Bijlage VIIa Nota van zienswijzen Samen Energie Opwekken (21.26)

De gehanteerde landelijke afstandsnorm is volgens client achterhaald. Duitsland en Denemarken hanteren onderbouwde en eigentijdse normen. (Afstand tot woonhuizen minstens tienmaal de tiphoogte.) Die normen zouden de aanleg van windturbines aan de Broekdijk volledig onmogelijk maken. De gehanteerde geluidsnormen betreffen een gemiddelde waarde. Bij hardere wind dan gemiddeld neemt de geluidsoverlast onevenredig toe, dag en nacht. Gelet op bovengenoemde toelichting is client van mening dat de gemeente de belangen onzorgvuldig tegen elkaar heeft afgewogen en derhalve geen weloverwogen besluit heeft kunnen nemen. Verzoek

20

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) Cliënt vraagt u de beleidskaders niet vast te stellen. In ieder geval vraagt hij u rekening te houden met deze zienswijze en het plan aan te passen. Met vriendelijke groet,

7.

(d.d.11 april 2021 /zaaknummer 778192)

Geachte Raad, Hierbij ontvangt u van ons onze zienswijze inzake het beleidskader Samen Energie Opwekken. Wij verzoeken U bij de definitieve vaststelling uitdrukkelijk rekening te houden met het gestelde in deze zienswijze. Wij waarderen het dat er bij initiatieven binnen de gemeente een kader wordt geschapen voor de manier waarop de processen dienen te verlopen. Betrokkenheid van bewoners en belanghebbenden is daarbij van groot belang. Met name het bereiken van de betrokkenen en het honoreren van hun inbreng blijkt, ook in onze gemeente, zeer moeizaam te verlopen. Ter verbetering van het beleidskader SEO verzoeken wij U onderstaande punten nog te verwerken voor de definitieve vaststelling. 1. Voer in het SEO in het allereerste begin van het proces een oriëntatiefase in waarbij een burgerpanel wordt ingesteld met een opdracht om best beschikbare plekken te zoeken voorwind en zon. Wii vinden dat de samenwerking, in de regio waarbinnen energie wordt opgewekt, onvoldoende door onze gemeente wordt benut. Onze zorgen die wij ondermeer geuit hebben over de gezondsheidsproblemen en ernstige aantasting van natuur, die te verwachten zijn bij plaatsing van grote windturbines dicht bij woongebieden, worden op gemeentelijk niveau genegeerd.

In de “energieregio” zijn voldoende mogelijkheden aanwezig om windenergie en grootschalige zon-energie op te wekken zonder dat een groot aantal inwoners ernstige overlast ervaart. Mogelijkheden in onze gemeente zijn voorwind zeer beperkt.

In de RES1.0 zijn in onze gemeente twee extra verkenningsgebieden wind opgenomen. Deze gebieden worden nader onderzocht in het traject naar RES 2.0. Ze zijn op dit moment nog onvoldoende uitgewerkt en nog niet lokaal met het bestuur, de gemeenteraad en de omgeving besproken. Bij de opstelling van RES 1.0 zijn de bewoners in de woongebieden nauwelijks bereikt. Van participatie in het RES 1.0, en daarmee de mogelijkheid voor het zoeken naar meer regionale oplossingen is nauwelijks sprake geweest. Nu, ondanks onze grote bezwaren tegen windturbines dicht bij woongebieden, een nader onderzoek wordt aangekondigd doet zich de kans voorde bewoners hier uitdrukkelijk bij te betrekken. Een regionale benadering, zoals de RES voorstaat, kan hierbij worden gehanteerd. Oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer heeft de minister van Economische Zaken geadviseerd burgerpanels in te voeren. Bedoeling is dat geheel in de beginfase van mogelijke ontwikkelingen al een beroep gedaan wordt om mee te denken. Dat kan gaan om het zoeken naar windlocaties op de best beschikbare plekken. 2. Neem duidelijke criteria op voor de beoordeling van processtappen door de gemeente.

21

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO)

In het algemeen blijft onduidelijk hoe de gemeente beoordeelt of iets voldoet aan het Beleidskader SEO. Criteria zijn in het beleidskader niet te vinden. De indruk is dat veel wordt overgelaten aan het gevoel dat de gemeente heeft bij het proces. De verantwoording van bijvoorbeeld een (tussentijds) besluit naarde inwoners ontbreekt. Voorkomen moet worden dat sprake kan zijn van willekeur en daarmee ongelijke behandeling van initiatiefnemers, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor burgers en natuur. 3. Maak de relatie met de omgevingswet en het ruimtelijk beleid van de gemeente zichtbaar in het SEO. Op basis van het voorliggende concept lijkt het erop dat dit een document is met (goede) bedoelingen en wensen van de gemeente en of een handleiding binnen de gemeente hoe om te gaan met vergunningsaanvragen. De relatie met op zijn minst de Omgevingswet en de juridische gemeenteregels is zeer gewenst. Onder andere het Beleidskader Energie en Landschap, Omgevingsvisie Buitengebied, Ro-beleid, bestemmingsplan en uitgangspunten voor een gezonde woonomgeving (o.a. geluidsbelasting) zijn van groot belang voor het richting geven van de processtappen en de uiteindelijke beoordeling door de gemeente. Tot slot verzoeken wij u nogmaals bij het vaststellen van het definitieve beleidskader Samen Energie Opwekken bovenstaande punten te verwerken en op te nemen. Met vriendelijke groet,

8.

(d.d.13 april 2021 /zaaknummer 778192)

Mijn beeld is dat er een te positief financieel beeld geschetst wordt vanuit de projecten. Zonder voldoende kennis te hebben van de financiële risico’s die erbij betrokken zijn en er te veel geleund wordt op expertise van beperkte experts (voor eigen gewin) Rijn en IJssel is bijvoorbeeld een label onder de vlag van Greenchoice, onderdeel van Eneco. Zorg hierbij is dat er een te gunstig investeringsklimaat geschetst wordt richting omwonenden, met eventuele financiële risico’s tot gevolg. Markt en onbalansprijzen zijn op sommige momenten extreem en steeds frequenter negatief (bij momenten van grote duurzame productie) en bijbehorende kosten (betalen voor het mogen produceren van energie) kunnen daarbij hoger zijn dan de daarop geldende subsidies. Advies is vanuit mijn rol om dus niet handen in het vuur te steken door termen als “gegarandeerde inkomsten” te gebruiken in beleidsstukken. Zonder afdoende kennis van zaken in de sector zal een transparante rapportage lastig zijn. M vr gr,

22

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) 9.

(d.d. 11 april 2021 /zaaknummer 778192)

Aan de Gemeenteraad en College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rheden Postbus 9110 6994 ZJ DE STEEG Betreft: zienswijze Beleidskader Energie en Landschap en Beleidskader Samen Energie Opwekken omwonenden Soerense Broek en de Belangenvereniging Spankeren Geachte wethouder Klomberg en raadsleden, Hierbij ontvangt u de zienswijze op de concept stukken Beleidskader Energie en Landschap en het beleidskader Samen Energie Opwekken van de omwonenden Soerense Broek en de Belangenvereniging Spankeren. Het viel niet mee om te reageren op dit technische, ambtelijke stuk dat vol staat met taalfouten en onafgemaakte zinnen. Als eerste willen wij onze teleurstelling uiten over wat er gedurende het gehele proces met onze inbreng is gedaan en vooral ook het feit dat er niet op argumenten is en wordt ingegaan. Op brieven met inhoudelijke opmerkingen onzerzijds moeten wij tot op heden uw reacties nog ontvangen. In de beide beleidskaders vinden wij vrijwel niets terug van de door ons ingebrachte bezwaren. In het Beleidskader Energie en Landschap is met ons belangrijkste bezwaar, de gezondheidsrisico's, zeer marginaal omgegaan. De handreiking stelt dat windturbines geen "onevenredige" impact mogen hebben op de gezondheid en verwezen wordt naar "richtlijnen" opgesteld door de GGD. Wat onevenredig betekent en wie dat bepaalt wordt in het midden gelaten.

U verschuift de verantwoordelijkheid naar de GGD, daar waar u als gemeente Rheden voorzichtigheid zou moeten betrachten met de gezondheid van uw inwoners. Verbazingwekkend vinden wij het, dat juist u als gemeente zoekgebieden aanwijst die door de geringe afstand tot woonkernen voor veel inwoners gezondheidsrisico's met zich mee brengt. De grote twijfels, zowel nationaal als internationaal, en bijvoorbeeld de indrukwekkende inspraak van de ervaringen van de heer Aan de Wiel over het wonen in de buurt van een windturbine kan wat ons betreft niets anders opleveren dan dat u uw aanpak heroverweegt en wijzigt. U start het Beleidskader Energie en Landschap met een analyse over de bijzondere aspecten van de gemeente Rheden. Aspecten die wij herkennen en die een wat ons (en provincie) betreft logische conclusie opleveren dat de mogelijkheden voor grootschalige opwek in de gemeente gering zijn. Maar de gemeente, en dan met name wethouder Klomberg, houdt halsstarrig vast aan de duurzaamheidsdoelstellingen zoals die in het coalitie akkoord zijn benoemd. Logica leert dat allang bekend is dat de doelstellingen (zeker op het gebied van wind) voor de gemeente niet gehaald kunnen worden. Het is de vraag of dat ook moet, want nieuwe inzichten en technieken tonen dat alternatieven zich snel aandienen en landelijk doelstellingen waarschijnlijk wel gehaald kunnen worden.

In de handreiking, maar zeker ook in de communicatie wordt volop voorgesorteerd op mogelijke uitkomsten van het nadere onderzoek over de Wespendief. Dit is vreemd omdat op andere belangrijke onderzoeken (bijvoorbeeld plaatsing windturbines dicht bij woonkernen in strijd met rechten van de mens, windturbines in ganzenrustgebieden mogelijk, mits) niet wordt voorgesorteerd. Het uitsluiten van een dunbevolkt gebied als de Havikerwaard is in dit kader geheel niet meer onderbouwd in het Beleidskader. De wethouder lijkt koste wat het kost zo snel mogelijk de mogelijkheid te willen bieden windturbines te ontwikkelen in het Soerense Broek. De Wespendief is een indicatorsoort voor de ecologische waarde van het gebied. De biodiversiteit van het Soerense Broek is groot. Vier tot vijf (!) van de overige vogelsoorten benoemd in het rapport over de Wespendief komen naast de Wespendief voor in het gebied. Twee daarvan, de Boomleeuwerik en de Zwarte specht zijn ook gevoelig voor windturbines, leven precies in het gebied waar de windturbines gepland zijn en komen minder voor dan de doelstelling benoemd voor deze soorten. Ecologisch is het gebied dus zeer ongeschikt voor windturbines en verwacht mag worden dat veel bezwaren zullen worden ingediend op dit aspect (o.a. Natuurmonumenten).

23

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) Aangetoond is vanuit wetenschappelijk onderzoek (UvA, 2019: Windturbines, Zonneparken en Woningprijzen) dat omwonenden grote financiële schade lijden door de komst van grote windturbines in hun woonomgeving. Als u die schade vertaalt naar de zoekgebieden die u in de Handreiking benoemt, zal geen ontwikkelaar een rendabele exploitatie hebben. Dat betekent dat als er toch ontwikkeld gaat worden, het niet anders kan zijn dat veel inwoners van de gemeente Rheden hier financiële schade van ondervinden en dat mogelijk zullen claimen. Het Beleidskader Samen Energie Opwekken gaat te veel uit van goede intenties en geeft onvoldoende houvast om de grote belangentegenstellingen die er zullen zijn tussen ontwikkelaar en omwonenden op een rechtvaardige manier op te lossen. Het Beleidskader Energie en Landschap is naar onze mening te eenzijdig gericht op landschap. Alle zaken die ook meespelen bij plaatsing van windturbines en zonnevelden zoals natuur, gezondheid en economische schade worden niet genoemd. In de visie van de gemeente gaan we dit pas invullen als er een concrete aanvraag komt. De vraag is dan tegen welk toetsingskader dit gedaan gaat worden.

Door akkoord te gaan met dit beleidskader geeft de gemeenteraad aan de wethouder een onbeperkte volmacht. Concluderend kan worden gesteld dat de gemeente vast zit in een tunnelvisie. Echte inhoudelijke discussie met de Belangenverenigingen en omwonenden heeft niet plaatsgevonden. Inhoudelijke beantwoording van brieven is uitgebleven. Er ontstaat weer het helaas klassieke beeld van een overheid die niet luistert en dingen doordrukt. Naar onze mening loopt de gemeente hiermee een groot risico in het kader van de Warmtetransitie. Maar liefst 30% van de gemeentelijke doelstelling om in 2040 C02 neutraal te zijn, moet komen uit deze transitie. De grootschalige opwek draagt slechts voor 10% bij aan deze doelstelling. Voor het Beleidskader Energie & Landschap bestaat zeer weinig draagvlak. Dit beperkte draagvlak kan op een later moment de Warmtetransitie in gevaar brengen en dan zijn we "verder van huis". De Belangenvereniging Spankeren en de bewoners van de Broekdijk staan niet alleen in het standpunt dat het Soerens Broek niet geschikt is als plaats voor windturbines. Een petitie tegen het plaatsen van windturbines in het gebied van de Broekdijk in Spankeren is inmiddels door 1.642 personen ondertekend (stand 11 april 2021). Het gros van de ondertekenaars komt uit de gemeente Rheden waarvan de meesten uit Dieren, Spankeren en Laag-Soeren.

Op een later moment zal de petitie aan uw Gemeenteraad en College worden aangeboden. Samenvattend vinden wij dat op dit moment de Handreiking Energie en Landschap, en dan met name de zoekgebieden voor Wind niet vastgesteld moet worden. We verwachten dat de gemeenteraad luistert naar de bewoners en uitgaat van het voorzichtigheidsprincipe op het gebied van gezondheid voor de inwoners. Wij stellen voor de actualiteiten te volgen, provinciale en landelijk aangekondigde onderzoeken en inzichten te interpreteren en daarna in een later stadium de besluitvorming beter onderbouwd opnieuw voor te leggen. 10. (d.d. 14 april 2021 /zaaknummer 778192) Voordat wij een inhoudelijke reactie geven, willen wij eerst een procedurele opmerking plaatsen. Op de website van de gemeente Rheden staat vermeld dat de beleidskaders tot en met 14 april ter inzage zouden liggen/hebben gelegen. Dit blijkt helaas niet het geval te zijn. Woensdagavond 14 april waren deze stukken en de onderliggende/bijbehorende stukken niet meer te vinden op de site van de gemeente. Daarmee is een aantal inwoners van de gemeente de mogelijkheid ontnomen om nog kennis te nemen van de stukken en (tijdig) een zienswijze in te dienen. De gemeente heeft in zoverre niet zorgvuldig gehandeld.

Dit komt ook niet overeen met de toezegging van wethouder Klomberg dat de stukken ook na het sluiten van de zienswijzetermijn ter inzage zouden blijven. Gelet op deze mededeling is dus totaal niet te begrijpen waarom de stukken woensdag 14 april van de site zijn gehaald. Zeker in een gevoelig dossier als deze is het zaak dat de gemeente zeer zorgvuldig te werk gaat omdat de gemeente al snel de schijn tegen heeft. Algemene opmerking voorop: in alle stukken van de gemeente wordt steeds gesproken over windmolens. Het gaat hier echter om windturbines (industriële installaties) en niet om de windmolens die wij op de schilderijen van oude meesters zien. Windturbines hebben niets nostalgisch. Beleidskader Energie en landschap: - Allereerst valt op dat in dit beleidskader op vele pagina’s tekst is weggevallen waardoor voorwaarden of uitgangspunten niet duidelijk zijn. Op deze manier wordt het geven van inspraak belemmerd. De gemeente moet zorgvuldiger zijn met de documenten die worden vrijgegeven en er voor zorgen dat teksten compleet, leesbaar en begrijpbaar zijn. Zie bijv. p. 5, p.21.

24

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) - P. 5: Gesteld wordt dat de kaders tot stand zijn gekomen in dialoog met de inwoners van de gemeente Rheden en met inachtneming van de geldende wet- en regelgeving op rijksprovinciaal- en gemeentelijk niveau. In de eerste plaats wordt betwist dat deze kaders in dialoog met de inwoners tot stand zijn gekomen. De inwoners hebben mogen praten (over onder meer gevreesde gezondheidsproblemen) maar de gemeente heeft in heel veel gevallen niet geluisterd. Dat is geen dialoog: dan luister je naar elkaar. Het gevoel is dan ook nog steeds dat de gemeente (en dan in het bijzonder de wethouder) niets doet met de inbreng van haar inwoners: er is een bepaald doel in gedachten en dat moet kost wat kost worden gehaald. Dat daarmee het draagvlak bij de inwoners totaal verdwijnt en de weerstand tegen de plannen groeit, lijkt een bijzaak die van tevoren is ingecalculeerd. Er moet een vinkje bij het onderdeel participatie staan, dus worden voor de vorm gesprekken gehouden maar wordt er niets mee gedaan. Het belang van de burgers van de gemeente Rheden is volledig uit het oog verloren. Verder wordt nergens aangegeven welke wet- en regelgeving in acht zouden zijn genomen.

Ook in de analyse Energie en landschap wordt op dit punt geen helderheid verschaft. Daarmee bemoeilijkt de gemeente het haar inwoners om dit zelf ook na te gaan en te controleren. Als de gemeente dat stelt dan moet ze dat ook aantonen door deze regelgeving te vermelden. Vermoedelijk gaat het hierbij om wet- en regelgeving die tot stand is gekomen voor de kleinere windturbines (tot 100 meter) die vroeger werden geplaatst. Deze kan niet gelden voor de grotere windturbines (240 meter) die nu worden geplaatst. - P. 7 Uit de tekst blijkt dat het landschap van de gemeente Rheden uniek is waardoor er vrijwel geen mogelijkheden zijn om grootschalige energie-opwek door windturbines mogelijk te maken. Dan moet dat ook niet er doorheen gedrukt worden. Houdt rekening met de beperkingen die er zijn en accepteer die en kijk naar alternatieven. - P. 9: Er worden twee vragen gesteld over de duurzame opwek in de gemeente. Waar kan duurzame energie een bijdrage leveren aan behoud, mogelijk zelfs versterking van het landschap? En hoe - onder welke voorwaarden, op welke manier kan dat worden vormgegeven? Op p 16 wordt de eerste vraag beantwoord. Daar blijkt dat windturbines geen bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit van het landschap. Daarmee wordt de (eerste) vraag ontkennend beantwoord en wordt er in strijd gehandeld met de eigen uitgangspunten. - P.

12: Aanleg van zonnevelden en windturbines in het buitengebied wordt alleen toegestaan als tijdelijk (mede)gebruik. De gemeente wil de gronden niet blijvend onttrekken aan de oorspronkelijke (vaak agrarische) bestemming. De maximale termijn is 25 jaar; langer dan gebruikelijk. Niet duidelijk wordt waarom deze termijn wordt gehanteerd. Het leidt in ieder geval wel tot de conclusie dat zonnevelden en windturbines blijkbaar niet rendabel zijn. Windturbines gaan overigens niet zo lang mee (25 jaren). Niet duidelijk is hoe de gemeente de vervanging van windturbines binnen deze 25 jaren zal behandelen. Er mag toch van worden uitgegaan dat dergelijke aanvragen als nieuwe aanvragen worden gezien. - Verder rijst de vraag wat dit betekent voor de funderingen die worden gebruikt bij windturbines. Deze kunnen niet eenvoudig verwijderd worden en zullen dus wel achterblijven in de grond. Daarmee zal de grond wel degelijk worden onttrokken aan de oorspronkelijke bestemming. - P. 16: Bij de plaatsing van windturbines op specifieke locaties ziet de gemeente kansen om de windturbines onderdeel te laten zijn van een groter, gemeentegrens overschrijdend cluster. Daarmee wordt gehandeld in strijd met de landschappelijke aspecten zoals verwoord op p. 14 van de analyse energie en landschap.

In deze analyse wordt gesteld dat clusters van windturbines niet goed aansluiten bij de omvang van landschappelijke structuren en gebieden in het kleinschalige landschap van de gemeente Rheden. Niet valt in te zien dat dat anders zal zijn als we een deel van de windturbines bij buurgemeenten zullen plaatsen. - P.16: Een tweetal gebieden worden hier genoemd als optie. De Havikerwaard is hier volledig verdwenen terwijl de provincie onlangs een besluit heeft genomen over het ganzenrustgebied. Verder gelden hier ook de argumenten die voor de Beemd gelden (er staan al windturbines in de buurt en daarbij kan worden aangesloten (als cluster)). Verder kan er niet gesproken worden van (ongeschonden) zichtlijnen omdat aan de andere kant van de IJssel bij Angerlo al windturbines staan die deze zichtlijnen doorbreken. Vanaf de Posbank zijn deze windturbines en de windturbines bij Duiven ook te zien. Een gevalletje van argumentatieve willekeur? - P. 17: Gelet op het uitgangspunt dat aanleg van windturbines alleen toegestaan wordt als tijdelijk (mede)gebruik verbaast het ten zeerste dat deze tijdelijkheid niet in de algemene randvoorwaarden zijn opgenomen (zoals bij de zonnevelden): de tijdelijkheid is niet expliciet benoemd, evenmin als de opruimplicht (denk aan de fundering van windturbines dat een groot probleem vormt).

Deze twee aspecten moeten ook meegenomen worden bij de randvoorwaarden. Het kan niet zo zijn dat de windturbines door de exploitanten na hun levensloop blijven staan waardoor het probleem bij de omwonenden en de grondeigenaar wordt neergelegd. Ook de inpassing ontbreekt terwijl dat een belangrijk uitgangspunt is. Blijkbaar beseft de gemeente dat dit bij windturbines niet haalbaar is en laat zij daarom deze eis snel vallen. Dat moet niet geaccepteerd worden.

25

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) - Na lezing van het beleidsstuk kan helaas alleen maar de conclusie getrokken worden dat de gemeente volledig voorbijgaat aan de grote gezondheidsrisico’s voor inwoners als windturbines in de naaste omgeving van inwoners worden gebouwd. De laatste tijd is steeds meer duidelijkheid gekomen van artsen en andere deskundigen over de gezondheidsrisico’s (door onder meer laagfrequent geluid en infrageluid). Dit kan en mag niet genegeerd worden door de gemeente. De gemeente heeft een verantwoordelijkheid naar haar inwoners en de gezondheid van deze inwoners. De gemeente kan zich niet verschuilen dat zij hier niet van op de hoogte was. Ook kan het niet zo zijn dat de gezondheid van een deel van de inwoners hiervoor wordt opgeofferd (zogenaamde ‘collateral dammage’). - Ook planschade die zal ontstaan, wordt nergens genoemd. - Er wordt totaal voorbijgegaan aan de omstandigheid dat onze woonomgeving totaal ongeschikt is voor windturbines. Het waait hier sowieso al minder hard als in het westen van Nederland, daarnaast heeft de Veluwe een windremmende werking.

Windturbines zullen hier dan ook altijd minder opbrengst hebben omdat een windturbine pas gaat draaien bij windkracht 2-3 Bft en op volledige capaciteit draait bij windkracht 6 Bft. Deze windkracht wordt hier niet snel gehaald (alleen bij storm). Beleidskader Samen energie opwekken: - Dit stuk is al eerder voor een beperkte groep inwoners (met name belangenverenigingen) voor inspraak vrijgegeven. Het stuk wat nu ter inzage is gelegd, is een totaal uitgeklede versie van de vorige versie. Dit beleidskader is veel te ruim en nietszeggend. Er worden alleen procedurele randvoorwaarden gesteld, maar totaal geen inhoudelijke. De gemeente neemt daarmee niet de regierol die zij zou moeten innemen en legt het probleem bij de omwonenden die in gesprek moeten gaan met initiatiefnemers. Deze initiatiefnemers krijgen volledige vrijheid omdat er geen kaders zijn gesteld en omwonenden zullen daardoor gewoon in de kou staan. - Op p. 10 wordt gesteld het project een bijdrage moet leveren aan de toekomstige verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Zoals eerder al gemeld blijkt uit de beleidskader energie en landschap (p. 16) dat wat windturbines betreft daar nooit aan kan worden voldaan. Beide beleidskaders zijn dan ook met elkaar in tegenspraak. Wij hopen dat uw raad kritisch naar deze stukken kijkt en wel iets doet met de inbreng van inwoners van de gemeente Rheden.

Wij gaan er in ieder geval vanuit dat het ontbreken van draagkracht bij een groot deel van de inwoners en de (vrees voor) gezondheidsproblemen voor u wel van invloed zullen zijn bij uw besluitvorming. Aan de raadsleden van de coalitiepartijen willen wij vragen om niet blind het coalitieakkoord te volgen maar een eigen standpunt in te nemen. Het coalitieakkoord is drie jaar geleden opgesteld en in drie jaar kan veel veranderen. Daarbij komt dat de afspraken niet alleen door middel van de plaatsing van windturbines en zonnevelden gehaald kunnen worden. Laten we eerst eens goed inzetten op de isolatie van woningen en bedrijven en op het plaatsen van zonnepanelen op daken; daar is veel meer winst te behalen. 11. (d.d.13 april 2021 /zaaknummer 778192) Wij hebben met veel belangstelling kennisgenomen van bovengenoemd ontwerp en stellen vast dat het beleidskader een serieuze poging bevat om maximale participatie van de inwoners bij energieprojecten te verkrijgen. Wij waarderen deze inzet van de gemeente. Toch maken wij ons zorgen om dit proces. 1. Uit de maatschappelijke reacties die wij waarnemen op het RES-voorbereidingsproces maken wij op dat er bij substantiële delen van de bevolking veel weerstand is opgebouwd tegen de plaatsing van grote windturbines op de Beemd en de Velperwaarden in Velp.

Dit is niet alleen een 'nol in my back yard'-reactie, maar er is serieuze zorg ontstaan over de geluids-, schaduw- en veiligheidsaspecten. Daarbij voelen de bewoners zich niet serieus behandeld omdat grote delen van het RES-proces zich buiten hun waarneming hebben voltrokken terwijl zij zich in de voorlichtingsbijeenkomsten veelal niet echt gehoord voelen. Het aangetaste draagvlak vormt geen goede voedingsbodem voor participatie;

26

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) 2. Daarbij speelt mee de complexiteit en gelaagdheid van het onderwerp die het voor een leek op energiegebied lastig maakt zich een afgewogen oordeel te vormen. Dit betekent dat er nog meer aandacht nodig zal zijn voor het overbrengen van informatie aan de inwoners. Aanbieden alleen blijkt niet voldoende. De communicatie vormt hiermee een grote uitdaging! De opzet van een omgevingsraad voor elk grootschalig project, geflankeerd door gebiedstafels kunnen hier een goede aanpak voor betekenen, mits er veel aandacht is voor primaire voorlichting van alle betrokkenen, samenstelling van de omgevingsraad, krachtige ondersteuning van elke gebiedstafel en de overdracht van adequate kennis. Deze processen liggen in het ontwerp SEO geheel bij de initiatiefnemer van een project. Wij vrezen dat de betrokken inwoners vaak niet voldoende geoutilleerd zullen zijn om opgewassen te zijn tegen de veel beter geïnformeerde initiatiefnemer. Wij zijn daarom van mening dat in het beleidskader SEO de gemeente niet haar rol als beschermer van de belangen van de burger mag minimaliseren tot die welke de Omgevingswet toestaat.

Een actieve betrokkenheid van de gemeente lijkt ons gewenst om te voorkomen dat in een initiatieffase grenzen en normen worden opgerekt in het nadeel van de belanghebbenden-omwonenden omdat het beleidskader daarover weinig zegt; 3. Wij pleiten dus voor heldere, duidelijke kaders waarbinnen elke initiatiefnemer gedwongen is zich te bewegen en een strakke handhaving hiervan door de gemeente. Laat de burger voelen dat de gemeente aan zijn/haar kant staat. Van belang hierbij zijn o.i . de Omgevingsvisie Buitengebied (2019), de Omgevingswet en een biodiversiteitsbeleid zoals dit aangegeven werd in de raadsvragen door CDA/Geelen. Aan normen t.a.v. slagschaduw, geluid en bladbreuk-veiligheid mag niet worden getornd. Daarbij moet ook de Europese regelgeving t.a.v. natuur en milieu worden bewaakt, ook al is de provincie hier het bevoegd gezag. Vooraf vastgestelde regels ontlenen hun waarde aan een afweging van brede belangen: latere aanpassingen vanwege andere belangen verstoren de bereikte balans en ondermijnen het vertrouwen van de burger. Samenvattend: intensieve participatie van inwoners bij grootschalige energieprojecten: Ja! Maar gooi deze complexe problematiek niet over de schutting bij de bewoners maar help ze hun rol in dat proces te spelen.....De bijlagen bij het Beleidskader SEO dienen daarop toegesneden te zijn. Wij achten verdere detaillering in deze bijlagen essentieel.

Het gaat erom deze als een 'levend document' te hanteren, die - desnoods bij herhaling - duidelijk maken waar, wanneer en hoe inwoners en bedrijven kunnen participeren (zie ook punt 1), en wat de gemeente wel of niet kan bieden. Wij kunnen deze energietransitie alleen tot een succes maken als het vertrouwen in de lokale overheid niet wordt geschaad. Daarvoor is, naast volstrekte transparantie ook een helder beleid nodig dat als doel het belang van de inwoner uitstraalt. We wensen u daarbij veel succes! 12. (d.d.13 april 2021 /zaaknummer 778192) Geachte dames en heren, Ik heb kennis genomen van het beleidskader SEO, het beleidskader E&L en de bijbehorende stukken en teksten op de website van de gemeente. Ik onderschrijf de noodzaak om meer gebruik te maken van andere vormen van energieopwekking dan de traditionele. Ik begrijp de acties van de gemeente om de inzet van vormen van energieopwekking samen met de bewoners te laten uitvoeren. In uw stukken kom ik een aantal zaken tegen, die me, zeker in samenhang verbazen. Daarom maak ik bezwaar tegen de plannen om windmolens te plaatsen op De Beemd. Ik beperk me hierbij tot de plannen voor De Beemd omdat ik niet voldoende op de hoogte ben van de context van de andere gebieden die worden genoemd. Ik beperk me evenzeer tot de windmolens, omdat met name gezondheid en welbevinden worden beïnvloedt door windmolens.

27

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) 1. Beleidskader E&L a. In dit kader staat op pagina 9 een tekening waaruit je kunt opmaken dat de afstand tussen bebouwing en windmolens om slagschaduw te voorkomen, 12 keer de doorsnede zou moeten zijn. Bij windmolens van 5.6 MW is dat 1800 meter. Wordt duidelijk dat bij het plaatsen van windmolens van 5.6 MW er ernstige overlast door slagschaduw bij minstens een deel van Velp-Zuid zou ontstaan. b. In het kader staat een aantal restricties genoemd, die maken dat op De Beemd geen windmolens geplaatst kunnen worden. Dat wordt gemeld op basis van vier restricties: i. Veiligheid en milieu (pagina 18) ii. Nationaal landschap (pagina 19) iii. Natura 2000 (pagina 19) iv. Ganzenrustgebied (pagina 22) Kennelijk wegen deze restricties niet zwaar, daar op pagina 26 toch de mogelijkheid voor windmolens in dit gebied wordt genoemd. Overigens gelden 3 van de 4 voorgestelde gebieden restricties. c. Daarbij wordt als een van de argumenten het aansluiten bij Duiven, Westervoort en Arnhem genoemd, hetgeen bijdraagt aan een nog zwaardere belasting van de woningen in het Zuiden van Velp.

Nu is er al sprake van veel overlast door de omgeving, denk aan fijnstof door de snelwegen, geluidsoverlast door de snelwegen, wateroverlast in kruipruimtes. Daarbij laat ik de visuele aspecten buiten beschouwing: naast al zichtbare windmolens, een vuilverbranding en geluidsschermen vol graffiti doen een paar extra windmolens er mogelijk minder toe, maar het geheel laat wel een duidelijke NIMBY-smaak na. Kennelijk zijn deze gemeentes op zoek naar het plaatsen van molens aan de grenzen van hun eigen grondgebied en dat is dan jammer voor de mensen die daar dichtbij wonen. Overigens kom ik deze stapeling van overlast nergens in uw stukken tegen. 2. Bijlage bij het beleidskader Samen energie opwekken a. In het beleidskader is sprake van betrokkenheid van bewoners bij onder andere de Omgevingsraad en bij de procedure in het algemeen. Echter de tekst is geformuleerd in de geest van: weegt zwaar mee, zwaarwegend, maar nergens wordt aangegeven op grond van welke criteria het zwaarwegende advies of de zwaarwegende stem aan de kant geschoven kan worden. Zolang dat niet wordt gedefinieerd, stellen deze bepalingen niet veel voor b. De samenstelling van de Omgevingsraad wordt op hoofdlijnen geschetst. Kennelijk beslist de initiatiefnemer wie er uiteindelijk in deze raad komt.

Daarbij staat dat 'belanghebbenden' in deze raad gevraagd kunnen worden, dat kunnen ook aandeelhouders, geldverstrekkers en dergelijke zijn, die alle een geheel ander belang hebben dan de inwoners van het betrokken deel van de gemeente.

28

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) c. Onduidelijk is hoe, anders dan door de Omgevingsraad, toezicht gehouden wordt op het handelen van de initiatiefnemers. Het begrip toezicht komt zelfs niet voor in het stuk, wel staat er dat de gemeente het proces toetst, niet de resultaten van dat proces. Toetsen van het proces is mager: als er inspraak is, maar de resultaten van de inspraak worden terzijde geschoven, klopt het proces maar het resultaat niet. Mij lijkt dat er, buiten belanghebbenden, ook onafhankelijk toezicht zou moeten zijn. Ik hoop dat u uw beleidskaders en overige stukken zult aanpassen, waardoor bovengenoemde bezwaren niet meer van toepassing zullen zijn.

13. (d.d.17 april 2021 /zaaknummer 778192) Het beleidskader ziet er prachtig uit en beschrijft gloedvol de procedures en restricties voor het aanleggen van windturbines en zonnepaneelparken. Mijn bezwaar is dat we als burgers van Rheden alleen mogen meepraten over de invulling van het beleidskader. Bij wijze van spreken of de molenwieken wit of groen worden. We mogen geen NEE zeggen. Is dat democratie? Ik vind van niet! Na acceptatie van het beleidskader zal het voor de gemeente knap lastig worden om initiatieven af te wijzen, zolang ze maar de juiste procedurele stappen hebben gezet. Draagvlak is daarbij geen resultaatverplichting. Slechts een inspanningsverplichting. Bedenk ook dat het onvermijdelijk is, dat het klimaatakkoord na het wegvallen van biomassa als duurzame energiebron, moet worden aangepast. De enige bewezen werkende optie om landelijk CO2-neutraal te worden in 2050, is grootschalige toepassing van kernenergie. Ik vind het dus een buitengewoon slecht idee om nu in Rheden heel veel van ons landschap en leefomgeving te offeren voor oplossingen die spoedig marginaal zullen blijken te zijn. U kunt maatregelen nemen die lokaal effect hebben en goed zijn voor de inwoners, hun gezondheid en hun welbevinden; maatregelen waarvan de baten bij de inwoners terechtkomen én die bijdragen aan een CO2-neutrale gemeente.

Maatregelen die onze leefomgeving, onze gezondheid en onze natuur niet voor tientallen jaren ernstig aantasten. Bijvoorbeeld: door als gemeente zwaar in te zetten op isolatie van gebouwen; op zonnepanelen, zonnecollectoren of kleine ("wokkel") windturbines voor eigen gebruik, waarbij de baten bij de bewoners terechtkomen in de vorm van een lagere energierekening. Ook het extra vastleggen van CO2 door het stimuleren van vergroenen van tuinen en publieke en particuliere terreinen, het aanplanten van -inheemse- struiken en bomen, helpt om als gemeente CO2-neutraal te worden en daarbij beter water vast te houden, te zorgen voor koelte en schaduw en de biodiversiteit te verhogen. Met deze en andere no-regret maatregelen doet u de goede dingen in afwachting van de landelijke herziening van het klimaatakkoord. NB. U vraagt zich misschien af of het allemaal wel klopt wat ik zeg. Kijkt u de cijfers en bronnen alstublieft zelf na op de factsheet van Rheden Rationeel https://sway.office.com/F8SMf62xcyFwYirr?ref=email

29

Raadsvergadering 8 juni 2021 Agendapunt XXX BIJLAGE III Nota van zienswijzen behorende bij raadsbesluit van 8 juni 2021 tot vaststelling van het beleidskader Samen Energie Opwekken (SEO) 14. (d.d.17 april 2021 /zaaknummer 778192) Ook dit beleidskader ziet er prachtig uit. Het beschrijft mooi hoe wij als burgers en initiatiefnemers samen werken aan het aanleggen van windturbines en zonnepaneelparken. Mijn bezwaar bij dit beleidskader is dat het bol staat van mooie voornemens van samenwerking, maar er is slechts een inspanningsverplichting van initiatiefnemers. Geen resultaatverplichting. Wat gebeurt er als de initiatiefnemer alle procedurele stappen zet, maar het resultaat geen draagvlak heeft? Als inwoners niet of nauwelijks profiteren van plaatsing van windturbines/zonnepaneelparken? Bij de grootschalige windturbine- en zonnepaneelparken vloeit het merendeel van de baten naar grote investeerders, enkele grondeigenaren en banken, terwijl de kosten grotendeels worden gedragen door de belastingbetaler en de aantasting van de leefomgeving landt bij de inwoners. Bedenk ook dat het onvermijdelijk is, dat het klimaatakkoord na het wegvallen van biomassa als duurzame energiebron, moet worden aangepast. De enige bewezen werkende optie om landelijk CO2-neutraal te worden in 2050, is grootschalige toepassing van kernenergie.

Ik vind het dus een buitengewoon slecht idee om nu in Rheden heel veel van ons landschap en leefomgeving te offeren voor oplossingen die spoedig marginaal zullen blijken te zijn. U kunt maatregelen nemen die lokaal effect hebben en goed zijn voor de inwoners, hun gezondheid en hun welbevinden; maatregelen waarvan de baten bij de inwoners terechtkomen én die bijdragen aan een CO2-neutrale gemeente. Maatregelen die onze leefomgeving, onze gezondheid en onze natuur niet voor tientallen jaren ernstig aantasten. Bijvoorbeeld: door als gemeente zwaar in te zetten op isolatie van gebouwen; op zonnepanelen, zonnecollectoren of kleine ("wokkel") windturbines voor eigen gebruik, waarbij de baten bij de bewoners terechtkomen in de vorm van een lagere energierekening. Ook het extra vastleggen van CO2 door het stimuleren van vergroenen van tuinen en publieke en particuliere terreinen, het aanplanten van -inheemse- struiken en bomen, helpt om als gemeente CO2-neutraal te worden en daarbij beter water vast te houden, te zorgen voor koelte en schaduw en de biodiversiteit te verhogen. Met deze en andere no-regret maatregelen doet u de goede dingen in afwachting van de landelijke herziening van het klimaatakkoord. NB. U vraagt zich misschien af of het allemaal wel klopt wat ik zeg.

Kijkt u de cijfers en bronnen alstublieft zelf na op de factsheet van Rheden Rationeel https://sway.office.com/F8SMf62xcyFwYirr?ref=email

30