Concept Jaarstukken 2023 dd 26042024

Tevens wordt gekeken naar de meldingen, die van de bewoners zijn binnengekomen. Waar mogelijk worden ook deze in het project meegenomen. Hierdoor kunnen mensen en middelen effectiever en efficiënter ingezet worden en worden meekoppelkansen optimaal benut. Doel: In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Bij de werkzaamheden in de openbare ruimte leiden we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning op naar werk, door ze een plek te bieden waar zij in een veilige omgeving werkervaring op kunnen doen In 2023 zijn hebben we met 6 Garantiebanen bijgedragen aan het te behalen quotum in de Wet banenafspraak. Ook zijn er 5 beschutte werkplekken en 4 werkervaringsplekken ingevuld. In verschillende herinrichtingsprojecten is SROI toegepast. We hebben 6 studenten/leerlingen begeleid in hun stage en/of afstudeeropdrachten binnen het beheer en inrichting van de openbare ruimte. Doel: We werken aan het zoveel mogelijk beperken en voorkomen van wateroverlast, hitte- en droogtestress Portefeuillehouder: Dorus Klomberg In 2023 verminderen we het % asfalt in de openbare ruimte ten opzichte van 2022 Het uitgangspunt is om waar mogelijk asfalt te vervangen door een elementenverharding.

Dit gebeurt met name in de woonwijken. Hierdoor worden het asfalt in de woonwijken bij een herinrichting vervangen door stenen. In de periode van 2023 tot 2025 worden hierdoor de rijbanen in de Oranjebuurt in Dieren voorzien van een elementenverharding. In 2023 is het asfalt in de Kastanjelaan in Velp vervangen door stenen. In 2023 verminderen we in projecten de m2 verhard oppervlak met gemiddeld 10%

49

Daar waar mogelijk wordt verharding vervangen door groen, door de beperkte openbare ruimte is het met name in de oudere (bestaande) wijken niet altijd haalbaar om 10% vergroenen In 2023 zijn o.a. de volgende projecten gerealiseerd, de Harderwijkerweg in Dieren (toevoeging in de vorm van beplanting en bomen) Totaal vergroening 1248 m2 (bestaande uit 700 m2 trottoir, 228 m2 parkeervakken en 320 m2 midden geleiders niet meer toegepast), De Kastanjelaan in Velp (toevoeging in de vorm van een haag aan de spoorzijde) Totaal vergroening 200 m2 (bestaand uit 200 m2 tegelpad niet meer toegepast); En de Oranjebuurt in Dieren (toevoeging in de vorm van beplanting en bomen) Totaal vergroening 4032 m2 (bestaand uit 4032 m2 tegelpad niet meer toegepast). Doel: Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte. Portefeuillehouder: Dorus Klomberg We willen dat kinderen vaker en langer buiten spelen. In 2023 is de Buurtspeelplaats Spankeren gerealiseerd en is het participatietraject opgestart voor de buurtspeelplaats Willem Alexander plein in Velp. Daarnaast zijn er verschillende speelplaatsen heringericht o.a. speelterrein Huygenslaan Dieren, een speelplaats bij Hotel De Roskam (Oekraïne) en 3 nieuwe speeltoestellen op de natuurspeelplaats Velp Noord.

Het geplande Johan Wagenaarplein is bij nader inzien toch minder geschikt als buurtspeelplaats, de multi-sportcourt locatie ligt te dicht op de woningen. De voorbereidingen van de buurtspeelplaatsen Burg. Brandplein (Velp) en Speenkruidstraat (Rheden) zijn opgestart, maar de realisatie schuift door naar 2024. In 2023 is gestart met wekelijkse wijksport- en spelactiviteiten op 5 plekken in Velp, om kinderen te stimuleren buiten te spelen. In 2024 breiden we dit uit naar Dieren en Rheden. Doel: We willen onze inwoners beter informeren en inspireren om klimaatadaptief te handelen via watisjouwrheden.nl Portefeuillehouder: Dorus Klomberg In 2023 heeft de gemeente Rheden een communicatiestrategie voor klimaatadaptatie en water (integrale aanpak) Er is gestart met het werken aan de uitbreiding van watisjouwrheden.nl voor de thema’s klimaatadaptatie en biodiversiteit. Naar verwachting is het resultaat in 2024 online. Onder andere via watisjouwrheden.nl is het nieuws over de 3-30-300 kaarten en de bomen-uitdeel-actie gedeeld.

Doel: In het beheer en de inrichting van de openbare ruimte betrekken we onze inwoners Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Betrokken inwoners die een bijdrage leveren aan hun invulling van de woon en leefomgeving door opruimen van zwerfafval en adoptie van groen, afvalbakken en plantsoenbanken De groenadoptie is 2023 uitgebreid met meer dan 6%, van 30.000 m2 naar 32.000 m2; In 2023 is 37% van het totale areaal (150 afvalbakken/dispenser/hondenbak) geadopteerd. In 2023 is 9% van het totale areaal (39 plantsoenbanken/picknick set) geadopteerd. Van de "Ik Buurt Mee" bewonersinitiatieven worden er 30% gerealiseerd binnen groen, spelen en wegmeubilair 29% van alle Ik buurt mee! initiatieven is gerealiseerd binnen groen en grijs (w.o. wegmeubilair), 13% is gerealiseerd binnen spelen en sport. 50

Right to Challenge Er zijn in 2023 geen bewonersinitiatieven binnengekomen in het kader van right to challenge. Wel is het aantal deelnemers aan groenadoptie toegenomen. Doel: We ondersteunen Operatie Steenbreek en initiatieven derden Portefeuillehouder: Dorus Klomberg In 2023 heeft de gemeente circa 6 tot 8 aanvragen van inwoners i.k.v. Operatie Steenbreek gefaciliteerd In 2023 zijn 5 initiatieven vanuit Operatie Steenbreek ondersteunt. In 2023 hebben we 3 initiatieven voor een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving ondersteund. Ten aanzien van initiatieven door derden, voor een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving, voor locaties die niet zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma van het Watertakentakenplan Olburgen 2023-2027, zijn de volgende o.a, initiatieven te benoemen: - Een trottoir in de Wurfbainlaan in Rheden is opgeheven en vervangen door beplanting. De bewoners onderhouden gezamenlijk deze nieuwe groenstrook (groenadoptie) - De voorbereidingen voor het mogelijk vergroening in de Groenestraat Rheden zijn opgestart, dit proces loopt nog. Doel: De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na.

Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules Portefeuillehouder: Dorus Klomberg De gemeente gaat door met het verdere verlaging van het energieverbruik van de OVL. IIn 2023 hebben we ons ingezet op verdere verduurzaming van het areaal door 187 armaturen te upgraden naar dynamisch Ledverlichting in het buitengebied. Naast verduurzaming zorgt de gekozen verlichting ook voor een verbeterde leefomgeving van onze fauna in het buitengebied. Deze aan fietspaden geplaatste verlichting heeft een energiebesparing gerealiseerd van 16.800 kWh per jaar. Dit betekende dat in 2023, 74% (5466 armaturen) van ons totale areaal van 7.341 armaturen in de gemeente Rheden was voorzien van Ledverlichting, wat aanzienlijk hoger is dan het gemiddelde van circa 59% in een benchmark met 79 andere gemeenten. Doel: We stellen een lokale klimaatadaptatiestrategie (LAS) op Portefeuillehouder: Dorus Klomberg In 2023 wordt het inhoudelijke proces gestart om de LAS op te stellen LAS schuift door 2024. Door de verschuiving van het proces van de LAS, kan mede de input uit de dorpsgesprekken van de omgevingsvisie en de duurzaamheidsagenda worden meegenomen.

Doel: We beheren en onderhouden de openbare ruimte en zorgen voor een duurzame, schone, hele en veilige woon-, werk- en leefomgeving Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Het beheer en onderhoud richt zich op het minimaal veilig en functioneel houden van de openbare ruimte. We onderhouden bijna de hele openbare ruimte op minimaal een CROW-niveau B (basis). Wegen op minimaal CROWniveau C (laag)

51

Op basis van monitoring de openbare ruimte voldeed minimaal 90% aan de CROW kwaliteitsnormering B (basis). Uitzondering is wegen, deze is vastgesteld op CROW kwaliteitsnormering C (laag) en ook deze voldeed op basis van monitoring voor minimaal 90% aan dit niveau. Doel: We zorgen voor schoon water in het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer Portefeuillehouder: Dorus Klomberg In 2023 wordt 1500 m1 gescheiden stelsel gerealiseerd In 2023 hebben we 500 m1 gemengde riolering afgekoppeld door een gescheiden stelsel aan te leggen. Het leek niet mogelijk (doelmatig) om in meer projecten die in uitvoering zijn het hemelwater af te koppelen. Vanwege beperkte bezetting en/of verloop onder personeel zijn minder projecten in uitvoering en is meer tijd nodig om tot uitvoering te komen.

Mobiliteit en infra Resultaat

Voortgang

Doel: We bouwen aan een verkeersveilige, bereikbare en op een duurzame mobiliteit ingerichte woon-, werk- en leefomgeving Portefeuillehouder: Gea Hofstede Toetsen van de gefaseerde aanpak in overwegbeveiliging door de spoorwegbeheerder Voorbereiding en verdere uitvoering van Verbeterprogramma Overwegen van ProRail (Biljoen, Begraafplaats/Jeugdland, Schaarweg). Overweg Lentsesteeg is tijdelijk afgesloten en de projectscope is gewijzigd naar een beveiligde overweg. Een actuele visie op (duurzame) mobiliteit In de zomer is met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de status van de Mobiliteitsvisie. Door de komst van de Omgevingswet moet de Mobiliteitsvisie integraal in de Omgevingsvisie landen. Dit heet Bouwsteen Mobiliteit. Vervolgens is met de technische agendacommissie van de raad bepaald dat er toch een startnotitie voor de Bouwsteen Mobiliteit moet komen. Deze Startnotitie is in concept opgesteld en ligt in het voorjaar van 2024 voor ter behandeling in de gemeenteraad. We vergroten de laadinfrastructuur voor motorvoertuigen De locaties zijn aangewezen en besluitprocedures afgerond. De fysieke uitvoering van de laadpalen zelf heeft wel enige vertraging, omdat het Vattenfall in Charge niet altijd is gelukt om laadpalen te plaatsen. Sinds Q4-2023 worden in onze gemeente weer laadpalen geplaatst. In totaal zijn er 8 laadpalen geplaatst.

Op 3 locaties kon geen laadpaal geplaatst worden wegens overbelasting op het laagspanningsnet (netcongestie). Bevorderen van de verkeersveiligheid in de wijken en waar mogelijk in de bebouwde kom 30km zones instellen Verkeerseducatie is actief gepromoot, er zijn voorlichtingen gegeven en het praktisch verkeersexamen is georganiseerd. Na de schoolvakanties zijn bij basisscholen snelheidsdisplays opgehangen. Verdere voorbereidingen uitvoering 30 km-zones heeft plaatsgevonden. Doel: We toetsen leefbaarheidseffecten omtrent goederenvervoer en externe veiligheid via spoor- en waterwegen. Portefeuillehouder: Gea Hofstede

52

Input leveren en toetsen op ontwikkelingen en planvorming inzake het (spoor)goederenvervoer in ambtelijk en bestuurlijk samenwerkingswerkverband We hebben bestuurlijk overleg gevoerd over spoorgoederenvervoer. Op initiatief van de gemeente Rheden sluiten we aan bij het overleg van de gemeenten langs de IJssellijn en Twentelijn.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Tabel: Bijdrage aan de Sustainable Development Goals Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 1.1 Crisisbeheersing en brandweer • 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, • 1.2 Openbare orde en veiligheid 18 • 2.1 Verkeer en vervoer • 2.2 Parkeren • 2.3 Recreatieve havens • 2.4 Economische havens en vaarwegen • 2.5 Openbaar vervoer • 3.1 Economische ontwikkeling • 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur • 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • 3.4 Economische promotie • 5.5 Cultureel erfgoed • 5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie • 7.2 Riolering • 7.3 Afval • 7.4 Milieubeheer • 7.5 Begraafplaatsen en crematoria • 8.1 Ruimtelijke ordening • 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) • 8.3 Wonen en bouwen * Sustainable Development Goals, zie bijlage 9 voor een nadere toelichting

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

53

Wat heeft het gekost? Programma 2. Leefomgeving Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

2023

2023

(Bedragen x € 1.000) 2022

2023

2023

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

758

814

1.101

888

213

4.778

5.536

5.737

6.304

-567

2.2 Parkeren

132

103

106

248

-142

2.5 Openbaar vervoer

157

125

125

212

-87

3.1 Economische ontwikkeling

309

437

395

419

-24

9

9

9

7

2

3.4 Economische promotie

287

373

376

325

51

5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

600

242

535

556

-20

2.760

3.484

3.856

3.569

287

7.2 Riolering

3.274

3.208

3.223

3.100

123

7.3 Afval

4.023

4.575

4.583

4.168

415

7.4 Milieubeheer

2.454

2.842

2.971

3.004

-32

660

563

579

774

-195

8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

2.414

2.853

2.553

2.579

-26

152

31

2.813

6.671

-3.858

8.3 Wonen en bouwen

2.550

2.353

2.471

2.788

-317

25.316

27.548

31.434

35.611

-4.177

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

624

463

463

621

159

2.1 Verkeer en vervoer

473

302

340

500

160

2.2 Parkeren

10

25

25

17

-8

2.5 Openbaar vervoer

329

97

97

165

68

3.1 Economische ontwikkeling

102

101

101

102

1

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

11

9

9

9

0

3.4 Economische promotie

469

340

340

533

193

5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

360

45

45

37

-8

2.1 Verkeer en vervoer

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

subtotaal Baten

236

350

350

171

-179

7.2 Riolering

4.817

4.885

4.928

4.812

-115

7.3 Afval

5.165

5.588

5.588

5.343

-245

7.4 Milieubeheer

66

835

845

887

42

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

660

806

806

774

-32

8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

78

10

10

52

42

0

129

129

3.770

3.641

8.3 Wonen en bouwen

395

457

457

751

294

13.796

14.443

14.534

18.545

4.011

-11.519

-13.105

-16.901

-17.066

-166

1.827

810

810

981

-171

subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging

54

Onttrekking

2.139

162

875

1.132

257

Resultaat

-11.208

-13.753

-16.835

-16.915

-80

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

372

I/S

Een groot deel van de onderschrijding komt doordat een aantal ramingen op ’Overige bezittingen’ terecht gekomen is, terwijl er vanaf 2023 afgesproken is dat op gebouwniveau geboekt zal worden. Dit verklaart o.a. de overschrijding van 151K op de Parkeergarage Dieren (zie taakveld 2.2). Verder kan een deel van de onderschrijding verklaard worden doordat we meer groenstroken verkocht hebben in 2023, waardoor we extra inkomsten gegenereerd hebben. Bij de komende begroting zullen we de ramingen per gebouw op de juiste kostenplaats indelen. Daarnaast zijn de onderhoudswerkzaamheden aan Openluchttheater De Pinkenberg niet uitgevoerd. Hiervoor was 175K geraamd, waarvan 75K een ontvangen bijdrage van de gemeente Rozendaal. Tevens zijn de toegerekende personeelslasten lager dan begroot, voordeel van 85K. 2.1 Verkeer en vervoer

-407

I/S

De overschrijding op het product wegen is grotendeels te verklaren door de uitgaven op een tweetal projecten op project Nijverheidslaan en op project Harderwijkerweg Dieren. Deze kosten komen voort uit groot onderhoudsmaatregelen. De Overschrijding wordt conform het integraal beheerplan geëgaliseerd met de reserve. Deze reserve is bedoeld om grotere, fluctuerende uitgaven voor groot onderhoud te egaliseren en financiering van projecten over meerdere begrotingsjaren te vergemakkelijken. De overige overschrijding is te verklaren op onderhoud straatverlichting door extra kosten gemaakt voor het aanpassen lichtmasten systeem City Touch (Dim regiem). En de niet geraamde indexering voor materiaal, brandstof en loonkosten (CBS Deelgebied GWW van Van Gelder, tabel 42/43 grond, weg en waterbouw). 2.2 Parkeren

-151

I/S

Nog niet alle ramingen zijn op gebouwniveau verwerkt in de begroting. Zo staan er een aantal ramingen op algemene grootboekrekeningen in plaats van per gebouw. Dit resulteert in sommige gevallen in een overschrijding op gebouwniveau, ook hier bij Parkeergarage Dieren. Dit wordt gecompenseerd door de dekking bij de algemene grootboekrekening ‘Overige bezittingen’ bij taakveld 0.3 waar een onderschrijding is van totaal 372K. 2.5 Openbaar vervoer

-19

I/S

-23

I/S

2

I/S

244

I/S

Geen nadere toelichting vereist. 3.1 Economische ontwikkeling Geen nadere toelichting vereist. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Geen nadere toelichting vereist. 3.4 Economische promotie

55

Het blijkt dat de baten van de toeristenbelasting en forensenbelasting enorm zijn toegenomen ten opzichte van de begroting. Dit komt door de toename van het aantal overnachtingen. 5.5 Cultureel erfgoed

-28

I/S

107

I/S

Geen nadere toelichting vereist. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Een deel (57K) van de onderschrijding is te verklaren doordat enkele groenrenovaties niet zijn uitgevoerd, vanwege capaciteitsgebrek. Daarnaast is minder geld uitgegeven omdat voor enkele projecten subsidiegeld is ontvangen (bijv. 65 bomen in Velp-Zuid). Het overige deel (50K) van de onderschrijding komt vanuit het biodiversiteitsplan bij het onderdeel Soortmanagementplan (SMP) en bijbehorend uitbesteed werk aan onderzoek en rapportage. De vertraging komt grotendeels vanuit de capaciteit van onderzoeksbureaus maar ook doordat er nog geen juridisch geborgd format voor SMP is geleverd vanuit provincie (bevoegd gezag). 7.2 Riolering

8

I/S

De exploitatie van riolering wordt verrekend met de voorziening. Het voordeel wordt mede veroorzaakt omdat er in 2023 minder kosten zijn gemaakt dan begroot. 7.3 Afval

170

I/S

Lagere lasten op afvalbrengstation door minder bezoekers dan begroot en tegen een lager tarief. Ook hebben we teveel betaalde kosten over 2020 t/m 2023 in 2023 terugontvangen (gecorrigeerd). Daarnaast ook lagere lasten op verbrandingskosten door minder afval dat verbrand diende te worden tegen hogere prijs dan begroot. 7.4 Milieubeheer

9

I/S

-227

I/S

Geen nadere toelichting vereist. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Nadeel wordt veroorzaakt door 140K minder onttrokken aan reserves/voorzieningen. De omzet is 40K gedaald t.o.v. de Begroting. Bovendien is er sprake van diverse overige afwijkingen a 47K. 8.1 Ruimtelijke ordening

16

I/S

-217

I/S

Geen nadere toelichting vereist. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

Kosten opsporing en ruiming Ontplofbare Oorlogsresten waren niet begroot en worden deels (68%) vergoed door het Rijk, per saldo een nadeel van 18K. Grondexploitatie Dr. Visserstraat en Vitatron zijn in 2023 afgesloten, tezamen een nadeel van 100K. Daarnaast overige afwijkingen per saldo nadelig 99K. 8.3 Wonen en bouwen

-23

I/S

Hogere WABO-leges opbrengsten door een aantal grotere objecten die vergund zijn. 0.10 Mutaties reserves

86

I/S

Het saldo van de voordelige afwijking bestaat uit: • hogere onttrekking aan de reserve wegen 239K • lagere onttrekking reserve gebouwen -100K • niet geraamde onttrekking reserve COVID-19 51K 56

• • • • Totaal

onttrekking aan de reserve speelplaatsen 66K storting aan de reserve bos & natuur - 31K storting aan de reserve landschap - 6K storting aan de reserve afval - 133K -80

57

3. Bestuur en organisatie

Wat hebben we bereikt? Inwonersparticipatie De participatie van inwoners bij belangrijke onderwerpen binnen de gemeente, is inmiddels een standaard onderdeel van de aanpak. Zo zijn er bijvoorbeeld uitgebreide participatietrajecten geweest bij de Omgevingsvisie en de Koers Sociaal Domein. Het participatiebeleid dat hieraan ten grondslag ligt, wordt momenteel bewerkt.

Welke doelen zijn gerealiseerd?

Dienstverleningsagenda Doel

Voortgang

Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen (Dorus Klomberg) Er is in 2023 hard gewerkt aan de digitale toegankelijkheid van onze dienstverlening. Ook is een besluit voorbereid om in 2024 te komen tot een portal voor het Sociaal Domein: I-participatie. Daardoor worden in één implementatie vrijwel alle producten en diensten van het sociaal domein digitaal toegankelijk.

Kansengelijkheid en inclusie Doel

Voortgang

Wij geven elke inwoner gelijke kansen (Dorus Klomberg) Er wordt met de doelgroepen gewerkt aan een Lokale Inclusie Agenda. Tevens wordt voor dit thema de samenwerking met Arnhem verkend.

Inwonersparticipatie Doel

Voortgang

Actief betrekken van inwoners en ondernemers bij besluitvorming (Dorus Klomberg)

58

Er wordt gewerkt aan een Duurzaamheidsagenda, waarin de punten uit het Burgerakkoord worden omgezet in concrete activiteiten. De duurzaamheidsagenda is een meerjarenagenda voor de periode 2023 – 2026 met een ‘lichte doorkijk’ naar de langere termijn. In de duurzaamheidsagenda staat omschreven welke concrete activiteiten en projecten de gemeente, inwoners, ondernemers en/of maatschappelijke instellingen voor de periode van 2023 – 2026 gaan oppakken. Oplevering zou plaatsvinden in juni 2023, dat wordt oktober 2023. De nota Participatiebeleid heeft ook vertraging opgelopen. Naar verwachting is deze nota Q2 2023 gereed ipv Q1.

Regionale samenwerking en internationale betrekkingen Doel

Voortgang

Verbetering samenspel Omgeving - Gemeenteraad – College - organisatie (Carol van Eert) Onder regie van de Raad is een meervoudig traject gestart om het samenspel te verbeteren. Dit loopt nog tot in 2024 door. Vaststelling Lange Termijn Visie (Carol van Eert) Er is nog geen lange termijn visie. We zijn reactief op verzoeken van buurgemeenten voor verdere samenwerking (Rozendaal, Doesburg, Renkum). Realisatie van toegevoegde waarde door samenwerking (Carol van Eert) De samenwerking binnen de Groene Metropoolregio begint steeds meer vruchten af te werpen. In de notitie “Meerwaarde GMR voor Rheden” is dit nader uitgewerkt. De samenwerking binnen de Connectie leidt tot steeds betere dienstverlening. Er wordt gewerkt aan een verdere verzakelijking van de relaties met de afnemers.

Vastgoedportefeuille Doel

Voortgang

Verduurzaming van de vastgoedportefeuille (Dorus Klomberg) In het jaar 2023 hebben we de basis gelegd voor een gestructureerde uitvoering van de opdracht 'verduurzaming maatschappelijk vastgoed'. Hiervoor hebben we een rapportage opgesteld waarin de doelstellingen voor verduurzaming (zowel wettelijk, regionaal als gemeentelijk) zijn beschreven, evenals een gedetailleerd overzicht van de kenmerken van ons vastgoedportfolio. Op basis van de kenmerken, zijn de prioriteiten voor verduurzaming gesteld en een globale raming gemaakt voor verschillende projecten. Het uiteindelijke doel is om vanaf 2040 CO2-neutraal vastgoed te realiseren. Bij de prioritering zijn verschillende criteria zorgvuldig afgewogen. Criteria zijn onder meer: natuurlijke momenten groot onderhoud, ontwikkelingen gebruik en ontwikkelingen RO. Daarnaast worden enkele panden afgestoten, omdat deze niet meer een maatschappelijk doeleind dienen. Het uitvoeringsprogramma om onze vastgoedportefeuille te verduurzamen zal in het 3e kwartaal 2024 aangeboden worden aan de raad ter besluitvorming. Hierin wordt het uitvoeringsplan uitgewerkt om te komen tot onze ambitie richting 2040.

59

Professionalisering organisatie Doel

Voortgang

Rheden wil een professionele, klantgerichte en toekomstbestendige organisatie zijn, waar de inrichting van de organisatie ondersteunend is aan de visie en doelen (Gea Hofstede) De co-creatie aanpak voor de organisatieontwikkeling is ingang gezet ('Expeditie Rheden'). Daarbij zijn de doelen bepaald maar is de keus gemaakt dit niet volledig uit te werken in een uitvoeringsplanning. De weg ernaartoe wordt in samenspraak met leiding en medewerkers gezamenlijk bepaald. Dat doen we bewust in haalbare en waar het moet kleine stappen.

Integrale veiligheid Doel

Voortgang

Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoners en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart. (Carol van Eert) Het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 en een mensenhandel aanpak is vastgesteld. Er zijn tweejarige uitvoeringsplannen opgesteld per thema. Er is een weerbaarheidsscan uitgevoerd over de Rhedense aanpak van ondermijning en aanbevelingen worden opgepakt. Er is een garageboxen controle uitgevoerd om strijdig gebruik tegen te gaan. Digitale veiligheid is bij ondernemers, ouderen en jongeren onder de aandacht gebracht. Het onderwerp zorg en veiligheid is geborgd door de komst van een beleidsmedewerker. Voor radicalisering en extremisme is een basistraining georganiseerd voor professionals. Voor de jeugdaanpak is het convenant geactualiseerd. Handhavingszaken worden daadkrachtiger opgepakt door de komst van een handhavingsjurist.

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Dienstverleningsagenda Resultaat

Voortgang

Doel: Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen Portefeuillehouder: Dorus Klomberg 10% van de producten en diensten

60

Er is een proces ingericht waarin de E-formulieren worden ontwikkeld, technisch gerealiseerd, vrijgegeven en online gezet. Via een monitor wordt de voortgang van de digitalisering nauwgezet bijgehouden. In 2023 is een samenwerking tot stand gekomen tussen Renkum, Rheden en Arnhem op het gebied van een gecoördineerde aanpak van de digitale dienstverlening. Voorbeelden worden gedeeld. Samen met de gemeente Arnhem wordt de nieuwe website ontwikkeld. Dit betekent een harmonisatie van de toegankelijkheid van producten en diensten. In 2023 zijn 40% van de producten en diensten digitaal toegankelijk gemaakt ten behoeve van het voldoen aan de WMEBV. Er is een verkennend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor evaluatie van de digitale dienstverlening. De ingangstermijn van de wet WMEBV is uitgesteld tot 1-1-2025. Er is een Rekenkameronderzoek aangekondigd naar de organisatie van de kwaliteit van de dienstverlening. Het rapport is bedoeld als input voor een verbeterplan. 100% van de teams heeft een sterkte-zwakte analyse (nu: 0%) Alle teams hebben de status inzichtelijk op het gebied van digitale toegankelijkheid. De sterkte-zwakte analyse heeft zich de afgelopen jaren toegespitst op de digitalisering. 60% van de deelnemers Er is een verkennend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor evaluatie van de digitale dienstverlening. Technologisch is dit nu nog niet mogelijk.

Inmiddels is een mogelijke technologische oplossing gevonden.

Kansengelijkheid en inclusie Resultaat

Voortgang

Doel: Wij geven elke inwoner gelijke kansen Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Zichtbaar werken aan kansgelijkheid

50% activiteiten schenkt aandacht aan deelname bijzondere doelgroepen

Minimaal 1 uitvoeringsproject vanuit Preventie-akkoord heeft in 2023 als doel kansgelijkheid te versterken

Inwonersparticipatie Resultaat

Voortgang

Doel: Actief betrekken van inwoners en ondernemers bij besluitvorming Portefeuillehouder: Dorus Klomberg Participatie toolbox beschikbaar in Q3 2023

61

Mede omdat het opstellen van het participatiebeleid qua planning is aangepast (van Q3 naar Q4) komt er ook een nieuwe planning voor het maken van de toolbox participatie. De toolbox zal nog niet beschikbaar zijn in Q3 en daardoor wordt de streefwaarde, van 2 keer inzetten in 2023, niet gehaald. Het beschikbaar hebben van de toolbox is nu voorzien voor Q4 2024. Onderdeel hiervan is het participatieplatform dat al wel in 2023 meerdere keren ingezet zal worden bij projecten waarin participatie een rol heeft. Participatiebeleid beschikbaar in Q1 2023 Het opstellen van het participatiebeleid vraagt meer tijd dan voorzien. Dit heeft onder andere te maken met het gegeven dat er meer onderzoek nodig was over hoe de inwoners willen participeren en ook specifiek hoe we jongeren beter kunnen betrekken. In afstemming met de wethouder is de planning nu gewijzigd naar Q42023. Participatieplatform beschikbaar Q2 2023 Dit participatieplatform is klaar, maar staat nog niet live. Dit omdat er eerst een paar projecten op moeten voordat het zinvol is om het platform te lanceren. De url is geclaimd. Dit is www.meedenkeninrheden.nl.

Regionale samenwerking en internationale betrekkingen Resultaat

Voortgang

Doel: Verbetering samenspel Omgeving - Gemeenteraad – College - organisatie Portefeuillehouder: Carol van Eert 20% van de raadsvoorstellen is verbeterd Niet gemeten. Een verbeterd vergadermodel voor de gemeenteraad Nog in ontwikkeling Een strakkere P&C cyclus Planning en Controle documenten, waaronder deze jaarstukken, zijn op tijd aangeboden. Doel: Vaststelling Lange Termijn Visie Portefeuillehouder: Carol van Eert Procesvoorstel vastgesteld Nog geen procesvoorstel opgesteld. Lange Termijn Visie beschikbaar Nog geen LT-visie op samenwerking vastgesteld Doel: Realisatie van toegevoegde waarde door samenwerking Portefeuillehouder: Carol van Eert Visie op partnerschap c.q. samenwerking Naast de nota Verbonden Partijen is geen nieuwe/aanvullende visie ontwikkeld. 5 samenwerkingsverbanden bestendigen wij: GMR, VGGM, ODRA, De Connectie en MGR SD Deze zijn bestendigd.

62

Inhoudelijke meerwaarde in meetbare termen vastgelegd Dit verschilt sterk per samenwerkingsverband. Jaarverslagen, kwartaalberichten bieden steeds meer concreetheid inzake de prestaties/resultaten. Monitoren winnen aan kwaliteit.

Vastgoedportefeuille Resultaat

Voortgang

Doel: Verduurzaming van de vastgoedportefeuille Portefeuillehouder: Dorus Klomberg 30% van vastgoedportefeuille is energie neutraal We hebben een goede start gemaakt door met de realisatie van de nieuwbouw Gemeentehuis. Dit gebouw wordt ENG en aardgasloos opgeleverd. Verder loopt de renovatie Sporthal Theothorne volgens plan (na verbouwing aardgasloos). Verlaging van de kosten Het project nieuwe gemeentehuis loopt conform planning. Het afstoten van vastgoed is onderdeel van onze reguliere werkzaamheden en voeren we uit waar dit kan en aansluit op onze ambities. Het uitvoeringsprogramma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed wordt in 2024 vastgesteld. De vervolgstap is om mogelijke kostenverlaging te realiseren. Vastgelegde ambitie m.b.t. de verduurzaming Het Biljoenbad is 100% aardgasloos en 1 van de meest duurzame zwembaden van Nederland, dit is voor 2023 het grootste succes in het kader van verduurzaming. Tevens hebben we het uitvoeringsprogramma Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed voor 2024-2040 opgesteld. De doelen uit dit programma vertalen we door naar alle bestaande programma's in onze organisatie waaronder in het programma Duurzaamheid.

Professionalisering organisatie Resultaat

Voortgang

Doel: Rheden wil een professionele, klantgerichte en toekomstbestendige organisatie zijn, waar de inrichting van de organisatie ondersteunend is aan de visie en doelen Portefeuillehouder: Gea Hofstede 80% van de teams heeft een span of support +/- 25 fte. Bij grotere teams is een hulpconstructie van coördinator of senior 80% van de activiteiten is gerealiseerd van de routekaart voor het plan “Samen werken aan een sterke organisatie” De aanpak is op punten aangepast. We hebben bewust geen routekaart uitgewerkt voor deze fase, maar de co-creatieaanpak voortgezet. 100% van de teammanagers neemt deel aan het MD-programma

50% van de medewerkers maakt gebruik van de Rheden Academie Het percentage is nog niet bereikt.

63

Integrale veiligheid Resultaat

Voortgang

Doel: Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoners en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart. Portefeuillehouder: Carol van Eert Het veiligheidsgevoel wordt door de inwoners tenminste gewaardeerd met een 7,4 In mei 2024 worden de resultaten van de veiligheidsmonitor verwacht en kunnen we kijken of we dit resultaat hebben behaald.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Tabel: Bijdrage aan de Sustainable Development Goals Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 0.1 Bestuur 5, 10, 16, 17 en 18 • 0.2 Burgerzaken • 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden * Sustainable Development Goals, zie bijlage 9 voor een nadere toelichting

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Gelders Archief; • Gemeenschappelijke regeling intergemeentelijke uitvoeringsorganisatie De Connectie; • Alliander N.V.; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's.

64

Wat heeft het gekost? Programma 3. Bestuur en organisatie Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

2023

(Bedragen x € 1.000) 2022

2023

2023

2023

0.1 Bestuur

2.857

2.738

2.870

2.820

50

0.2 Burgerzaken

1.844

1.681

1.790

1.854

-63

0.4 Overhead

18.923

17.717

20.343

23.324

-2.981

0.5 Treasury

47

186

186

347

-161

0.61 OZB woningen

714

730

730

725

5

Lasten

0.62 OZB niet-woningen

0

0.63 Parkeerbelasting

0

0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

0

0.8 Overige baten en lasten

-407

1.884

0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)

1

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

2.888

2.838

1.2 Openbare orde en veiligheid

1.146 28.013

subtotaal

1.690

3.886

-3.886

1.283

408

-5

5

2.943

3.009

-65

876

941

1.456

-514

28.651

31.493

38.698

-7.204

85

85

Baten 0.1 Bestuur

411

0.2 Burgerzaken

619

585

585

586

1

0.4 Overhead

611

23

23

852

830

0.5 Treasury

513

719

719

1.497

778

0.61 OZB woningen

6.840

7.400

7.400

7.168

-232

0.62 OZB niet-woningen

2.488

2.549

2.549

2.665

116

4

4

4

4

0

245

85

85

145

60

95.762

92.976

94.869

99.017

4.148

0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten

40

0

0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

12

1.2 Openbare orde en veiligheid

6

6

11

6

420

21

21

514

494

107.965

104.365

106.259

112.545

6.286

79.952

75.714

74.766

73.847

-919

Toevoeging

1.945

937

1.938

2.227

-288

Onttrekking

103

554

4.438

4.798

360

78.111

75.331

77.265

76.418

-847

subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves

Resultaat

65

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Rekening

Begroting

Gewijzigde begroting

Rekening

2022

2023

2023

2023

Alg. uitkering gemeentefonds

95.762

94.839

94.869

99.017

Onroerend zaakbelasting

9.328

9.937

9.937

9.828

Hondenbelasting

245

71

71

139

Toeristenbelasting

383

283

283

448

Forensenbelasting

86

57

57

84

Dividend Alliander

37

49

49

30

Dividend BNG

426

469

469

467

overig dividend

0

0

0

0

Overige dekkingsmiddelen

237

61

61

155

Totaal baten (per saldo)

106.504

105.766

105.796

110.168

(Bedragen x € 1.000)

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000) 0.1 Bestuur

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

134

I

In de begroting 2023 was in het salarisbudget griffie rekening gehouden met 108K per jaar voor tijdelijke frictiekosten in 2023, 2024 en 2025. Achteraf bleek er geen sprake meer te zijn van tijdelijke frictie. In de Kadernota 2024 is het budget afgeraamd voor de jaren 2024 en 2025. Voor 2023 ontstaat een voordeel van 108K. Overige afwijkingen (< 50.000): per saldo voordeel 26K. 0.2 Burgerzaken

-62

I

Het nadeel wordt vooral veroorzaakt door een overschrijding van 70K op het budget voor verkiezingen. In 2023 was rekening gehouden met de verkiezingen van de Provinciale Staten en het Waterschap. Door de val van het kabinet medio 2023 volgden landelijke verkiezingen in november 2023. In de bestuursrapportage 2023 is het budget verkiezingen daarom opgehoogd, echter ontoereikend om alle kosten en kostenstijgingen op te kunnen vangen. Overige afwijkingen (< 50.000): per saldo voordeel 8K. 0.4 Overhead

-2.151

IS

De overschrijding op dit taakveld is op te splitsen in een aantal componenten. Als belangrijkste posten zijn te noemen: Managementsupport -63K Betreft hogere kosten voor managementondersteuning. Rheden 450jaar -138K Betreft diverse uitgaven (organisatiekosten en subsidies) voor Rheden 450jaar. Tegenover deze overschrijding staat een onttrekking aan de reserve COVID-19 ad 50K (zie taakveld 0.10), waarmee de overschrijding uitkomt op 88K. Advieskosten -61K

66

Betreft diverse advieskosten (voor o.a. samenwerking Rheden-Doesburg en voor begeleiding organisatieontwikkeling). De Connectie -740K Dit resultaat is als volgt te specificeren: niet gerealiseerde taakstelling bij de Connectie -244K CAO-stijging -224K Autonome prijsontwikkeling 2022 -300K Autonome prijsontwikkeling 2023 -131K Overige uitgaven (p/s voordeel) 159K Salariskosten en teambudgetten -663K De overschrijding in 2023 ad 663K op salariskosten en teambudgetten is het resultaat van diverse posten die te maken hebben met salariskosten, inhuur, opleiding en salarisgerelateerde uitgaven. Dit resultaat is grofweg als volgt te specificeren: • inhuur management -372K • inhuur financiën, informatie en control -535K • lagere lasten buurtbeheer 147K • doorbelasting vastgoed 105K • overige, per saldo -8K Als gevolg van de complexe arbeidsmarkt bleken vacatures moeilijk of niet invulbaar. In combinatie met enkele financiële uitdagingen die meer dan reguliere aandacht en inzet vergden was inhuur noodzakelijk voor onze financiële dienstverlening. In de paragraaf Bedrijfsvoering (onderdeel Personeel & Organisatie) worden de totale salariskosten toegelicht met de verschillen per programma. Personeel & Organisatie -169K Meerkosten (afgerond 38K) voor arbodienstverlening en uitvoering Wet poortwachter (gericht op re-integratie van zieke werknemers).

Daarnaast dotatie (66K) aan nieuwe voorziening Regeling Vervroegde Uittreding en dotatie (93K) aan voorziening spaarverlof. Overige (voordelige) afwijkingen ad 28K. ICT en informatiemanagement -135K Betreft hogere onderhoud- en licentiekosten van diverse (software)applicaties (hebben allen te maken met de diverse prijsstijgingen van ICT toepassingen, de kosten van PinkRoccade m.b.t. verschillende digitale ‘makelaar’ services en de overgang naar andere softwarepakketten). Overige afwijkingen (< 50K), per saldo nadeel 182K 0.5 Treasury

617

I

Het voordelig resultaat wordt veroorzaakt door meer ontvangen rente schatkistbankieren 472K, ontvangen rente van Alliander over de jaren 2021 en 2022 281K en meer betaalde rente over langlopende leningen -/- 136K. 0.61 OZB woningen

-227

I

De grondslag voor de berekening van de OZB was werkelijk 2,69% lager dan begroot. Hierdoor vallen de werkelijke opbrengsten 227K lager uit. 0.62 OZB niet-woningen

116

I

De grondslag voor de berekening van de OZB was werkelijk 8,43% hoger dan begroot. Hierdoor vallen de werkelijke opbrengsten 116K hoger uit.

67

0.63 Parkeerbelasting

0

IS

60

S

Geen nadere toelichting vereist. 0.64 Belastingen overig

Betreft meeropbrengsten van hondenbelasting. In 2023 zijn de tarieven verlaagd t.o.v. 2022 (amendement 'Afschaffen deel van de hondenbelasting' verwerkt in PB2023). De verwachte opbrengsten zijn daarom bijgesteld van 231K (2022) naar 85K (2023). De werkelijke opbrengsten in 2023 bedragen 145K en dit geeft een voordeel van 60K. 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds (GF)

262

I

Het voordelig resultaat algemene uitkering kent meerdere oorzaken: - De ontvangst voogdij/18+ uit de Meicirculaire 2023 van 733K is begroot op taakveld 6.72. De werkelijke ontvangst is in eerste instantie geboekt op taakveld 0.7 en daarna ten gunste gebracht van taakveld 6.72. Per saldo geen financiële afwijking. - Het voordelig resultaat Septembercirculaire 2023 bedraagt 176K. (toegelicht in memo "Financiële effecten sept.circ. GF 2023" verzonden aan de raad d.d. 16-10-2023). - Het voordelig resultaat Decembercirculaire 2023 bedraagt 3.170K. Onderdeel hiervan betreft de middelen voor energietoelage ad 3.153K. De werkelijke ontvangst is in eerste instantie geboekt op taakveld 0.7 en daarna ten gunste gebracht van taakveld 6.3. Per saldo een voordelig effect van 17K. (toegelicht in memo "Financiële effecten dec.circ. GF 2023" verzonden aan de raad d.d. 9-1-2024). Van de september- en decembercirculaire zijn geen begrotingswijzigingen gemaakt. - Op basis van de laatste betaalspecificatie van BZK zijn de aantallen van enkele maatstaven geactualiseerd. Dit leidt tot een verlaging van de algemene uitkering 2023 van 55K. - Het resultaat uit voorgaande jaren leidt tot een voordeel van 124K. Het totale voordeel Algemene uitkering bedraagt per saldo 262K. 0.8 Overige baten en lasten

408

I

De afwijking wordt o.a. veroorzaakt door de dotatie ad 68K aan de voorziening dubieuze debiteuren. Daarnaast is op dit taakveld de rekening-courant met SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten) nadelig met 341K gemuteerd. Binnen dit taakveld zijn daarnaast stelposten voor prijsstijgingen en salarissen begroot. De voordelige (rest)saldi hiervan bedragen 817K en worden ingezet ter dekking van die uitgaven in de drie programma's. 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)

5

IS

-60

IS

Geen nadere toelichting vereist. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

Betreft niet geraamde uitgaven voor uitgevoerd klein onderhoud aan brandweerkazernes Velp en Rheden. 1.2 Openbare orde en veiligheid

-21

IS

72

IS

Geen nadere toelichting vereist. 0.10 Mutaties reserves

Het saldo van de voordelige afwijking bestaat uit: • niet geraamde toevoeging aan reserve Bovenwettelijk verlof -319K

68

• • • • • Totaal

onttrekking (uitbetalingen) aan reserve Bovenwettelijk verlof 150K geen onttrekking reserve gebouwen -3K lagere dotatie aan reserve gemeentehuis 31K hogere onttrekking aan reserve gemeentehuis 163K onttrekking aan reserve COVID-19 tbv Rheden 450 ad 50K -847

69

Paragrafen

70

Lokale Heffingen De lokale heffingen maken een substantieel deel uit van de inkomsten van een gemeente. Voor het heffen van belastingen en retributies is er sprake van een financiële noodzaak, aangezien het Rijk bij haar bepaling van de algemene uitkering uitgaat van de mogelijkheid om eigen inkomsten te genereren. Bij de tariefberekeningen houdt de gemeente rekening met de jaarlijkse inflatoire effecten. Voor de diverse lokale heffingen gelden wettelijke voorschriften, zo geldt voor retributies dat de opbrengsten maximaal 100% van de kosten mogen bedragen. Voorbeelden van deze retributies zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor overige lokale heffingen heeft de gemeente een grotere beleidsvrijheid in de bepaling van de tarieven.

Werkelijke opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaande tabel geeft inzicht in de werkelijke opbrengsten uit lokale heffingen ten opzichte van de begroting (inclusief begrotingswijzigingen en kwijtscheldingen). 2023 begroting

2023 jaarrekening

Verschil

Mutatie(%)

Onroerende zaakbelastingen

9.937

9.828

-109

-1,1%

Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten

4.883

4.632

-251

-5,2%

Rioolheffing

4.460

4.343

-117

-2,6%

Bouwleges

450

733

283

62,8%

Parkeerbelastingen

4

4

0

0%

Hondenbelasting

71

139

68

96,6%

Toeristenbelastingen

283

448

165

58,7%

Secretarieleges

399

403

4

1,0%

Begraafrechten

501

460

-41

-8,1%

Forensenbelasting

57

84

27

47,2%

Marktgelden

9

9

0

0%

124 21.177

190 21.273

66 96

53,8% 0,45%

Overige heffingen/leges Totaal

Ten opzichte van de begroting na wijziging vallen de opbrengsten uit lokale heffingen in 2023 € 96K hoger uit. De afwijkingen van € 50K of hoger worden hieronder nader toegelicht. Onroerende zaakbelastingen, € 109.000 nadeel Het nadelig effect op de OZB is met name het gevolg van een lagere WOZ waarde dan waarmee in de begroting 2023 rekening was gehouden. Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten, € 251.000 nadeel Dit wordt met name veroorzaakt door een groot aantal verminderingen op de oorspronkelijke aanslagoplegging. Bouwleges, € 283.000 voordeel In 2023 is er sprake van een meeropbrengst bouwleges van € 283.000 Toeristenbelasting, € 165.000 voordeel In het jaar 2023 worden de opbrengsten van het jaar 2022 geboekt. Het aantal overnachtingen is fors toegenomen

71

Hondenbelasting € 68.000 voordeel De werkelijke opbrengsten zijn hoger dan begroot.

Gehanteerde tarieven 2023 Onderstaand de door de raad vastgestelde tarieven, zoals deze in 2023 zijn gehanteerd. OZB uitgedrukt in percentage van onroerende zaak Woningen - eigenaar

0,0996%

Niet-woningen

- eigenaar

0,2526%

- gebruiker

0,1984%

Afvalstoffenheffing Basisbedrag

38,57

140 l container

173,17

180 l container

220,91

240 l container

291,90

Verzamelcontainer

173,17

Reinigingsrecht Tarief

264,64

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing en reinigingsrecht 7.3 Afval 0.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

Begroot in 2023

Werkelijk in 2023

3.871.408 81.129 3.241 110.000 -70.336 60.000 175.200 757.434

3.544.040 86.318 2.984 110.000 -70.336 60.000 210.713 765.178

4.988.076 4.988.076 100,00%

4.708.897 4.842.431 102,84 %

In 2023 is het positieve resultaat van € 133.534 op het product afval toegevoegd aan de reserve afval. Rioolheffing Eigenaar Gebruiker

70,89 < 300 m3

126,50

300-999 m3

357,94

1000-9999 m3

2.956,55

> 9999 m3

23.237,02

72

Kostendekkendheid rioolheffing 7.2 Riolering 1.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie

Begroot in 2023

Werkelijk in 2023

2.542.874 783.710 269.543 158.000 227.905 180.000 435.425

2.336.638 833.833 239.908 158.000 124.590 128.984 441.456

Totale kosten Opbrengst heffingen

4.597.457 4.597.457

4.263.408 4.472.161

Dekkingspercentage

100,00%

104,90%

In 2023 is het positieve resultaat van € 208.753 op het product riolering toegevoegd aan de voorziening onderhoud riolering. Toeristenbelasting Overnachtingen

2,09

Seizoenstandplaatsen

256,39

Jaarstandplaatsen

304,74

Forensenbelasting Basistarief

309,31

Opslag

1,18

Hondenbelasting 1e hond

38,16

2e hond

43,92

3e hond

49,68

4e hond

55,44

5e hond

61,08

Ontwikkeling lokale lastendruk De provincie Gelderland houdt de jaarlijkse ontwikkeling van de lokale lasten per gemeente bij. Op basis van deze cijfers kan een vergelijking gemaakt worden tussen de lokale lastendruk van naburige gemeenten. In onderstaande overzichten is - in bedrag per inwoner - de lastendruk 2023 van de gemeente Rheden weergegeven in vergelijking tot diverse Gelderse gemeenten. Tevens is de belastingdruk afgezet tegen het Provinciaal gemiddelde. De gemeentelijke lasten zijn lager dan de lasten in bijna alle hieronder genoemde Gelderse gemeenten en ligt ruim onder het Provinciale gemiddelde.

73

OZB Gemeente

2022

afvalstoffenheffing

2023

2022

2023

rioolrechten

totale belastingdruk

2022

2022

2023

2023

Arnhem

341

362

121

123

105

106

566

591

Renkum

281

277

129

134

143

160

553

571

Bronckhorst

227

234

104

102

121

125

452

461

Zutphen

284

292

128

134

78

77

490

503

Lingewaard

271

281

103

107

104

106

479

494

Zevenaar

287

295

82

81

104

113

474

489

Brummen

290

298

74

82

124

137

487

517

Provinciaal gemiddelde

275

289

98

102

99

103

472

494

Doetinchem

232

239

143

144

104

109

479

492

Rozendaal

267

281

108

124

91

91

466

495

Duiven

255

256

100

111

111

102

465

469

Doesburg

201

208

139

147

107

118

447

473

Westervoort

224

236

105

102

107

115

436

452

Rheden

210

229

104

114

105

106

419

448

Overbetuwe

179

185

121

123

40

38

341

345

Bron: https://geldersefinancien.nl/ * De begrotingen van gemeenten dienen voor de provincie als basis voor de publicatie van bovenstaande cijfers. Door amendementen en begrotingsbijstellingen kunnen deze cijfers in enige mate afwijken.

Kwijtscheldingsbeleid Rheden kent de mogelijkheid tot kwijtschelding van belastingen. Hierbij hanteren wij een grens van 100% van de uitkeringsnorm. Kwijtschelding is in 2023 mogelijk voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing (gedeeltelijk). Daarnaast ook voor de leges van een ID-kaart of voor hondenbelasting (gedeeltelijk) en begraven. In 2023 is in totaal voor een bedrag van € 346.350 aan kwijtschelding verleend. Dit bedrag is lager dan het begrote bedrag van € 378.682.

74

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Om inzicht te krijgen hoe de gemeente Rheden er financieel voorstaat, is het van belang om inzicht te hebben in de financiële positie en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre wij in staat zijn om mogelijke tegenvallers (de risico's) op te vangen zonder dat de uitvoering van het beleid en het voorzieningenniveau van onze inwoners in gevaar komt. Met behulp van financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kan een beeld worden geschetst van onze financiële positie. De normen worden zoveel mogelijk aangesloten op de richtlijnen van de provinciaal toezichthouder. De kengetallen zijn bedoeld om in relatie tot elkaar te beschouwen. Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om één individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie.

Het weerstandsvermogen en de kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van onze financiële positie. Het risicoprofiel wordt bepaald en gepresenteerd aan de hand van de grootste financiële risico's.

Risicoprofiel Overzicht van de grootste risico's met peildatum 31-12-2023: Risico-inventarisatie R2023 nr.

Risico

Kans

Financieel gevolg

Invloed

1

Mogelijke hogere uitgaven voor WMO en jeugdzorg. De budgetten hiervoor staan onder druk vanwege toenemende en onvoorspelbare zorgvragen en kostenstijgingen.

75%

3.000.000

31%

2

Kosten van personele inzet. Door nieuwe, vaak meer flexibele taken, is huidige personele inzet vaak niet voldoende. Dit i.c.m. krapte op arbeidsmarkt.

75%

1.500.000

15%

3

Aanvullende bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen / verbonden partijen i.v.m. mogelijke negatieve exploitatie.

50%

1.500.000

15%

4

Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk

50%

1.000.000

10%

5

Beheer openbare ruimte en vastgoed: mogelijke meerlasten als gevolg van prijsstijgingen bouwmaterialen en grondstoffen en door vertraging agv stikstofproblematiek .

75%

500.000

5%

6

Standaard risico met betrekking tot de Participatiewet: 1. Hogere lasten dan begroot omdat het aantal uitkeringsgerechtigden minder hard daalt dan het landelijk gemiddelde. 2. Tegenvallende inkomsten van het Rijk.

25%

500.000

5%

7

Kosten voor klimaatopgave

50%

300.000

3%

75

8

Implementatie Omgevingswet

75%

250.000

3%

9

Uitkering uit gemeentefonds:

a

onderuitputting rijksuitgaven

25%

250.000

3%

b

nieuwe systematiek gemeentefonds

50%

250.000

3%

10

Minima- en armoedebeleid: hogere kosten agv economische ontwikkelingen

50%

200.000

2%

11

Meerkosten als gevolg van hoge inflatie en CAOontwikkelingen.

50%

200.000

2%

12

Overige risico's (stelpost)

10%

250.000

3%

Totaal risicoprofiel bij jaarrekening 2023:

9.700.000

100%

Toelichting op de kolommen De kolom “risico” bevat de omschrijvingen van het risico (gebeurtenis) die kan leiden tot een (nadelig) financieel gevolg. De waarschijnlijkheid dat de omschreven risico's zich daadwerkelijk voordoen wordt getoond in de kolom “kans”. Voor risico's die zich herhaaldelijk voor kunnen doen, geeft de kans een indicatie van de frequentie waarmee risico's zich voordoen. Deze indicatie van de frequentie van voordoen wordt in onderstaande tabel getoond: Omschrijving

Percentage

< 1 keer per 10 jaar

10%

1 keer per 5–10 jaar

30%

1 keer per 2-5 jaar

50%

1 keer per 1-2 jaar

70%

> 1 keer per jaar

90%

Via de kolom “financieel gevolg” wordt getoond wat de financiële gevolgen zijn van het zich voordoen van het risico. Dit is een inschatting van het maximale financiële effect van het betreffende risico. De kolom “invloed” geeft aan welk aandeel het betreffende risico heeft in het totaal van alle mogelijke financiële risico's. Zichtbaar is dat de top 5 risico's 73% uitmaken van alle mogelijke risico's. Voor deze paragraaf merken we het totaalbedrag aan als risicoprofiel. Ten opzichte van de begroting 2024 (laatste bijstelling) is de omvang van het risicoprofiel gestegen van afgerond € 7,5 miljoen naar € 9,7 miljoen. Hieronder geven we een toelichting op de top 5 risico’s. 1. Hogere uitgaven WMO en Jeugdzorg De zorgvraag van inwoners is de afgelopen jaren op onderdelen sterk toegenomen en daarmee ook de kosten voor deze zorg. Tegelijkertijd blijven zorgvragen een onvoorspelbaar karakter dragen in wanneer zij zich gaan voordoen, wat de aard en duur ervan is en tot welk financieel beslag dit leidt. De tarieven Ambulant, tarieven Verblijf, Lumpsum-aanbieders, Jeugdbescherming & Jeugdreclassering nemen fors toe. Aanvullend zijn er ook aanpassingen in de Pgb(-verordening) die tot hogere kosten leiden. Vanwege de wettelijke zorgplicht en de afgesloten contracten met aanbieders tot en met 2026 is de beïnvloeding hiervan gering. (risicobedrag verhoogd van € 1 mln.

(PB2024) naar € 3 mln.) 2. Kosten van personele inzet Door nieuwe, vaak meer flexibele taken, is de huidige personele inzet vaak niet voldoende. Bovendien hebben we te maken met krapte op de arbeidsmarkt en een hoog verloop, wat mede veroorzaakt wordt door de krapte op de arbeidsmarkt. Het wordt steeds lastiger om vacatures tijdig in te vullen. De beschikbaarheid van externe krachten om dit op te vangen en te zorgen voor vervanging bij verzuim is beperkt. Bovendien leidt dit tot hogere kosten. Deze ontwikkelingen maken het noodzakelijk goed naar ons personeelsbeleid te kijken en als werkgever nog meer inzetten op het ‘binden en boeien’. Een passende salariëring hoort hierbij. We 76

zijn daarom in 2023 een project gestart om onze functie- en functiewaardering systeem (HR21) te actualiseren waarvan de doorwerking in 2024 zichtbaar wordt. De meerkosten schatten we in op maximaal € 1,5 miljoen. (risicobedrag verhoogd van € 250.000 (PB2024) naar € 1,5 mln). Beheersmaatregel: Zorgvuldige implementatie van HR21 en kritische afweging (nut en noodzaak) bij inzet en aantrekken van nieuw personeel. Indien onvoldoende budget keuzes maken in de uitvoering of in de prioriteitenstelling van werkzaamheden. 3. Aanvullende bijdragen gemeenschappelijke regelingen / verbonden partijen Bij deze inschatting is ook rekening houden met de risico-inventarisatie van De Connectie. In de jaarstukken 2023 van De Connectie bedragen de geïnventariseerde risico’s in totaal € 4.735.000. De Connectie heeft niet de beschikking over een (positieve) eigen algemene reserve waarmee algemene risico’s kunnen worden opvangen. Tot het moment dat er bij DC evenwicht is tussen weerstandscapaciteit en risicoprofiel, geldt dat wanneer risico’s zich voordoen waar geen weerstandcapaciteit tegenover staat, de gemeenten hiervoor moeten worden aangesproken. Dit betekent dat de gemeenten hiervoor, pro rata, weerstandscapaciteit moeten organiseren. Op basis van de huidige verdeelsleutel is het aandeel van Rheden 17%, dit komt neer op € 805K van bovengenoemde risicoscore.

Voor de meeste overige GR-en en verbonden partijen zijn de afgelopen jaren weinig substantiële verhogingen van de gemeentelijke bijdragen aan de orde geweest. Er vindt een gesprek plaats met De Connectie en de partners over de bekostigingssystematiek. De uitkomst hiervan is nog niet bekend. Zonder bijsturing is de verwachting dat we onze bijdrage moeten verhogen. Voor alle GR-en en verbonden partijen schatten we een risico-bedrag van € 1.500k (risicobedrag verhoogd van € 1.000.000 (PB2024) naar € 1.500.000). Beheersmaatregel: Kritisch beoordelen van de begrotingen en uitgaven van de GR’n en nog sterker aandringen op verklaringen nut en noodzaak van de aanpassingen. Indien nodig afname van diensten aanpassen. 4. Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk Het ministerie van financiën heeft begin augustus 2023 een ombuigingslijst opgesteld en deze lijst bevat een overzicht van mogelijkheden om uitgaven te verlagen om daarmee de overheidsfinanciën te verbeteren. Dit overzicht van ombuigingen biedt technische ondersteuning voor politieke keuzes. De maatregelen zijn technisch vorm gegeven. Dit wil zeggen dat bekeken is of de maatregelen technisch mogelijk zijn, zonder daarbij een inhoudelijk of politiek oordeel te geven over de maatregelen. In deze lijst zijn besparingen opgenomen m.b.t. de gemeentelijke financiën.

Dit betreft onder andere: • overhevelen van specifieke uitkeringen naar het gemeentefonds en het afschaffen van het BTWcompensatiefonds (BCF): deze acties zouden gepaard gaan met door te voeren kortingen vanuit de gedachte dat beide voorstellen zouden moeten leiden tot een besparing op gemeentelijke lasten. • toepassen van een generieke korting op het gemeentefonds. Het nieuwe kabinet zal hierover besluiten moeten nemen. Tot die tijd is onduidelijk wat de financiële impact hiervan zal zijn. In het risicoprofiel is hiervoor een bedrag van € 1.000K opgenomen (risicobedrag verhoogd van € 500.000 naar € 1 miljoen). Beheersmaatregel: Lobby richting het rijk via o.a. de VNG en (lokale) media. 5. Beheer openbare ruimte en vastgoed Dit betreft de mogelijke meerlasten als gevolg van prijsstijgingen bouwmaterialen en grondstoffen. Door de economische ontwikkelingen staan deze op spanning. Voor dekking van de kapitaallasten investeringen wegen zetten we de reserve wegen in. Om ook op de langere termijn voldoende 77

dekking te hebben zal de reserve wegen mogelijk op termijn nader gevoed moeten worden. We ramen hiervoor een risicobedrag van € 500K (ongewijzigd t.o.v. PB2024). Beheersmaatregel: Monitoren, goed budgetbeheer toepassen en waar mogelijk combineren van werkzaamheden om kosten te besparen. Overige risico’s In deze inventarisatie is conform de begroting 2024 een stelpost van € 250.000 opgenomen voor diverse overige risico's. Bijvoorbeeld voor mogelijke rekeningtekorten en kostenstijgingen bij diverse projecten.

Frauderisico's We hebben in deze paragraaf expliciet aandacht voor de preventie en inventarisatie van frauderisico's. Belangrijke beheersingsmaatregelen hierbij zijn de functiescheiding (met name in het proces voor betalingen) en het vier-ogenprincipe. Er heeft zich geen fraude voorgedaan in het boekjaar 2023. Frauderisico's worden niet benoemd in bovenstaande tabel. Naar verwachting zal in Q4-2024 een nota risicomanagement worden opgeleverd waar frauderisico expliciet onderdeel van uitmaakt. Hierin zal onder andere aandacht zijn voor het proces hoe de organisatie frauderisico's identificeert en bespreekt. Beheersmaatregelen Uit de beschrijving van de risico's kunt u opmaken dat diverse risico's grotendeels op korte termijn door ons of door ons alleen niet te beïnvloeden zijn. Voor alle risico's geldt dat we sturen op die onderdelen waar we wel direct of samen met anderen invloed op hebben (zgn. beheersing), dat is echter nog geen garantie dat de risico's zich niet voor zullen doen. Het verder uitwerken en implementeren van beheersmaatregelen is onderdeel van het groeiproces om te komen tot een professioneel niveau van risicobeheersing. Onderdeel van dit proces is het opstellen van een 'Nota risicomanagement' die gepland staat in Q4-2024. In die nota geven we kaders ten aanzien van risicobeheer en leggen we vast hoe we hiermee omgaan.

Dit groeiproces moet het mogelijk maken om (meer) bewust om te gaan met risico's en hiervoor in gesprek te gaan welke maatregelen we treffen en welke risico's we accepteren.

Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit kan op verschillende manieren worden bepaald. Feitelijk komen alle budgetten, ook vrije reserves of bestemmingsreserves waarvan de bestemming nog gewijzigd kan worden, in aanmerking voor de bepaling van de weerstandscapaciteit. Om praktische redenen worden in deze paragraaf alleen de (nog) niet geoormerkte budgetten meegenomen voor de bepaling van de weerstandscapaciteit, deze ziet er daarmee als volgt uit (peildatum 31-12-2023): Beschikbare weerstandscapaciteit Dekkingen

Omvang

Risicoreserve (stand jaarrekening 2023)

€ 3.293.210

Algemene reserve (stand jaarrekening 2023)

€ 6.512.077

Resultaat 2023 (voorlopig) Begrotingssaldo 2024 1e berap 2024

- € 2.260.092 € 1.173.734 pm

Incidentele begrotingsruimte

€ 45.000

Totale weerstandscapaciteit

€ 8.763.929 78

De standen van de algemene en de risicoreserve betreffen de saldi zoals in deze jaarrekening opgenomen conform het overzicht reserves. Bij het bepalen van de weerstandscapaciteit is bij 'Resultaat 2023' het voorlopige rekeningresultaat opgenomen inclusief voorgestelde resultaatbestemming. De weerstandscapaciteit komt uit op € 8,8 miljoen. Dit is € 2,8 miljoen hoger ten opzichte van de meeste recente herziening van de weerstandscapaciteit (in de begroting 2024). Dit verschil wordt veroorzaakt door een hoger saldo algemene reserve (€ 1 mln), een lager rekeningstekort 2023 (€ 700K) en begrotingssaldo 2024 (€ 1,2 mln). Bij de omvang van het saldo van de 1e berap 2024 is vooralsnog 'pm' ingevuld. Inmiddels is sprake van een aantal (al gemelde) ontwikkelingen die in deze berap verwerkt zullen worden.Dit betreft het nadeel op de opbrengsten afvalstoffenheffing, de bijstellingen op grond van de september- en decembercirculaire gemeentefonds 2023 en de verwachte hogere lasten in 2024 voor de Wmo en Jeugdzorg. In de 1e berap 2024 geven we hierop een nadere toelichting. Algemene reserve De algemene reserve is meegeteld omdat hierop geen nadere verplichtingen rusten. Die verplichtingen zijn afgedekt via de bestemmingsreserve "te besteden gemeentelijke budgetten" en de overige bestemmingsreserves.