Concept Jaarstukken 2023 dd 26042024

Om die reden komt ook de (vrij te besteden) algemene reserve in aanmerking voor de berekening van de weerstandscapaciteit. Onbenutte belastingcapaciteit Bestaand beleid is dat er bij afval en riool al naar100% kostendekkendheid wordt gestreefd. Ten aanzien van de onbenutte belastingcapaciteit gaat het dan vooral over de OZB. Hiervoor geldt als uitgangspunt dat maximaal de inflatiecorrectie wordt gehanteerd. Om die redenen wordt de onbenutte belastingcapaciteit bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing gelaten omdat deze door dat uitgangspunt feitelijk niet aanwezig is. Voor de hoogte van de OZB geldt overigens ook geen voorgeschreven norm, behalve bij een eventuele “artikel 12-aanvraag”, dan geldt een normtarief voor de OZB als één van de toelatingseisen. In dat geval dient een gemeente minimaal 20% meer OZB te heffen dan het landelijk gemiddelde. Op basis van die norm bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor de gemeente Rheden afgerond € 2,3 miljoen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Weerstandsratio

jaarrekening 2022

Begroting 2024

jaarrekening 2023

Totale weerstandscapaciteit

12.113.528

5.956.867

8.763.929

Risicoprofiel

7.150.000

7.450.000

9.700.000

1,7

0,8

0,9

Weerstandsratio

Weerstandsratio Voor een nadere duiding van de ratio kan onderstaande normtabel worden gehanteerd.

79

Weerstandsratio

Betekenis

> 2,0

Uitstekend

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

1,0 - 1,4

Voldoende

0,8 - 1,0

Matig

0,6 - 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

Conclusie Het risicoprofiel is ten opzichte van de begroting 2024 (laatste herziening) gestegen met € 2,25 miljoen en de weerstandscapaciteit is toegenomen met € 2,8 miljoen. Als gevolg van deze mutaties stijgt de weerstandsratio hierdoor licht van 0,8 (stand begroting 2024) naar 0,9 en blijft de bijbehorende kwalificatie ‘matig’. Van belang blijft derhalve om in de komende jaren rekeningoverschotten te creëren om daarmee onze algemene reserve en daaruit voortvloeiend de weerstandscapaciteit te kunnen verhogen.

Kengetallen De financiële positie van de gemeente is onder meer te beoordelen aan de hand van een aantal financiële kengetallen. Om ook de vergelijkbaarheid tussen gemeente te bevorderen zijn er met ingang van 2015 door het BBV een vijftal voorgeschreven. De betreffende kengetallen zijn hieronder opgenomen en nader toegelicht. Cat.

Rekening

Begroting

Rekening

2022

2023

2023

Netto schuldquote

59%

97%

58%

A

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

55%

93%

54%

A

Solvabiliteitsratio

21%

15%

17%

C

Structurele exploitatieruimte

1,89%

1,60%

-1,4%

B

Grondexploitatie

0,18%

0%

-3%

A

Belastingcapaciteit

90%

92%

92%

A

Kengetallen:

Toelichting De kengetallen tezamen geven een beeld van de financiële gezondheid van onze gemeente. Daarbij zijn voor zowel de netto schuldquote en de solvabiliteit normen afgesproken, die nog zullen worden verankerd in de financiële verordening. Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90%. Als de netto schuldquote tussen 90% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog. Hij moet niet verder stijgen. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente in de gevarenzone. Het bestuur moet er werk van maken om de schuld te verlagen. (Bron: VNG -website). De norm voor de netto schuldquote is lager dan 130%. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële 80

verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het totale eigen vermogen te delen door het totaal van de passiva. De norm voor de solvabiliteitsratio is hoger dan 20%. De structurele exploitatieruimte dient om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. Feitelijk biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting een betere indicatie. Het kengetal grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. De jaarlijkse actualisatie van de grondexploitatie geeft overigens een concreter beeld van het verwachte verloop van grondexploitaties. De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten.

De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZwaarde. Overigens zegt dit percentage niets over de feitelijke onbenutte belastingcapaciteit, dat is immers een politieke keuze (zie ook de passage hierover bij de weerstandscapaciteit op de vorige pagina's). Beoordeling van de kengetallen Net zoals bij de bepaling van de weerstandscapaciteit gelden er ook voor deze kengetallen geen harde voorgeschreven normen. Door de Provincie Gelderland is wel een indeling in drie categorieën opgegeven als richtinggevend voor de beoordeling. Aan de categorieën wordt in principe geen kwalificatie gegeven, omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf dient plaats te vinden. Wel kan er worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles, de kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. In onderstaande tabellen is een en ander weergegeven.

Handreiking beoordeling

Categorie A (minst risicovol)

Categorie B

Categorie C (meest risicovol)

Netto schuldquote

< 90 %

90 - 130 %

> 130 %

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90 %

90 - 130 %

> 130 %

Solvabiliteitsratio

> 50 %

20 - 50 %

< 20 %

Structurele exploitatieruimte

BEGR en MJB > 0 % BEGR of MJB > 0 %

BEGR én MJB < 0 %

Grondexploitatie

< 20 %

20 - 35 %

> 35 %

Belastingcapaciteit

< 95 %

95 - 105 %

> 105 %

Conclusie Drie van de vijf kengetallen laten een score zien die thuishoort bij categorie A (minst risicovol). De netto schuldquotes zijn t.o.v. de jaarrekening 2022 stabiel gebleven en scoren onder de 90% en belanden daarmee in categorie A. Dit geldt ook voor de kengetallen 'grondexploitatie' en 'belastingcapaciteit'. De solvabiliteitsratio is verslechterd ten opzichte van de jaarrekening 2022. De score komt nu uit op 17% en valt daarmee in categorie C. De structurele exploitatieruimte is verschoven van A naar B als gevolg van de geraamde begrotingstekorten 2026-2027. De komende jaren zullen onze inspanningen er op gericht moeten blijven zijn om het 81

weerstandsvermogen te vergroten en daarmee ook onze solvabiliteitspositie te verbeteren. Het streven is om, in het kader van continuïteit en een evenwichtige financiële situatie, de algemene reserve jaarlijks met € 1 miljoen te laten stijgen. Dit draagt bij aan een verbetering van onze solvabiliteit. Het zorgen voor een gezonde financiële positie stelt onze gemeente in staat om een zelfstandig en autonoom (financieel) beleid te (blijven) voeren. Hiermee kan de huidige vorm van repressief toezicht door de provinciaal toezichthouder ook in komende jaren worden gecontinueerd.

82

Onderhoud Kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte bestaat uit een aantal kapitaalgoederen (wegen, riolering, groen, openbare verlichting, speelvoorzieningen en gebouwen) die onderhouden moeten worden. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het beleidskader en de financiële consequenties van het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Het onderhouden van kapitaalgoederen legt een grote claim op de begroting. Transparantie ten aanzien van de uitvoering en risico’s is derhalve van groot belang. Het onderhoud van de diverse vakgroepen zal de komende jaren zoveel mogelijk in samenhang met de diverse projecten worden uitgevoerd in integrale projecten.

Wettelijke eisen en informatievoorziening In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de bepalingen opgenomen waaraan de verslaglegging inzake het onderhoud kapitaalgoederen moet voldoen. In de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ zijn eveneens bepalingen opgenomen. Ter informatie zijn hieronder de bepalingen van de BBV en de ‘financiële verordening gemeente Rheden’ opgenomen die de inhoud van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bepalen. In de uitwerking van deze paragraaf zijn deze bepalingen als uitgangspunt gehanteerd.

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Artikel 12 De paragraaf betreffende het onderhoud van kapitaalgoederen bevat tenminste de volgende kapitaalgoederen: • Riolering en Water; • Wegen; • Openbare Verlichting; • Gebouwen; • Groen. Van de kapitaalgoederen, bedoeld in het eerste lid, wordt aangegeven: • Het beleidskader; • De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • De vertaling van de financiële consequenties in de begroting.

Financiële verordening gemeente Rheden Artikel 18, lid 1 Het college biedt tenminste eens in de raadsperiode van vier jaar de diverse nota’s voor het onderhoud van de openbare ruimte aan. Deze nota’s geven het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor het openbaar groen, riolering, wegen, kunstwerken/straatmeubilair en onderhoud gebouwen en eveneens de normkostensystematiek en het meerjarig budgettair beslag. De raad stelt de nota’s vast. Indien een ruimere periode wordt gehanteerd dan vier jaar dan zal het college de raad informeren. Artikel 18, lid 2 Bij de begroting en het jaarverslag doet het college in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen verslag over: • de beschikbare nota's en de beleidsuitgangspunten betreffende het onderhoud van de kapitaalgoederen; • de hieruit voortvloeiende financiële consequenties; • de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.

83

Openbare Ruimte In december 2022 heeft de Raad het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. Het afvalwatertakenplan 2023 t/m 2027 is samen met de partners gemeente Bronkhorst, Doesburg en Rheden en het Waterschap Rijn en IJssel opgesteld. In het Watertakenplan hebben gemeenten en het Waterschap een gezamenlijke visie opgesteld en uitgewerkt voor de riolering en zuivering: Het WTPO Olburgen 2023-2027 beschrijft het beleid en planning voor de periode 2023 t/m 2027. De drie gemeente en het Waterschap werken samen om hun inspanning op elkaar af te stemmen, van elkaar te leren gezamenlijke projecten te ondernemen. Zodoende kunnen we effectiever en efficiënter werken. De taken die binnen een integrale planning op elkaar afgestemd worden zijn: rioleringswerkzaamheden, weg- en groenonderhoud, openbare verlichting, verkeersveiligheid, woningbouwplannen en het aanbrengen van voorzieningen voor mindervaliden en slechtzienden. De werkzaamheden voortkomend uit het WTPO Olburgen 2023-2027 en woningbouwplannen zijn leidend. Het betreft hier werken waar een wettelijke termijn aan gesteld is, waar politiek een duidelijke prioriteit ligt of waar veiligheidsaspecten mee gemoeid zijn.

Integrale uitvoering betekent per definitie dat bepaalde werkzaamheden vervroegd of vertraagd worden uitgevoerd ten opzichte van de optimale technische en financiële planning van de afzonderlijke disciplines. Op termijn (cyclische onderhoudsperiode) nivelleert echter dit verschil. Een integrale planning (“werk met werk maken”) heeft uit financieel en maatschappelijk oogpunt de voorkeur. In 2020 is de Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. Hieronder wordt per onderwerp ingegaan op kerncijfers, het beleidskader en ontwikkelingen.

Riolering en water Kerncijfers:

Begroting

Rekening

Vrijverval

243.756 m1

243.988 m1

Infiltratieriool

22.547 m1

22.754 m1

Persleiding

38.515 m1

36.471 m1

Kaders Uw raad heeft in december 2022 het Watertakenplan WTPO Olburgen 2023-2027 vastgesteld. In dit Watertakenplan is het meerjarenplan en de financiële onderbouwing vastgesteld.

Financiële consequenties In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt tussen de begrote en werkelijke kosten en baten die verband houden met riolering. Post

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Verschil

Baten rioolheffing

4.640.200

4.472.161

-168.039

Kwijtschelding rioolheffing

-180.000

-128.984

51.016

4.460.200

4.343.177

-117.023

Baten

Per saldo inkomsten

84

Lasten: Rente

269.543

239.908

29.635

Afschrijving

850.417

856.438

-6.021

Totaal rente en afschrijving

1.119.960

1.096.346

23.614

exploitatie werkzaamheden

2.266.016

2.336.638

-70.622

Totaal lasten

3.385.967

3.432.984

-47.017

Btw compensatie

-435.425

-441.456

-6.031

638.266

468.737

169.529

Overig Per saldo mutatie

Wegen Kerncijfers Asfalt Elementen Beton Overig

1.156.037 m² 1.292.218 m² 88.329 m² 43.824 m²

Kaders In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders opgenomen. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. Op basis van inspecties, genoemd totaaloverzicht en de landelijke CROW-norm wordt per jaar een jaarprogramma vastgesteld en uitgevoerd. De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang. Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd. Verloop reserve Beheerplan onderhoud wegen Saldo 1-1-2023

2.071.451

Onttrekking 2023

283.584

Saldo 31-12-2023

1.787.867

Openbare Verlichting Kerncijfers:

Begroting

Rekening

Lichtmasten

7.048

7.051

Armaturen

7.285

7.248

Lichtbronnen

7.402

7.430

Kaders Het beleidsplan openbare verlichting, deze is in 2021 door de Raad vastgesteld.

85

Risico’s Door het uitvoeren van de grootschalige vervanging zijn de risico’s teruggebracht naar het geringe niveau van een defecte lamp. Wel zien we meer en meer dat het (verouderde) net van Liander storingen veroorzaakt waardoor het lijkt als of de verlichting stuk is maar de oorzaak in het net moet worden gezocht. Het oplossen van deze storingen kost vaak veel tijd door de beperkte aantallen meetwagens die noodzakelijk zijn.

De kosten van het onderhoud straatverlichting zijn behoorlijk gestegen. Dit is te verklaren door de niet geraamde indexering van 31% voor materiaal, brandstof en loonkosten (CBS Deelgebied GWW van Van Gelder, tabel 42/43 grond, weg en waterbouw). Tevens zijn er extra kosten gemaakt voor het aanpassen lichtmasten systeem City Touch (Dim regiem).

Verloop reserve vervanging straatverlichting Saldo 1-1-2023

17.787

Onttrekking 2023

17.787

Saldo 31-12-2023

0

Groen en spelen Kerncijfers:

Begroting

Kerncijfers beplanting en gazons Bomen Speelplaatsen/speeltoestellen

Rekening 157 ha

157 ha

13.621 st

14.515 st

80 st / 424 st

95 st / 482 st

In 2020 is de nieuwe Beheernota Openbare Ruimte en de actualiteitenrapportage vastgesteld. Hierin zijn de ambitieniveaus vastgesteld, de budgetten en de wettelijke kaders opgenomen. Aansluitend is in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte vastgesteld, met daaronder het beheerplan wegen, groen en spelen. De gemeente wil een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte realiseren binnen haar kernen. In dit kader is het begrip Integraal Beheer Openbare Ruimte van belang. Dit betekent dat zowel de technische kwaliteit als de belevingskwaliteit van wegen, straatverlichting, groen en speelvoorzieningen op elkaar zijn afgestemd.

Spelen Voor het budget spelen is een reserve ingesteld. Verloop reserve Spelen Saldo 1-1-2023 Onttrekking 2023 Saldo 31-12-2023

464.497 66.132 398.365

Groenonderhoud Voor het groenonderhoud is geen voorziening of reserve ingesteld. Groenonderhoud wordt verantwoord binnen de exploitatie. Exploitatie 2023

Begroot 2023

Werkelijk 2023

Verschil 2023

Onderhoud groen

1.253.386

1.203.592

49.794 86

Bewoners en projecten Bewoners worden betrokken in de voorbereiding van (groene) uitvoeringsplannen. Bewoners kunnen hun verantwoordelijkheid nemen om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in de straat door een stuk groen, afvalbak of bank te adopteren. Deze manier van werken leidt nog steeds tot betrokken en enthousiaste bewoners. Daarbij is er nu de mogelijkheid om met de Ik Buurt Mee vouchers een extra bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. Kerncijfers:

31-12-2022

31-12-2023

Groenadopties

31.808 m2

32.031 m2

Afvalbak adoptie

199 st

203 st

Adoptie plantsoenbanken

56 st

60 st

Gebouwen Rhedens Vastgoedkader 'Gemeente Rheden heeft vastgoed in bezit om haar beleidsdoelstellingen te realiseren'; dit is het belangrijkste uitgangspunt van het Rhedens Vastgoedkader dat in 2019 is vastgesteld. In dit kader zijn uitgangspunten vastgesteld voor wat betreft het onderhoud, de financiële verantwoording en het beheer van het vastgoed. Het vastgoed dat in beheer is, kan in drie categorieën worden onderverdeeld: Beleidsvolgend vastgoed, Vastgoed voor eigen huisvesting en Overig vastgoed. Voor het Beleidsvolgend vastgoed zijn er diverse deelportefeuilles te formuleren die aansluiten bij de Iv3- verantwoording. Elke deelportefeuille dient vertegenwoordigd te worden door een interne opdrachtgever. Onderverdeling Beleidsvolgend vastgoed: • Sport • Dorpshuizen • Cultuur • Brandweer • Onderwijs • Parkeren • Cultureel erfgoed Onderhoud Vastgoedportefeuille De onderhoudsstrategie van gemeente Rheden is er op gericht het gemeentelijke vastgoed in een goede staat van onderhoud te houden, waar mogelijk de markt in te zetten, zelf het stuur in handen te houden en rechtmatig te zijn in opdrachtverstrekkingen. Het vastgoed in een goede staat van onderhoud houden, doen we door het vastgoed te onderhouden op basis van een op de NEN 2767 gebaseerd onderhoudsplan. Deze onderhoudsplannen zijn in 2019 opgesteld en het onderhoud is vervolgens in 2020 langjarig aanbesteed.

De werkzaamheden voortvloeiend uit deze plannen worden inmiddels via gecontracteerde partijen uitgevoerd, zo ook in 2023. Vanaf 2024 zal het onderhoudsplan opnieuw worden aanbesteed. In de praktijk kunnen, bijvoorbeeld door wensen van de gebruikers, marktontwikkelingen, storingen en/of gebreken of het bundelen van werkzaamheden, er afwijkingen ontstaan op de vooraf opgestelde planning uit het Meerjarenonderhoudsplan. Dit kan zowel inhouden dat elementen of installaties eerder vervangen dienen te worden, of bepaalde werkzaamheden later uitgevoerd worden. In 2023 hebben we het reguliere onderhoud van ons bezit zo efficiënt mogelijk uitgevoerd.

87

Financiën: bekostiging onderhoud Preventief en correctief onderhoud Het preventief en correctief onderhoud wordt bekostigd vanuit de exploitatie, waarbij de begroting is gebaseerd op een 10-jaarlijks gemiddelde per gebouw. In 2023 is het preventief onderhoud conform het (MJOP) meerjarenonderhoudsplan uitgevoerd. Correctief zijn er naast regulier klachtenonderhoud ook enkele planmatige zaken meegenomen in de uitvoering. De kosten in 2023 zijn overschreden ten opzichte van begroting door hogere indexering en prijsstijgingen van materiaal en uurloon. Planmatig onderhoud Voor het bekostigen van het planmatig onderhoud wordt er gewerkt met een voorziening. Aan deze voorziening wordt jaarlijks gedoteerd op basis van een doorrekening van het 10-jaarlijkse gemiddelde voor het planmatig onderhoud per gebouw. Vervolgens wordt er direct op de voorziening geboekt voor het uitvoeren van het planmatig onderhoud. In 2023 is er echter minimaal planmatig onderhoud uitgevoerd door overschrijding van de drempelbedragen vanuit de voorziening. Verloop voorziening gebouwen Saldo 1-1-2023

1.496.224

Toevoeging 2023

747.070

Onttrekking 2023

841.236

Saldo 31-12-2023

1.402.058

88

Financiering Treasury is het besturen en beheersen, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden, het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide middelen, waarbij een tijdelijk overschot tegen een zo hoog mogelijk rendement wordt belegd en het daarbij afdekken van met name rente- en kredietrisico’s. De financieringsparagraaf bevat volgens het BBV de beleidsvoornemens voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. We geven daarom in deze paragraaf een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de gemeente. De financieringsparagraaf gaat daarnaast in op de eisen die de Wet Fido stelt. Dat wil zeggen dat de uitvoering van de financieringsfunctie uitsluitend de publieke taak dient, dat het beheer prudent is en dat aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is voldaan. Tenslotte besteden we in deze paragraaf ook aandacht aan de financieringspositie.

Risicobeheer treasuryfunctie In deze paragraaf geven we een analyse van de risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie. We onderscheiden daarbij renterisico’s en kredietrisico’s. Voor het renterisico, wordt door middel van een normering een goede spreiding van renteaanpassingen binnen de leningenportefeuille bevorderd. Het doel hiervan is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. Aldus bevordert de Wet Fido een solide financieringswijze bij openbare lichamen. Kredietrisico’s worden beperkt door de eisen die de Wet Fido stelt aan tegenpartijen en producten op de geld- en kapitaalmarkten. Tegenpartijen dienen over een minimale kredietwaardigheid te beschikken in de A-categorie. Tevens dienen financiële producten de garantie te bevatten dat aan het einde van de looptijd de hoofdsom nog intact is.

Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Dit instrument dient om de omvang van de kortlopende financieringsmiddelen te kunnen bewaken. De kasgeld- limiet is een percentage van de omzet van de gemeente dat de ruimte voor korte financiering aangeeft. De limiet heeft betrekking op leningen met een looptijd van maximaal 1 jaar (vlottende schuld) en bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal van de lasten (exclusief stortingen in reserves). Wanneer de vlottende schuld dit percentage van 8,5% overschrijdt moet een deel van de vlottende schuld worden omgezet naar vaste (langlopende) schuld. Daarnaast kan een overschrijding leiden tot een strenger toezichtregime. Op basis van de primitieve begroting 2023 (€ 134.197.000) bedraagt de kasgeldlimiet van de gemeente Rheden € 11.407.000. In 2023 is er geen gebruik gemaakt van kasgeldleningen. Berekening (bedragen x € 1.000) 1. Toegestane kasgeldlimiet (8.5% * 134.197) 2. Vlottende schuld - opgenomen gelden korter dan 1 jaar - schuld in rekening courant 3. Vlottende middelen - contanten in kas - Te goeden in rekening courant

2023 11.407 0 0

15 476

89

4. Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende schuld (2-3) Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+)/overschrijding (-) kasgeldlimiet (4 - 3)

-491 11.407 11.898

Bovenstaande berekening van de kasgeldlimiet is gebaseerd op balansdatum 31-12-20232.

Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar (vaste schuld). Het doel hiervan is om tot een zodanige opbouw van de leningportefeuille te komen, dat het renterisico in een bepaald jaar als gevolg van renteaanpassingen en herfinanciering van leningen wordt beperkt. Indien een leningportefeuille gelijkmatig is opgebouwd, zal ook het renterisico over de vaste schuld in de tijd gelijkmatig zijn gespreid. Ongewenste financiële gevolgen van rentewijzigingen worden hierdoor beperkt. De norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

1 2 3

Berekening (bedragen x.€ 1.000) Renteherzieningen Aflossingen Renterisico (1 + 2)

2023 20.000 0 20.000

4a Begrotingstotaal (primitief 2023) 4b Percentage conform ministeriële regeling 4 Renterisiconorm (4a x 4b) 5

134.197 20% 26.839

Ruimte (+)/overschrijding (-) renterisiconorm (4 - 3)

6.839

Conclusie: er is ruim voldaan aan de renterisiconorm. In 2023 zijn er langlopende leningen voor € 20 miljoen geherfinancierd.

Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren. Ten eerste is er het risico dat de gemeente loopt over verstrekte leningen en beleggingen. Ten tweede is er sprake van indirecte kredietrisico’s bij verstrekte gemeentegaranties (ook wel borgstellingen genoemd).

Kredietrisico op leningen en beleggingen De gemeente Rheden heeft uit hoofde van haar publieke taak leningen verstrekt en in deelnemingen geïnvesteerd. In het hierna volgende overzicht zijn de uitgezette gelden vermeld. Kredietrisico op verstrekte gelden aan derden Uitzettingen Uit hoofde van publieke taak: 1 Deelnemingen 2 Overige leningen Totaal Ad 1. Onderstaand de specificatie van de deelnemingen. Omschrijving Aandelen BNG Aandelen Alliander Totaal

2023 608.767 4.551.470 5.160.237

% 12,0 88,0 100,0

Deelnemingen 424.207 184.560 608.767

90

Genoemde deelnemingen worden uit hoofde van de uitvoering van de publieke taak aangehouden. Over het aandelenbezit wordt koersrisico gelopen maar dit risico is minimaal. De aandelen zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Deze waardering is (doorgaans) lager dan wanneer de waarde bepaald zou worden door vraag en aanbod op de beurs. Ad 2. De overige leningen betreffen verstrekte leningen aan SVN (starterslening, duurzaamheidslening en blijverslening) en een obligatie- en achtergestelde lening van Alliander.

Kredietrisico ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen) De gemeente Rheden kan jegens geldgevers borg staan voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken die activiteiten verzorgen welke in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Ultimo 2023 staat de gemeente garant voor een bedrag van € ?.

Waarborgfonds sociale woningbouw (wsw) De gemeente Rheden neemt deel in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en staat in dit kader, door middel van een achtervangovereenkomst, garant voor € 206,3 miljoen aan leningen die zijn verstrekt aan woningcorporaties. Het garant staan door middel van achtervangovereenkomst houdt in dat in eerste instantie het WSW wordt aan- gesproken indien de geldnemer niet aan zijn verplichtingen voldoet. Pas als het risicovermogen van het WSW onder een bepaald minimum komt, worden de deelnemende gemeenten verplicht om een renteloze lening te verstrekken. De gemeente loopt dus eigenlijk alleen een renterisico. Gezien de vermogenspositie van het WSW, de goede controle en toetsing door dit fonds en de spreiding van het risico over de deelnemende gemeenten is dit als een laag risico te kwalificeren.

Beleid inzake financiering en financieringspositie Solvabiliteit Een oordeel over de vermogenspositie kan worden gevormd met behulp van de solvabiliteitsratio. Solvabiliteit is de mate waarin een instelling in staat is om aan haar korte en lange termijnverplichtingen te voldoen. Deze maatstaf wordt bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en het totale vermogen (eigen- en vreemd vermogen) Omschrijving (bedragen x € 1.000) Eigen vermogen Totaal vermogen Ratio (ev/vv)

Boekwaarde per 1 januari 2023 32.885 154.150 21%

Boekwaarde per 31 december 2023 25.682 154.590 17%

De solvabiliteitsratio is afgenomen vergeleken met het voorgaande jaar. Nadere duiding is opgenomen in de paragraaf weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen.

Financiering activa Bij voorkeur worden de investeringen in de voorraad kapitaalgoederen gefinancierd met eigen middelen (interne financiering). Ten opzichte van de externe financiering worden hiermee de renterisico’s en de rentelasten beperkt. Dit uitgangspunt is in ons treasury statuut opgenomen. Door voorgenomen investeringen in onder andere riolering, nieuw gemeentehuis, wegen en overige investeringen volgens de investeringslijst 2024-2028 zal het financieringstekort de komende jaren toenemen.

91

Financieringsstructuur Een evenwicht in de financieringsstructuur leidt tot een beperking van de renterisico’s. Investeringen in duurzame kapitaalgoederen worden hierbij afgedekt met langlopende financieringsmiddelen, waardoor de gemeentelijke exploitatie minder gevoelig wordt voor rentebewegingen. Het onderstaande overzicht geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringsstructuur in 2023. (bedragen x € 1.000)

Aanvang 2023

Mutaties 2023

Ultimo 2023

Vaste activa Immateriële activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa

508 119.172 5.229

-137 7.585 -69

371 126.757 5.160

Totaal vaste activa

124.909

7.379

132.288

Eigen vermogen Algemene reserves Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat

11.584 18.044 3.257

-1.779 18 -5.442

9.805 18.062 -2.185

Totaal eigen vermogen

32.885

-7.203

25.682

Voorzieningen

7.563

445

8.008

Langlopende schulden

90.736

197

90.933

Totaal financiering

131.184

-6.561

124.623

Financieringssaldo (- = tekort)

-6.275

-13.940

7.665

Eind 2023 was het financieringssaldo € 7.665.000. In 2023 zijn geen langlopende leningen aangetrokken.

Rentemethodiek Rentebeleid en renteresultaat In 2023 zijn langlopende leningen voor € 20 miljoen geherfinancierd.

Ontwikkelingen in 2023: Schatkistbankieren Alle decentrale overheden zijn verplicht deel te nemen aan schatkistbankieren. Dit houdt in dat alle liquide middelen boven een bepaalde drempelbedrag aangehouden moeten worden bij het ministerie van Financiën. Wanneer decentrale overheden hun tegoeden aanhouden in de Nederlandse schatkist, daalt de financieringsvraag van de Nederlandse staat op de financiële markten. Schatkistbankieren draagt hierdoor bij aan de verlaging van de overheidsschuld. Vanaf 1 juli 2021 is het drempelbedrag voor gemeenten gewijzigd tot 2% van het begrotingstotaal.

92

Bedrijfsvoering Wat hebben we bereikt? Een goede bedrijfsvoering is een randvoorwaarde om als ambtelijke organisatie te kunnen voldoen aan onze maatschappelijke opgaven en kwaliteit te leveren in de dienstverlening aan inwoners, organisaties en bedrijven. Een goede bedrijfsvoering is geen doel op zich, maar gaat erom dat we middelen (medewerkers & financiën) inzetten om onze processen efficiënt, effectief en rechtmatig te laten verlopen. Juist in deze tijd van grote opgaven en financiële krapte is het van belang te blijven investeren in de kwaliteit van onze bedrijfsvoering. In 2023 zijn we gestart met het programma Digitaal Rheden. Digitalisering vraagt om een samenhangende aanpak. Door het uitvoeren van een 12-tal projecten, die veelal een wettelijke basis kennen (voor circa 90%) werken we aan de volgende doelen: efficiënte en toegankelijke dienstverlening, goed werkgeverschap, regionale en interne samenwerking, stevig fundament en betrouwbare ICT, transparante en kwalitatieve sturing. Middels de raadsinformatiebrief Digitaal Rheden hebben we de gemeenteraad op hoofdlijnen geïnformeerd over de voortgang van het programma. Op 20 februari 2024 hebben we in de oriënterende raadsvergadering een nadere toelichting gegeven op de raadsinformatiebrief.

In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt ingegaan op Personeel & Organisatie, Communicatie, Informatiemanagement & automatisering en Planning & Control.

Welke doelen zijn gerealiseerd?

Digitale toegankelijkheid van dienstverlening aan de inwoners, ondernemers en instellingen (Digitaal Rheden) Doel

Voortgang

1. Toegankelijke effectieve en efficiënte dienstverlening (Dorus Klomberg) De module om de klanttevredenheid van digitale dienstverlening te meten wordt in 2024 geimplementeerd. Circa 50% van onze dienstverlening is gedigitaliseerd.

Goed werkgever- en werknemerschap Doel

Voortgang

2. Goed werkgever- en werknemerschap (Gea Hofstede) We werken hard aan verschillende projecten om een goede en plezierige werkgever te zijn. Voor zowel de huidige als nieuwe medewerkers. Zo is het project gestart om onze medewerkers digifit te houden, digitaliseren we ons huidige HRM-systeem, zetten we in op innovatieve manieren om de arbeidsmarkt te benaderen en is onze onboarding voor nieuwe medewerkers weer goed opgepakt. We blijven met elkaar het goede gesprek voeren over thema's als werkdruk, eigenaarschap en rollen.

93

Interne en regionale samenwerking vanuit toegevoegde waarde Doel

Voortgang

3. Interne en regionale samenwerking (Dorus Klomberg)

Verbeteren structurele inrichting van interne (administratieve) processen en systemen Doel

Voortgang

4. Stevig en betrouwbaar fundament (Dorus Klomberg) Grotendeels conform planning, met uitzondering van de tijdige afronding van de jaarrekeningcontrole.

Transparante en kwalitatieve sturing Doel

Voortgang

5. Transparante en kwalitatieve sturing (Dorus Klomberg) Er zijn zichtbare stappen gezet op de onderliggende resultaten. Zo is in de jaarstukken 2023, en de begroting 2024, expliciet aandacht voor de SDG Indicatoren en Global Goals. Daarnaast is per doel het risico opgenomen dat dit doel in de weg staat.

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Digitale toegankelijkheid van dienstverlening aan de inwoners, ondernemers en instellingen (Digitaal Rheden) Resultaat

Voortgang

Doel: 1. Toegankelijke effectieve en efficiënte dienstverlening Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Verbeterde digitale dienstverlening De klanttevredenheid over onze digitale dienstverlening wordt nog niet gemeten. We zijn bezig met de aanschaf van een meetinstrument en voorzien implementatie in 2024. Circa 50% van onze dienstverlening hebben we inmiddels gedigitaliseerd. Volledig digitaal toegankelijke website Momenteel voldoen we nog niet aan de AA-status van WCAG 2.1. A is behaald, maar AA nog niet. Het digitaal toegankelijk maken van alle PDF-documenten en formulieren, producten en diensten, blijkt meer werk dan verwacht. De website teksten zijn grotendeels herschreven op B1-niveau, maar nog niet allemaal. In 2024 vindt een audit plaats om te kijken waar we staan.

94

Goed werkgever- en werknemerschap Resultaat

Voortgang

Doel: 2. Goed werkgever- en werknemerschap Portefeuillehouder: Gea Hofstede Score aantrekkelijk werkgeverschap We hebben aan aantal korte metingen gedaan (polls). Deze zijn echter niet representatief. Het DT heeft besloten in het laatste kwartaal 2024 een nieuwe vorm van medewerkersonderzoek ui te voeren. De voorbereiding is in 2023 opgestart, waaronder het bepalen van de doelen, aanpak en het betrekken van betrokken actoren. % Ziekteverzuim Het verzuimpercentage is in 2023 ten opzichte van 2022 wat gedaald van 8% naar 7,5%. De lichte daling zat in het kortdurend verzuim en zeer langdurig verzuim. Het langdurig verzuim is helaas wat gestegen. Er zijn diverse activiteiten ondernomen in het kader van preventie van verzuim en verzuimbegeleiding. De beoogde doelen voor wat betreft het verzuimpercentage zijn echter niet behaald. % tijdige en passende invulling vacatures We hebben de vacatures die zijn uitgezet op de interne en - externe arbeidsmarkt grotendeels weten in te vullen. Dit is ook terug te zien in de instroom cijfers ten opzichte van het aantal vacatures. Ongeveer 25% van de vacatures bleek lastig vervulbaar maar zijn door gerichte acties, waaronder herhaling van procedure, inzet van externe begeleiding of door inzet van overige interventies vervuld. De lastig vervulbare vacatures hebben daardoor wel langer opengestaan , waardoor soms tijdelijke inhuur nodig was.

Uitstroom (niet in PB) De hoogte van de uitstroom over 2023 was 39. De bezetting was eind 2023 389. Het percentage is dus hoger dan het gestelde doel. Doorstroom (niet in PB) Niet ingevuld.

Interne en regionale samenwerking vanuit toegevoegde waarde Resultaat

Voortgang

Doel: 3. Interne en regionale samenwerking Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Visie op partnerships

95

De regionale samenwerking heeft dit jaar met name voor de Groene Metropoolregio door een toenemende urgentie en druk vanuit het Rijk een extra inspanningsimpuls gekregen. Het Rijk heeft de provincies opgedragen deze zomer met eerste voorstellen te komen voor het oplossen van de ruimtelijke puzzle. (De grote maatschappelijke opgaven op het terrein van woningbouw, stikstofreductie, energietransitie, versterking van natuur, mobiliteit ., ed. concurreren om schaarse ruimte.) De provincie heeft de regio’s en gemeenten gevraagd input te geven voor het regionaal arrangement en voor het vitaliseren van het landelijk gebied. Naast de verdere uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie heeft dit extra inspanningen van de gemeenten gevraagd. Wij zijn er als gemeente Rheden in geslaagd een groot aantal projecten/gebiedsprocessen op de agenda van het programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland te krijgen. De ambtelijke bijdragen van Rheden worden zeer gewaardeerd. Perceptie van partners over dienstverlening Met de buurgemeenten Rozendaal en Doesburg werken wij steeds intensiever samen. De geringe schaalgrootte van deze gemeenten legt beperkingen op aan hun bestuurskracht en/of uitvoeringskracht. Wij voeren gesprekken over professionalisering en verdere intensivering van de samenwerking. Door Rozendaal en Doesburg wordt de samenwerking zeer gewaardeerd.

(rapportcijfer 7 en 8) Dienstverlening De Connectie Door de verbeterde demand- en supplystructuur zijn we steeds beter met elkaar in gesprek over de kwaliteit van dienstverlening en de afgesproken servicenormen. Interne Samenwerking (niet in PB)

Verbeteren structurele inrichting van interne (administratieve) processen en systemen Resultaat

Voortgang

Doel: 4. Stevig en betrouwbaar fundament Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Bestuurlijke P&C rapportages juist en tijdig De tijdslijnen afgesproken in de integrale planning P&C cyclus worden gehaald. Jaarrekeningcontrole conform planning De tijdslijnen afgesproken in de integrale planning P&C cyclus worden gehaald voor het aanleveren van de stukken. De jaarrekeningcontrole is wel met een week uitgelopen. Prestatie-indicatoren inkoop

Pilots datagedreven werken (niet in PB) Er is geschoven in de in 2022 en 2023 op te pakken pilots. De lessen die we hieruit trekken leveren input voor een op te stellen intakeproces.

96

Transparante en kwalitatieve sturing Resultaat

Voortgang

Doel: 5. Transparante en kwalitatieve sturing Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Digitale werkomgeving bezwaarschriften In de afgelopen 6 maanden zijn er 10 zittingen geweest van de Commissie Bezwaarschriften. De voorbereidingen van deze zittingen zijn digitaal uitgevoerd (via Ibabs). Dit sluit dus goed aan bij onze doelstelling. Effectindicatoren VNG (SDG) toegepast Onderdeel van de doorontwikkeling programmabegroting. Nota risicomanagement In 2023 zijn diverse stappen gezet om meer risico-bewust te werken. Een voorbeeld hiervan is het opnemen van risico's per bestuurlijke doel in de programmabegroting. Het is niet gelukt om een het overzicht van maatregelen vast te leggen in de nota risicomanagement, dit schuift door naar 2024.

Personeel & Organisatie Organisatieontwikkeling In 2023 is aandacht gegeven aan de organisatie, onze activiteiten vinden plaats onder de naam 'Rhedense expeditie'. De specifieke onderdelen die in 2023 opgepakt zijn betreffen de uitwerking van: 1. De inrichting van de organisatie en de wijze waarop de medewerkers worden aangestuurd. 2. De organisatieopgaven die een duidelijke verbinding hebben met de doelen uit de begroting zoals die door het College en gemeenteraad zijn vastgesteld. 3. De processen en procedures én de wijze van werken in termen van projecten en programma’s. 4. De cultuur, de wijze waarop medewerkers zowel onderling met elkaar samenwerking als met de partners, inwoners en ondernemers binnen en buiten de gemeente. Dit betreft onze set van waarden en normen en bepaalt daarmee het uiteindelijke gezicht en resultaat van de gemeente Rheden. Er zijn periodieke werkbijeenkomsten gehouden met het management. De uitwerking per thema vindt plaats via werkgroepen. Deze worden in 2024 verder uitgewerkt in concrete acties en worden verder vormgeven met actieve inbreng van medewerkers.

Personeelsbeleid In de afgelopen periode hebben we ons gericht op de volgende vraagstukken: Instroom en uitstroom Er is in 2023 een meerjarige aanpak vastgesteld voor ons strategisch arbeidsmarktbeleid. We hebben in 2023 onder andere een digitale werving- en selectieprocedure ingevoerd en er zijn acties uitgevoerd om ons beter te profileren op de arbeidsmarkt. In 2024 wordt het project verder uitgewerkt. In 2023 is de organisatiebrede actualiseringsronde voor ons functiehuis opgestart. We hanteren het landelijke functie- en functiewaarderingssystematiek van de VNG (HR21). Via een projectaanpak zijn de noodzakelijke acties uitgevoerd om te komen tot een actuele indeling in de functie en een passende beloning. We verwachten deze in 2024 af te kunnen ronden. Een prognose van de kosten 97

die de actualisatieronde met zich meebrengt is in de jaarcyclus ingebracht. De concrete omvang zal in de loop van 2024 helder zijn zodra de actualisatie is afgerond. In april 2023 is De Connectie overgestapt op het nieuwe e-HRM systeem. In 2023 hebben wij hieraan via de projectgroep actieve inbreng geleverd. De werkprocessen op het vlak van in- dooren uitstroom zijn gedigitaliseerd. Medewerkers kunnen onder andere via een app hun uren, declaraties en overige zaken gemakkelijk regelen. Gezondheid, vitaliteit en hybride werken Er zijn diverse acties uitgevoerd op het gebied van hybride en digitaal werken, vitaliteit, energie en de balans werk-privé. Onder andere via workshops, trainingen en georganiseerde activiteiten en specifieke thema weken. Op basis van het arbo jaarplan zijn ook acties uitgevoerd. We hebben tientallen thuiswerkplekken aangepast, trainingen georganiseerd, bijvoorbeeld over omgaan met agressie en geweld. De vervolgacties van voorgaande jaar georganiseerde RI&E-evaluatie zijn uitgevoerd. De voorbereiding op de nieuwe huisvesting is in 2024 is verder uitgewerkt. Dit is onder andere opgepakt door de werkgroep Samen Optimaal Werken. Werkdruk Het thema werkdruk blijft een terugkerend thema bij diverse overleggen met managers, Arbostuurgroep, Ondernemingsraad en HR. Dit thema bespreken we expliciet in het 'Goede gesprek' met de medewerkers.

Het onderwerp heeft aandacht bij de beschreven beleidsthema's en de organisatieontwikkeling. Verzuimaanpak en duurzame inzetbaarheid Het afgelopen jaar is het verzuimpercentage slechts licht gedaald ten opzichte van 2022 (van gem. 8% naar 7,5%). Ons verzuim is daarmee op onderdelen wat hoger dan het landelijke gemiddelde ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. We hebben uitvoering gegeven aan een actieplan gericht op de uitvoering van verzuimbegeleiding en bovenal hoe we inspelen op de preventie van verzuim. We doen dat in nauwe samenhang de beschreven plannen in het kader van ons arbobeleid en vitaliteit. In 2023 hebben we een beleidsnotitie op het vlak van duurzame inzetbaarheid voorbereid. Deze is vastgesteld in 2024 en wordt dan verder uitgewerkt. Verder blijven we de toepassing van het 'Goede gesprek' een belangrijke basis. Verder zijn regelmatig interventies, deskundige hulp, en loopbaan en team-coaching ingezet om zo disfunctioneren of uitval door ziekteverzuim te voorkomen. In 2023 is ook een aanpak ontwikkeld voor Strategische personeelsplanning. Hiermee willen we gericht sturen op een goede aansluiting tussen onze opgaven en de optimale inzet van onze medewerkers. Denk hierbij aan kwaliteiten, competenties maar ook de vereiste omvang van ons personeelsbestand voor nu en in de nabije toekomst.

We hebben de voorbereiding opgestart en zijn vanaf eind 2023 gestart met de eerste teams die meedoen in de vorm van een pilot. In 2024 wordt dit verder uitgewerkt. Opleiden en ontwikkelen Het stimuleren van leren en ontwikkelen doen we door dit regelmatig te bespreken met medewerkers onder andere via het 'Goede Gesprek'. In 2023 hebben we een aantal acties uitgevoerd om dit onder de aandacht te brengen. In 2023 hebben we de Rheden Academie vorm gegeven, een online leerplatform. Hierop staat leer- en ontwikkelaanbod voor competentie ontwikkeling zoals communiceren, digitale vaardigheden, vergaderen, hybride werken, vitaliteit. We hebben het aanbod verbreed en onder andere een digitaal onboarding programma uitgewerkt voor nieuwe medewerkers.

98

Salariskosten 2023 De totale salariskosten 2023 laten ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2023 een tekort zien van afgerond € 2.142.000. Door de hele organisatie heen zien we dat evenals in 2022 de krapte op de arbeidsmarkt ervoor zorgt, dat we steeds langer en vaker gebruik moeten maken van externe inhuur. Ook zien we, dat er sprake is van een beduidende stijging van de tarieven voor externe inhuur. Voor een aantal functies is bij ziekte of vertrek van een medewerker direct (tijdelijke) vervanging nodig om de wettelijke taken uit te voeren en onze dienstverlening in stand te houden. Deze periode overbruggen we met externe inhuur. De tekorten zijn in onderstaand overzicht zichtbaar gemaakt verdeeld naar de drie programma's. De overschrijdingen manifesteren zich vooral bij programma's Samenleving en Bestuur & organisatie. Dit betreft onder andere extra inhuurkosten (€ 476K) voor schoonmaakwerkzaamheden en toezicht zwembaden mede als gevolg van ziekte. Er is extra personele inzet geweest (€ 736K) m.b.t. inkomensregelingen voor functioneel beheer en de uitvoering van de energietoeslag en de ondersteuning bij de toeslagenaffaire. De complexe arbeidsmarkt en het daardoor moeilijk of niet kunnen invullen van vacatures is vooral aan de orde geweest bij de managementfuncties (meerkosten inhuur € 372K) en binnen Financiën & Informatie (meerkosten inhuur € 700K).

Tabel: Formatie en bezetting in euro's per programma (bedragen x € 1.000) Formatie en bezetting per programma (x € 1.000)

Programma

Begroot vast*

Gerealiseerd tijdelijk Gerealiseerd (flexibele vast* schil) Totaal

Begroot tijdelijk (inhuur)

Samenleving

10.835

1

8.907

3.357

-1.428

Leefomgeving

9.487

94

9.163

498

-80

Bestuur & organisatie

11.076

1.127

10.649

2.623

-1.069

Subtotaal Dekking overige (concern)budgetten Totaal overschrijding * inclusief doorbelaste salariskosten

31.398

1.222

28.719

6.478

-2.577 435 -2.142

Communicatie De organisatie ontwikkelt zich verder in het omgevingsbewust werken, zodat belangen van de samenleving, bestuur en medewerkers van meet af aan meegenomen worden. Keuzes moeten bij voorkeur rekenen op draagvlak vanuit de samenleving. Naast sterke communicatie naar buiten toe is meer en meer ingezet op participatie met de samenleving. We hebben in 2023 gewerkt aan het participatiebeleid. We hebben eerst onderzocht waar de inwoners behoefte aan hebben, waarbij we hebben ingezoomd op de jeugd. Ook is in 2023 het participatieplatform opgeleverd. De maatschappelijke en bestuurlijke opgaven in 2023 vroegen om een prominente rol van communicatie. Denk daarbij aan het Koersdocument Sociaal, de Omgevingswet, Digitaal Rheden, het nieuwe gemeentehuis, maar ook projecten als de Veluwezoom en de opvang van vluchtelingen, Stenfert en vele projecten op het gebied van leefomgeving. 99

We werken continu aan de kwaliteit van onze communicatie door te sturen op begrijpelijke taal, maar ook door steeds meer gebruik te maken van diverse communicatievormen.

Informatiemanagement & automatisering In 2022 lag de focus op de veranderende samenleving maar ook veranderde wetgeving (Omgevingswet, Baseline Informatiebeveiliging Overheid en AVG), omdat deze eisen stellen aan onze informatievoorziening. We zagen onze rol steeds meer verschuiven naar partner. Dit betekende dat samenwerking met ketenpartners steeds belangrijker werd. Deze gesignaleerd beweging van vorig jaar, waarbij onze rol zich richting partnerschap beweegt, heeft zich in 2023 doorgezet. De regionale samenwerking met en in de Connectie is daarbij van groot belang gebleken en versterkt. De oude wijsheid dat je alleen snel bent, maar samen verder komt is heeft zich daarin bewezen nog steeds van toepassing te zijn. Een onveranderd snel veranderende samenleving vraagt enerzijds flexibiliteit en anderzijds om betrouwbaarheid. In 2023 heeft de gemeentelijke dienstverlening daaraan kunnen voldoen en zich robuust getoont. In een wereld die vol zit met (internationale) confrontaties en spanningen bewaakt onze Informatiebeveiliging en Privacy-afspraken, regels en maatregelen dat de gemeentelijke informatievoorziening functioneerd. Dit betekent dat samenwerking met ketenpartners belangrijk is en steeds belangrijker wordt. De focus ligt op het orde brengen van de hiervoor benodigde randvoorwaarden zoals de gemeentelijke informatie-architectuur.

We hebben in 2023 gewerkt aan de volgende resultaten: • Het continue en tijdig doorvoeren van updates van de gemeentelijke informatiesystemen. • Verbeterde en flexibele ICT werkplek met headset en dockingstation voor alle medewerkers voor een optimale ondersteuning voor hybride werken. • Verdere verplaatsing van de applicaties richting de cloud waardoor online werken Veilig en gemakkelijker gaat. Ook onze Microsoft kantoortoepassingen worden als een online dienst afgenomen. • De eerste datagedreven pilots zijn uitgevoerd en we leren welke beheer verantwoording daarbij hoort. Deze leerpunten worden als onderdeel van het programma Digitaal Rheden verder uitgewerkt naar concrete resultaten. • Bellen met Teams is gemeente breed ingevoerd als een nieuwe moderne manier van bellen. • De “blauwe” Boa’s hebben een nieuw systeem in gebruik genomen die hun handhavingstaken op een moderne en veilige manier ondersteund.

Net als vorig jaar krijgen informatiebeveiliging en privacy een aparte sectie: • Op zowel Informatiebeveiliging als het voldoende aan de privacywetgeving zijn audits uitgevoerd. Deze audits leiden tot aanbevelingen die we in 2023 en verder, op basis van urgentie, oppakken. • Met de blik op de verwerking van persoonsgegevens, is het uitvoeren van privacy onderzoeken (Impact analyses) bij systeem implementatie en vervaging in 2023 tot standaard gepromoveerd.

Planning & Control In de financiële verordening 2024 zijn de volgende rapportagemomenten vastgelegd;

100