Definitief NRD - Nota Beantwoording Zienswijzen NRD PlanMER RES GMR.pdf

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(2) Slagschaduw - benoem de norm in plaats van te verwijzen naar het ac viteiten besluit. Het RIVM noemt “De norm voor slagschaduw: De slagschaduw van een turbine mag niet meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer dan 20 minuten per dag optreden.” als norm uit het ac viteitenbesluit

Voor slagschaduw geldt dat dit niet wordt beoordeeld in het in dit milieueffectonderzoek. Op projectniveau is dat uiteraard wel het geval. Op regioniveau zijn de geluidscontouren echter maatgevend.

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(3) Geluid - geef een verduidelijking van een typisch jaarprofiel van een gehanteerde Lden norm, dus hoeveel piekgeluid past binnen deze norm. Ons is duidelijk dat er vele profielen zijn die in de norm passen, het is belangrijk dat belanghebbenden bij dit rapport en beleidsmakers weten wat een norm in de prak jk inhoudt

In het milieueffectonderzoek wordt toegelicht hoe de geluidscontouren worden berekend en welke aannames hierbij gelden. Het is belangrijk te benadrukken dat hierbij uitgegaan wordt van een jaargemiddelde norm, zoals deze in het Ac viteitenbesluit van toepassing was. Het doel van het milieueffectonderzoek is om geschikte, geschikt te maken en ongeschikte gebieden in beeld te brengen voor de opwek van duurzame elektriciteit en warmte. Op projectniveau zal dit verder onderzocht moeten worden.

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(4) Zonnevelden - geef ook aan wat de maximale hoogte is van zonnevelden die verondersteld wordt. Typische velden die gerealiseerd zijn zijn vaak een meter of maximaal 4-5 hoog en daarmee minder van belang voor horizon vervuiling.

Over de veronderstelde hoogte van zonnevelden wordt een toelich ng opgenomen in het milieueffectonderzoek.

7

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(5) Onleesbare plaatjes - bijvoorbeeld a eelding 4.13 (model 3 landschap) is zelfs bij maximale vergro ng nauwelijks leesbaar (legenda “aanpassing”?, “inpassing”? ), de dikke rode strepen lijken bestaande snelwegen?

A eelding 4.13 Model 3 gee een eerste indica e van het alterna ef landschap. Dit alterna ef wordt nader uitgewerkt in het milieueffectonderzoek, in lijn met de overige alterna even.

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(6) Er worden gebieden ingekleurd, doch het aantal inwoners die in dit gebied buiten de norm en vallen wordt daarbij niet aangegeven.

Deze opmerking kunnen we moeilijk duiden. We verwachten dat deze betrekking hee op de belemmeringenkaarten voor wind- en zonneenergie. Die belemmeringenkaarten zijn tot stand gekomen op basis van wet- en regelgeving.

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(7) Er wordt in de overzichtskaartjes geen rela e gelegd tussen de capaciteit energievoorziening, kabels, zonnevelden en windturbines, dit is wel voor de warmtevraag gebeurd in het rapport. Daar is vraag en aanbod in kaart gebracht. Bij elektriciteitsopwekking is niet inzichtelijk waar clustering noodzakelijk is en waar nieuwe leidingen moeten worden aangelegd. Dus vul dit ook in voor elektriciteit.

Via een zienswijze hee Liander kenbaar gemaakt niet achter de data en uitgangspunten van het alterna ef Energiesysteem te staan. Het blijkt echter niet mogelijk om samen jdig de juiste data en uitgangspunten te definiëren. Voorstel is daarom om dit alterna ef te vervangen door een gevoeligheidsanalyse achteraf, om de drie overige alterna even te toetsen op effecten op het energiesysteem.

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

(8) Er wordt binnen de grenzen van het RES gebied gekeken naar zoekgebieden . Hierbij is het onduidelijk of kansen en bedreigingen aan de andere kant van de RES grenzen Er wordt beschouwd wat de effecten op de omliggende gebieden (buiten begrenzing RES) is. Hierbij wordt zoveel als zijn meegenomen. redelijkerwijs mogelijk rekening gehouden met ontwikkelingen uit andere RES-regio's. Hierbij geldt echter wel dat de keuzes die er in andere regio's gemaakt zijn en/of worden gemaakt nog niet al jd eenduidig zijn. Veel van deze sugges es kunnen verwerkt worden in een Appendix, of een algemeen uitleg document voor de vele MER documenten die voor alle RES r egio’s gemaakt zullen worden

Heumen

Dorpsraad Nederasselt Windkracht Heumen

Conclusie: Op basis van bovenstaande zijn wij van mening dat het rapport slecht navolgbaar is. Daarnaast vinden wij het essen eel dat gezondheidsaspecten in vervolg documenten worden meegenomen. We hebben ook een aantal beperkingen benoemd voor de zoekgebieden die niet in de huidige versie van het document meegenomen zijn. Wij vragen u dit op te nemen in volgende versies van dit document en vervolgdocumenten in dit proces.

Heumen

Baywa-r.e.

Molenaarswoning (p.25): In het milieueffectonderzoek stellen we voor om een gevoeligheidsanalyse te doen van de mogelijkheden voor “In deze NRD zijn de molenaarsgebieden nog niet meegenomen, in de planMER-fase zullen we onderzoeken hoe dit op regionale schaal toch meegenomen kan worden in de molenaarswoningen. Dit brengt in beeld welke ruimte eventueel beschikbaar komt. Hierin wordt op regionale schaal effectonderzoeken.” onderzoek gedaan. Wij zijn niet voornemens individuele overeenkomsten mee te nemen in deze analyse, juist omdat het Graag opnemen dat er een inventarisa e wordt gedaan van reeds gesloten molenaarsovereenkomsten, dit gaat om woningen behorende tot de sfeer van inrich ng zijnde onderzoek zich op het regionale schaalniveau richt. het windpark (Art. 1.1 lid 4 Wet Milieubeheer). Ontwikkelaars kunnen de molenaarsovereenkomsten aan de opsteller van het plan-mer verstrekken zodat deze meegenomen kunnen worden. Het verwerken van deze gegevens is cruciaal voor het goed beoordelen van de mogelijkheden van loca es.

Heumen

Baywa-r.e.

Dank voor uw uiteenze ng.

Wij verzoeken tot inventariseren en opnemen van molenaarswoningen in het onderzoek. Geluidshinder (P33 en P 34): Bij het beoordelen van de mogelijkheden voor windenergie wordt onderscheid gemaakt tussen grote en kleine referen eturbines, genaamd ‘opera onele windturbines’ en ‘innova eve windturbines’. Daarbij wordt er in de belemmeringenkaarten windenergie in het NRD rekening gehouden met grotere afstanden voor de innova eve turbines. De veronderstelling dat grotere turbines voor meer geluidsoverlast zorgen volgen wij niet. Uit onderstaande tabel van Bosch en van Rijn blijkt dat er een grote spreiding van bronsterktes en rotordiameters is. Ook is te zien dat bijvoorbeeld de Vestas V162 en de V126 gelijk scoren qua bronvermogen. Ons voorstel is om voor de ‘innova eve windturbines’ dezelfde afstand tot woningen te hanteren dan voor de ‘opera onele windturbines’.

In het milieueffectrapport wordt toegelicht welke uitgangspunten worden gehanteerd. Het gaat daarbij om het onderzoeken van een realis sche bandbreedte qua mogelijkheden voor windenergie. Wij zijn van mening dat we hierin voldoende de 'grenzen' in de regio qua mogelijkheden verkennen. Een meer exacte invulling en berekeningen per type windturbine kunnen vervolgens op projectniveau worden onderzocht en uitgevoerd.

<Figuur 1: Verhouding formaat rotor en brongeluid van beschikbare windturbinetypes, op ashoogte van 120m. Bron: Bosch & van Rijn, 2022.> Naast het gegeven dat er geen direct verband bestaat tussen het formaat en de bronsterkte van een windturbine, zijn van het type ‘opera onele windturbines’ significant meer windmolens nodig om dezelfde opwek per windpark te genereren. Een windpark met ‘opera onele windturbines’ kan daardoor een grotere geluidsemissie hebben dan een windpark met een kleiner aantal ‘innova eve windturbines’. Op projectniveau biedt een ProjectMER de mogelijkheid verschillende opstellingsvarianten te beoordelen en geluidscontouren in kaart te brengen. Wij adviseren dat op voorhand geen verschil in afstand tot gevoelige objecten gehanteerd dient te worden voor opera onele of innova eve windturbines, dit dient in een later stadium in een projectMER op projectniveau te worden uitgewerkt. Heumen

Baywa-r.e.

Nieuwe zoekgebieden windenergie koppelen waar nodig aan zoekgebieden zon in RES 1.0 Het is zinvol om de nieuwe aanvullende zoekloca es voor windenergie zoveel mogelijk rond bestaande zoekloca es voor zon (RES 1.0) te zoeken. Zodoende kan hier cable pooling worden gefaciliteerd om zo op maal mogelijk gebruik te maken van de aanwezige netcapaciteit. Per loca e kan inzichtelijk worden gemaakt of cable pooling (technisch, juridisch en economisch) mogelijk is. Daarnaast ontstaat er een energielandschap wat geconcentreerd is en andere gebieden open kunnen blijven.

Voorstel is om een gevoeligheidsanalyse te doen voor het energiesysteem, om de drie alterna even te toetsen op effecten op het energiesysteem.

In bijvoorbeeld het verkenningsgebied nabij Heumen, zijn alle voorbereidingen voor de op e tot cable pooling getroffen op de aanslui ng van het in voorbereiding zijnde Zonnepark Teersche Sluispolder te Heumen. Wij adviseren tot inventariseren van beschikbaarheid aangevraagde en gerealiseerde netaanslui ngen voor cable pooling met windenergie, en dit als criterium mee te wegen in de beoordeling van loca es. Heumen

Baywa-r.e.

Landschappelijke bundeling met meerdere elementen beter beoordelen Kijk bij het beoordelen naar herkenbare landschapselementen, zou een zwaarder gewicht kunnen worden toegekend indien er een binding bestaat met meer dan één element. Zoals een loca e die binding hee met zowel bestaande kanalen als rijkswegen of hoogspanningstracés. Of bijvoorbeeld een binding met andere bronnen van duurzame energieproduc e, zoals een zonnepark.

We onderschrijven dat het alterna ef landschap binnen dit NRD nog erg basaal en op hoofdlijnen staat beschreven. We stellen voor om dit alterna ef in het milieueffectonderzoek verder uit te werken tot een niveau vergelijkbaar met de overige alterna even.

Wij adviseren meervoudige binding met landschappelijke elementen een zwaarder (posi eve) beoordeling te geven in vergelijk met loca es welke een enkelvoudige binding hebben. Heumen

Baywa-r.e.

Heumen

Gemeente Heumen

500 voetszone volkel? Zachte beperking, maar door windklimaat niet mogelijk Naast de in tabel 5.3 op pagina 48 opgenomen aspecten voor invloed op luchtvaartveiligheid, dient nadrukkelijk de ligging van 300- en 500-voetszones meegenomen te worden. Deze 500-voetzones vormen voor nieuwe windparken een harde belemmering, zeker voor de innova eve windturbines. De Viewer Hoogtebeperkingen gee géén inzicht in de ligging van deze specifieke zones, wel kunnen deze worden opgevraagd bij TNO, verantwoordelijk voor radaronderzoek.

In het milieueffectonderzoek wordt dit beschouwd. Het is echter zo dat voor het gehele plangebied een hoogtebeperking geldt ten aanzien van radarverstoring. Voor concrete projecten kan dit verder worden onderzocht door middel van een radartoets. Het advies om de zone rond Volkel op te nemen als harde belemmering, wat maatwerk vraagt, wordt daarom niet op voorhand overgenomen.

Wij adviseren naast de Viewer Hoogtebeperking expliciet ook de ligging van 300- en 500-voetszones op te nemen als harde belemmering. ln de Circulaire Regio is bestuurlijk besloten om de concept No e Reikwijdte en Detailniveau (NRD) vrij te geven voor publica e. Dit betekent dat de inzageperiode start en Dank voor uw zienswijze. het belanghebbenden vrij staat om uiterlijk 23 december 2022 een zienswijze in te dienen. In deze brief vindt u de zienswijze namens de raad van de gemeente Heumen in vergadering bijeen op 15 december 2022.

8

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Heumen

Gemeente Heumen

Zoekgebieden en verkenningsgebieden in RES 1.0 Dank voor uw uiteenze ng. De planMER hee als uitgangspunt bod RES 1.0. De RES 1.0 is vastgesteld met daarin de zoekgebieden voor de realisa e van windturbines en zonnevelden. Daarnaast zijn er nog enkele aanvullende verkenningsgebieden voor windturbines vastgelegd, om zo meer mogelijkheden voor windenergie in beeld te brengen. Dat is onder andere het A73-gebied in gemeente Heumen. Deze verkenningsgebieden tellen niet mee in het bod van 1,62 TWh van de RES 1.0, maar wil de regio in het RES 2.0 proces nader onderzoeken. Zowel zoekgebieden als verkenningsgebieden worden meegenomen in de planMER. De milieueffectrapportage is daarbij van toepassing op het gehele grondgebied van de gemeente Heumen.

Heumen

Gemeente Heumen

Milieu-effecten warmtebronnen, met name geothermie ln de NRD zal per type warmtebron een milieu-analyse op hoofdlijnen worden uitgevoerd. Er wordt daarbij ervan uitgegaan dat milieu-effecten vooral lokaal zullen zijn, op projectniveau, omdat warmteprojecten gekoppeld zijn aan specifieke loca es/bronnen. Uit de prak jk blijkt inmiddels dat de effecten van geothermie veel groter kunnen zijn dan lokaal. Wij vragen daarom extra aandacht voor de milieu-effecten van geothermie.

Heumen

Gemeente Heumen GeIuidsnormen windturbines Op 30 juni 2021 hee de Raad van State naar aanleiding van het Nevele arrest uitgesproken dat de algemene normen voor geluid, slagschaduw en veiligheid uit het Ac viteitenbesluit en de Ac viteitenregeling formeel moeten worden onderzocht. We bevinden ons daarom jdens het planMER traject in een overbruggingsperiode voor de normen van geluid, slagschaduw en veiligheid voor de ontwikkeling van windprojecten, totdat het formele onderzoek aangee hoe de normen zouden moeten zijn. Ambtelijk is voorgesteld om in de planMER loca es voor windenergie te onderzoeken binnen een grotere bandbreedte van geluid, maar bestuurlijk wil men vasthouden aan de normen uit het Ac viteitenbesluit. Er wordt daarom voorgesteld om in de NRD bij de normen van het Ac viteitenbesluit te blijven, maar in de planMER in het te onderzoeken alterna ef 'Leefomgeving' een striktere norm te hanteren, namelijk de 45 dB Lden norm die de WHO adviseert. Gemeente Heumen wil ervoor pleiten om deze striktere norm ook te hanteren in de NRD.

Wij begrijpen de wenselijkheid om de effecten van geothermie extra te beschouwen. Er is echter rela ef weinig informa e bekend over de effecten. De analyse wordt daarom alleen op hoofdlijnen uitgevoerd. Dit past bij het detailniveau van het milieueffectonderzoek. De milieuinforma e t.a.v. warmte kan door de gemeenten worden gebruikt bij de uitwerking van projecten. De windturbinenormen in Nederland staan beschreven in het ‘Ac viteitenbesluit’, maar zijn op dit moment buiten werking. Voor die windturbinenormen wordt door het Rijk op dit moment een milieubeoordeling gemaakt waar u aan refereert. Die milieubeoordeling volgt waarschijnlijk in 2023. We stellen in dit NRD voor om tot dat moment te werken met de bekende windturbinenormen, ook al zijn deze buiten werking. Er is namelijk nog geen zicht op deze nieuwe normen en ook geen we elijke basis om nieuwe of andere normen te introduceren. We wijzen er graag op dat dit NRD en deze onderzoeksaanpak mede tot stand is gekomen via een drietal omgevingsdialogen, waarbij ook de GGD Zuid en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) aanwezig waren. Een passende beoordeling op projectniveau volgt voor windprojecten bovendien in een passende m.e.r.-beoordeling of ProjectMER. Wel hebben we de vraag hoe om te gaan met windturbinenormen in dit onderzoek expliciet voorgelegd bij de commissie m.e.r..

Op basis daarvan stellen we bij wijze van gevoeligheidsanalyse voor om in het alterna ef Leefomgeving op een strengere contour van 700 meter te toetsen.

Heumen

Gemeente Heumen

Tot slot Dank voor uw zienswijze. De inzageperiode voor de concept-NRD is een belangrijke stap om te komen tot verdere planvorming. De urgen e om deze plannen te realiseren is groot in het licht van het klimaat en zeker ook vanwege de oorlog in Oekraine. We roepen daarom ook op om het planMER geen vertragend effect te laten hebben op lopende of opstartende projecten. Als nieuwe projecten zich aandienen moet daar wat ons betre het gesprek over aangegaan worden. Voor gemeente Heumen geldt dit uitdrukkelijk voor waterkrachtprojecten in onze gemeente waar wij poten e in zien. We waarderen de voortgang die is geboekt en begrijpen de waarde en het belang voor het opstellen van het planMER. We zijn ook zeer benieuwd naar de resultaten die het planMER oplevert. Vanzelfsprekend hee de raad bij de vertaling daarvan naar concrete projecten het laatste woord.

Lingewaard

Gemeente Lingewaard

We hebben als regio de ambi e om in 2030 55% en rn 2050 95% minder CO2 uit te stoten. Lokaal opgewekte, duurzame energie is nodig om deze ambi e te halen. Het inpassen van grootschalige duurzame energie vraagt om een goede afweging tussen verschillende belangen in de schaarse ruimte. We zien de planMER daarbij als een belangrijk instrument om tot een gedragen en goed onderbouwde RES 2.0 te komen. Dit helpt ons om het goede gesprek te voeren en beslissingen te nemen over de transi e van fossiele naar duurzame energie. De NRD gee aan welke keuzes er op voorhand worden gemaakt voor de plan-MER en welke alterna even er worden onderzocht We kunnen ons op hoofdlijnen vinden in de keuzes die zijn gemaakt.

Dank voor uw zienswijze en uiteenze ng.

Als onderdeel van de regio werken we vanuit de gemeente Lingewaard samen met onze inwoners, ondernemers en organisa es uiteraard ook hard aan de transi e naar een duurzame gemeente. Duurzame opwek, energiebesparing en warmtetransi e zijn daarbij de drie pijlers waar wij ons in het bijzonder op richten. Een goede ruimtelijke inpassing vraagt duidelijkheid over de effecten van maatregelen op natuur en milieu, gezondheid en landschap. De PlanMER is bij het verkrijgen van deze duidelijkheid een belangrijke stap. Juist daarom hebben we een aantal opmerkingen en sugges es. Lingewaard

Gemeente Lingewaard

Belemmeringen of kansen? Wij maken ons zorgen om de gevoelde urgen e en vooral het meer denken vanuit belemmeringen dan vanuit kansen. ln haar meest recente rapport stelt het IPCC dat, gerekend vanuit de huidige ontwikkelingen, temperatuurs jgingen van 3,5 of zelfs 4 graden denkbaar zijn. De effecten daarvan zijn niet te overzien en raken, voor sommige gebieden, de existen ële voorwaarden van bestaan. Desondanks zien we in het NRD voor zowel wind als zon nog rela ef veel harde belemmeringen. Denk bijvoorbeeld aan in de Provinciale Omgevingsverordening vastgelegde weidevogelgebieden.

De urgen e wordt gedeeld binnen de regio. Voor weidevogelgebieden hee de provincie een zorgplicht i.h.k.v. de wet natuurbescherming. Er zijn in dat opzicht geen mogelijkheden om windturbines en/of zonnevelden te ontwikkelen in weidevogelgebieden. Derhalve zijn weidevogelgebieden opgenome als harde belemmering. Ten aanzien van de harde belemmeringen uit de Wnb geldt dat niet alle natuugebieden op voorhand worden uitgesloten.

Zou het daarom niet te meer een afweging behoren te zijn, ook gezien de urgen e van het vraagstuk, belemmeringen vanuit Wnb niet op voorhand als harde belemmering beschouwen, maar te bezien of in het kader van belangenafweging mi gerende maatregelen getroffen kunnen worden? ls het niet wenselijk in beeld te brengen, vergelijkbaar met de 1-8 km contour rondom de Veluwe in rela e tot de wespendief, onder welke condi es er wel mogelijkheden zijn voor grootschalige opwek? Lingewaard

Gemeente Lingewaard

Ruimtelijke gevolgen U benoemt hier een punt dat geadresseerd kan worden in het vervolgproces rich ng herijking van de RES. Het gaat echter niet Door de aankondiging van de provincie de resultaten te verwerken in de omgevingsverordening hee de PlanMER, anders dan de RES, planologische consequen es. Daarom om milieueffecten en valt zodoende buiten de scope van het milieueffectonderzoek. zou het goed zijn als we in de regio, zeker met het oog op de windopgave en de belemmeringen vanwege de wespendief, met elkaar een manier vinden om gemeenten waar kansrijke loca es voor wind liggen en die daarmee aan de slag willen, te ondersteunen bij de kosten die dat met zich mee brengt. We weten vanuit de recent vergunde turbines bij steenfabriek Caprice hoe complex en jdrovend dergelijke processen zijn, juist ook voor de gemeentelijke organisa e.

Lingewaard

Gemeente Lingewaard

Warmtetransi e Het detailniveau van het milieueffectonderzoek leent zich voor inzichten in de milieueffecten op hoofdlijnen. Hoewel er ln het warmtespoor zijn we benieuwd naar de resultaten van de PlanMER. Er lijkt te worden geconstateerd dat het nog te vroeg is om echt te komen tot kaarten voor kansen meerwaarde wordt gezien in diepgaander onderzoek, past dit niet binnen de reikwijdte en het detailniveau van het en belemmeringen. Klopt die conclusie? Dat is wellicht te begrijpen vanwege de stand van zaken in de warmtetransi e, maar tegelijk wel jammer. Denk bijvoorbeeld aan de milieueffectonderzoek om te komen tot gebieden die geschikt, ongeschikt en/of geschikt te maken zijn voor wind, zon en complexiteit van een Hoog Temperatuur Opslag (HTO). Dat is een noodzakelijke voorwaarde voor een warmtenet gevoed door duurzame bronnen, maar tegelijker jd bepaalde warmtebronnen. ingewikkeld vanwege bijvoorbeeld de mogelijke effecten op het zoete grondwater vanuit een opslag in een brakke waterlaag. Uit een onderzoek van TNO en lF Technologie is echter gebleken dat er juist goede opslagmogelijkheden zijn gelegen op een diepte in het brakke gedeelte. Vanuit Lingewaard zouden we graag bijdragen aan het vermeerderen van kennis op dit punt door, onder stringente voowaarden en met steun van de regio en provincie, een pilot te starten.

Nu lijkt dat het effect op het zoete grondwater een harde beperking is, maar komt dat niet juist ook voort uit een gebrek aan inzicht in de effecten? En zou een in omvang en reikwijdte beperkt pilotproject daar niet behulpzaam kunnen zijn? Wellicht zijn dat vragen die in of parallel aan de PlanMER van een antwoord voorzien kunnen worden.

Lingewaard

Gemeente Lingewaard

Caprice Autonome ontwikkelingen zijn opgevraagd bij de individuele gemeenten. De lijst kan aangevuld worden met projecten We missen we in de bijlage autonome ontwikkelingen voor Lingewaard de windturbines nabij Caprice. Deze zijn in een uitgebreide procedure inmiddels vergund na verlenen waarover een ruimtelijk besluit is genomen. Caprice wordt opgenomen in de lijst met autonome ontwikkelingen in het van een verklaring van geen bedenkingen door de gemeenteraad. Kunnen deze worden toegevoegd? milieueffectrapport

9

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Lingewaard

Gemeente Lingewaard

Ten slo e We willen benadrukken dat we het belang zien van een regionale PlanMER om te komen tot een goed onderbouwde en gedragen energiestrategie voor onze regio. We vertrouwen erop dat onze aandachtspunten op adequate wijze worden verwerkt in de defini eve NRD die ter vaststelling aan de colleges wordt voorgelegd.

Dank voor uw zienswijze.

Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard Dank voor uw uiteenze ng. Windpark A15-Lingewaard is een windpark in ontwikkeling. Het windpark hee als doelstelling om de inwoners van de gemeente Lingewaard van duurzame, eerlijke en groene stroom te voorzien. Al 10 jaar willen wij dit bereiken door een lijnopstelling van tenminste drie windturbines in gemeente Lingewaard te realiseren langs de nog door te trekken A15, de Betuweroute en tussen de twee bestaande hoogspanningsleidingen. Windpark A15-Lingewaard hee op 15 december 2017 een principeverzoek tot planologische medewerking bij gemeente Lingewaard ingediend. Hierop zijn gemeente Lingewaard, Provincie Gelderland en Windpark A15-Lingewaard met elkaar in overleg getreden. Dit overleg hee onder andere geleid tot een concept overeenkomst met waarin de bereidheid tot planologische medewerking wordt gegeven mits het ini a ef binnen de grenzen van een goede ruimtelijke ordening blij .

Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard

Status onderzoeken Windpark A15-Lingewaard Het ecologisch onderzoek voor Windpark A15-Lingewaard is nagenoeg afgerond. De ontheffing voor de Wet Natuurbescherming wordt begin 2023 aangevraagd. Overige onderzoeken lieten eerder al posi eve resultaten zien en worden nu geactualiseerd aan de hand van de meest recente windturbinespecifica es en de gemeentelijke normen. In 2018 is in opdracht van Windpark A15-Lingewaard door Pondera een concept No e Reikwijdte en Detailniveau projectMER opgesteld. Deze concept no e is besproken en aangepast na overleg met gemeente Lingewaard en Provincie Gelderland. Deze concept no e is nog niet gepubliceerd, omdat Windpark A15-Lingewaard vooraf eerst meer duidelijkheid wilde verkrijgen over het onderdeel externe veiligheid en in het bijzonder de aanwezigheid van enkele gasleidingen van de Gasunie. Ondertussen hee de Gasunie aan de hand van haar eigen berekeningen vastgesteld dat er voor wat betre externe veiligheid geen bezwaar bestaat voor de realisa e van Windpark A15-Lingewaard. Hiermee is voor het windpark de weg vrijgemaakt om deze onderzoeken af te ronden en naar publica e van de NRD voor de projectMER te werken. Het plangebied dat voor de voornoemde onderzoeken is vastgesteld, is als bijlage 1 bijgevoegd. Windpark A15-Lingewaard valt overigens buiten de beschermingszone voor de Wespendief 1 tot 8 kilometer rondom de Veluwe.

Dank voor uw uiteenze ng.

Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard

Concept NRD planMER RES Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Met belangstelling hebben wij kennis genomen van de concept NRD planMER. Uit deze concept NRD planMER volgen geen belemmeringen voor het plangebied van Windpark A15-Lingewaard. Verder staat over het plangebied van Windpark A15-Lingewaard het volgende vermeld op pagina 19 van de concept NRD planMER.

In de Omgevingsvisie wordt hierover geen duidelijkheid verscha . Derhalve wordt de grens niet opgenomen in het milieueffectonderzoek. Uit het onderzoek zal volgen welk gebied rond de toekoms ge A15 geschikt zijn voor wind- en/of zonne-energie.

We zien uit naar de resultaten van ondezoek en gaan ervan uit dat deze ons helpen bij het formuleren van een ambi euze tweede versie van onze Regionale Energie Strategie passend bij de urgente uitdaging waarvoor we ons met elkaar gesteld zien.

<Tabel 1: Overzicht van de omgevingsvisie van gemeente Lingewaard (tabel 2.1 uit de concept NRD planMER, pagina 19)> Onze vraag hierbij is om de ‘A15-zone’ te specificeren. Door een zone van bijvoorbeeld maximaal 500 meter van de geplande A15 te benoemen als de ‘A15-zone’, ontstaat hierover duidelijkheid bij de omwonenden, overheden, het ini a ef en andere betrokkenen. We horen graag van u of deze verduidelijking in de defini eve NRD ten behoeve van de planMER ambtshalve kunt verwerken. Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard

Mochten er vragen zijn over de ontwikkeling van Windpark A15-Lingewaard, dan bent u (uiteraard) van harte welkom om contact op te nemen via onderstaande gegevens. Dank voor uw aandacht en met hartelijke groet!

Dank voor uw zienswijze.

Lingewaard

Windpark A15-Lingewaard

BIJLAGE 1: Plangebied Windpark A15-Lingewaard <Kaart met plangebied WP A15-Lingewaard>

Dank voor uw uiteenze ng.

Nijmegen

Gemeente Nijmegen

De Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen is voornemens om een plan-MER uit te voeren voor de Regionale Energiestrategie (RES), ln de RES 1.0 hebben we afgesproken Dank voor uw zienswijze. om in 2030 1,62 TWh duurzame elektriciteit op te wekken binnen de regio. Het doel van de plan-MER is om milieueffecten volwaardig mee te laten wegen in de besluitvorming. Op 18 oktober is de No e Reikwijdte en Detailniveau vrijgegeven voor zienswijzen. Met deze brief geven wij onze zienswijzen op de NRD voor de plan-MER RES Arnhem Nijmegen.

Nijmegen

Gemeente Nijmegen

We hebben als regio de ambi e om in 2050 95% minder CO2 uit te stoten dan in 1990 en in 2030 55%. LokaaI opgewekte, duurzame energie is nodig om deze ambi es te Dank voor uw uiteenze ng en uw bijdrage. halen. Het inpassen van grootschalige duurzame energie vraagt om een goede afweging tussen verschillende belangen in de schaarse ruimte. De plan-MER gee handva en om deze afweging te maken. We zien de plan-MER als een instrument om tot een gedragen en goed onderbouwde RES te komen en ondersteunen het besluit van de regio om de plan-MER op regionaal niveau uit te voeren. Dit helpt ons om het goede gesprek te voeren over de transi e van fossiele naar duurzame energie. De NRD gee aan welke keuzes er op voorhand worden gemaakt voor de plan-MER en welke alterna even er worden onderzocht. We kunnen ons op hoofdlijnen vinden in de keuzes die in de NRD zijn gemaakt. Op een aantaI onderdelen hebben we nog een inhoudelijke opmerking.

Nijmegen

Gemeente Nijmegen

Ambi e: De laatste rapporten van het VN Klimaatpanel IPCC zijn zeer alarmerend. Het IPCC stelt dat klimaatverandering en het steeds vaker voorkomen van extreem weer aI We gebruiken het planMER inderdaad om breder te kijken dan de huidige RES doelstelling van 1,62 TWh duurzame veel sneller veel erns ger gevolgen voor mens en natuur hebben dan eerder werd gedacht en dat het van levensbelang is de CO2-uitstoot versneld te verminderen. De elektriciteitsopwekking in 2030. uitkomsten van de laatste IPCC-rapporten zijn niet meegenomen in de doetstellingen van de RES en van het Nederlandse Klimaatakkoord, ln de NRD zien we dat de plan-MER zich niet beperkt tot de bestaande doelstetling van 1,62 TWh, maar ook inzicht gee in de milieueffecten bij een aanscherping van de doelstelling. We ondersteunen de keuze om in de plan-MER breder te kijken dan de huidige doelstelling van 1,62 TWh.

Nijmegen

Gemeente Nijmegen

Natuur en biodiversiteit: Het is urgent om energie op veel grotere schaaI duurzaam te gaan opwekken. Tegelijker jd mag dat niet ten koste gaan van de natuur, die toch al onder druk staat in omvang en kwaliteit. We vinden het daarom van belang om zonnevelden dusdanig te plaatsen dat ze niet de natuur verstoren of verdringen en de aanwezige natuurgebieden (blijvend) te ontzien bij de aan te wijzen loca es voor windturbines. Daarnaast zien we in de RES een kans om natuur te versterken. Met zorgvuldig geplaatste zonnepanelen kunnen natuurwaarden worden teruggebracht, bijvoorbeeld op loca es waar de bodemkwaliteit door intensieve landbouw is verslechterd. Dit wordt aI op verschillende loca es in de regio toegepast, zoals bij zonnepark de Gri en zonnepark A73. We zien graag dat, naast het ontzien van bestaande natuurgebieden, ook kansen voor het versterken van natuur worden meegenomen in het onderzoek voor de plan-MER.

In de NRD stellen we voor om alle alterna even te beoordelen op natuur(impact). De ontwikkeling van energieprojecten in natuurgebieden krijgt op dit thema zo een slechte beoordeling. Dit betre uw punt van het ontzien van bestaande natuurgebieden.

Nijmegen

Gemeente Nijmegen

Zon / Windverhouding: in de RES 1.0 hebben we geconstateerd dat de verhouding van zon- en windenergie in het bod grote maatschappelijke kosten met zich meebrengt. We hebben daarom afgesproken om in de RES 2.0 de mogelijkheden te onderzoeken voor een evenwich ger verdeling van zon en windenergie en dat we daarvoor op zoek gaan naar aanvullende loca es voor windenergie. We zien de plan-MER als een uitgelezen kans om inzichtelijk te maken hoe een betere zon / windverhouding in onze regio kan worden ingepast om daarmee het gesprek daarover in de regio te ondersteunen.

We gebruiken het planMER inderdaad om de ruimtelijke kansen voor een evenwich ger verdeling van zon en windenergie inzichtelijk te maken.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

De energieproblema ek is momenteel nog duidelijker in beeld. We zien elke dag in het Journaal onze a ankelijkheid van energie voor ons leven. Energie helpt onze samenleving verder. Maar ons energieverbruik ruïneert echter ook dezelfde samenleving voor de toekomst. Fossiele energie moet zoveel mogelijk beperkt worden. Groene schone energie hee sterk de voorkeur. Daarvoor is er het RES-traject in het leven geroepen. De RES is een van de wegen om het Klimaatakkoord van Parijs en het daarop volgende na onale Klimaatakkoord te realiseren. Het is opvallend dat er ook nu weer gekozen wordt voor een digitale sessie. Ook nu er geen noodzaak is vanwege Covid-maatregelen. Het moge helder zijn dat dit niet mijn keuze zou zijn geweest. Juist de ontmoe ng is belangrijk. Bent u bereid om op de beide bovenstaande reflec e-elementen in te gaan?

De RES is inderdaad een van de wegen om het Klimaatakkoord te realiseren. Voor de informa ebijeenkomst van 3 november jl. is bewust gekozen voor een digitale sessie. Het doel was om de informa e in de NRD voor een breed publiek op laagdrempelige wijze voor het voetlicht te brengen. Een digitale sessie sluit daar het best op aan.

Daarnaast onderzoeken we in het alterna ef 'Natuur' de mogelijkheden om energieprojecten natuurinclusief te ontwikkelen en koppelkansen met natuurbehoud en-ontwikkeling te benu en. We verwachten daarmee gehoor te geven aan uw oproep.

10

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Kunt u de jdpaden van de RESGMR en de Windvisie Gelderland naast elkaar ze en?

Het concept jdpad van de RES is opgenomen in de presenta e van 3 november. Doel is om eind 2023 een ambtelijk concept voor herijking van de RES op te leveren. De actualisa e van de Beleidslijn Windenergie Gelderland gebeurt in twee keer. Naar verwach ng in Q1/2 van 2023 worden een aantal zaken die nu al duidelijk zijn gewijzigd (onder meer actualisa e van de doelstelling voor wind: dat wordt de doelstelling voor wind uit de Gelderse RES’en 1.0; evenals meer informa e over hoe de provincie met par cipa e wil omgaan). Ook op basis van de provinciale planMER worden een aantal zaken in de Beleidslijn Windenergie Gelderland gewijzigd. Dit is naar verwach ng in Q1 2024 omdat deze actualisa e ook gekoppeld is aan de herijking van de RES 1.0 in RES 2.0.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Is ons regionale bod van 1,62 TWh afdoende om het landelijk doel van 35 TWh te behalen?

De biedingen van de Nederlandse RES'en bij elkaar opgeteld kwam aanzienlijk hoger uit dan de 35 TWh. Ons regionale bod is daar een belangrijk onderdeel van.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Hoe is de RES-Regio tot stand gekomen? Waarom zijn de gemeente Mook en Middelaar en de gemeente Mon erland niet opgenomen in onze RES-Regio? Van Mook en Middelaar heb ik vernomen dat zij niet tot deze RES-Regio mochten behoren. Klopt dat?

Bij het opstellen van de RES regio's stond het gemeenten vrij om hun eigen regioindeling te maken en te kiezen. Voor de Groene Metropoolregio geldt dat twee gemeenten de afweging hebben gemaakt om zich aan te sluiten bij een andere RES regio. De gemeente Mon erland is aangesloten bij de RES regio Achterhoek. De gemeente Mook en Middelaar is - gezien haar ligging in Limburg - aangesloten bij de RES regio Noord-Limburg.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Er is geen MER-rapport opgesteld voor het eerste RES-traject. Ook is er geen algemeen zienswijzetraject geweest. Deelt u mijn opva ng achteraf dat het beter was geweest Het proces rich ng RES 1.0 was een gezamenlijke maatschappelijke zoektocht. De focus lag vooral op gezamenlijk ontwerpen als dit beide wel was gedaan? en op basis inrich ngsprincipes. Uiteraard was het mooi geweest om al meer te kunnen doen, zoals het opstellen van een MER-rapport. Tegelijker jd lijkt de jd daar nu ook rijp voor. We zien een planMER proces nu in aanzienlijk meer RES regio's terugkomen.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Ten jde van de RES 1.0. was er in de RES-Regio een Par cipa etafel. Deze is recent opgeheven door de RES-werkorganisa e. Hoe staat u tegenover het idee om een Par cipa etafel 2.0 in te stellen voor de RESGMR 2.0..? Dit zou een tafel moeten zijn waar iedereen deel van mag uitmaken.

In het traject rich ng RES 1.0 hee par cipa etafel op verschillende manieren meegedacht over par cipa e in de RES. In het najaar van 2021 hebben we gezamenlijk een aanzet gedaan in hoe de par cipa etafel haar rol kan vervullen. Hierna hebben we elkaar echter niet meer ontmoet in dit verband. We merken dat de samenwerking en par cipa e in de RES verandert. Op lokaal niveau zijn gemeenten bezig met het uitwerken van zoekgebieden en zijn zij verantwoordelijk voor de par cipa e rondom eigen beleid en concrete projecten. Op regionaal niveau merken we dat par cipa e nog meer vervlochten raakt in de inhoud van de RES. Daarin merken we dat de par cipa etafel niet meer voldoet aan de behoe e van het overgrote deel van de leden en dat de samenwerking met veel van de par jen aan de par cipa etafel op een andere manier vorm krijgt. Graag benu en we de energie om bij te dragen aan de RES op een manier die aansluit aan de behoe e die er is. We zien het daarom niet als onze taak om daarnaast een par cipa etafel 2.0 op te stellen.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Bent u bereid om in het RESGMR een standpunt over kernenergie op te nemen?

Als regionaal samenwerkingsverband geven we sturing en uitvoering aan de regionale energiestrategie. Kernenergie is daar op dit moment geen onderdeel van. Als RESGMR nemen we dan ook geen standpunt in over kernenergie. Wel volgen we met belangstelling het na onale debat over kernenergie.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Bij de Rijksdocumenten ontbreken de Landsdelige Omgevingsagenda Oost, de Woondeal, de NOVEX, het Milieubeleidskader en de aankomende NMP. Waarom?

Dit milieueffectonderzoek is een thema sch document dat zich op de milieueffecten van energieprojecten richt. De genoemde documenten zijn visies. In het milieueffectonderzoek nemen we concrete ontwikkelingen mee die zorgen voor fysiek ruimtebeslag. Een integrale afweging van func es in de ruimte vindt plaats buiten het milieueffectonderzoek. Als RES organisa e nemen we wel kennis van beleidsdocumenten op andere ruimtelijke thema's.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Ook het traject van de Verstedelijkingstrategie ANF ontbreekt in de beleidsopsomming. Waarom?

Dit milieueffectonderzoek is een thema sch document dat zich op de milieueffecten van energieprojecten richt. Vanuit het oogpunt van autonome ontwikkelingen kunnen deze genoemde documenten interessante informa e bieden, maar een integrale afweging van func es in de ruimte vindt plaats buiten het milieueffectonderzoek. Als RES organisa e nemen we wel kennis van beleidsdocumenten op andere ruimtelijke thema's.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

De GMR kent een Visie en een Agenda. Deze beide stukken ontbreken in de tekst. Waarom?

Dit milieueffectonderzoek is een thema sch document dat zich op de milieueffecten van energieprojecten richt. Vanuit het oogpunt van autonome ontwikkelingen kunnen deze genoemde documenten interessante informa e bieden, maar een integrale afweging van func es in de ruimte vindt plaats buiten het milieueffectonderzoek. Als RES organisa e nemen we wel kennis van beleidsdocumenten op andere ruimtelijke thema's.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Waarom zijn de huidige Structuurvisies ter zijde geschoven? Dit is geldend lokaal beleid.

De huidige structuurvisies zijn niet terzijde geschoven. In het milieueffectonderzoek richten we ons op de regionale opgave. Hierin stellen we het regionale perspec ef vanuit milieueaspecten centraal. Beleid is daarin op voorhand niet leidend, omdat deze kan worden aangepast indien wenselijk of nodig.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Bent u bereid om periodiek een overzicht met de stand van zaken rondom de Omgevingsvisies te publiceren? Is het mogelijk om dit met linkjes te doen?

Het opstellen of aanpassen van Omgevingsvisies is belegd bij gemeenten en bij de provincie. Als RES organisa e zien we het niet als onze taak om hier periodiek een overzicht met stand van zaken over te publiceren.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Hee iedere gemeente een Transi evisie Warmte vastgesteld?

Met uitzondering van de gemeente Wijchen hee iedere gemeente binnen de GMR een Transi evisie Warmte vastgesteld.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Waarom wordt niet het 0-alterna ef doorgerekend? D.w.z. het niks doen en de gemeenten zelfstandig plannen uit te laten voeren.

Alle 16 gemeenten hebben de RES 1.0 aangenomen. De RES 1.0 is daarom gekozen als basisalterna ef of 0-alterna ef.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Ook het zogeheten MMA mist. Waarom?

Binnen het milieueffectonderzoek worden verschillende alterna even onderzocht als 'hoeken van het speelveld'. De milieuinforma e die dit oplevert vormt een belangrijke basis rich ng herijking van de RES. Het is niet zo dat de regio kiest voor een van de alterna even. Daarbij is het milieueffectonderzoek niet de enige basis. Zo zijn ook zaken als lokaal eigendom, netcapaciteit, maatschappelijk draagvlak en een ruimtelijke afweging ten opzichte van andere func es belangrijk. Een MMA benoemt 'het beste' alterna ef enkel vanuit milieuoogpunt, in de regio kijken we graag nog breder dan dat.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Hoe is de lijst met regionale maatschappelijke organisa es samengesteld? Wat zijn de criteria geweest voor het ontvangen van een uitnodiging?

De regionale maatschappelijke organisa es, ofwel regionale belanghebbenden zijn regionaal georganiseerde par jen die met hun belang verbonden zijn aan de RES. Zij zijn ac ef in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en vertegenwoordigen hun lokale, regionale of landelijke achterban in de regio.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

In de regio Arnhem-Nijmegen was tot de opheffing van de Stadsregio Arnhem Nijmegen het Regionaal Plan 2005-2020 vigerend als Regionale Structuurvisie. Ik heb dit document voorzien van reflec e en evalua e achteraf. Bent u bereid om dat rapport te betrekken bij dit proces?

Dit milieueffectonderzoek is een thema sch document dat zich op de milieueffecten van energieprojecten richt. Vanuit het oogpunt van autonome ontwikkelingen kunnen deze genoemde documenten interessante informa e bieden, maar een integrale afweging van func es in de ruimte vindt plaats buiten het milieueffectonderzoek. Als RES organisa e nemen we wel kennis van beleidsdocumenten op andere ruimtelijke thema's.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Bent u bereid om ook de Regio Food Valley, de Regio Achterhoek, de Regio Fruit Delta en de Clean Tech Regio, alsmede de Regio Noord-Oost Brabant en de Regio Noord-Limburg te kennen in de thans lopende procedure? Een goede buur is beter dan een verre vriend.

Deze regio's zijn ac ef geinformeerd over het feit dat de No e Reikwijdte en Detailniveau op dit moment ter inzage ligt. Naast de genoemde regio's zijn daarnaast het Kreis Kleve en de Duitse regio Nordrhein-Wes alen op de hoogte gesteld.

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Wordt er een verslag opgesteld van de informa ebijeenkomst van 3 november 2022?

De uitzending zelf geldt hier als verslag. Deze uitzending is terug te kijken via h ps://www.groenemetropoolregio.nl/res/plan-mer-res-groene-metropoolregio-arnhem-nijmegen/

Overbetuwe

Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen

Is de RES-organisa e bereid om blijvend met mij nader in gesprek te gaan over de RESGMR?

De RES-organisa e acteert op regioniveau. Er zijn meer dan 40 regionale belanghebbende par jen aangeschreven om dit NRD mee op te stellen. Een volledig overzicht van organisa es die hebben geholpen bij de totstandkoming van dit NRD is terug te vinden in bijlage 3 van de NRD. De RES gemeenten acteren op lokaal niveau en voeren het gesprek met bewoners en lokale maatschappelijke organisa es. U kunt in dat kader al jd contact opnemen met uw gemeente.

11

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Wij schrijven deze zienswijze als inwoners van de gemeente Overbetuwe. Onze vereniging vertegenwoordigt inwoners van de gemeente Overbetuwe en inwoners van de gemeente Neder-Betuwe. Wij begrijpen, dat u voor de opstelling van het Concept RES 2.0 diverse stakeholders hee benaderd voor inbreng. Wij constateren, dat ons niet gevraagd is inbreng te leveren. Ook niet via onze landelijke organisa e NLVOW. Desondanks stellen wij het op prijs onze zienswijze te mogen presenteren. Met daarbij natuur lijk de hoop, dat deze keer onze inbreng serieus genomen wordt.

Waar u aan refereert zijn de omgevingsdialogen die zijn gevoerd met regionaal georaniseerde belanghebbenden voor het opstellen van No e Reikwijdte en Detailniveau. De RES-organisa e acteert op regioniveau. Er zijn meer dan 40 regionale belanghebbende par jen aangeschreven om dit NRD mee op te stellen. Zo hee uw landelijke organisa e NLVOW bijgedragen aan de totstandkoming van dit NRD. De wijze waarop NLVOW haar leden intern betrekt, consulteert en informeert ligt uiteraard buiten onze invloedssfeer. Desalnietemin danken we Vereniging Malle Molens Midden Betuwe voor haar zienswijze.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

De landelijk No e Reikwijdte en Detailniveau wijkt qua systema ek sterk af van de door u gekozen aanpak. Wordt er landelijk gekeken naar onderwerp, die bepalend zijn voor de te kiezen loca es als gevolg van de beperkende normen als geluid/afstand/hinder. U kiest in deze NRD voor het gebruiken van de huidige normen uit het ac viteiten besluit. Wij begrijpen waarom u dit doet. U wilt snelheid maken en de nieuwe landelijke normen pas toepassen als die bekend zijn. Dat levert in de toekomst een probleem. Bijvoorbeeld: de keuze van een gebied op grond van de geluidsnorm uit het ac viteitenbesluit zal in de toekomst met de nieuwe normen zeker afwijken van de door u aanbevolen loca e. Zelfs als de norm voor geluid gelijk zou blijven, zal het zeker zo zijn, dat aanvullende alterna ef t.a.v. hinder in de landelijke norm reden zijn om de loca es voor windturbines aan te passen. Het is u natuurlijk bekend, dat ons hoogste democra sch orgaan, de Tweede Kamer, de opdracht hee gegeven een afstandsnorm voor woningen te ontwikkelen. U gee daar geen gehoor aan.

De windturbinenormen in Nederland staan beschreven in het ‘Ac viteitenbesluit’, maar zijn op dit moment buiten werking. Voor die windturbinenormen wordt door het Rijk op dit moment een milieubeoordeling gemaakt waar u aan refereert. Die milieubeoordeling volgt waarschijnlijk in 2023. We stellen in dit NRD voor om tot dat moment te werken met de bekende windturbinenormen, ook al zijn deze buiten werking. Er is namelijk nog geen zicht op deze nieuwe normen en ook geen we elijke basis om nieuwe of andere normen te introduceren. We wijzen er graag op dat dit NRD en deze onderzoeksaanpak mede tot stand is gekomen via een drietal omgevingsdialogen, waarbij ook de GGD Zuid en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) aanwezig waren. Een passende beoordeling op projectniveau volgt voor windprojecten bovendien in een passende m.e.r.-beoordeling of ProjectMER. Wel hebben we de vraag hoe om te gaan met windturbinenormen in dit onderzoek expliciet voorgelegd bij de commissie m.e.r.. Op basis daarvan stellen we bij wijze van gevoeligheidsanalyse voor om in het alterna ef Leefomgeving op een strengere contour van 700 meter te toetsen.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Zoals gesteld is uw voorlopige uitgangspunt de normen uit het ac viteitenbesluit. Daarmee maakt u gebruik van een beperkte set normen. In feite alleen van de norm voor Op dit moment laat de Rijksoverheid onderzoek doen naar de windturbine normeringen. Op dit moment zijn er geen normen geluidsdruk (Lnight en Lden). U kijkt niet naar ultrasoon geluid en niet hoorbare trillingen. U kijkt niet naar normen met betrekking tot erosie van de wieken. U kijkt niet naar die landelijk gelden voor geluid. Omdat dit planMER op hoofdlijnen onderzoekt welke gebieden geschikt zijn of geschikt te de gevolgen van een windpark voor de waarde van onroerend goed. U kijkt niet naar de afstand van woningen t.o.v. de windturbines. Gevolg hiervan is, dat bij het bekend maken zijn is toepassing van de normen die in het Ac viteitenbesluit zijn opgenomen in onze ogen voldoende voor het doel worden van de nieuwe landelijke norm uw werk deels overbodig zal zijn en deels gecorrigeerd zal worden. U moet zich daarom afvragen of de gewenste snelheid wel van het planMER. In deze normen zit Laagfrequent Geluid verdisconteert. Omdat het onderzoek zich beperkt tot de hoofdlijnen gerealiseerd zal worden door deze aanpak. wordt inderdaad niet gekeken naar erosie van wieken en invloed op waarde onroerend goed. Afstand tot woningen is gegarandeerd in de normen voor geluid.

Als er zich concrete projecten aandienen, dan zal een projectMER of m.e.r.-beoordeling worden opgesteld. Hierin kunnen de genoemde punten voor zover relevant worden onderzocht. De gewenste snelheid richt zich in dit geval op de onderbouwing van gebieden en niet op specifieke loca es.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Zoals gezegd zijn burgers en omwonenden nauwelijks betrokken bij het opstallen van uw concept NRD/planMER. Nog de lokale belanghebbende par culieren, lokale belangengroep nog belangrijke landelijke organisa e zijn ingeschakeld om hun mening te geven. Ik wijs u op het bestaan van de Nederlandse vereniging voor omwonenden van windturbines (NLVOW) en de oprichters en beheerders van WindWiki. Ook een organisa e als Nederwind is niet gehoord. Het zal u bekend zijn, dat lokale belangengroepen in onze gemeente uitermate teleurgesteld zijn over de gang van zaken tot nu toe. De zogenaamde inbreng van belangengroepen in lokale projecten is ervaren als window dressing en hee ertoe geleid, dat projecten zijn opgehouden. Belangrijkste oorzaak: er was geen sprake van gewaardeerde inbreng. Omwonenden en belanggroepen voelden zich geschoffeerd. Als gevolg daarvan zijn projecten opgeschort.

Dit misverstand willen we graag rechtze en. Er zijn meer dan 40 regionale belanghebbende par jen aangeschreven om dit NRD mee op te stellen. Daaronder bevindt zich ook de NLVOW die u noemt, net als par jen zoals Tegenwind en de Gelderse lee aarheidsallian e. Hoe NLVOW haar leden consulteert en informeert ligt uiteraard buiten onze invloedssfeer. Een volledig overzicht van organisa es die hebben geholpen bij de totstandkoming van dit NRD is terug te vinden in bijlage 3 van de NRD. Met deze organisa es zijn drie avonden georganiseerd binnen de regio: drie omgevingsdialogen. We herkennen ons niet in het beeld dat het gaat om 'window dressing'. Sterker nog, de betrokken par jen hebben voor een belangrijk deel bijgedragen aan de inhoud van dit NRD.

Uw wijze van benadering hee hetzelfde effect. Het is volstrekt onvoldoende om de inbreng van lokale belangengroepen gerealiseerd te krijgen door middel van een moeilijk leesbaar stuk in de lokale krant en gedurende een sessie van 1 uur via teams op internet. Ook de presenta e van de concept NRD laat te wensen over. Het kost veel We beseffen ons dat het hier gaat om een las g leesbaar stuk, dat ligt helaas ook in de aard van het stuk. Het betre nu jd om voor leken te doorgronden wat bedoeld wordt. Het zo belangrijke kaartmateriaal is slecht te lezen en inzoomen op detailniveau is slechts beperkt mogelijk. Er wordt eenmaal veel beleidsinforma e en juridische taal. Om dit toegankelijker te maken is in samenwerking met het na onaal ook geen faciliteit geboden om bijvoorbeeld per gemeente duidelijke detailkaarten in te zien of te downloaden. programma RES een infographic bijgevoegd op de website van de regio en zijn de belangrijkste elementen in de NRD besproken in een webinar die via de website van de regio is terug te kijken. Samen met de keuze voor de normen uit het ac viteitenbesluit leidt uw benadering ertoe, dat het lokaal geves gde wantrouwen eerder versterkt dan weggenomen wordt. Daarbij gaat het om een planMER: een milieueffectonderzoek op regioniveau. De onderzoeken en het kaartmateriaal sluiten daarbij aan.

Voor specifieke energieprojecten, met name windprojecten is ook een projectMER verplicht. In een projectMER worden loca es op hoog detailniveau onderzocht met hoog detail kaartmateriaal. Wel wordt bekeken of in het PlanMER hogere resolu e kaartmateriaal kan worden opgenomen om aan uw wens tegemoet te komen. Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Hiervoor is al ingegaan op de betrokkenheid van omwonenden en andere stakeholders bij de opstelling van het concept NRD/planMER. In dit concept wordt echter geen aandacht besteed aan andere vormen van par cipa e bij de lokale plannen voor windparken. De poli ek hee de mond vol van meeprofiteren, meebeslissen, mee investeren. Wij begrijpen, dat deze onderwerpen niet in de scope van uw onderzoek vallen. Het is natuurlijk wel wrang, dat de belangrijkste beslissingen (waar is ruimte voor een windpark onder welke voorwaarden) in feite in dit concept reeds genomen zijn en dan zonder voldoende inbreng van belanghebbenden.

De RES-organisa e acteert op regioniveau. Er zijn meer dan 40 regionale belanghebbende par jen aangeschreven om dit NRD mee op te stellen. Een volledig overzicht van organisa es die hebben geholpen bij de totstandkoming van dit NRD is terug te vinden in bijlage 3 van de NRD. De RES gemeenten acteren op lokaal niveau en voeren het gesprek met bewoners en lokale maatschappelijke organisa es. U kunt in dat kader al jd contact opnemen met uw gemeente.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

U bent ongetwijfeld bekend met de inhoud van het TNO rapport over de waardedaling van onroerend goed (met name woningen) door de aanwezigheid van windturbines. Het betre hier een onderzoek naar de milieueffecten van energieprojecten in de regio. De economische of financiele Enkele feiten uit dat rapport worden nog een beves gd door de vereniging Eigen Huis. De waardedaling van woningen wordt met name bepaald door de afstand van de haalbaarheid van energieprojecten valt buiten de scope van dit onderzoek. woning tot de windturbines. U hee er niet voor gekozen om de waardedaling van woningen mee te nemen als belangrijk selec ecriterium. Er is ook geen kaart te vinden waarin grenzen van de totale waardedaling ten opzichte van geschikte turbine loca es wordt weergegeven. Wij achten dit een omissie. Immers, compensa e van de waardedaling zal leiden tot aanspraak van miljoenen euro’s. Te vergoeden door de turbines exploitant of de vergunningverlener. Een kleine exerci e voor de waardedaling van de woningen in het dorp Ze en door de geplande turbines in het zoekgebied langs de A15 gee al enkele miljoenen. Als de waardedaling gecompenseerd moet worden, zal dat het rendement van de turbines nega ef beïnvloeden en zelfs leiden tot een nega ef rendement.

Windmolens hier zijn dus financieel niet haalbaar (als er tenminste eerlijk wordt omgegaan met het compenseren van de bewoners en eigenaren).

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

In het concept NRD worden een aantal technieken niet meegenomen: zon op dak van par culieren, kernenergie, waterkracht. Dat terwijl deze technieken wel degelijk kunnen bijdragen tot het realiseren van de benodigde opwekking. Onzes inziens een omissie.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Het zal u bekend zijn, dat de omgevingsdiensten geen brood zien in het handhaven van het criterium Lden. Met name omdat het een jaargemiddelde betre en men teveel De discussie over afstandsnormen voor geluid van windturbines vind op na onaal niveau plaats. We stellen in dit NRD voor om a ankelijk is van de data van de producent. Dit pleit voor een eenvoudiger te handhaven criterium. Een afstandsnorm is daarvoor het aangewezen criterium. Het is jammer, tot dat moment te werken met de bekende windturbinenormen, ook al zijn deze buiten werking. Er is namelijk nog geen zicht dat u in het opstellen van de NRD geen poging hee gedaan om de geluidsnorm te vertalen in een afstandsnorm. op deze nieuwe normen en ook geen we elijke basis om nieuwe of andere normen te introduceren.

Zon-op-dak wordt in het algemeen niet onderzocht omdat hier geen milieueffecten door optreden. Waterkracht wordt in het onderzoek wel benoemd en kent ook aanzienlijke milieueffecten. Tegelijker jd zijn die milieueffecten te loca egebonden om te adresseren in een regioinaal milieueffectonderzoek. Dit kan evenwel plaatsvinden in een milieueffectonderzoek op projectniveau. Binnen de regio zijn een aantal waterkrachtprojecten geiden ficeerd die kunnen bijdragen aan het realiseren van de benodigde opwekking. De ontwikkeling van kernenergie is een discussie die plaatsvind op na onaal niveau en geen onderdeel is van de RES.

We wijzen er graag op dat dit NRD en deze onderzoeksaanpak mede tot stand is gekomen via een drietal omgevingsdialogen, waarbij ook de GGD Zuid en de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) aanwezig waren. Een passende beoordeling op projectniveau volgt voor windprojecten bovendien in een passende m.e.r.-beoordeling of ProjectMER. Wel hebben we de vraag hoe om te gaan met windturbinenormen in dit onderzoek expliciet voorgelegd bij de commissie m.e.r.. Op basis daarvan stellen we bij wijze van gevoeligheidsanalyse voor om in het alterna ef Leefomgeving op een strengere contour van 700 meter te toetsen.

12

Nota Beantwoording zienswijzen NRD PlanMER RES GMR Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Op basis van ecologisch onderzoek is komen vast te staan, dat de wespendief tot 8 km buiten de Veluwe foerageert. En in bepaalde maanden. Wij hebben een WOO verzoek Op basis van het SOVON onderzoek naar het leefgebied van de Wespendief stellen we in de NRD voor om de 1 kilometer aan de provincie Gelderland gedaan. Dit WOO verzoek hee betrekking op documenten en uitspraken met betrekking tot de beweerde afstand en de beweerde periode. Wij afstandscontour vanuit de Veluwe op te nemen als een harde milieubelemmering voor windenergie. Voor de 1 tot 8 kilometer kunnen ons niet voorstellen dat een vogel zich aan een papieren besluit houdt. afstandscontour stellen we voor om dit gebied op te nemen als zachte milieubelemmering. Onder voorwaarden kan het in dit gebied namelijk mogelijk worden om voor 2030 windprojecten te organiseren. Het voorgenomen besluit hee nog een ander facet. Door het s lleggen van de turbines in de 8 km zone zal de te grenswaarde voor Lden in werkelijkheid overschreden worden. Lden is immers een gemiddelde. Dat gemiddelde wordt beïnvloed door het s lleggen van de turbines en daarmee zal de actuele geluidsdruk in de periode dat de turbines wel draaien kunnen toenemen.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Het is bekend dat windturbines een nega ef effect kunnen hebben op de gezondheid van mensen. Effecten van windturbines op mensen kunt u lezen in Windwiki. Het zou Dit milieueffectonderzoek onderzoekt de effecten op hoofdlijnen. Gezondheidseffecten hangen veelal samen met geluid. In de op zijn minst getuigen van besef van dit effect van windturbines op mensen door in uw NRD deze effecten te benoemen en te onderzoeken wanneer deze effecten optreden. NRD wordt benoemd hoe dit wordt onderzocht. bij de ontwikkeling van een concreet ini a ef kan in een projectMER of Het rapport maakt zich er nogal gemakkelijk vanaf. Of u kunt zich conformeren aan de artsen van Windwiki. Juist de landelijke NRD gee veel aandacht aan m.e.r.-beoordeling aandacht gegeven worden aan gezondheidseffecten. Dit past niet bij het doel waarvoor het gezondheidseffecten. milieueffectonderzoek wordt opgesteld, namelijk het verkennen van milieueffecten voor gebieden op regioniveau en geen specifieke loca es.

Overbetuwe

Vereniging Malle Molens Midden Betuwe

Geluid kent vele verschijningen. Voor het menselijk oor te horen geluid wordt de geluidsdruk uitgedrukt in DbA. Hoe de geluidsdruk voor infrasoon geluid gemeten moet worden is mij niet bekend. De normen in het ac viteitenbesluit worden uitgedrukt in DbA: Lden. De gemiddelde geluidsbelas ng over een heel jaar. Laat het duidelijk zijn, dat de in het verleden door het RIVM aanbevolen geluidsdruk ver onder Lden 45 DbA was. Uiteindelijk is gekozen voor die 45 DbA omdat er bij een lagere norm geen plaats meer zou zijn voor windturbines.

In de NRD stellen we voor om uit te gaan van de normen uit het Ac viteitenbesluit. We zijn ons ervan bewust dat de normen uit het Ac viteitenbesluit momenten buiten werking zijn. Desondanks zijn we van mening dat voor het doel van het milieueffectonderzoek de toepassing van deze normen passend is. Specifiek onderzoek zal in een later stadium bij concrete projecten worden uitgevoerd als ook het na onale onderzoek naar windturbinenormen is afgerond.

Probleem met Lden is, dat het voor leken nauwelijks uit te leggen is. Er is dus geen besef bij de gemiddelde lezer, dat de geluidsdruk op enig moment hoger kan zijn dan de genoemde grensnorm van 45 DbA. Het is aan te bevelen om in uw NRD een aantal alterna even te presenteren waarin de maximum geluidsdruk zichtbaar gemaakt wordt.