Bijlagen bij het bestemmingsplan (24.18)

6.2

Locatie compensatie

De locatie voor de compensatie- en versterkingsopgave is een grasland met lage natuurwaarden in de huidige situatie gelegen binnen het Landgoed Biljoen. Dit grasland is momenteel aangewezen als GO. De watergang die langs het grasland loopt is aangewezen als GNN met als natuurbeheertype N03.01 Beek en bron. Op de oever is een rietkraag aanwezig. Zie Figuur 6.2 voor een impressie van de locatie.

Figuur 6.1 Impressie van het grasland en de watergang.

6.3

Type natuurcompensatie

Door het omzetten van de tijdelijke ontsluitingsweg naar een permanente ontsluitingsweg worden twee (aanwezige) natuurbeheertypen aangetast; N03.01 Beek en bron en N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland. Daarnaast gaat er een deel GO verloren wat dient te worden gecompenseerd. Het beheertype N17.03 Park- en Stinzenbos wordt in de omgeving versterkt. Het verlies aan oppervlakte GNN, behorende bij N17.03, wordt één op één gecompenseerd. De oppervlakte van de benodigde compensatie is weergegeven in Tabel 5-2.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

29/40

Tabel 6-1 Ontwikkeltijd (in jaar) per natuurbeheertype en compensatieopgave in m2.

Natuurbeheertype

Ontwikkeltijd (in jaren)

Aangetast areaal (m2)

Compensatie opgave (m2)

N03.01 Beek en bron

5-25

4

6

N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland

5-25

1.607

2.137

Compensatie oppervlakteverlies GNN (N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland)

5-25

194

194

Droge graslanden (GO)

5-25

19

100

In Figuur 6.2 is de locatie van de compensatie weergegeven. Hierin is de benodigde compensatie opgenomen. Voor het natuurbeheertype N03.01 Beek en bron wordt de huidige watergang met minimaal één meter verbreed over een lengte van circa 6 meter. Dit wordt gerealiseerd doorlangs de noordwestzijde van het compensatiegebied een natuurvriendelijke oever aan te leggen. Op het grasland met lage natuurwaarden wordt het natuurbeheertype N12.02 Kruidenen faunarijk grasland gecreëerd.

Figuur 6.2 Locatie het compensatiegebied voor het GNN en GO (zie ook bijlage 2).

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

30/40

6.4

Inrichtingsplan

Het onderstaande inrichtingsplan is opgesteld door het Geldersch Landschap & Kasteelen (GLK).

6.4.1

Afweging

Gezien de ligging en het historisch gebruik van het compensatieperceel streeft GLK naar ontwikkeling van een extensief grasland. Hiermee wordt aansluiting gezocht tegen het bestaande Gelders Natuurnetwerk (GNN). We kiezen voor het natuurtype Kruiden- en Faunarijke grasland (N12.02) en een klein deel voor de verbetering ten behoeve van Beek en Bron (N03.01) naast bestaande watergangen. De omstandigheden van de bodem (Kalkhoudende ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei) zijn geschikt om dit type te realiseren. In de beheervisie van Biljoen heeft GLK bepaald dat de doelstelling van dit terrein ‘cultuurhistorie’ is. Het gebruik van de percelen als kruiden- en faunarijk grasland grijpt terug op het historisch gebruik en waarborgt de openheid van het terrein vanuit dorp en landgoedbebouwing richting IJssel en vertolkt daardoor de doelstelling van GLK. In het landschapsplan zijn aan de noordzijde van het spoor enkele solitaire bomen voorzien. Het aanbrengen van meer solitaire bomen is vanuit cultuurhistorisch oogpunt niet wenselijk. Dit is mede op advies van het Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de commissie ruimte van gemeente Rheden. Door het herstellen van de meidoornhaag, zoals in het landschapsplan3 aangegeven is, wordt de aanwezige meidoornhaag en daarmee de ecologische samenhang versterkt.

Het ontwikkelen van bos langs het hekwerk langs het spoor is vanuit veiligheidsoogpunt en regelgeving niet wenselijk danwel mogelijk. Eén aangesloten verbinding creëren is niet mogelijk door de doorsnijding van het spoor. Omzetting van agrarisch grasland met natuur en landschapswaarden naar een natuurgrasland past in de versterking van de ecologische verbinding tussen Veluwe en IJssel. Op het landgoed Biljoen is deze verbinding het meest optimaal ter hoogte van kasteel en parkbossen. Door voorgestelde inrichting is het beheer niet langer gericht op agrarische productie, maar wordt vanaf nu gericht op natuurwaarden, waardoor de verbinding robuuster wordt.

6.4.2

Gewenste inrichting

Primair zal de in te richten perceel voor compensatie uitdrukkelijk begrenst dienen te worden. Hiertoe zal in het veld een duidelijke afscheiding moeten worden aangebracht tussen het landbouwperceel en het natuurperceel. Dit kan door plaatsen van paaltjes en/of een draadafscheiding. GLK wil nadrukkelijk de openheid van dit historisch weidse uiterwaardcomplex behouden, door geen hoge scheidingen tussen de percelen te plaatsen. De huidige situatie als landbouwperceel laat zich het best beschrijven als een bemest productiegrasland op een rivierkleibodem. Om te komen tot een kruiden- en faunarijk grasland is een actief verschralingsbeheer aan de orde teneinde de productiviteit te verminderen. 3

Sweco, 2023. Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg boerderij Elzenhof. Prj.nr. 51000455. Eindhoven, 19 september 2023. Sweco Nederland B.V.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

31/40

Daardoor zal de homogene grasmat geleidelijk opener worden en ruimte bieden aan een scala aan grassoorten en graslandkruiden. De voorgestelde inrichting komt niet alleen ten goede aan flora, maar ook aan insecten, zoogdieren en vogels die hier, direct of indirect, van afhankelijk zijn. De aanwezige meidoornhaag wordt versterkt tussen de bestaande poort van het landgoed Biljoen en het hekwerk van het spoor. Door het herstellen van de meidoornhaag wordt de ecologische samenhang versterkt omdat de ondergroei tussen het bos en het spoor met elkaar met houtigen wordt hersteld dan wel versterkt. Het doortrekken van de haag of een andere vorm met houtigen tot aan de weg Biljoen is eveneens vanuit cultuurhistorisch oogpunt en openheid niet wenselijk en is het niet opgenomen in het plan. Aan de noordzijde van het spoor is het aanbrengen van houtigen, gezien de korte afstand van maximaal enkele meters tot het bos aan de noordzijde, te klein om een daadwerkelijke invloed te hebben op de ecologische samenhang en wordt om die reden ook niet opgenomen in het compensatie- en/of landschapsplan. Om Beek en Bron (N03.01) op het compensatieperceel tot z’n recht te laten komen, wordt langs de watergangen een taludverflauwing toegepast. De sloot noordwest en zuidwest langs het perceel betreft de oude loop van de Beekhuizense Beek (sprengenbeek) richting IJssel.

Dit is thans niet langer de hoofdwatergang, maar voert nog steeds beekwater. De hierbij vrijkomende grond wordt lokaal verwerkt op de nabijgelegen landbouwgrond en/of ter verhoging van sloot-/greppelbodems. Verbreding van de oevers en weghouden van inspoelen van meststoffen zal hier bijdragen aan een verhoging van de natuurkwaliteit van de watergang.

6.4.3

Gewenst beheer

GLK wil het beheer samen met en door agrariërs laten uitvoeren. Hierbij staat het agrarisch medegebruik volledig in dienst van de natuurwaarden. Het beheer zal bestaan uit de nog vrij hoge productie (tijdelijk) te maaien en het maaisel af te voeren. Als de productie naar gewenst niveau is teruggebracht kan eveneens worden na-beweid. De eerste jaren zullen meerdere snedes per jaar kunnen worden gemaaid, zodra het perceel zo ver is verschraald dat er maar één snede per jaar meer afkomt, kan worden overgestapt op beweiding als beheermaatregel. Bemesting blijft achterwege. Zolang een maaibeheer wordt toegepast mag nimmer de gehele oppervlakte in één werkgang worden gemaaid en afgevoerd, maar moet altijd wisselend op het perceel tenminste 10 % van de oppervlakte onbehandeld blijven. Kleinschalige structuurvariatie kan ontstaan door de veedichtheid permanent te verlagen, of door delen permanent of tijdelijk uit te rasteren (bijvoorbeeld slootkanten of randen langs bos of struweel). Het beheer van de bestaande bosranden wordt door GLK zelf uitgevoerd. De sloot zal niet jaarlijks worden geschoond, maar afhankelijk van de mate van verruiging of verbossing.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

32/40

6.4.4

Stappenplan

Zodra instemming van de bevoegde gezagen is verkregen, volgen de volgende stappen: •

Aanmelden van het compensatieperceel ten behoeve van het GNN bij de provincie en laten opvoeren hiervan in het natuurbeheerplan.

•

Communicatie van de ontwikkelingen naar de omgeving. In individueel contact met de buren en betrokkenen de voorgestane inrichting en wijziging van beheer toelichten.

•

Huidige pachtsituatie aanpassen naar een nieuwe situatie van natuurpacht onder strikte voorwaarden.

•

Aanvraag indienen voor Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL) bij de provincie.

•

Geldersch Landschap & Kasteelen is een professioneel natuurbeheerder. Hiertoe heeft GLK het Certificaat Natuurbeheer SNL en hiervoor vindt er periodiek een onafhankelijke audit plaats bij de organisatie of voldaan wordt aan de eisen van SNL en de beschreven beheerpraktijk in het Kwaliteitshandboek Natuurbeheer SNL van Geldersch Landschap & Kasteelen.

•

In het veld de oevers langs de sloot verflauwen naar een natuurvriendelijke oever.

•

Vrijkomende grond op het landgoed verwerken.

•

Ontwikkelingen in het natuurbeheer monitoren en volgen en indien nodig bijsturen.

6.5

Versterking Park- en Stinzenbos

Het landschap rondom Biljoen kent van oudsher een agrarisch gebruik met erven, weiden en akkers. In de 19e eeuw werd het landschap ingericht in aansluiting op het kasteel. De vorm van een open ruimte werd bepaald door aanwezige bospercelen en de loop van de Beekhuizense Beek. Vanuit kasteel Biljoen gezien begeleiden de bosranden een weids vergezicht dat ontstond en dat werd aangekleed met enkele solitaire bomen. Het inpassingsplan (Sweco, 2023) omvat vier maatregelen voor de landschappelijke compensatie voor de niet verharde weg gelegen tussen De Biljoen en het agrarische erf aan de Zutphensestraatweg 5. Deze maatregelen versterken ook het Park- en Stinzenbos (Figuur 6.3): 1. De aansluiting van de weg op de Biljoen. 2. Het ‘herstructureren’ van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje ter compensatie van de aanleg van de weg. 3. Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje ter compensatie van de aanleg van de weg. 4. Het afsluiten van het Blauwe Laantje ten noorden van de Zutphensestraatweg voor gemotoriseerd verkeer.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

33/40

Figuur 6.3 Landgoed Biljoen met omliggend landschap en de vier maatregelen uit het inpassingsplan.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

34/40

De tijdelijke weg naar Boerderij De Elzenhof sluit in zijn huidige vorm niet goed aan op de weg Biljoen. De nieuwe weg met aansluiting op de Biljoen doorbreekt deze lijnvormige structuur. Daarnaast loopt de bosrand van het aangrenzende beukenbos niet meer door tot aan de tijdelijke weg. Om de lijnvormige structuur in stand te houden en de nieuwe aansluiting duurzaam- en veilig in te richten worden verschillende maatregelen genomen (Figuur 6.4). De aansluiting van de weg op Biljoen: 1. 2. 3. 4.

Klinkerverharding aanbrengen. Herstellen en versterken meidoornhaag. Herstellen bosrand. Tijdelijk plaatsen palen met draad.

Figuur 6.4 Inpassingsmaatregelen aansluiting van de weg op Biljoen.

Op het landgoed Biljoen zijn een aantal historische laanstructuren aanwezig. Aan het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje is dit laanbeeld minder sterk aanwezig. Een van de compensatiemaatregelen is herstel van dit laanbeeld. Er worden nieuwe bomen aangeplant om de laan te herstellen (Figuur 6.5). Herstructureren van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje: 1. 2. 3. 4.

Nieuwe bomen aanplanten in laanstructuur. Pad herstellen. Hekwerk en poorten rondom weiden vervangen. Voorjaarsbloeiers aanplanten.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

35/40

Figuur 6.5 Herstructureren van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje.

De ruimtelijke connectie van het parklandschap kan worden vergroot door enkele solitaire bomen aan te brengen in de akker tussen het spoor en de Zutphensestraatweg. Om zicht op het transformatiehuisje te beperken worden de bomen in het gezichtsveld van de kruisingen Biljoen - Zutphensestraatweg en Blauwe Laantje - Zutphensestraatweg geplaatst (Figuur 6.6). Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje: 1. Solitaire bomen aanplanten.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

36/40

Figuur 6.6 Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

37/40

Referenties Bronnen Sweco (2023) Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg boerderij Elzenhof. Sweco Nederland B.V., Eindhoven, 19 september 2023. Sweco, (2017) Alternatievenstudie Blauwe Laantje. Referentienummer SWNL0201176. Sweco Nederland B.V. De Bilt. Gebruikte websites Omgevingsverordening Gelderland: https://gldanders.planoview.nl/planoview/NL.IMRO.9925.PVOmgverordeningvst1?s=SAAXIYAKQgF7vzJFhERCBAN4P4P_______wP38wJiAMdOCzhy3qgp M4ZOGbcCBA Kernkwaliteiten Gelders Natuurnetwerk en Groene Ontwikkelingszone: https://gldanders.planoview.nl/planoview/proxy/NL.IMRO.9925.PVOmgverorden ingGC-gc11/doc/b_NL.IMRO.9925.PVOmgverordeningGC-gc11_733.pdf Atlas kernkwaliteiten: https://gelderland.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ec1ecdb f259c42f7ba498e7a589b3aee Natuurbeheerplan Gelderland kaart: https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=d8fc9 42b0c7646ff8900c26f05effef9 Ontwikkeltijd natuurbeheertype: https://gldanders.planoview.nl/planoview/proxy/NL.IMRO.9925.PVOmgverorden ingGC-gc11/doc/b_NL.IMRO.9925.PVOmgverordeningGC-gc11_731.pdf Gelijkwaardige natuurbeheertypen: https://gldanders.planoview.nl/planoview/proxy/NL.IMRO.9925.PVOmgverorden ingGC-gc11/doc/b_NL.IMRO.9925.PVOmgverordeningGC-gc11_730.pdf Berekening versterking Groene ontwikkelingszone:

https://www.gelderland.nl/themas/natuur/natuurwetten-en-regels/regels-groeneontwikkelingszone BIJ12 Natuurbeheertypen: https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/index-natuur-enlandschap/natuurtypen/

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

38/40

Bijlage 1 Samenvatting versterkingsopgave GO

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

Verliesfactor

Verliesfactor 1

Categorie Punten per eenheid Oppervlakte (ha) Punten Totalen Totale oppervlakte (ha) Verliespunten

Droge natuurgraslanden 1000 0,0019 2 0,0019 2

Impactfactor

Impactfactor 1

Categorie Basispunten per eenheid Aantal eenheden Toeslagfactoren Is er sprake van een nieuwe functie op deze locatie? Is er sprake van open landschap? Voor zover het gebied BUITEN open landschap ligt; Is er sprake van aardkundige waarden? Is er sprake van een Ecologische verbindingszone (EVZ)? Impactpunten Basis Incl. toeslagen Totalen Totale oppervlakte (ha), excl. windturbines Impactpunten

Wegen < 80 km/uur 2000 0,0019 Ja Nee Nee Nee 4 8 0,0019 8

Versterkingsmaatregelen

Versterkingsmaatregel 1 Categorie Basispunten per eenheid Oppervlakte Kortings- en toeslagfactor Is er sprake van een tijdelijke maatregel?

Droge natuurgraslanden 1000 0,01 Nee

Draagt de maatregel bij aan een EVZ? Versterkingspunten Basis Incl. kortings- en toeslagfactor Totalen Totale oppervlakte (ha) excl. speciale elementen Versterkingspunten

Nee 10 10 0,0100 10

Balans versterkingsopgave en versterkingsmaatregelen

Verliesfactor Totaal verliespunten Totale oppervlakte Hectare m² Impactfactor Totaal impactpunten Totale oppervlakte excl. windturbines Hectare m² Versterkingsopgave Totaal punten Versterkingsmaatregelen Totaal versterkingspunten Totale oppervlakte excl. speciale elementen Hectare m² Balans Balans = versterkingsmaatregelen versterkingsopgave =

2,00 0,00 0 8,00 0,00 0 10 10,00 0,01 100 0

Bijlage 2 Bestemmingsplan Landelijk Gebied, locatie langs de spoorlijn tussen Biljoen en Zutphensestraatweg 5b [kaart]

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

LEGENDA Plangebied WR-A3

Buitengebied Westerveld 2018

Enkelbestemmingen N

Natuur

V

Verkeer

Dubbelbestemmingen WR-A1

Waarde - Archeologie 1

WR-A2

Waarde - Archeologie 2

WR-A3

Waarde - Archeologie 3

Verklaringen ondergrond

V

WR-A3

V

WR-A2

WR-A1

WR-A2

WR-A2

WR-A1

WR-A1

N WR-A3

WR-A2

in samenwerking met

WR-A1 project:

Bestemmingsplan Landelijk Gebied, locatie langs de spoorlijn tussen Biljoen en Zutphensestraatweg 5b

Gemeente Rheden projectnummer:

onderdeel

N WR-A3

verbeelding

23SWECO004 identificatienummer:

status

ontwerp

NL.IMRO.0275.BLR-ON01 bladnummer: van 1

opdrachtgever:

1

Prorail SCHAAL

:

1 : 1 000

FORMAAT :

A2

datum

:

16 augustus 2023

bestandsnaam : 23SWECO004-003

Ruimteloket, data in kaart | Linker Rottekade 292 | 3034 CV Rotterdam | 085 016 38 74 | | info@ruimteloket.nl | www.ruimteloket.nl | |

Landschappelijke inpassing

ontsluitingsweg boerderij de Elzenhof

Sweco Nederland B.V.

Handelregister 30129769

Project Blauwe Laantje Rheden Onderwerp Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg boerderij Elzenhof Projectnummer 51000455-001 Klant ProRail Datum 19 september 2023 Status Definitief Versie 01 Formaat A3 liggend Auteur en ontwerper Gecontroleerd door Vrijgegeven door

Bram van Mil Margriet Snaaijer Pim Verhoef

Inhoud 1. 1.1 1.2 1.3

Inleiding Aanleiding Doel  Leeswijzer 

4 4 4 4

2.

Analyse plangebied en omgeving

5

3. 3.1 3.2 3.3 3.4

Landschappelijke inpassingsmaatregelen De aansluiting van de weg op Biljoen Herstructureren van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje Afsluiten van het Blauwe Laantje ten noorden van de Zutphensestraatweg voor gemotoriseerd verkeer

6 6 8 10 12

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Op het spoortracé Arnhem - Zutphen werkt ProRail aan het project Verbetermaatregelen Overwegen Rheden. In dit project worden, omwille van de veiligheid en een betere doorstroming van het spoortracé, de onbewaakte spoorwegovergangen verwijderd. Zo ook de onbewaakte spoorwegovergang ter hoogte van het agrarisch bedrijf aan de Zutphensestraatweg 5 te Velp. Dit agrarische bedrijf maakt van oudsher onderdeel uit van het landgoed Biljoen. Dit landgoed heeft de status van een beschermd rijksmonument. Het bestemmingsverkeer voor het agrarische bedrijf maakte i.v.m. risico’s voor de veiligheid al geen gebruik meer van de onbewaakte en onbeveiligde overgang. Ten behoeve van de bedrijfsvoering van het agrarisch bedrijf is daarom al eerder een andere ontsluiting aangelegd. De studie van Sweco (Alternatievenstudie Blauwe Laantje, 12-09-2017) heeft verschillende varianten voor een ontsluiting onderzocht. De variant gelegen parallel aan het spoor, die aansluit op de Biljoen, is als beste optie geadviseerd. Een belangrijk afweginscriterium is dat de weg zo min mogelijk afbreuk doet aan het beschermde status van het rijksmonument. Middels een tijdelijke vergunning is deze variant door ProRail aangelegd om zo de bereikbaarheid van het agrarisch bedrijf te borgen. De spoorwegovergang is reeds afgesloten met hekwerken en deze worden in de toekomst verwijderd.

Omdat de spoorwegovergang nu definitief gesloten wordt is het belangrijk om de nieuwe aansluiting definitief te gaan borgen. De tijdelijke bestemming wordt omgezet in een definitieve bestemming. Hiervoor wordt door Sweco een bestemmingsplan opgesteld.

1.2 Doel Omdat de nieuwe weg afbreuk doet aan het monument is dit inpassingsplan opgesteld. Het inpassingplan laat de landschappelijke inpassing van de weg en de landschappelijke compensatie zien van de weg en ‘verloren’ grond voor het landgoed Biljoen. Het doel is om de concrete maatregelen hiervoor in beeld te brengen zodat deze geborgd worden in het bestemmingsplan en tot uitvoer worden gebracht. Het inpassingsplan omvat vier maatregelen voor de landschappelijke compensatie voor de niet verharde weg gelegen tussen De Biljoen en het agrarische erf aan de Zutphensestraatweg 5: 1. de aansluiting van de weg op De Biljoen, 2. het ‘herstructureren’ van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje ter compensatie van de aanleg van de weg. 3. Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje ter compensatie van de aanleg van de weg. 4. Het afsluiten van het Blauwe Laantje ten noorden van de Zutphensestraatweg voor gemotoriseerd verkeer.

4

3

In afbeelding 1.1 is een luchtfoto weergegeven met landgoed Biljoen en de locaties van de verschillende maatregelen. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een beknopte analyse geschetst van het plangebied met omgeving. Hierna volgen in hoofdstuk 3 de vier maatregelen. Per maatregel wordt eerst de huidige situatie omschreven met gewenste aanpak. Daarna volgt een plankaart op schaal met bijbehorende inpassingsmaatregelen.

2

1

In opdracht van ProRail, in samenspraak met de gemeente Rheden en Geldersch Landschap & Kasteelen, is Sweco tevens verzocht om voor dit bestemmingsplan een beknopt inpassingsplan op te stellen.

1.1 Landgoed Biljoen met omliggend landschap Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

4 (13)

2. Analyse plangebied en omgeving Landgoed Biljoen ligt aan de rand van Velp. Dit landgoed ligt op de overgang van de hoger gelegen zandgronden van de Veluwe naar de IJssel met riviergronden. Hier gebeurt landschappelijk gezien veel op een relatief korte afstand (zie afbeelding 2.1). Bovenop de stuwwallen van de Veluwe liggen de bossen en heidevelden en tussen de stuwallen en de spoorbaan liggen de lager gelegen flanken met oude akkers. Ten zuiden van de flanken liggen beekeerdgronden met ijzerrijk kwelwater uit de Veluwe. De nog lager gelegen delen bestaan uit de uiterwaarden van de IJssel met rivierklei.

we

cé gtra

or Spo

he

Arn

boerderij Elzenhof

Biljoen

hen

utp

Z m-

Rheden

Velp

we

au tje

an

La

Arnhem

Het parklandschap van Biljoen met open en gesloten delen is een van de grote visuele kwaliteiten van het landgoed. Daarbij is de variatie aan verschillende landschappen een kwaliteit die kansen biedt voor bijzondere natuur.

eg

en

ljo

Bi

Geldersch Landschap & Kasteelen is eigenaar van landgoed Biljoen en bijbehorende gronden. Boerderij Elzenhof, gelegen aan de Zutphensestraatweg 5 hoort hier ook bij en heeft melkvee als bedrijfsvoering. De boerderij was ontsloten via de onbewaakte spoorwegovergang ter hoogte van het Blauwe Laantje (zie afbeelding 2.3 en 2.4). De overgang kruiste de spoorlijn Arnhem - Zutphen. Na de sluiting is een tijdelijke noodweg aangelegd en deze loopt vanaf de boerderij parallel aan het spoor richting de weg Biljoen (zie afbeelding 2.5 en 2.6). Omdat de vergunning voor de tijdelijke weg verloopt is een alternatievenstudie voor een permanente toegangsweg uitgevoerd door Sweco. Hieruit blijkt dat de noodweg in huidige vorm het meest gunstige alternatief is. Met de aanleg van de permanente weg worden een aantal landschappelijke inpassingsmaatregelen genomen.

Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

2.2 Natuurbeheerplan

IJssel

Bl

Het landschap van Biljoen ligt grotendeels op de beekeerdgronden. Het kwelwater uit de Veluwe is van belang voor zeldzame dieren en planten die op Biljoen voorkomen. Het landgoed kenmerkt zich door het kasteel met waterpartijen, bossen en laanstructuren. Het landgoed met bijbehorende gronden staat opgenomen in het natuurbeheerplan van de provincie Gelderland (zie afbeelding 2.2). Hierin zijn de bossen van Biljoen aangemerkt als park- en stinzenbos en worden lanen, houtwallen en houtsingels genoemd. De weiden en/of akkers zijn aangemerkt als kruiden- en faunarijk.

Veluwe

2.4 Afgesloten spoorwegovergang

w ood

en

jk eli

d

Tij

boerderij Elzenhof

2.1 Landgoed Biljoen met omliggend landschap

2.3 Boerderij Elzenhof met het Blauwe Laantje

2.5 Tijdelijke noodweg vanaf Blauwe Laantje

2.6 Ligging plangebied tijdelijke noodweg

5 (13)

3. Landschappelijke inpassingsmaatregelen 3.1 De aansluiting van de weg op Biljoen De tijdelijke weg naar Boerderij Elzenhof sluit in zijn huidige vorm niet goed aan op de weg Biljoen. In afbeelding 3.1 is een luchtfoto van de huidige situatie weergegeven.

eg

w gs

an

De Biljoen is een lijnvormige hoofdstructuur welke is aangezet met een dubbele beukenlaan (zie afbeelding 3.2). Achter de laan staan een toeganspoort en restanten van een meidoornhaag (zie afbeelding 3.3). Net als de beukenlaan benadrukt deze haag met toegangspoort de lijnvormige structuur. De poort is tevens de toegang tot het achterliggende beukenbos.

e

w ieu

g toe

N

De nieuwe weg met aansluiting op de Biljoen doorbreekt deze lijnvormige structuur. De weg bestaat uit halfverharding (puin) en is niet bestand tegen het in- en uitdraaien van zwaar (landbouw)verkeer (zie afbeelding 3.4). Daarnaast loopt de bosschage van het aangrenzende beukenbos niet meer door tot aan het spoor. Hierdoor wordt geparkeerd in de bosschage en kan deze zich niet herstellen (zie afbeelding 3.5).

n

joe

Bil

Om de lijnvormige structuur in stand te houden en de nieuwe aansluiting duurzaamen veilig in te richten worden verschillende maatregelen genomen. De lijnvormige structuur van Biljoen moet de hoofdroute blijven en de nieuwe toegangsweg moet hier ondergeschikt aan zijn. Dit betekent iets voor de aard, vorm en grootte van de nieuwe wegaansluiting en groene inpassing. De aansluiting krijgt een nieuwe inrichting en de meidoornhaag en bosschage worden hersteld.

3.1 Luchtfoto van huidige situatie

3.2 Dubbele beukenlaan Biljoen Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

3.3 Toeganspoort met restanten meidoornhaag

3.4 Huidige aansluiting niet bestand tegen draaiend verkeer

3.5 Parkeren in bosschage is niet wenselijk 6 (13)

De aansluiting van de weg op Biljoen Inpassingsmaatregelen: 1. Klinkerverharding aanbrengen De nieuwe aansluiting bestaat uit een klinkerverharding en wordt duurzaam- en veilig ingericht. De verharding loopt door tot de meidoornhaag zodat deze lijn wordt geaccentueerd. De uitvoering van de verharding is een gebakken klinker in bruine kleur zonder afwijking (zie afbeelding 3.6). Dit materiaal is passend in de omgeving en ondergeschikt aan de asfaltweg van Biljoen.

Reeds aangelegde puinverharding

2. Herstellen en versterken meidoornhaag De meidoornhaag wordt hersteld door het aanplanten van nieuw haagplantsoen. Verder wordt de haag gesnoeid en worden ongewenste soorten verwijderd. Dit accentueert de lijnvormige structuur en toegang tot het achterliggende beukenbos. • Eenstijlige meidoorn - Crataegus monogyna 3. Herstellen bosschage De bosschage krijgt een nieuwe aanplant met struikvormers die in het beukenbos voorkomen. Met de nieuwe struiken wordt de bosschage herstelt en loopt deze weer door tot aan het spoor. Hiermee wordt tevens voorkomen dat in de bosschage wordt geparkeerd. • Gewone vlier - Sambucus nigra (Sa ni) • Aalbes - Ribes rubrum (Ri ru)

Sa ni

Sa ni Sa ni

Sa ni

Herstellen en versterken meidoornhaag

De grond onder de struiken wordt geëgaliseerd. Hier worden geen nieuwe kruidenmengsels ingezaaid maar uitgegaan van spontaan opkomende vegetatie. 4. Tijdelijk plaatsen palen met draad Er worden tijdelijk palen met draad geplaatst tot de nieuw aangeplante struiken een volwaardige groei hebben bereikt. Hiermee krijgt de bosschage de kans zich te herstellen. Zie afbeelding 3.7.

Tijdelijk plaatsen palen met draad

Sa ni

Ri ru

4.00

Sa ni

R6

Klinkerverharding aanbrengen

Ri ru

Sa ni

Ri ru

Sa ni Ri ru

Ri ru

Sa ni

Ri ru

Sa ni

Ri ru

Herstellen en versterken meidoornhaag

Bestaande poort

Schaal ontwerp: 3.6 klinkerverharding

1:200

3.7 palen met draad

Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

7 (13)

3.2 Herstructureren van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje Op het landgoed Biljoen is een aantal historische laanstructuren aanwezig. Deze bestaan veelal uit eikenbomen en een halfverhard pad met begroeide middenberm (karrespoor). Dit beeld is voor het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje duidelijk minder sterk aanwezig. Eikenbomen die deel uitmaakten van de laan zijn uitgevallen of verdwenen in de bosschages van het landgoed (zie afbeelding 3.9). Daarbij is het pad onder de laan niet zichtbaar en is onduidelijk waar deze ligt (zie afbeelding 3.10). In afbeelding 3.8 is een luchtfoto van de huidige situatie weergegeven.

Vanuit landschap en cultuurhistorisch perspectief is het wenselijk te zorgen voor behoud van het laanbeeld over de gehele lengte van het Blauwe Laantje. Een van de compensatiemaatregelen is herstel van dit laanbeeld. Er worden nieuwe bomen aangeplant om de laan te herstellen. Het onderliggende pad wordt rechtgetrokken en aangelegd met een halfverharding, hiermee wordt het beeld van een karrespoor nagestreefd (zie afbeelding 3.12). Ook worden de poorten met hekwerk aan de gesloten spoorwegovergang verwijderd. Dit versterkt het doorgaande beeld en de oude toegangspoort komt beter tot zijn recht.

tje an La

Bestaande poort

we au Bl

Een van de oude toegangspoorten tot landgoed Biljoen staat aan het begin van dit deel van het Blauwe Laantje. Deze staat nog in lijn met de oorspronkelijke laanstructuur. Tegenover de toegangspoort staan de poorten met hekwerk van de gesloten spoorwegovergang. Deze vormen een visuele barriere in het doorgaande beeld van de laan (zie afbeelding 3.11). Het is wenselijk dat de poorten met hekwerk worden verwijderd zodat het doorgaande beeld wordt versterkt. Hierdoor komt ook de oude toegangspoort weer beter tot zijn recht. Ter vervanging kan de bestaande afscherming langs de spoorweg worden doorgezet.

3.8 Luchtfoto Blauwe Laantje

3.9 Laanbeeld niet aanwezig Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

3.10 Onduidelijk waar pad ligt

3.11 Poort met hekwerk belemmerd doorgaand beeld

3.12 Gewenst eindbeeld 8 (13)

Herstructureren van het zuidelijk deel van het Blauwe Laantje Inpassingsmaatregelen: 1. Nieuwe bomen aanplanten in laanstructuur In de laanstructuur zijn eikenbomen uitgevallen waardoor het laanbeeld niet sterk aanwezig is. Daarom worden op een aantal plekken nieuwe bomen teruggeplaatst.

Bestaande oude toegangspoort

Nieuwe bomen

Hiervoor wordt zomereik aangeplant. Deze past binnen het cultuurhistorische beeld van het Blauwe Laantje en zorgt voor een eenduidig beeld van de laan. • Zomereik - Quercus robur 2. Pad herstellen Het pad wordt rechtgetrokken en in lijn gebracht met de zichtas van het Blauwe Laantje, hierdoor sluit het pad aan op de oude toegangspoort. Een halfverharding van 3 meter komt overeen met andere paden van het landgoed (zie afbeelding 3.13). Het gewenste eindbeeld is een karrespoor met een natuurlijk ontstane middenberm. Zie afbeelding 3.15.

Bestaande boom uit inmeting

Nieuwe bomen

3. Voorjaarsbloeiers aanplanten Langs het karrespoor worden pleksgewijs voorjaarsbloeiers aangeplant. De toe te passen soort is de bosanemoon, die ook op meer plekken op het landgoed voorkomt. Zie afbeelding 3.14.

Nieuwe bomen

3.00

Schaal ontwerp: 3.13 Materialisering

3.14 Bosanemoon

Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

1:500

3.15 Gewenst laanbeeld met karrespoor 9 (13)

3.3 Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje De gronden rondom Biljoen hebben van oudsher een agrarisch gebruik en bestaan uit weiden, akkers en erven. In de 19e eeuw werd het landschap ingericht met aansluiting op het kasteel. Bosranden begeleiden een weids vergezicht dat is aangekleed met enkele solitaire bomen zoals ten zuiden van het spoor (zie afbeelding 3.18). Op de cultuurhistorische waardenkaart staan deze gronden aangegeven als beschermde historische buitenplaats (zie afbeelding 3.17). In afbeelding 3.16 is een luchtfoto van de huidige situatie weergegeven.

Gezichtsveld va. kruising Blauwe Laantje Zutphensestraatweg

eL

uw aa

Z

je nt

Transformatorhuisje

Gezichtsveld va. kruising Biljoen Zutphensestraatweg

4 bestaande bomen

n

e ljo Bi

Om de ruimtelijke verbinding van het noordelijk perceel met het parklandschap te herstellen worden enkele solitaire bomen aangeplant. De landschapsstijl wordt zo doorgetrokken. De bomen worden in het gezichtsveld van de kruisingen Biljoen Zutphensestraatweg (zie afbeelding 3.20) en Blauwe Laantje - Zutphensestraatweg (zie afbeelding 3.21) geplaatst. Hiermee kan zicht op het transformatorhuisje worden beperkt. Het aanplanten van de nieuwe bomen is een compensatiemaatregel die geprojecteerd is op de gronden die zijn aangemerkt als ‘beschermde historische buitenplaats’ (cultuurhistorische waardenkaart).

en

h utp

Bla

De aanleg van het spoortracé Arnhem - Zutphen heeft het parklandschap in tweeën gedeeld maar op de luchtfoto is de ruimtelijke connectie nog steeds te zien. Langs de spoorlijn staat een transformatorhuisje die door aangebrachte grafitti een opvallend object in het landschap is (zie afbeelding 3.19).

ra

t ses

eg

atw

3.16 Luchtfoto met omgeving en zichtveld vanaf Zutphensestraatweg

3.17 Uitsnede cultuurhistorische waardenkaart

3.18 Solitaire bomen in parklandschap Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

3.19 Trafo gezien vanaf zuidkant spoor

3.20 Trafo gezien vanaf kruising Biljoen

3.21 Trafo gezien vanaf kruising Blauwe Laantje 10 (13)

Het parklandschap versterken en ‘inpassen’ van het trafohuisje Inpassingsmaatregelen: 1. Solitaire bomen aanplanten Het plaatsen van twee solitaire bomen zorgt voor meer ruimtelijke eenheid tussen de percelen aan de noord- en zuidkant van het spoor. De bomen worden in het gezichtsveld van de kruisingen Biljoen - Zutphensestraatweg en Blauwe Laantje Zutphensestraatweg geplaatst, zodat zicht op het transformaterhuisje wordt beperkt. Aan de zuidkant van het spoor staan drie rode beuken en een witte paardenkastanje. De nieuwe bomen ten noorden van het spoor, bestaan ook uit deze soorten. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van beveerde bomen. • Rode beuk - Fagus sylvatica ‘Atropunicea’

ses

en tph

g

we

at tra

Zu

Nieuwe boom Rode beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’)

Trafo

Nieuwe boom Rode beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’)

Bestaande boom Rode beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’)

Bestaande boom Witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum)

Bestaande boom Rode beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’) Bestaande boom Rode beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’)

Schaal ontwerp: Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

1:1000 11 (13)

3.4 Afsluiten van het Blauwe Laantje ten noorden van de Zutphensestraatweg voor gemotoriseerd verkeer Als landschappelijke compensatie was al langer de wens in beeld tot versterken van het Blauwe laantje. Vanuit landschap en cultuurhistorisch perspectief is het wenselijk te zorgen voor behoud van het laanbeeld over de gehele lengte van het Blauwe Laantje (van Ossendaalselaan tot in het kasteelpark van Biljoen). Ten noorden van de spoorwegovergang werd het Blauwe laantje gebruikt door parkerende bezoekers van Nationaal Park Veluwezoom dat noordelijk grenst aan de gronden behorende bij het landgoed. Dagelijks parkeerden tientallen auto’s tussen de monumentale beukenbomen. Ten behoeve van behoud van deze laanbomen in het noordelijke deel van het Blauwe Laantje is per juli 2020 de parkeermogelijkheid opgeheven, zodat boomwortels van de laanbomen niet beschadigen en grond niet langer wordt verdicht. De structuur van het laantje blijft zo beschermd en wordt zelfs versterkt. In overleg met Natuurmonumenten is besloten om geen nieuwe parkeerplaatsen te faciliteren. De huidige capaciteit van de parkeerplaatsen voor het Nationaal Park is toereikend. Zie afbeelding 3.22.

3.22 Trafo gezien vanaf kruising Blauwe Laantje Landschappelijke inpassing ontsluitingsweg Boerderij Elzenhof

12 (13)

Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur

Inhoudsopgave 1

Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding............................................................................................................ 5 1.2 Beschrijving plangebied ...................................................................................... 5 1.3 Voorgenomen activiteit ........................................................................................ 7 1.4 Vigerend bestemmingsplan ................................................................................. 8 1.5 Gebruikte bronnen ............................................................................................ 10 1.6 Leeswijzer ......................................................................................................... 10

2

Provinciaal natuurbeleid .............................................................................................. 11 2.1 Natuurnetwerk Nederland/Gelders Natuurnetwerk ........................................... 11 2.2 Groene ontwikkelingszone ................................................................................ 12

3

Nee, tenzij toetsing GNN ............................................................................................. 13 3.1 Gronden om de bestemming te wijzigen ........................................................... 13 3.2 Groot openbaar belang ..................................................................................... 13 3.3 Alternatievenafweging ....................................................................................... 14 3.4 Compensatie ..................................................................................................... 14

4

Effectbeoordeling GNN en GO .................................................................................... 15 4.1 Benodigd onderzoek naar te verwachten effecten............................................ 15 4.2 Kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen ........................................................... 15 4.2.1 Beschrijving kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen ................................. 15 4.2.2 Actuele en potentiële natuurwaarden .................................................. 16 4.2.3 Effectbeoordeling Kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen ................. 16 4.3 Samenhang ....................................................................................................... 17 4.4 Oppervlakte ....................................................................................................... 18 4.5 Landschappelijke en cultuurhistorische waarden ............................................. 19 4.5.1 Inleiding ................................................................................................ 19 4.5.2 Landschappelijke kwaliteit ................................................................... 19 4.5.3 Cultuurhistorische waarden ................................................................. 20 4.5.4 Conclusie .............................................................................................

20 4.6 Algehele conclusie ............................................................................................ 21

5

Compensatieopgave.................................................................................................... 22 5.1 Ligging ten opzichte van GNN en GO ............................................................... 22 5.2 Aangewezen natuurbeheertypen ...................................................................... 22 5.3 Aantasting GNN en GO ..................................................................................... 23 5.4 Kwaliteitsbepaling natuurbeheertypen .............................................................. 24 5.4.1 N03.01 Beek en bron ........................................................................... 24 5.4.2 N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland ................................................ 25 5.4.3 N17.03 Park- en stinzenbos ................................................................ 25 5.4.4 Conclusie ............................................................................................. 26 5.5 Compensatieopgave GNN ................................................................................ 26 5.5.1 Toeslag voor compensatie ................................................................... 26 5.5.2 Compensatieopgave ............................................................................ 27 5.6 Versterkingsopgave GO ....................................................................................

27 5.6.1 Toetsingskader .................................................................................... 27 5.6.2 Versterkingsopgave conform rekentabel GO ...................................... 27

6

Compensatie- en versterkingsplan .............................................................................. 29 6.1 Opstellen compensatieplan ............................................................................... 29 6.2 Locatie compensatie ......................................................................................... 29

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie 51000455-001 Nee tenzij toetsing Blauwe Laantje te Velp D1

3/40

6.3 6.4

6.5

Type natuurcompensatie................................................................................... 29 Inrichtingsplan ................................................................................................... 31 6.4.1 Afweging .............................................................................................. 31 6.4.2 Gewenste inrichting ............................................................................. 31 6.4.3 Gewenst beheer .................................................................................. 32 6.4.4 Stappenplan ......................................................................................... 33 Versterking Park- en stinzenbos ....................................................................... 33

Referenties ............................................................................................................................. 38 Bijlage 1 Samenvatting versterkingsopgave GO Bijlage 2 Bestemmingsplan Landelijk Gebied, locatie langs de spoorlijn tussen Biljoen en Zutphensestraatweg 5b [kaart]

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie 51000455-001 Nee tenzij toetsing Blauwe Laantje te Velp D1

4/40

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Aan de rand van het dorp Velp in de gemeente Rheden ligt het Landgoed Biljoen. Onderdeel van het Landgoed is het agrarisch bedrijf (melkvee) op de boerderij Elzenhof aan de Zutphensestraatweg 5. De enige ontsluiting van de boerderij Elzenhof verliep vanaf de provinciale weg (N785) via het ‘Blauwe Laantje’ en kruiste de spoorlijn Arnhem - Zutphen middels een onbeveiligde overweg. De bewoners, bezoekers en leveranciers die van deze overweg gebruik maakten, moesten dagelijks meerdere malen de spoorbaan oversteken. In 2016 is een omgevingsvergunning aangevraagd en verleend voor een tijdelijke ontsluitingsweg (noodweg) ten behoeve van het opheffen van de onbewaakte overgang via het Blauwe Laantje. In 2022 is het proces in gang gezet om de tijdelijke ontsluitingsweg om te zetten naar een permanente ontsluitingsweg. Het plangebied ligt binnen het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene ontwikkelingszone (GO). De weg legt permanent beslag op de Groene ontwikkelingszone en tast mogelijk de kernkwaliteiten aan. Omdat het plangebied binnen het GNN en de GO ligt is het noodzakelijk om vervolgstappen te nemen in de vorm van een nee- tenzij toetsing. In dit rapport wordt deze toetsing uitgewerkt en wordt bepaald welke compensatie en/of mitigatie nodig is om schade aan GNN of GO te voorkomen danwel te herstellen. Hiertoe is ook een compensatieplan opgesteld.

1.2

Beschrijving plangebied

Het plangebied ligt aan de noordkant van Landgoed Biljoen en grenst aan de spoorweg Rheden - Velp. Hier ligt een (tijdelijke) halfverharde ontsluitingsweg die de weg Biljoen met de boerderij aan de Zutphensestraatweg verbindt, zie Figuur 1.1. Het landschap rond het plangebied kenmerkt zich door het Landgoed Biljoen met waterpartijen, bossen en landerijen. Door het gebied stroomt een beek/watergang. Het omliggende bosgebied bestaat voornamelijk uit beuk, eik en hulst en rododendron als onderbegroeiing. Langs de onverharde weg zijn aan de zuidzijde solitaire rode beuken aanwezig met daaromheen schraal grasland. De bebouwing op het Landgoed bestaat uit een groot kasteel (daterend uit 1530), stallen en een boerderij op het bouwblok van de melkveehouderij. Verlichting is binnen de planlocatie niet aanwezig, met uitzondering van de waarschuwingslichten van de spoorwegovergang. Voor een impressie van de ontsluitingsweg en directe omgeving zie Figuur 1.2.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

5/40

Figuur 1.1 Ligging van het plangebied (de ontsluitingsweg met rood aangegeven).

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

6/40

Figuur 1.2 Impressie van de ontsluitingsweg.

1.3

Voorgenomen activiteit

In 2016 is een omgevingsvergunning aangevraagd en verleend voor een tijdelijke ontsluitingsweg. Hierbij werd de onbewaakte overgang via het Blauwe Laantje opgeheven. In 2022 is het proces in gang gezet om de tijdelijke ontsluitingsweg om te zetten naar een permanente ontsluitingsweg. Er zullen hiertoe geen werkzaamheden worden verricht aan de ontsluitingsweg, er wordt ook geen verlichting geplaatst. De huidige ontsluitingsweg is vervaardigd middels een halfverharding, bestaande uit een puingranulaat. De permanente ontsluitingsweg zal de halfverharding behouden.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

7/40

1.4

Vigerend bestemmingsplan

Hieronder volgt een beschrijving van het huidige planologische regime ter plaatse van de gewenste permanente ontsluitingsweg. Bestemmingsplan Landelijk gebied, onherroepelijk (26-08-2010) Het plangebied ligt in het geldende bestemmingsplan ‘Landelijk gebied’ inclusief de 1e herziening, en gelegen op gronden met als bestemmingen: 1. 2. 3. 4.

Agrarisch gebied met Landschaps- en natuurwaarde (artikel 2.1) (A). Buitenplaats (artikel 2.6) (B). Water (artikel 2.10) (WA). Zone transportleiding (artikel 2.13) .

In Figuur 1.3 worden de bestemmingen rond het plangebied weergegeven.

Figuur 1.3 Uitsnede plankaart bestemmingsplan Landelijk Gebied (onherroepelijk 26-08-2010). De rode lijn geeft de ligging van de ontsluitingsweg aan.

Op de cultuurhistorische waardenkaart (Figuur 1.4) behorende bij het bestemmingsplan Landelijk gebied is het plangebied in zijn geheel ook aangewezen als cultuurhistorisch waardevol gebied.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

8/40

Figuur 1.4 Uitsnede cultuurhistorische waardenkaart (27-01-2009). De rode lijn geeft de ligging van de ontsluitingsweg aan. Gearceerd gebied is aangewezen als cultuurhistorisch waardevol gebied.

Volgens artikel 2.1 onder A, lid 1 sub h van het bestemmingsplan Landelijk Gebied zijn de op de plankaart aangegeven gronden met Agrarisch gebied met landschappelijke en natuurwaarde mede bestemd voor bestaande gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen. De gewenste permanente ontsluitingsweg is hiermee in strijd, omdat het hier gaat om een ontsluitingsweg die op het moment dat het bestemmingsplan ter visie ging nog niet bestond. In dit geval gaat het om de omzetting van een tijdelijk vergunde noodweg naar een permanente ontsluitingsweg. Binnen de bestemming Buitenplaats zijn de gronden ook bestemd voor erfontsluitingswegen en andere voorzieningen ten behoeve van het verkeer. De permanente ontsluitingsweg past binnen deze bestemming. Binnen de voor Water bestemde gronden zijn bruggen en andere civieltechnische werken toegestaan. Het aanbrengen van een duiker of brug voldoet aan de voorschriften. Volgens artikel 3.3 lid 1 van het bestemmingsplan Landelijk Gebied is het verboden om zonder een vergunning in cultuurhistorisch waardevol gebied en Agrarisch gebied met landschappelijke en natuurwaarden oppervlakteverhardingen aan te brengen ten behoeve van (erf)ontsluitingswegen en voet- en fietspaden.

Door de realisatie van de vergunde tijdelijke noodweg is in dit geval oppervlakte(half)verharding aangebracht binnen het gebied dat is aangewezen als cultuurhistorisch waardevol en met de bestemming Agrarisch gebied met landschappelijke en natuurwaarden. Voor de definitieve ontsluitingsweg blijft deze oppervlakte(half)verharding op dezelfde locatie liggen.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

9/40

1.5

Gebruikte bronnen

Voor het opstellen van dit rapport is één op één gebruik gemaakt van de teksten uit eerder opgestelde rapporten door Eelerwoude. De volgende rapporten zijn hiertoe gebruikt: •

Toetsing Wet natuurbescherming ontsluitingsweg Landgoed Biljoen, Velp. Projectnummer 9298.1, datum 13-02-2020, versie 5. Opgesteld door R. Kroeskop, Eelerwoude.

•

Toetsing Wet natuurbescherming ontsluitingsweg Landgoed Biljoen, Velp. Projectnummer 9298.1, datum 16-02-2022, versie 8. Opgesteld door R. Kroeskop, Eelerwoude.

•

Compensatieplan definitieve ontsluiting boerderij Elzenhof, Landgoed Biljoen. Projectnummer 9298.1, datum 15-01-2020, versie 1. Opgesteld door Eelerwoude.

•

Ontsluitingsweg boerderij Elzenhof, ecologische en ruimtelijke onderbouwing. Projectnummer 201380 (9298.1), datum 08-03-2022, versie 3. Opgesteld door Eelerwoude.

Daarnaast is er op 14 maart 2023 een locatiebezoek gebracht door R. Spijker, ecoloog bij Sweco, om een beeld te krijgen van de huidige situatie.

1.6

Leeswijzer

Voorliggende rapportage is een uitwerking van de inventarisatie en toetsing van mogelijke effecten op de natuurwaarden in de GNN- en GO-gebieden en de daaruit volgende compensatieopgave. In hoofdstuk 2 wordt het provinciaal beleid van de provincie Gelderland beknopt toegelicht. In hoofdstuk 3 is de nee tenzij, toetsing van het GNN uitgewerkt. In hoofdstuk 4 wordt het effect op de kernkwaliteiten, samenhang en oppervlakte beschreven. De compensatieopgave wordt beschreven in hoofdstuk 5. Als laatste wordt in hoofdstuk 6 ingegaan op het compensatie- en versterkingsplan.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

10/40

2

Provinciaal natuurbeleid

Het beleidskader van de overheid dat niet in wetgeving is vastgelegd bestaat uit het beleid ten aanzien van Natuurnetwerk Nederland (NNN). Daarnaast kent de provincie Gelderland beleid ten aanzien van Groene ontwikkelingszone, Ganzenrustgebieden en Weidevogelgebieden.

2.1

Natuurnetwerk Nederland/Gelders Natuurnetwerk

Het Natuurnetwerk Nederland (NNN), in 1990 door het Rijk geïntroduceerd als Ecologische Hoofdstructuur (EHS), is een samenhangend netwerk van bestaande en toekomstige natuurgebieden in Nederland. Naast tal van natuurgebieden omvat het NNN ook vrijwel alle Natura 2000-gebieden. Met uitzondering van de rijkswateren, waar het Rijk bevoegd gezag is (o.a. Waddenzee, Noordzee, IJsselmeer), zijn de provincies bevoegd gezag inzake het NNN. Het Natuurnetwerk Nederland is vastgelegd in de Provinciale structuurvisies en Provinciale verordeningen. De wettelijke bescherming (Wro) van het NNN is geregeld via het bestemmingsplan. In Gelderland worden o.a. de volgende gebieden beschermd door regels in de Omgevingsverordening 2023 (Afdeling 2.6): •

Gelders Natuurnetwerk.

•

Groene ontwikkelingszone.

Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) (art. 2.39 tot en met 2.45) omvat het Gelderse deel van het Natuurnetwerk Nederland (GNN). De afweging voor ingrepen in het GNN gaat volgens het ‘nee, tenzij-principe’, zie Figuur 2-1. Voor zover een bestemmingsplan van toepassing is op het Gelders Natuurnetwerk wordt een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen toegestaan als die geen nadelige gevolgen kan hebben voor de kernkwaliteiten, oppervlakte en samenhang, tenzij er sprake is van een groot openbaar belang en als er geen reële alternatieven zijn en de nadelige gevolgen voor de kernkwaliteiten, oppervlakte of samenhang zoveel mogelijk beperkt en overblijvende effecten gelijkwaardig gecompenseerd worden. In provincie Gelderland is de externe werking van het GNN niet van toepassing.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

11/40

Figuur 2-1 Schema beoordeling GNN. Bron: Omgevingsverordening provincie Gelderland.

2.2

Groene ontwikkelingszone

De Groene ontwikkelingszone (GO) (art. 2.52 tot en met 2.54) is het gebied dat tussen en rondom natuurgebieden ligt. Hierin liggen onder andere de zogenoemde ecologische verbindingszones (EVZ), de verbindende schakels tussen de natuurgebieden. De Groene ontwikkelingszone heeft een dubbeldoelstelling. Er is ruimte voor verdere economische ontwikkeling in combinatie met versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden. Randvoorwaarde is alleen dat de kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen per saldo niet worden aangetast. Bij een ontwikkeling of activiteit in het GO moet de natuurkwaliteit worden versterkt. Dit betekent bijvoorbeeld dat wanneer een initiatiefnemer iets wil bouwen in deze zone, tegelijkertijd de kernkwaliteiten moeten worden versterkt door aanleg van natuur- en landschapselementen.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

12/40

3

Nee, tenzij toetsing GNN

3.1

Gronden om de bestemming te wijzigen

Op grond van artikel 2.40 van de Omgevingsverordening (artikel 1.7 omgevingsverordening per 1-1-2024) van provincie Gelderland is een andere bestemming dan natuur in een bestemmingsplan voor gronden binnen het Gelders Natuurnetwerk alleen mogelijk als: a) Er sprake is van een groot openbaar belang en b) Er voor de realisering daarvan geen reële alternatieven zijn en c) De nadelige gevolgen voor de kernkwaliteiten, oppervlakte of samenhang zoveel mogelijk worden beperkt en de overblijvende effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd.

3.2

Groot openbaar belang

De ontsluitingsweg is nodig in verband met de openbare veiligheid en redenen van economische aard. Boerderij Elzenhof had een ontsluiting via het Blauwe Laantje, waarbij een onbewaakte spoorwegovergang overgestoken moest worden. Dit was de enige manier om van en naar de boerderij te komen. Deze ontsluiting is meer een pad dan een weg en had alleen tot doel de betreffende boerderij te ontsluiten (er waren geen andere bestemmingen voor de weg in de buurt). Dit pad kruist de spoorlijn Arnhem – Zutphen, elke circa 10 tot 15 minuten komt een passagierstrein langs over het dubbelspoor. ’s Nachts rijden er met name goederentreinen over het spoor, waaronder ook treinen met gevaarlijke stoffen als methaan. De overweg lag in een afbuiging waar de treinen 140 km/uur (kunnen) rijden. Door de afbuiging in het spoor is het uitzicht bij de overgang vanaf de kant van de boerderij, zeker naar rechts, beperkt, wat een snelheids- en afstandsinschatting van de aankomende trein, zeker bij slechtere weersomstandigheden, zoals mist, en bij duisternis, moeilijk maakt. Bovendien rijdt het verkeer, komende van de boerderij, parallel aan het spoor wat het uitzicht naar rechts (naar achteren) ook nog beperkt. In het verleden hebben zich dan ook meerdere keren ‘bijna ongevallen’ voorgedaan, waarbij men nog net op tijd stil stond voor een voorbijgaande trein.

De overweg was uitgevoerd als een onbewaakt overpad dat met hekken van de spoorbaan was afgescheiden; een zogenaamde particuliere overweg. De bewoners, bezoekers, en leveranciers die van deze overweg gebruik maakten moesten voor de overweg stoppen, het hek openen, de spoorbaan oversteken en dan de hekken weer sluiten. Onder deze bezoekers waren ook veel schoolkinderen die de boerderij bezochten in het kader van een basisschoolproject. Per keer dat de spoorbaan overgestoken moest worden, vonden telkens diverse oversteekbewegingen plaats, zowel lopende als rijdende. Alle betrokken partijen, waaronder ProRail, Geldersch Landschap en Kasteelen (GLK) en boerderij Elzenhof (met zijn toeleveranciers) wilden dat er een einde zou komen aan deze onveilige en ongewenste situatie. Dit sluit bovendien aan bij het Programma Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO). Het Ministerie heeft ProRail de opdracht gegeven om de 180 publiek toegankelijke NABO’s op het reizigersnet zo snel als mogelijk op te heffen.

Sweco | Ontsluitingsweg Melkveebedrijf De Elzenhof Toetsing aan het provinciaal beleid van de provincie Gelderland ten aanzien van het onderdeel natuur Projectnummer 51000455-001 Datum 14-03-2024

Versie D1

Document referentie NL24-648800269-74619

13/40

De spoorwegovergang bij boerderij Elzenhof valt in de door ProRail genoemde categorie ‘Niet Actief Beveiligde Overweg’ (NABO). Hierover schrijft ProRail dat het de wens is om alle onbewaakte overgangen ofwel op te heffen, ofwel actief te beveiligen. Het afsluiten van de overweg is daarmee van groot openbaar belang in verband met de veiligheid van de bewoners van boerderij Elzenhof, de toeleveranciers, bezoekers en de treinpassagiers. Daarnaast, maar dit hangt samen met het veiligheidsbelang, is er sprake van een economisch belang. Friesland Campina dreigde de melk niet meer op te halen in verband met de onveilige situatie, met financiële consequenties voor het Melkveebedrijf De Elzenhof.