus Brandsma College in Velp een thema(mid)dag ontwikkeld, waarbij gebruik gemaakt wordt van de publicatie Tieners achter tralies. Deze publicatie is in opdracht van de heer Gerrit van der Burg (voorzitter van het College van procureurs- generaal) geschreven door Paul Vugts en Maarten van Dun. De auteurs zijn bij de opzet van de themamiddag betrokken geweest – en Paul Vugts was bij de uitvoering van dit programma aanwezig (oktober 2020). Jongeren zijn in deze themamiddag op verschillende manieren met het thema criminele uitbuiting bezig. De opzet is uitgewerkt in een draaiboek en werkboeken voor docenten en de jongeren. Onderdelen van de themadag zijn: uitvoeren van opdrachten door de leerlingen/ studenten onder begeleiding van hun docent (discussie, inleiding in criminaliteit, raps analyseren), voorlichting van ons #Alertprogramma over de context van ondermijnende criminaliteit
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
11
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
en jongeren en groepsopdrachten uitvoeren die een relatie hebben met de publicatie. Deze variant is op meerdere scholen overgenomen en past goed in een project of activiteitenweek en kan ook in wedstrijdvorm. 2.1.2
Lesmateriaal beschikbaar voor het onderwijs
2.1.2.1 Kennisbank/ bibliotheek Voor trainers en docenten die gebruik maken van het programma is een kennisbank opgezet, die zij kunnen raadplegen. In deze kennisbank is materiaal opgenomen die hen ondersteunt bij het geven van de les. Dit zijn o.a. achtergrondartikelen, podcasts, onderzoeksrapporten en documentaires die aansluiten op de thema’s van de les. Docenten kunnen gebruik maken van de lesmaterialen en de kennisbank nadat het programma op hun school is geïntroduceerd. Zij kunnen het materiaal na autorisatie benaderen via de website www.leerlingalert.nl 2.1.2.2 Website De website www.leerlingalert.nl is ontworpen in het eerste semester van 2020 en vervolgens gelanceerd in het najaar van 2020. In eerste instantie is onderzocht of aangesloten kon worden op bestaande platformen, zoals o.a. het Regionaal informatie en expertisecentrum Oost-Nederland, het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland en het Platform Veilig Ondernemen Oost-Nederland. Vanwege de eis om het lesmateriaal via de website te ontsluiten aan geautoriseerde trainers en docenten, bleek dat niet mogelijk en werd besloten tot het ontwikkelen van een eigen website. Voordat de website werd gelanceerd, is deze beoordeeld door de leden van de Stuurgroep Samen Weerbaar, enkele docenten, adviseurs veiligheid van gemeenten en (toekomstige) trainers.
Op deze website: ✓ Is informatie te vinden over het programma (werkwijze, ontstaan, samenwerking, documenten); ✓ Worden nieuwsberichten geplaatst; ✓ Is het lesmateriaal en kennisbank ontsloten op het besloten deel voor trainers en docenten; ✓ Is ondersteunende materiaal voor trainers en uitvoeringsteam beschikbaar op het besloten deel voor trainers en uitvoeringsteams. De website wordt door Max.nl B.V. beheerd en door het #Alert-programmateam actueel gehouden. 2.1.3
Onderzoek
2.1.3.1 Onderzoek naar de mate van ronselen van jongeren door criminelen In samenwerking met Hogeschool Saxion (o.a. Remco Spithoven) doen we onderzoek naar de mate van ronselen van jongeren door criminelen. Dit onderzoek is opgezet door Melissa Rekers als afstudeeropdracht (2019) en wordt nu voortgezet als structurele meting onder jongeren. Vanaf 2022 kan dit onderzoek landelijk uitgerold worden en kunnen onderzoeksresultaten per provincie worden geanalyseerd. De analyse van de onderzoeksresultaten van de periode 2020-2021 (Gelderland) wordt in het eerste kwartaal 2022 verwacht. Vooruitlopende op deze analyse en publicatie constateren we dat het percentage jongeren vanaf 14 jaar die geronseld worden door criminelen om strafbare activiteiten te doen in vergelijking met het eerdere onderzoek, oploopt. We zijn aangehaakt bij het landelijk netwerk van onderzoekers op dit thema (ondermijning) en worden door hen af en toe bevraagd. 2.1.3.2 Evaluatieonderzoek We hebben onze voorlichtingen geëvalueerd door deelnemers een schriftelijke enquête voor te leggen (digitaal). Hieraan hebben ongeveer 25 ouders, 1000 leerlingen, 100 docenten en 100
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
12
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
studenten deelgenomen. De resultaten zijn uitgebreid beschreven in Hoofdstuk 0 (Deel II: Evaluatieonderzoek). Hieronder zijn de resultaten in een factsheet samengevat. We behalen onze lesdoelen, de kwaliteit van de les is goed, interessant en volledig, 90-100% van de deelnemers is van mening dat anderen uit hun doelgroep ook de les zou moeten krijgen en beveelt de les aan.
2.1.4
Inzicht krijgen in oplossingsrichtingen
2.1.4.1 Samen werken aan de ambitie We werken samen met gemeenten en onderwijsinstellingen. De samenwerking met scholen in provincie Gelderland is opgebouwd, net als met landelijke organisaties zoals onder andere School en Veiligheid, VO-raad, MBO-raad, Bureau Halt, Het Rode Kruis (aanpak mensenhandel), verslavingsorganisaties (Tactus, Iriszorg), Meld Misdaad Anoniem, Centrum Kinderhandel Mensenhandel, Regionaal Informatie Expertise Centrum (RIEC) en het Platform Veilig Ondernemen. 2.1.4.2 Leerlijn ‘voorkomen risicovol gedrag van jongeren’ ontworpen We constateerden dat gemeenten en scholen worstelen met het preventieaanbod op verschillende thema’s. We hebben daarom een inventarisatie gemaakt van het aanbod gericht op het voorkomen van risicovol gedrag bij jongeren – en op basis daarvan een leerlijn opgesteld. We hebben hiervoor ook veel besprekingen gehad met medewerkers van Bureau Halt, verslavingsorganisaties, CKM etc. De leerlijn “voorkomen risicovol gedrag van jongeren” (Klik hierop voor meer informatie) helpt scholen en gemeenten om overzicht te krijgen in de verschillende soorten preventieve instrumenten die op diverse onderwerpen ingezet kunnen worden en te plaatsen in tijd en hoe deze zich verhouden tot elkaar.
2.1.4.3 Overzicht van andere voorlichtingen in relatie tot onze les Ook hebben we een overzicht gemaakt van de verschillende soorten preventieve instrumenten en hoe deze zich verhouden tot onze lesinhoud. Zo wordt nog meer duidelijk waarover onze bewustwordings-les wel/ niet gaat (Klik hierop voor meer informatie). Voorbeeld: in onze
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
13
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
bewustwordingsles worden de onderwerpen geldezel, creditboy en sexting besproken en maakt onderdeel uit van de hele context waarbinnen we criminele uitbuiting (omvang, nabijheid, impact, herkennen en handelen) bespreken. Er zijn lessen beschikbaar die een volledig lesuur alleen wijten aan een van deze onderwerpen. Ander voorbeeld: we hebben het over melden bij Meld misdaad Anoniem – en deze organisatie verzorgt zelf ook voorlichtingen over hun organisatie en meldprocedure. Initiatieven zoals Foute centen (RIEC) of de Cyber24-koffers (CCV) benaderen criminele uitbuiting in spelvorm en is op de bewustwordingsles een mooie aanvulling om in vroegere leerjaren of juist als opvolging van de les op te nemen in het curriculum. 2.1.5
Structurele borging
Samen met docenten hebben we onderzocht op welke wijze we de bewustwordingslessen kunnen borgen in het curriculum van de school: hun voorkeur ging uit aan zelfstandig uitvoeren van de lessen binnen bijvoorbeeld mentoruren, maatschappijleer of burgerschap. We hebben het werkproces om het programma te introduceren op scholen tot en met de borging beschreven en uitgewerkt in checklists (kennisbank van de website). Sinds het laatste kwartaal 2021 organiseren we periodiek via open webinars met vragenuurtjes voor docenten en trainers die werken met het lesmateriaal en geven voorlichting over ons programma, waaraan elke geïnteresseerde kan deelnemen. Op deze wijze kunnen we de gebruikers van het programma goed ondersteunen. De eerste scholen maken nu zelfstandig gebruik van de het lesmateriaal (Schaersvoorde College, Beekdal Lyceum, ROC Rijnijssel (enkele opleidingen), ROC Nijmegen en Westeraam College, Elst). Met andere scholen zijn we nu in gesprek. Er zijn 100 personen (trainers en docenten) geautoriseerd voor het besloten deel van de website om gebruik te maken van het lesmateriaal. Het versterken van het netwerk rondom jongeren beperken we tot de introductie. We verbinden en vervolgens is het aan het lokale netwerk (wijkagent, jongerenwerker etc.) en de school om dit contact te onderhouden. 2.1.6
Toepasbaar in andere regio’s van Nederland
We hebben een manier gevonden om onze kennis en kunde te delen met andere regio’s van Nederland. Teams uit andere regio’s (uitvoeringsteams) worden door ons opgeleid en gefaciliteerd. Zij kunnen daarna gebruik maken van ons lesmateriaal en werkmethode. Deze teams hebben hun eigen trainerspool, die door ons opgeleid worden. Er is lesmateriaal ontwikkeld voor trainers en uitvoeringsteams. Trainingen aan hen worden periodiek gegeven via webinars en op verzoek op locatie. Hieraan zijn aanvullende kosten verbonden. De inzet van het opleiden, faciliteren en ondersteunen van deze uitvoeringsteams is gefinancierd vanuit additionele (incidentele) middelen uit deze andere regio’s en valt buiten de verantwoording van 2020-2021. Voor de trainers en uitvoeringsteams van het #Alertprogramma is ondersteunend materiaal voor de uitvoering gemaakt. Dit betekent dat het werkproces is beschreven, checklists zijn opgesteld, uitleg over het programma in pitchvorm en uitgebreide vorm is beschreven en zowel als Powerpoint als in video beschikbaar is evenals modellen voor afspraakformulieren en communicatieberichten; Inmiddels zijn er teams opgeleid die werken binnen Friesland, Groningen, Drenthe, Hilversum, Veenendaal en Limburg. Zij starten nu met de uitvoering in hun gebied. Deze uitvoeringsteams werken volgens de #Alertmethode, organiseren de lessen op scholen en coördineren hun
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
14
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #stud en talert
#leerlingalert
#oude ralert
#docenta lert
trainerspool. Zie de actuele kaart op de website om te zien waar uitvoeringsteams ingezet kunnen worden. 2.1.7
Deelprogramma weerbare toekomstige beroepsbevolking
In samenwerking met het Platform Veilig Ondernemen hebben we een totaalprogramma (Weerbare Maatschappij) beschikbaar. Hierbij wordt een combinatie gemaakt met voorlichting aan ondernemers en mensen uit de buitengebieden op de school waar ook het #Alertprogramma wordt uitgevoerd. Met dit totaalprogramma wordt een krachtige impuls gegeven om de maatschappij weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit. De eerste keer was in 2019 (Hendrik Pierson College in Zetten, Overbetuwe) en in november 2021 hebben we dit op het OBC Huissen (VMBO) nogmaals uitgevoerd. 2.1.8
Uitvoering
We streefden naar 81 bewustwordingslessen (programmaplan). Ondanks dat: ✓ We minder capaciteit tot onze beschikking hadden om het programma uit te voeren en ✓ COVID zeker een negatief effect had op de snelheid waarmee het programma uitgerold kon worden en de beperkte beschikbaarheid van capaciteit vanuit het netwerk hebben we vanaf 1 januari 2020 tot en met 31 december 2021 in totaal 240 bewustwordingslessen gegeven. Daarmee namen minimaal 11.998 jongeren deel en 3.108 medewerkers van scholen of ouders/ verzorgers van deze jongeren. Soort voorlichting Leerlingalert Docentalert Ouderalert Studentalert
Aantal lessen
Totaal
Aantal deelnemers
Bijzonderheden:
112 45 26 57
8.649 2.208 900 3.349
240
Minimaal 15.106
Het aantal deelnemers ligt vele malen hoger. We hebben niet kunnen registreren hoeveel personen deelnamen aan de webinars. Daarnaast is aan docenten de weblink ter beschikking gesteld.
In Gelderland zijn 14 personen geïnteresseerd in deelname als trainer. Vanwege de COVID-restricties hebben we nog onvoldoende gebruik van hen kunnen maken. Dit wordt opgepakt in het tweede semester van 2022. In bijlage 6.1 is een overzicht opgenomen van scholen waar de lessen zijn gegeven, gesorteerd naar gemeente, soort voorlichting, doelgroep en aantal deelnemers. 2.1.9
Overige activiteiten
2.1.9.1
Samenwerking met studenten
✓ Stageplekken We vinden het leuk en belangrijk om te werken met studenten. Daarom hebben we in de periode 2020-2021 twee stageplekken ingevuld: ✓ MBO-student social work (Mijn school, Graafschap college, Doetinchem) die ook zijn examen bij ons doet. We zijn een erkend praktijkopleider; HBO student Integrale veiligheidskunde (Hogeschool Saxion, Deventer), meeloopstage.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
15
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
✓ Safe & security Lab Hogeschool Saxion, Deventer Studenten van Hogeschool Saxion (integrale veiligheidskunde) hebben voor ons vanuit het Safe & Security lab de volgende opdrachten uitgevoerd: ✓ Onderzoek en advies over de wijze waarop we (en scholen) ouders beter kunnen betrekken bij voorlichtingen. Eén van de adviezen was om de voorlichting aan te bieden via een webinar – en dat advies hebben we opgevolgd; ✓ Evaluatiemethode van de voorlichting voor ouders en docenten ontwikkelen: van het resultaat maken we nu gebruik; ✓ Routekaart opstellen voor het benaderen van scholen om het programma te implementeren: deze routekaart is nu verwerkt in de processen voor de uitvoeringsteams.
✓ Minor Drama Verder hebben we opdrachten gegeven aan studenten van Hogeschool Arnhem Nijmegen (minor Drama). Zij hebben hierbij samengewerkt met studenten van het Graafschap College in Doetinchem (MBO).
Zij leverden twee producten op die we kunnen inzetten in onze voorlichting: ✓ Film van 30 minuten (Zoey), waarin een meisje wordt geronseld en uiteindelijk wordt ingezet als dealer en om een overval te plegen deze film kan ingezet worden ter voorbereiding van de voorlichting;
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
16
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
✓
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Drie verschillende verhaallijnen met verschillende scenario’s waarin mogelijke signalen door medewerkers op school herkent kunnen worden en welke handelsperspectieven ingezet kunnen worden deze scenario’s kunnen gebruikt worden als ondersteunend lesmateriaal voor medewerkers van scholen.
2.1.9.2
Expert bij regionale en landelijke conferenties
We hebben als expert meegewerkt aan regionale en landelijke conferenties. Klik op het event om door te linken naar de specifieke bijdrage: ✓ Week van het Geld, ministerie Financiën; ✓ Als criminaliteit de school raakt, School en Veiligheid (overige tafelgasten o.a. Erik van ’t Zelfde, Robbie Roks); ✓ Seksuele uitbuiting van jongeren en adolescenten, provincie Gelderland en gemeente Arnhem (overige tafelgasten: Remco Spithoven - Saxion, Nikki Lee Jansen - Help Wanted, Lisa de Vries – ervaringswerker, Jonathan Douma – Moviera) ✓ Prodemos: docentenweek maatschappijleer. Onze webinars zijn als tweede beste bezocht tijdens deze week en werden beoordeeld met een 8. ✓ Platform Veilig Ondernemen Oost-Nederland (PVO-ON) en Hogeschool Saxion organiseerden de hackathon “HCKTHN404: Ondermijning not found”, waarbij we de inleiding verzorgden en desgewenst expertise inbrachten. Eén van de oplossingen die tijdens deze bijeenkomst is bedacht, zullen we in samenwerking met het PVO-ON verder uitwerken in 2022; ✓ Weerbaarheidsdagen Friesland: op 14 september 2021 gaven we in Joure een plenaire inleiding aan medewerkers van gemeenten, politie en provincie Friesland over jongeren in de (ondermijnende) criminaliteit. Deze dagen werden georganiseerd door Bureau Drugszaken.
✓ Op 28 oktober 2022 verzorgden we een workshop voor deelnemers van de Najaarscarrousel georganiseerd door de Veiligheidsalliantie Regio Rotterdam. We waren benaderd om structureel deel te nemen aan het Harvard Field Lab met het thema drugs op scholen in opdracht van Gerrit van der Burg. Vanwege capaciteit hebben we hieraan niet structureel deelgenomen, maar zijn aangeschoven als flexibel te raadplegen experts.
Figuur 3 Expertise bijdragen Week van het Geld 202
2.1.10 In het nieuws We zijn in het nieuws geweest: geïnterviewd voor regionale en landelijke radio, tv en krantenartikelen. In de bijlage 6.2 is een overzicht te vinden met directe linken naar de (nieuws)items.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
17
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Dit overzicht is zeker niet compleet maar geeft wel een indruk. De foto’s zijn respectievelijk opnames van Regio8 (Marianum, Groenlo) met Nout Polman (stagiair, trainer) en Omroep Gelderland op het OBC in Huissen.
2.2 Financiële en overige verantwoording 2.2.1
Randvoorwaarden
In het programmaplan stonden een aantal randvoorwaarden benoemd, die van belang zijn voor het behalen van de ambitie van het programma. In onderstaande tabel staat aangegeven welke deze waren en in hoeverre deze zijn ingevuld. Randvoorwaarden Draagvlak was grotendeels aanwezig bij besturen directies van deelnemende onderwijsinstellingen, gemeenten en politie - Binnen het districtelijk veiligheidsoverleg (DVO) van Gelderland-midden en Noordoost Gelderland zijn presentaties gehouden over het programma, waaruit bleek dat er draagvlak was om het programma binnen de gemeente te ondersteunen. In Gelderland-zuid is geen presentatie gehouden na overleg met de portefeuillehouder ondermijning (destijds de heer De Boer, burgemeester van Buren). De portefeuillehouder zou in het DVO-aandacht vragen voor het programma. - Bij de ambtelijke IV-overleggen van Gelderland-midden en Noordoost Gelderland zijn presentaties gegeven over het programma. Dit heeft geresulteerd in een aantal trainers en ook ondersteuning in het uitvoeren en initiëren van het programma - In het voorbereidende traject is overleg geweest met stakeholders binnen de politie (Aart Garssen, Jose Rooijens, Rini Strijbosch) en zijn afspraken gemaakt over bijdrage van de politie tijdens de uitvoering van de lessen.
- Met besturen en directie van verschillende onderwijsinstellingen is overleg gevoerd en dit heeft in de meeste gevallen geleid tot implementatie van het programma binnen de school. - Om het draagvlak te vergroten bij scholen, hebben we binnen o.a. de gemeente Nijkerk en Harderwijk voorlichting gegeven tijdens de lokale educatie agenda (LEA-overleggen) - De opdrachtgever heeft aan alle gemeentebesturen een brief gezonden over het programma waarin ook duidelijk werd wat van de verschillende partijen voor bijdrage werd gevraagd tijdens de uitvoering. De rollen zijn uitgevoerd zoals beschreven in het programma. Middelen en faciliteiten zijn beschikbaar gesteld om het programma uit te voeren.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
√
√ √
18
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Programmateam is was niet volledig en had wel de juiste competenties. De totaal geraamde inzet van 2 fte is niet behaald. Conform het programmaplan was voor 0,77 fte een programmaleider beschikbaar. Er is in mei 2020 afscheid genomen van de strategisch expert ondermijning van Nationale politie, die voor 0,44 fte beschikbaar zou zijn voor het programma. Deze capaciteit is vervolgens niet meer ingevuld. Dit is capaciteit die los staat van de aanwezigheid van wijkagenten of operationele experts tijdens de uitvoering van de bewustwordingslessen. Een teamlid is in 2020 vanaf juni tot en met mei 2021 ingehuurd voor 11 uur in de week en van juni tot en met december 2021 voor 25 uren. Twee stagiaires hebben het programma verder ondersteund in de uitvoering. De variabele inzet van deelnemende partijen (trainers vanuit het netwerk) (0,22 fte) is niet gerealiseerd, wat met name te maken heeft met de beperkingen van COVID.
2.2.2
X
Financieel overzicht
Voor de uitvoering van het programma was uitgegaan van € 134.000, - exclusief de bijdrage die de capaciteit die de politie zou inbrengen in het programma. Dekking werd gevonden in de bijdrage van het Ministerie van JV, Provincie Gelderland en vanuit het programmabudget van Samen Weerbaar, totaal € 150.000, -. Deze middelen zijn geheel besteed en bleken onvoldoende. Dit had te maken met het volgende: - In de initiële begroting was geen rekening gehouden met de werkgeverslasten en jaarlijkse loonstijging. Gemeente Rheden heeft deze kosten (€ 35.847) voor rekening genomen. - Er werd uitgegaan van ontsluiten van het lesmateriaal aan docenten en trainers via bestaande websites, van bijvoorbeeld het Regionaal Informatie en Expertise Centrum, het Platform Veilig Ondernemen, gemeente of Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland. Dit bleek niet mogelijk, omdat deze organisaties het onwenselijk vinden als externe doelgroepen toegang krijgen (weliswaar via autorisatie) tot een besloten deel van de website. Daarom is besloten om een eigen website te ontwikkelen en in te richten. De kosten hiervan was rond de € 10.000, - en de beheerskosten zijn € 2.000, - / jaar. Hierdoor is een overschrijding van het budget van € 4.200, -.
Omdat de website ook ter beschikking wordt gesteld aan uitvoeringsteams in andere regio’s dan Gelderland, is dit tekort aangevuld vanuit de middelen die zijn ontvangen van deze uitvoeringsteams. Zoals in de verklaring en ook onder randvoorwaarden is aangehaald, is de bijdrage in natura door politie en netwerkpartners niet geeffectueerd. Dit heeft geen consequenties gehad voor de financiële stand van zaken, evenwel voor de uitvoering van het programma met minder capaciteit dan van tevoren was ingeschat.
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
19
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
FINANCIEEL OVERZICHT #ALERTPROGRAMMA 2020-2021 BEGROTING REALISATIE
VERKLARING
KOSTEN CAPACITEIT Programmaleider (0,77 fte)
€ 83.918
€ 136.326
Ondersteuner (0,44 fte)
€ 40.180
€ 39.521
Overige kosten capaciteit
€ 3.600
€0
OVERIGE
€ 6.400
Materialen e.d.
€ 14.215 € 1.324
Websiteontwikkeling en beheer
€ 10.235
Communicatie
TOTALE KOSTEN
€ 2.656
In de begroting ontbraken de werkgeverslasten en jaarlijkse loonkostenstijging. De inzet is cf het programmaplan. De ondersteuner is per oktober 2020 t/m 05-2021 11 u/wk ingezet en daarna 25/wk. De kosten zijn binnen budget gebleven. Dit budget is niet ingezet voor capaciteit, maar voor overige zaken, zoals communicatie. Voor de uitvoering van lessen op scholen zijn ondersteunende technische materialen aangeschaft. Er was geen rekening gehouden dat een aparte website ontwikkeld zou moeten worden. Uiteindelijk bleek dat aansluiten bij bestaande websites geen optie was, omdat externen toegang zouden krijgen via autorisaties en de organisaties dit niet toestaan. Het webbeheer en ondersteuning bedraagt ongeveer €2000,- per jaar. Er is geïnvesteerd in ontwikkeling van producten ter bevordering van promotie van het programma.
€ 134.098
€ 190.062
Teamlid vanuit politie (0,44 fte)
€ 58.292
€0
Trainer vanuit netwerk (0.22 fte)
€ 22.308
€0
€ 80.600
€0
€ 40.000
€ 40.000
Met deze bijdrage zijn o.a. de loonkosten van de ondersteuner betaald
€ 100.000
Met deze bijdrage zijn de loonkosten van de programmaleider betaald
€ 10.000
Met deze bijdrage zijn de overige kosten betaald.
€ 4.215
In andere regio's zijn uitvoeringsteams opgeleid om het programma uit te rollen op scholen in die regio's. Deze regio's dragen financieel bij aan het programma. Vanuit deze financiering is bijgedragen aan de website en communicatie.
€ 35.847
Met deze bijdrage heeft gemeente Rheden de loonkostenstijging (€ 5.188) en werkgeverslasten voor rekening genomen.
BIJDRAGEN IN NATURA
De politie heeft uiteindelijk geen capaciteit geleverd. Deze inzet zou in natura geleverd worden. Vanwege COVID-19 konden afgelopen jaar geen trainers ingezet worden vanuit het netwerk. Ook deze kosten drukken niet op de financiële middelen
DEKKING Ministerie JV Provincie Gelderland Samen Weerbaar
€ 100.000 € 10.000
Bijdrage externe partijen Gemeente Rheden TOTALE DEKKING
€0 € 150.000
€ 190.062
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
20
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
Figuur 4 Expertise inbrengen: congres School en Veiligheid: als criminaliteit de school raakt
“Ik vind het vooral waardevol dat iemand anders het verhaal vertelt en dat wij daar dan ter ondersteuning bij zijn. En al helemaal na de lessen, dan hebben de leerlingen de kans om nog vragen te stellen en bij ons te komen. En daar wordt echt wel gebruik van gemaakt. Dus in dat opzichte, voor onze contacten, is het heel waardevol. Er zijn daarna zelfs contacten met ouders geweest. Dus ja, dat is voor ons alleen maar mooi meegenomen. Het is voor ons soms lastig om in contact te komen met elkaar, dus voor als iets dan helpt, dan pakken we dat graag aan zeg maar. … Het is voor ons ook wel een win-win situatie. Niet iedere klas heeft natuurlijk de boefjes die je wil bereiken, maar op deze manier krijgen ook de kwetsbare een kans om naar je toe te komen en vragen te stellen. Dus probeer er gewoon bij te zijn.” Fragmenten uit interview met Fleur, hoofdagent
Evaluatie bewustwordingslessen #Alertprogramma
21
VOORKOMEN VAN AANWAS JONGEREN IN DE CRIMINELE WERELD #leerlingalert
#stud en talert
#oude ralert
#docenta lert
3 Deel II: Evaluatieonderzoek 3.1 Doel van het onderzoek. We geven lessen aan jongeren, hun ouders en medewerkers van scholen. Deze lessen evalueren we om inzicht te krijgen in hoeverre de informatie die we geven ook overkomt, voorziet in de informatiebehoefte en welke informatiebehoefte nog over blijft. We zijn ook benieuwd of de wijze waarop we de bewustwordingsles hebben opgebouwd door de doelgroep wordt gewaardeerd. Met de feedback kunnen we beoordelen of we de inhoud van het programma en/of didactiek moeten aanpassen. Verder zijn we heel benieuwd of de doelgroepen onze producten aanbevelen.
3.2 Manier van onderzoek Als onderzoeksmethode hebben we gebruik gemaakt van het bevragen van de doelgroep door middel van een schriftelijke enquête. Hierbij is gebruik gemaakt van een vaste vragenlijst met deels geslotenen deels open vragen. We hebben met open vragen enige vorm van sturing in de beantwoording door respondenten willen voorkomen. In bijlage 6.3 zijn de vragenlijsten te vinden. De vragenlijsten voor ouders/verzorgers (verder genoemd: ouders) en medewerkers van de scholen (verder genoemd: docenten) zijn vergelijkbaar en verschilt van die voor de jongeren, omdat de voorlichtingen op enkele punten verschillen. In de bijlagen zijn de vragenlijsten opgenomen. Na de voorlichting vroegen we de deelnemers om de enquête in te vullen. Zij konden toegang krijgen tot de vragenlijst via een link op hun device (telefoon of iPad) of door het scannen van een QR-code. Omdat de meeste docenten en ouders de bewustwordingsles via een Webinar hebben kunnen volgen, hebben wij hen een link van het onderzoek gezonden in de chat. We hebben voorafgaande aan de voorlichting de school aangegeven dat we onderzoek willen doen en de doelgroepen vragenlijsten willen voorleggen. Bij de jongeren ging dit ook om het onderzoek naar de mate van ronselen, naast dit evaluatieonderzoek.