Bijlage I Beleidskader Energie en Landschap def (21.26)

Naast het lokaal vastleggen van de ruimtelijke kaders is het ook van belang om lokaal afspraken te maken over op welke wijze inwoners worden betrokken bij daadwerkelijk initiatieven. Het zeker stellen van een traject dat moet leiden tot maatschappelijk draagvlak en een balans tussen de energie-opbrengst en de maatschappelijke kosten is verwerkt in het beleidskader Samen Energie Opwekken. Beide beleidskaders zorgen voor een evenwicht tussen de regionale ambities en de lokale mogelijkheden hier invulling aan te geven.

Wettelijke kaders en randvoorwaarden

Bij het opstellen van het beleidskader energie en landschap zijn de beleid- en wettelijke kaders meegenomen in de bepaling van de haalbaarheid van de mogelijkheden ten aanzien van grootschalige energie opwek. Hierbij gaat het om de kaders zoals deze nu gelden en voor zover de beperkingen. Wanneer wetgeving of beleid verandert kan dit leiden tot een herziening van de handreiking.

40

Het Rhedens buitengebied is zeer waardevol voor inwoners en bezoekers als woon-, werk- en verblijfsgebied en ook de basis voor biodiversiteit. Daarnaast is er wet- en regelgeving met betrekking tot natuur, landschappen en veiligheid voor mens en dier de medebepalend zijn voor zonneparken en windmolens. Om dat te beschermen heeft de provincie in haar Omgevingsvisie aangegeven waar geen ruimte is, waar mogelijk ruimte is en waar zeker ruimte is voor grootschalige(> 2ha) zonneparken en windmolens. De provinciale omgevingsvisie laat zien dat het buitengebied van Rheden relatief weinig ruimte biedt voor grootschalige (>2ha) zonneparken en windmolens. Kleine zonneparken (<2ha) en lijnopstellingen zijn in meer gebieden mogelijk, mits ze gecombineerd worden met andere functies en/of restruimtes invullen. Zo kunnen maatwerktoepassingen gevonden worden voor dubbel ruimte gebruik. Voor windenergie biedt de provinciale omgevingsvisie ook een beperkt aantal gebieden waar windenergie mogelijk zou zijn. Hierna zijn twee brieven van de provincie Gelderland toegevoegd. Een aan de gemeente en een aan de voorzitter van de regiegrope RES. Deze brieven duiden de samenwerking met provincie en RES nader.

De gemeentelijke beleidsvelden ten aanzien van bijvoorbeeld milieu, bodem, ecologie, landschap, cultuurhistorie en recreatie en toerisme zijn meegenomen in de afwegingskaders van dit de handreiking energie en landschap. Dit betekent niet dat er geen extra voorwaarden ten aanzien van onderzoeken kunnen worden gesteld bij een wijziging van het bestemmingsplan of een aanvraag omgevingsvergunning. Elk initiatief vraagt maatwerk vanwege de specifieke ligging, omvang van het initiatief en impact op de omgeving. Zonder limitatief te zijn kunnen onderzoeken nodig zijn op het gebied van flora en fauna, waterhuishouding, bodemkwaliteit, archeologie, landschap, milieu en erfgoed. In sommige gevallen kan het nodig zijn een milieueffectrapportage (zoals slagschaduw)op te stellen( bij meer dan 3 windturbines of indien er sprake is van een passende beoordeling). Overige gemeentelijke beleidskaders en randvoorwaarden komen voort uit: • Klimaatakkoord 2019 • Klimaatbeleid ” Aan de slag met een duurzaam klimaat” • Klimaatprogramma 2019-2022 • Coalitieakkoord 2018 -2022 “Rheden geeft Energie” • Omgevingsvisie en -verordening Provincie Gelderland • Erfgoednota Verbindend Verleden • Structuurvisie Dieren, Rheden, Velp en Kleine Kernen • Omgevingsvisie Buitengebied • Gebiedspaspoor Laag-Soeren

Datum

2 december 2020 Zaaknummer

2020-014824 Onderwerp

Zonne-energie in Gelderland Inlichtingen bij

.

„ n ,,

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl

.

Aan alle Gelderse gemeenten

Blad

1 van 3

Geacht college, Wij sturen u deze brief om aandacht te wagen voor de ontwikkeling en locatiekeuze van zonneenergie in Gelderland. Toenemende aandacht voor zon

We zien in Gelderland een toenemende maatschappelijke en politieke aandacht voor de ontwikkeling van, met name, zonnevelden. Bij concrete projecten, in de gemeenteraden over kaders voor vergunningverlening, en ook bij de ontwikkeling van de regionale energiestrategieën (RES). We zien dat gemeenten hier in de praktijk verschillend mee om gaan. Soms sturend op locaties, soms ook uitnodigend vanuit projectinitiatieven. Er zijn ook gemeenten die nog geen aanpak hebben. We zien ook steeds meer projecten die aan provinciale belangen raken (met name natuur, landschap, ruimtelijke ordening). We merken daarbij op dat wij vaak pas op projectniveau betrokken worden. Zorgvuldige locatiekeuze belangrijk

Het is onze ambitie om de energietransitie in Gelderland te versnellen, passend bij de Gelderse kwaliteiten. Daarbij willen wij alle mogelijkheden benutten om zonne-energie op te wekken. Op daken van woningcomplexen, schoolgebouwen, sportcomplexen, overheidsgebouwen, bedrijfspanden. Ook zonnevelden zijn nodig om de klimaatdoelen te halen. Maar op zorgvuldig gekozen locaties en in samenhang met de mogelijkheden in de bebouwde omgeving. We zien dit uitgangspunt ook terug in de uitwerking van de regionale energiestrategieën. Maar we hechten er ook aan om dit in de praktijk toe te passen. Anders wordt de ruimtelijke impact bepaald door een optelsom van losse projecten. Dit gaat ten koste van het draagvlak voor de energietransitie. Het ruimtelijk beleid van de gemeenten is dé plek om dit goed te borgen. We zien dat verschillende Gelderse gemeenten dit ook al actief oppakken en we ondersteunen dit.

Markt 11 j 6811 CG Arnhem Postbus 9090 | 6800 GX Arnhem

BNG Bank Den Haag NL74BNGH0285010824 BIC-eode BNG Bank: BNGHNL2G

026 359 99 99

post@gelderland.nl www.gelderland.nl

Btw-nummer: NL001825100.B03 KvK-nummer: 51468751

= provincie

Gelderland

Datum 2 december 2020 Zaaknummer

2020-014824 Blad

2 van 3

Oproep aan Gelderse gemeenten

Via deze brief doen we een beroep op alle Gelderse gemeenten om de locaties voor zonne-energie zorgvuldig af te wegen en te borgen in bestemmingsplannen (inclusief kaders voor vergunningverlening en benodigde ruimte voor de energie infrastructuur). Daarbij vinden we het belangrijk om te zoeken naar slimme functiecombinaties. Landschappelijke inpassing is een voorwaarde bij zonnevelden. Bij het goed inpassen van een zonneveld is zowel locatiekeuze als ontwerp en inrichting van het zonneveld van belang1. We hechten er aan om ook de provinciale belangen hier op een goede manier een plek te geven en gaan hier graag met u over in gesprek. Regionale uitwerking in de RES

In de Gelderse RESen willen we ook samen met gemeenten locatiekeuzes voor zonne-energie uitwerken via een regionale zonneladder. Een afwegingskader met een voorkeursvolgorde wat leidt tot regionaal gekozen locaties voor opwek van zonne-energie. Een regionale aanpak draagt bij aan een zo optimaal mogelijk ruimtegebruik, harmonisatie van ruimtelijk beleid en kaders voor vergunningverlening. Actualisatie Omgevingsverordening

Volgens de planning zullen wij in april 2021 besluiten over de volgende wijziging van de provinciale Omgevingsverordening. Op dat moment bepalen we in samenspraak met Provinciale Staten of en hoe we zorgvuldige locatiekeuze in onze Omgevingsverordening opnemen. De Staten hebben het initiatief genomen hier begin volgende jaar een gesprek (rondetafelconferentie) met verschillende betrokken partijen voor te organiseren. Balans wind en zon

Naast een zorgvuldige locatiekeuze vragen we ook uw aandacht voor de juiste balans tussen zonne­ en windenergie. De concept RESen laten ons zien dat er een duidelijke voorkeur is voor zonneenergie. Met een betere verhouding van zonne- en windenergie is het mogelijk om meer duurzame energie op te wekken, ons elektriciteitsnet efficiënter te benutten en de opgewekte energie ook tegen maatschappelijke aanvaardbare kosten bij de gebruikers te krijgen. Dit is een belangrijk aandachtspunt in de verdere uitwerking van de RESen en de voorgestelde regionale voorkeursvolgorde voor zonne-energie. Lokaal eigendom

Als laatste willen we aandacht vragen voor lokaal eigendom. Eén van de afspraken uit het Klimaatakkoord is om te streven naar 50% lokaal eigendom. Dit wordt in de concept-RESen ook onderschreven. We willen u vragen dit ook een plek te geven in beleid voor zonne-energie. We zien dat gemeenten hier ook mee aan de slag zijn. Door te benoemen welke inspanning wordt verwacht worden initiatiefnemers gestimuleerd de lokale gemeenschap te betrekken. Dit draagt ook bij aan goede planvorming.

1 De ZonneWIJzer van het Gelders Energieakkoord en de constructieve zonneladder van de Natuur en Milieufederaties bevatten hiervoor bruikbare handvatten.

Datum 2 december 2020 Zaaknummer

2020-014824 Blad

3 van 3

We willen en blijven graag met u in gesprek hoe we hier verder invulling aan kunnen geven. Zowel in de RESen als bij beleidsontwikkeling en de projecten die daar uit voortkomen. Deze brief sturen we ook aan de stuurgroepen van de zes RES-regio’s. Met vriéndelijke groet, Gedeputeerde Staten van Gelderland

Commissaris van de Koning

Pieter Hilhorst Secretaris

Datum

19 januari 2021 Zaaknummer

2020-003060 Onderwerp

Vervolg appreciatiebrief juni 2020 Regionale Energie Strategie voor de regio Arnhem Nijmegen

Regio Arnhem Nijmegen T.a.v. de voorzitter van de regiegroep RES mevrouw H. Tiemens Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Inlichtingen bij

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl Blad

1 van 2

Beste mevrouw Tiemens, Op 30 juni 2020 hebben wij de Voorlopige Concept Regionale Energie Strategie (RES) Regio Arnhem Nijmegen vastgesteld. U heeft van ons op die datum ook een appreciatiebrief ontvangen met onze complimenten voor de mooie prestatie en we hebben daarin ook enkele aandachtspunten meegegeven die wij als partner in RES van belang vinden voor de uitwerking in de RES 1.0. Wij hebben onder andere aandacht gevraagd voor landschappelijk kwaliteit, systeem efficiëntie en de verhouding zon/wind. Wij blijven benadrukken dat een regionale insteek van belang is ten behoeve van de (ruimtelijke) samenhang en het maken van optimale keuzes om onze doelen te behalen. Ons voornaamste zorgpunt betreft op dit moment de verhouding zonne- en windenergie. Deze is momenteel totaal uit balans en het lijkt erop dat in RES 1.0 die verhouding alleen maar schever wordt. Onze gezamenlijke ambities zijn daardoor niet realistisch en niet haalbaar en leiden bovendien tot enorme maatschappelijke kosten. Dat baart ons grote zorgen en wij benadrukken dat dit het moment is om hierover met elkaar in gesprek te gaan. We werken samen hard aan de RES 1.0 en er zijn samen met alle betrokken partners en stakeholders alweer grote stappen gezet waar we blij mee zijn.

Met name met de bereidheid die gemeenten hebben uitgesproken met een regionale blik naar de opgave te kijken en via een tweetal clusters (Beuningen/Wijchen/Druten/Heumen en Duiven/Zevenaar/Westervoort/Rheden/Doesburg) naar de mogelijkheden te kijken. Deze clusters sluiten goed aan bij de gebieden die wij kansrijk achten voor grootschalige opwek voor windenergie vanuit ruimtelijke impact, net efficiëntie en maatschappelijk kosten. Naast kansen die kleinschaliger zijn.

Markt 11 | 6811 CG Arnhem Postbus 9090 | 6800 GX Arnhem 026 359 99 99 post@gelderland.nl www.gelderland.nl

BNG Bank Den Haag NL74BNGH0285010824 BIC-code BNG Bank: BNGHNL2G Btw-nummer: NL001825100.B03 KvK-nummer: 51468751

Datum

19 januari 2021 Zaaknummer

2020-003060 Blad

2 van 2

Wij beseffen ons dat het creëren van draagvlak voor windenergie vaak erg lastig is, maar wij verwachten van de regio dat de betrokken partijen elkaar nu echt gaan opzoeken om meer ruimte te gaan vinden voor grootschalige opwek van wind. De RES is een gemeenschappelijke regionale opgave maar de realisatie zal uiteindelijk niet gelijkmatig verdeeld worden over de betrokken gemeenten. Niet alle plekken zijn tenslotte even kansrijk. We hebben daar een gezamenlijke verantwoordelijkheid als regio en provincie. Vraag is hoe we elkaar hierbij kunnen ondersteunen en helpen en wat er nodig is om in deze fase de noodzakelijk stappen te kunnen zetten. Wij gaan graag met de regio in gesprek over bovenstaande onderwerpen om gezamenlijke afspraken te maken over zoekgebieden, verhouding zon-wind, ruimtelijke invulling en rolverdeling. Dit hoeft lopende processen niet te frustreren, sterker nog, dat kan het lokale proces ook ondersteunen. We kunnen dit gesprek niet meer uitstellen, dit is het moment om dat te doen. Wij hopen en verwachten dat bovenstaande aspecten een plek gaan krijgen in RES 1.0. In de beschouwing van RES 1.0 zullen wij (naast de door NP RES genoemde criteria) dit dan ook meenemen. Wij zetten graag samen met u de schouders hieronder om te komen tot een Gaaf en duurzaam Gelderland. Met vriendelijke groet, Gedeputeerde Staten van Gelderland

John Berends Commissaris van de Koning

Pieter Hilhorst Secretaris

2

DIVERSE LOPENDE INITIATIEVEN

Binnen de gemeente lopen reeds enkele aanvragen op het gebied van grootschalige energie-opwek. Te weten:

1. 2. 3. 4.

46

Zonnepark A348 Ellecom, Status: projectidee, betrokken partijen: Rijn en IJssel Energiecoöperatie en buurtinitiatief Ellecom Zonneveld de Bocht, Status: project, betrokken partijen: Rijn en IJssel Energiecoöperatie en de werkgroep ‘Dieren-zuid Klimaat actief’ Zon op dijk, status: projectidee, betrokken partijen: initiatiefgroep bewoners, gemeente, rijksoverheid Windpark Broekdijk Spankeren, status: projectidee, betrokken partijen: Rijn en IJssel Energiecoöperatie en energiemaatschappij Pure Energie

3

DRAAGVLAK

Participatie bij het opstellen van dit stuk

Dit beleidskader is tot stand gekomen in samenspraak met betrokken Rhedenaren en stakeholders. Er zijn drie avonden georganiseerd waarin in dialoog met geïnteresseerde bewoners en stakeholders is gediscussieerd over de inhoud van de Analyse Energie en Landschap. Ook zijn er veelvuldig gesprekken gevoerd met stakeholders, belangenverenigingen en betrokken inwoners. Naast gesprekken zijn schriftelijke zorgen en vragen ingebracht. Hiervan is een puntsgewijze verslaglegging van gemaakt in het “ Verslag dialoogronde, om te komen tot een beleidskader energie en landschap.” Het eerste concept beleidskader Engegie en landschap is besprokken met belangenverenigingen en belanghebbenden alvorens het definitieve concept zes weken ter inzage heeft gelegen (van 4 maart tot 16 april). In deze periode kon zowel mondeling als schriftelijk zienwijzen naar voren worden gebracht. Er zijn 88 zienswijzen naar voren zijn gebracht. Na afweging van deze zienswijzen en aanpassing van het beleidskader is deze in de huidige vorm aan de raad aangeboden ter vaststelling op 8 juni 2021. Na vaststelling dient dit beleidskader als toetsingskader bij de beoordeling van initiatieven rondom grondgebonden energie opwek

Afstemming naburige gemeente

Bij het opstellen van het stuk is er op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau overleg geweest met de aangrenzende gemeenten. Doesburg, Brummen, Bronckhorst, Rozendaal Arnhem, Zevenaar, Duiven en Westervoort. Met als doel afstemming en mogelijke samenwerking in de clustering van windmolens.

beleidskader energie & landschap gemeente rheden

47

4

VERKENNING “Windenergie op en rond de Veluwe”

Persbericht Aanwezigheid wespendief leidt tot aanpassing zoekgebieden wind in Rheden

De vier RES-regio’s Noord-Veluwe, CleanTechregio, Arnhem/Nijmegen en FoodValley zijn met steun van de provincie Gelderland een verkenning gestart naar de (on) mogelijkheden voor windenergie op en rond de Veluwe. In het invloedsgebied 1 tot 8 km om het kerngebied Veluwe zijn de mogelijkheden beperkter dan gedacht. De Rhedense zoekgebieden De Beemd- Velperwaarden en het gebied bij Spankeren vallen daarbinnen. Instandhouden Wespendief Uit de verkenning blijkt dat de Wespendief een diersoort is waarmee het meest rekening gehouden moeten worden in relatie tot de ontwikkeling van windenergie op en rondom de Veluwe. Voor de soort geldt voor het Natura 2000-gebied Veluwe een instandhoudingsdoelstelling van 100 broedparen. Momenteel zijn dit naar schatting 94 broedparen. De instandhoudingsdoelstelling wordt dus niet behaald. De natuur op de Veluwe staat onder druk. Dit heeft meerdere oorzaken waaronder de uitstoot van CO2 en stikstof. Windmolens, ingezet om de uitstoot van CO2 tegen te gaan, hebben ook een grote impact op met name het in standhouden van de Wespendief. Een door Europese regels beschermde roofvogelsoort. Uit verschillende onderzoeken komt naar voren dat roofvogels, zoals de Wespendief, gevoelig zijn voor aanvaringen met windturbines. De kans dat een Wespendief daadwerkelijk in aanvaring komt met een turbine hangt af van verschillende factoren.

Gevolgen voor Rheden De verkenning laat zien dat windmolens in het (kern) natuurgebied Veluwe + 1 km van de Veluwe in ieder geval tot 2030 niet mogelijk zijn. Voor de gebieden van 1 tot 8 km vanaf het kerngebied, waar De Beemd-Velperwaarden en Spankeren onder vallen, betekent deze verkenning dat er meer criteria zijn, waaronder dus de aanwezig van de Wespendief, waarmee rekening gehouden moet worden. Dit heeft gevolgen voor de kansrijkheid van de concept zoekgebieden voor wind. Dorus Klomberg, wethouder klimaat en duurzaamheid: “Als gemeente staan wij voor verschillende uitdagingen. Zo is het belangrijk dat wij onze bijdrage in de regio en landelijk leveren aan het duurzaam opwekken van energie. Aan de andere kant is het belangrijk onze natuurwaarden te behouden. Beide zijn belangrijk voor onze inwoners en voor de toekomst van onze kinderen. Het duurzaam opwekken van energie draagt ook bij aan het behoud van de natuur. Daarom kiezen wij er op dit moment expliciet niet voor de zoekgebieden bij De 48

Beemd-Velperwaarden en bij Spankeren helemaal uit te sluiten als mogelijkheid in de verdere toekomst. Redenen daarvoor zijn dat nader onderzoek naar de kansen op de lange termijn mogelijk weer andere uitkomsten biedt. Daarnaast worden bijvoorbeeld nieuwe innovatieve technologieën of het toepassen van een stilstandsvoorziening gedurende een bepaalde periode in het jaar nog verder onderzocht. Dit willen we afwachten.” Aanvullend onderzoek De komende jaren worden nog aanvullende onderzoeken gedaan. Het is van belang om te weten of de Wespendief daadwerkelijk op een bepaalde locatie voorkomt en waar deze precies vliegt. Mogelijk komen er ook meer innovatieve maatregelen vanuit de windsector om vogelslachtoffers te voorkomen. De RESregio’s van Gelderland willen gezamenlijk uitgangspunten benoemen om goede keuzes te kunnen maken. Het gaat daarbij om keuzes over hoe zoveel mogelijk rendement te behalen is uit windenergie met zo min mogelijk negatieve impact op de natuur. En ook hoe dit zo goed mogelijk past in de ruimte, op het elektriciteitsnetwerk en waarbij dan sprake is van een zo hoog mogelijke maatschappelijke acceptatie. Noot voor de redactie: De in het persbericht genoemde verkenning is beschikbaar. Deze kunt u telefonisch opvragen via het Provincieloket (026) 359 99 99 of door te mailen naar provincieloket@gelderland.nl.

Natura 2000/Aanwezighied Wespendief

1km-zone 1-8 km-zone

Aan de hand van de eerste resultaten van het onderzoek van A&W en Sovon wordt geconcludeerd dat afstand bepalend is voor het ontstaan van een relevant aanvaringsrisico met windturbines. Het is gebleken dat binnen het gehele Veluwe gebied inclusief een zone van 1km de aanvaringskans met de Wespendief groot is. In de afstandsklasse van 1 tot 8km is er meer mogelijk. Hierbij geldt: hoe kleiner de afstand tot de Veluwe des te minder windturbines geplaatst kunnen worden.

5

CULTUURHISTORISCHE WAARDERING dorpsrand en polder Ellecom

beleidskader energie & landschap gemeente rheden

49

7

70

PARTICIPATIE

BRONNEN

Omgevingsvisie buitengebied Rheden Deel 1 (omgevingsvisie) en deel 2 (verdieping) Gemeente Rheden - februari 2019. Verantwoording bronnen en methoden Analysekaarten Nationaal Programma RES Generation Energy e.a. - oktober 2019

Kaarten: Analyse kaarten Nationaal Programma RES (via portal: https://www.regionale-energiestrategie. nl/ondersteuning/analysekaarten+np+res/default. aspx ) Gis-data provincie Gelderland

Omgevingsverordening Gelderland Provincie Gelderland - december 2018 Klimaat Energie Ruimte Ruimtelijke verkenning energie en klimaat. Posad e.a. - januari 2018 Zonnewijzer Gelderse Gebiedsgids voor zonnevelden. Kuiper Compagnons, Urban Synergy e.a., - augustus 2019 Analyse Energie & Landschap gemeente Rheden. Nadere onderbouwing van het Beleidskader Energie & Landschap. Gemeente Rheden - september 2020.

beleidskader energie & landschap gemeente rheden

71

72

COLOFON Beleidskader Energie & Landschap, gemeente Rheden Beleidskader ter beoordeling van initiatieven grondgebonden energie-opwek

datum:

juni 2021

opgesteld met medewerking van: Abe Veenstra landschapsarchitect Postbus 181, 6850 AD Huissen 06-36455106 mail@abeveenstra.nl www.abeveenstra.nl in opdracht van: Gemeente Rheden Postbus 9110 , 6994 ZJ De Steeg 026 4976 247

beleidskader energie & landschap gemeente rheden

73