Bijlage 3. Variantennota RKP, 2026-6-25
Tekst van het document
Dit zorgt in de meeste gevallen voor een licht negatief effect, bijvoorbeeld op Natura 2000-gebieden, ganzenrustgebieden en beschermde soorten, maar voor rode lijstsoorten en biodiversiteit is het effect neutraal. Daarom gaat de voorkeur uit naar de variant ‘zonering’
35/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D 5.6.2.2 Velperwaard Landschappelijke hoofdstructuur: open of besloten landschap Beide varianten hebben voor- en nadelen. De belangrijkste effecten hebben betrekking op ruimtelijke kwaliteit, rivierkunde, natuur, cultuurhistorie en draagvlak. Ruimtelijke kwaliteit: In variant 1 worden vrijwel geen maatregelen genomen, daarom verandert de ruimtelijke kwaliteit nauwelijks. In variant 2 wordt het kleinschalige agrarisch cultuurlandschap versterkt door heggen, houtwallen en solitaire bomen. Hierdoor ontstaat een afwisselender beeld en neemt de belevingswaarde toe. Nieuwe wandelroutes vergroten ook de gebruikswaarde van het gebied. Voor ruimtelijke kwaliteit heeft de variant 2 daarom de voorkeur Rivierkunde: Bij variant 1 vinden nauwelijks ingrepen plaats; het effect op de waterafvoer en rivierdynamiek is neutraal. Bij variant 2 zorgen hagen dwars op de stroomrichting voor een lichte verhoging van de waterstand, wat nadelig is bij hoogwater. Sterke verruwing kan bovendien erosie van het zomerbed veroorzaken. Vanuit rivierkundig oogpunt heeft variant 1 de voorkeur Natuur: Variant 1 behoudt grotendeels de huidige beplanting en openheid. Dit heeft neutrale effecten op Natura 2000, GNN/GO, biodiversiteit en rustgebieden.
Voor sommige beschermde en Rode Lijst-soorten ontstaan lichte nadelen door verminderde verbindingsmogelijkheden en verlies van verblijfplaatsen. In variant 2 worden heggen en houtsingels toegevoegd, wat positief uitpakt voor veel beschermde soorten, Rode Lijst-soorten en de soortenrijkdom, maar nadelig is voor open-landschapsoorten (zoals steltlopers) en rustgebieden door verlies van openheid en meer recreatieverstoring. Door dit wisselende beeld is er geen voorkeurvariant vanuit het thema natuur Cultuurhistorie: Variant 1 sluit matig aan bij het historische beeld van de Velperwaarden; het effect is beperkt positief. Variant 2 herstelt historische structuren door heggen, houtwallen en andere elementen aan te planten op historische kavelpatronen. Deze variant scoort duidelijk beter en heeft daarom de voorkeur Draagvlak: Uit de zienswijzen blijkt dat de meeste mensen het terugbrengen van hagen en heggen steunen, zoals in de variant besloten landschap. Er is wel begrip voor het openhouden van hoofdstroombanen om het gebied toekomstbestendig te maken, zoals in het open landschap. Over het geheel genomen geeft het draagvlak de voorkeur aan de besloten landschapsvariant 5.7 IJssel & Oevers 5.7.1 Varianten De oevers van de IJssel zijn in het projectgebied bijna overal bekleed met stortsteen.
Eén van de opgaven binnen het Rivierklimaatpark is de aanleg van 5,1 km natuurlijke oevers. Uit nadere analyse van de oeverstroken uit het VKA is gebleken dat er binnen dit zoekgebied onvoldoende geschikte oevers aanwezig zijn voor realisatie van de opgave. Daarop zijn alle oeverstroken binnen het projectgebied opnieuw beschouwd en getoetst op de geschiktheid voor de realisatie van natuurlijke oevers. 36/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Hierbij is een aantal criteria toegepast, zoals de huidige vaardiepte voor de scheepvaart, de ligging van de oeverlijn na afgraving (ten opzichte van kades en wegen) en het omliggende landgebruik. Uit een analyse zijn een aantal oeverstroken naar voren gekomen die het meest geschikt zijn voor de aanleg van natuurlijke oevers: Westervoort (rechteroever) Velperwaarden Rhedense uiterwaarden - Veerstal (rechteroever) - Steegse haven (linkeroever) Vaalwaard en Havikerwaard Al deze locaties zijn beoordeeld op effecten. 5.7.2 Resultaat effectbeoordeling De meest relevante effecten hebben betrekking op de thema’s ruimtelijke kwaliteit, hoogwaterveiligheid, morfologie, scheepvaart, natuur en eigendomssituatie: Ruimtelijke kwaliteit: Natuurvriendelijke oevers versterken de overgang tussen rivier en land en verbeteren het landschappelijk beeld.
Vanuit ruimtelijke kwaliteit gaat de voorkeur uit naar het realiseren van natuurlijke oevers over een zo groot mogelijke lengte Hoogwaterveiligheid: Bij Westervoort ligt een deel van de natuurvriendelijke oever relatief dicht bij de primaire waterkering, waardoor mogelijk erosie kan ontstaan. De profielverruiming veroorzaakt hier bovendien een klein effect op de afvoerverdeling bij laagwater. Bij de overige locaties ontstaan geen risico’s voor erosie of afvoerverdeling door hun gunstigere ligging Morfologie en scheepvaart: Uit oogpunt van morfologie is Westervoort juist het gunstigst, Velperwaard het meest ongunstig Natuur: Voor het thema natuur is er een wisselend beeld, dit thema is onderverdeeld in de volgende aspecten: - Natura 2000: In de Velperwaard kan de locatie van de natuurvriendelijke oever mogelijk overlappen met het glanshaverhooiland. In dat geval is sprake van een negatief effect. Wanneer deze locatie vermeden kan worden is zeer waarschijnlijk sprake van een positief effect op de functie van het gebied voor niet-broedvogels. Door de realisatie van plasdras vegetaties neemt de kwaliteit ter plaatse van de andere drie locaties voor niet-broedvogels in ieder geval toe wat positief is - Houtopstanden: Bij Westervoort kunnen houtopstanden aanwezig zijn langs het havenkanaal bij Struyk Verwo; nader onderzoek moet dit bevestigen.
Indien aanwezig gaan deze deels verloren, wat leidt tot een negatief effect. Op de overige locaties ontbreken houtopstanden en blijft het effect neutraal - Beschermde soorten: Westervoort en de Rhedense Uiterwaarden scoren op het aspect beschermde soorten negatiever dan Velperwaard en Havikerwaard, vooral door permanent verlies van belangrijke broed- en leefgebieden (onder andere buizerd- en boomvalknesten) en verbindingen voor kleine marterachtigen. In alle gebieden kan de aanleg van natuurvriendelijke oevers tijdelijke verstoring veroorzaken, onder meer voor bever en dassen, en heeft rivierrombout vermoedelijk tijdelijk nadeel met op termijn een verbeterd 37/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D leefgebied. Velperwaard en Havikerwaard kennen hoofdzakelijk tijdelijke, lichte negatieve effecten, terwijl Westervoort en Rhedense Uiterwaarden blijvende negatieve effecten laten zien - Rode lijst-soorten: In Westervoort, Rhedense Uiterwaarden en Havikerwaard/Vaalwaard kan leefgebied van soorten zoals egel en haas tijdelijk verdwijnen, maar na inrichting terugkeren; het effect is daardoor neutraal. In de Velperwaard kan een belangrijke groeiplaats voor Rode Lijst-soorten verdwijnen.
Herstel is onzeker en kost tijd, waardoor hier sprake is van een negatief effect op soortenrijkdom: Natuurvriendelijke oevers vergroten overal de soortenrijkdom door meer variatie in habitats en natuurlijke overgangen tussen water en land. In Westervoort en de Rhedense Uiterwaarden is het effect sterk positief doordat de huidige oevers weinig ecologische waarde hebben. In Velperwaard, Vaalwaard en deels Havikerwaard verdwijnen ruigere oevers, waardoor het positieve effect daar kleiner is Eigendomssituatie: De eigendomssituatie van de geschikte oeverstroken is versnipperd. Veel gronden zijn in eigendom van het Rijk en van Natuurmonumenten. Daarnaast zijn sommige kleinere delen van andere eigenaren. Het effect op de eigendomssituatie is voor alle locaties licht positief behalve voor de oevers in de Havikerwaard. Deze behoren bij kasteel Middachten. Inschatting is dat minnelijke verwerving mogelijk is, maar deze locatie scoort toch licht negatief 5.8 Marsweg (Rhederlaag) 5.8.1 Varianten De Marsweg is de ontsluitingsweg naar het Rhederlaag. De weg is met name in het hoogseizoen druk met auto- en fietsverkeer naar de dag- en verblijfsrecreatieterreinen. In het voorkeursalternatief wordt ingezet op verbetering van de verkeersveiligheid en aantrekkelijkheid.
Voor de verkeersinrichting zijn drie varianten onderzocht: Variant 1 - Scheiding verkeersstromen: Het gemotoriseerd verkeer, fietser en wandelaars worden gescheiden, ieder op een eigen strook. Per deel van de Marsweg kan hierbij voor een andere invulling worden gekozen. We onderzoeken onder meer een fietspad onderaan de teen van de dijk vanaf de Veerstal tot aan de pont en eventueel verder - V1.1 – Kruinverbreding: Aanleg van een gescheiden fietspad en voetpad naast de autorijweg. Hiervoor wordt de kruin van de kade op veel plekken verbreed - V1.2 - Fietspad buitendijks: Aanleg van het fietspad onderaan de kade, door de uiterwaard. Vanaf recreatieterrein Rhederlaagse meren tot aan de veerstoep Variant 2 – Fietsstraat: De Marsweg wordt omgevormd tot een fietsstraat. Auto’s en ander verkeer zijn te gast.
Deze variant wordt onderzocht op trajecten waar het scheiden van de verkeersstromen niet mogelijk is, bijvoorbeeld vanwege ruimtegebrek 38/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Figuur 5.14 Varianten Marsweg (Rhederlaag) 5.8.2 Resultaat effectbeoordeling De meest relevante effecten van deze varianten hebben betrekking op de thema’s hoogwaterstanden, Natura-2000, Gelders Natuurnetwerk (GNN), Groene Ontwikkelingszone (GO), Weidevogelgebieden, ganzenrustgebieden, ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke effecten, soortenrijkdom, bestaande recreatieve functies, verkeersveiligheid, verkeersafwikkeling, bereikbaarheid, draagvlak, maakbaarheid en beheer en onderhoud: De variant ‘scheiding verkeersstromen, fietspad buitendijks’ scoort negatiever dan de andere twee varianten op de volgende thema’s: - Hoogwaterstanden: Het buitendijkse fietspad ligt op een locatie waar de IJssel relatief smal is. Door deze ligging kan het fietspad de beschikbare doorstroomruimte beperken, wat mogelijk leidt tot een negatief effect op de hoogwaterstanden
39/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D - Natura-2000, Gelders Natuurnetwerk (GNN), Groene Ontwikkelingszone (GO), Weidevogelgebieden en ganzenrustgebieden: Het buitendijks aangelegde fietspad leidt tot een groter oppervlakteverlies dan bij de andere twee varianten. Daarnaast brengt deze variant fietsers dieper het gebied in, waardoor verstoring optreedt op locaties waar dat in de referentiesituatie niet voorkwam. Ook is de ruimtelijke verspreiding van de verstoring aanzienlijk groter dan bij de andere varianten Ruimtelijke kwaliteit: Vanuit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit scoort de variant ‘scheiding verkeersstromen, kruinverbreding’ licht positiever omdat de gebruikswaarde sterk toeneemt door meer ruimte en verkeersveiligheid voor fietsers. De herinrichting van weg en omgeving zorgt voor een nettere uitstraling, verbetert rommelige situaties bij Rhederlaagse Meren en maakt het oude tracé van de meanderbocht zichtbaar. Ook biedt de herinrichting van de rand van recreatieterrein De Mars kansen voor een hoogwaardige uitstraling, wat de belevingswaarde vergroot. Wel is het van belang de landelijke uitstraling te behouden Landschappelijke effecten en soortenrijkdom: De variant ‘fietsstraat’ scoort als enige neutraal op de thema’s landschappelijke effecten en soortenrijkdom.
Dit komt doordat de aanpassingen grotendeels binnen het huidige ruimtebeslag worden gerealiseerd en er geen extra straatverlichting wordt aangebracht Verkeersveiligheid: Het inrichten van de weg als fietsstraat verbetert de veiligheid enigszins ten opzichte van de referentiesituatie. Fietsers blijven echter gebruikmaken van dezelfde rijbaan als gemotoriseerd verkeer, waaronder voertuigen met boottrailers, waardoor het veiligheidsvoordeel beperkt blijft. De variant ‘scheiding verkeersstromen, kruinverbreding’ scheidt fietsers en gemotoriseerd verkeer fysiek, waardoor ontmoetingen en conflicten verminderen en de verkeersveiligheid duidelijk toeneemt. De variant ‘scheiding verkeersstromen, fietspad buitendijks’ scoort het best op verkeersveiligheid. Door een vrijliggend buitendijks fietspad aan te leggen verbeteren de fietsvoorzieningen aanzienlijk en worden conflicten tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer vrijwel volledig voorkomen Verkeersafwikkeling en bereikbaarheid: De variant ‘fietsstraat’ scoort licht negatief op verkeersafwikkeling en bereikbaarheid, omdat het wegprofiel gelijk blijft aan de huidige situatie. Doordat fietsers voorrang krijgen en auto’s te gast zijn, neemt de doorstroming voor autoverkeer enigszins af.
De varianten ‘scheiding verkeersstromen, kruinverbreding’ en ‘scheiding verkeersstromen, fietspad buitendijks’ scoren (licht) positief, doordat het scheiden van verkeersstromen conflicten tussen gemotoriseerd en langzaam verkeer wegneemt en de doorstroming verbetert. Bij het buitendijkse fietspad kan hoog water de bereikbaarheid beperken, waardoor deze variant iets minder gunstig is dan kruinverbreding Draagvlak: Het draagvlak voor een verbeterde weginrichting is groot over alle trajectdelen, al verschillen de voorkeuren per stakeholder. Over het algemeen bestaat de grootste steun voor het scheiden van verkeersstromen. Daarom scoren de varianten ‘scheiding verkeersstromen, kruinverbreding’ en ‘scheiding verkeersstromen, fietspad buitendijks’ positief op draagvlak 40/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Duurzaamheid: De varianten kruinverbreding en buitendijks fietspad vragen meer grondverzet en inzet van materieel dan de aanleg van een fietsstraat. Welke variant uiteindelijk meer werkzaamheden vereist, verschilt per deel van de Marsweg. Voor de fietsstraat kan het bestaande wegprofiel grotendeels worden benut zonder ingrepen aan de dijk, waardoor deze variant het meest efficiënt is in materiaal- en materieelgebruik. Wel wordt een fietsstraat vaak uitgevoerd met gekleurd asfalt, dat een aanzienlijk hogere MKI-score heeft dan standaard zwart asfalt.
Het toepassen van gekleurd asfalt wordt daarom afgeraden vanuit duurzaamheidsoverwegingen 5.9 Entrees naar het rivierklimaatpark 5.9.1 Varianten Onderdeel van de voorkeursvariant is de realisatie van 5 hoofdentrees naar het gebied. Voor deze hoofdentrees zijn al locaties vastgelegd. Het gaat om entrees bij: 1. Westervoort, Veerdam 2. Arnhem, Fort Westervoort 3. Terrein de Groot 4. Rhederlaag, Koestraat 5. Rheden Figuur 5.15 Locaties hoofdentrees 5. 4. 3. 1. 2. 41/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Per entree zijn de volgende recreatieve voorzieningen voorzien: 20 verharde autoparkeerplaatsen 40 fietsparkeerplaatsen Recreatief rustpunt Varianten Westervoort, Veerdam (gebiedsentree 1) Variant 1 - Parkeren buitendijks: In deze variant wordt de huidige afrit behouden, met hierlangs parkeerplekken (buitendijks). Het startpunt van de wandelroute over de Veerdam wordt gemarkeerd, bijvoorbeeld met gestapelde stortstenen. Variant 2a - Parkeren binnendijks, aan de IJsseldijk: In deze variant wordt het binnendijks gelegen kavel tegen de dijk aan benut voor de entree. Hier wordt het parkeren (max. 20 plekken) ingepast, tegen de rand van de bestaande bebouwing aan. Om overlast voor de aanwonenden te verminderen wordt een groenstrook ingepast tussen de erfgrens en het parkeren.
Vanaf het parkeren loopt een wandelpad naar de dijkovergang, die als kleine ‘tribune’ wordt vormgegeven met uitzicht op het landschap. Het fietspad over de geleidedam komt te vervallen, waardoor de afrit niet meer nodig is. Zo kunnen we de heldere hoofdvorm van de dijk herstellen. Vanaf de trap loopt een wandelpad naar het oorlogsmonument en het strandje bij de IJssel. Fietsparkeren op de dijkkruin. Variant 2b - Parkeren binnendijks, aan de Rijndijk: Een ander perceel wat ingezet kan worden voor het parkeerterrein is op onderstaande kaart aangegeven. Dit perceel is nu in gebruik als hondenuitlaatplek en is omzoomd met boombeplanting, dit moet behouden blijven. Binnen deze bosschage is een open plek, waar het parkeren ingepast kan worden. De beschikbare ruimte bepaalt het aantal parkeerplekken.
42/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Figuur 5.16 Varianten Veerdam, Westervoort Entrees Arnhem, Fort Westervoort (gebiedsentree 2) In variant 1 wordt het parkeren ingepast bij het fort. Bij variant 2 wordt de entree gecombineerd met de Landwinkel. Figuur 5.17 Variant 1 (links) en variant 2 (rechts) Fort Westervoort Gebiedsentree Rhederlaag, Koestraat (gebiedsentree 4) Voor de entree bij de Koestraat zijn verschillende varianten geschetst, deze variëren op het wegprofiel en de toegepaste parkeeroplossing. Daarnaast worden er om de knelpunten van deze entreelocatie aan te pakken een aantal ingrepen voor alle varianten voorgesteld. Variant 1 - Vrij liggend fietspad: Vrij liggend fietspad aan de westzijde (twee richtingen). Hoge verkeersveiligheid vanwege scheiding verkeersstromen, meeste ruimtebeslag Variant 2 - Fietssuggestiesstrook: rijbaan met fietssuggestiestroken. Variant 3 - Fietsstraat: auto te gast, ruimte voor fietsers, compact wegprofiel
43/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Figuur 5.18 Visualisaties variant 1, 2 en 3
44/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Gebiedsentree Rheden (gebiedsentree 5) Voor Rheden zijn twee varianten geschetst. In variant 1 wordt parkeren ingepast in het knooppunt. Aandachtspunt hierbij is de verkeersveiligheid, ecologie en ruimtelijke kwaliteit. Alternatief is om op deze locatie geen parkeren te realiseren vanwege de beperkte ruimte zowel binnen - als buitendijks. In variant 2 wordt er een andere locatie in de omgeving gevonden voor het parkeren. Figuur 5.19 Varianten parkeren gebiedsentrees Rheden 5.9.2 Resultaat 5.9.2.1 Gebiedsentree Westervoort, Veerdam De meest relevante effecten van deze varianten hebben betrekking op de thema’s ruimtelijke kwaliteit, natuur en draagvlak: Ruimtelijke kwaliteit: De binnendijkse variant scoort positief op ruimtelijke kwaliteit doordat extra parkeerruimte en een duidelijke entree ontstaan, terwijl de dijk als grens het landschap leesbaar houdt. Bij de Veerdam verbetert de beleving door het verwijderen van verharding en herstel van het dijkprofiel. De buitendijkse variant scoort minder gunstig omdat parkeren bij hoogwater niet mogelijk is en minder toekomstbestendig.
Bovendien verslechteren beleving en landschappelijke kwaliteit doordat het dijkprofiel, uitzicht en de herkenbaarheid van het binnen- en buitendijkse landschap worden aangetast Natuur: Vanuit het oogpunt van beschermde gebieden heeft de binnendijkse variant een lichte voorkeur, omdat er geen natuurgebieden worden aangetast. Bij de buitendijkse variant daarentegen is er sprake van oppervlakteverlies van GNN en GO, net zoals mogelijke verstoring van Natura 2000- en ganzenrustgebieden Draagvlak: De buitendijkse variant scoort licht negatief omdat deze mogelijk in een park/ groen gebied of tegen een particuliere tuin aan komt te liggen. De buitendijkse variant stuit naar verwachting niet op bezwaren en heeft daarom een lichte voorkeur Duurzaamheid: Bij de variant met buitendijks parkeren wordt gebruikgemaakt van de bestaande afrit, waarnaast parkeerplaatsen worden aangelegd. Bij de binnendijkse varianten wordt de huidige afrit verwijderd en een nieuwe locatie ingericht voor parkeerplaatsen. De aanleg van een binnendijkse gebiedsentree vraagt daardoor meer inzet van materieel en materialen, wat leidt tot een hogere CO₂-uitstoot
45/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D De buitendijkse parkeeroplossing is daarentegen minder toekomstbestendig, omdat deze kwetsbaarder is bij mogelijk toenemende rivierafvoeren. Tussen de twee binnendijkse varianten bestaat geen verschil in toekomstbestendigheid 5.9.2.2 Gebiedsentree Arnhem, Fort Westervoort De meest relevante effecten van deze varianten hebben betrekking op de thema’s Natura-2000, GNN, GO, cultuurhistorie, verkeersafwikkeling, grondverwerving en draagvlak: Natura-2000, GNN en GO: De variant ‘bij het fort’ ligt buiten Natura 2000-gebied, GNN en GO. Wel treedt oppervlakteverlies op door het verleggen van het fietspad, wat een licht negatief effect heeft. De variant ‘combinatie met de landwinkel’ scoort iets negatiever, omdat de realisatie van de fietsenstalling en dijktrap mogelijk leidt tot aantasting van Natura 2000- gebied, GNN en GO. Daarnaast ontstaat oppervlakteverlies van GNN en GO door het verleggen van het fietspad, en neemt de verstoring binnen het Natura 2000-gebied toe Cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit: In beide varianten wordt de contour van het fort gemarkeerd, wat licht positief is voor de cultuurhistorische waarde. Parkeren combineren met de landwinkel aan de dijk voorkomt extra functies in de al rommelige omgeving van het fort. In de variant ‘bij het fort’ gebeurt dat wel, waardoor deze licht negatief scoort.
De voorkeur gaat daarom uit naar de variant ‘combinatie met de landwinkel’ Verkeersafwikkeling: De extra verkeersintensiteit die de gebiedsentree bij beide varianten veroorzaakt, kan leiden tot enige hinder op de Schaapdijk. Het profiel van de Schaapdijk is namelijk niet geschikt voor hoge verkeersintensiteiten Bij de variant ‘bij het fort’ rijdt bezoekend verkeer slechts een korte afstand over de Schaapdijk naar het parkeerterrein. Dit heeft een licht negatief effect. De variant ‘combinatie met de landwinkel’ is iets ongunstiger, omdat bezoekers hierbij een grotere afstand over de Schaapdijk afleggen. Dit kan de verkeersafwikkeling verder verslechteren Grondwerving: De grond bij het fort is in eigendom van de provincie en het waterschap, wat positief is voor de grondwerving. De grond bij de landwinkel is in eigendom van een agrarisch ondernemer, waardoor deze variant minder geschikt is en vanuit grondwerving niet de voorkeur heeft Draagvlak: Bij het fort zijn er geen bijzonderheden. De gronden bij het agrarisch bedrijf zijn essentieel onderdeel van de bedrijfsvoering en niet te combineren met faciliteiten voor een gebiedsentree. Deze variant wordt daarom negatief beoordeeld en heeft niet de voorkeur vanuit draagvlak.
Duurzaamheid: Tussen de varianten bestaat weinig onderscheid, ervan uitgaande dat bij beide varianten hetzelfde aantal (fiets)parkeerplaatsen wordt gerealiseerd en zowel een uitzichtpunt als een fietstunnel worden aangelegd. Het vernatten van de voet van het fort kan wel onderscheidend zijn, vanwege het extra grondverzet en de bijbehorende CO₂-uitstoot 5.9.2.3 Gebiedsentree Rhederlaag, Koestraat De meest relevante effecten van deze varianten hebben betrekking op de thema’s ruimtelijke kwaliteit en beschermde soorten: 46/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Ruimtelijke kwaliteit: Vanuit ruimtelijke kwaliteit is het onwenselijk om een extra parkeerterrein te realiseren, omdat dit leidt tot een toename van verhard oppervlak en een sterkere stedelijke uitstraling. Wanneer wordt gekozen voor een binnendijkse parkeeroplossing, ligt het voor de hand het buitendijkse parkeerterrein op te heffen. De vraag is echter of dit haalbaar en kansrijk is. Indien opheffing niet mogelijk blijkt, gaat de voorkeur uit naar uitbreiding van het bestaande buitendijkse terrein Beschermde soorten: Binnendijks parkeren heeft geen effect op beschermde soorten en wordt daarom als neutraal beoordeeld. Buitendijks parkeren raakt mogelijk een roekenkolonie; de aanleg en het gebruik van een parkeerplaats kunnen een verstorend effect veroorzaken.
Wanneer hiervoor bomen moeten worden gekapt, kan (een deel van) de roekenkolonie verloren gaan. In een worstcasescenario leidt dit tot een zeer negatief effect Duurzaamheid: Tussen de varianten met een vrijliggend fietspad en een fietssuggestiestrook bestaat weinig onderscheid op het gebied van duurzaamheid, omdat de totale breedte van weg en fietsinfrastructuur ongeveer gelijk is. Voor de variant met een fietsstraat zijn minder werkzaamheden en minder inzet van materieel nodig, aangezien de kade Marsweg hiervoor niet hoeft te worden verbreed. Deze variant scoort daarom het beste wat betreft CO ₂-uitstoot Binnen de parkeervarianten aan de Koestraat worden in variant 1a en 1b evenveel parkeerplaatsen gerealiseerd, zonder dat een extra ontsluitingsweg nodig is. In variant 2a en 2b is het aantal parkeerplaatsen eveneens gelijk, maar hier moet wel een nieuwe weg worden aangelegd om de parkeerplaatsen te bereiken. Door deze aanvullende werkzaamheden leidt variant 2 tot meer CO₂-uitstoot dan variant 1. Variant 1 is daarmee duurzamer.
5.9.2.4 Gebiedsentree Rheden De meest relevante effecten van deze varianten hebben betrekking op de thema’s Natura-2000, GNN, houtopstanden, weidevogel- en ganzenrustgebied, biodiversiteit, verkeersveiligheid, verkeersafwikkeling en verkeershinder: Natura-2000, GNN, houtopstanden, weidevogel- en ganzenrustgebied en biodiversiteit: Een parkeeroplossing in de oksel (variant 1) leidt tot negatieve effecten voor Natura-2000, GNN, houtopstanden, weidevogel- en ganzenrustgebied en de biodiversiteit. Door de realisatie van de fietsenstalling, het wandelpad en uitkijkpunt is sprake van oppervlakteverlies en verstoring. Als parkeren niet wordt gefaciliteerd (variant 2) zijn er geen negatieve effecten op deze thema’s Verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling: de parkeeroplossing in de oksel (variant 1) scoort beter omdat bij deze variant de bezoekers direct het gebied in lopen, er hoeft slechts één keer overgestoken te worden. Deze variant heeft ook nauwelijks effect op de verkeersafwikkeling, bezoekers kunnen direct vanaf de A348 parkeren en het gebied betreden. Variant 2 scoort minder op verkeersafwikkeling doordat er in Rheden meer (zoek)verkeer zal rijden en voetgangers deels op het fietspad moeten lopen Verkeershinder: Variant 2 zorgt niet voor hinder in de aanlegfase.
Variant 1 is wel licht negatief omdat deze variant zorgt voor lichte verkeershinder als gevolg van bouwverkeer. Het bouwverkeer kan echter via de A348 aanrijden en bij de locatie van het parkeerterrein worden opgevangen, hierdoor blijft de verkeershinder beperkt 47/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D 6 Overige resultaten van de toetsing aan het integraal beoordelingskader Waar relevant is in hoofdstuk 3 per variant onderscheidende effecten op de thema’s in het integraal beoordelingskader beschreven. In dit hoofdstuk wordt voor een aantal thema’s een algemene beschouwing weggegeven met de belangrijkste aandachtspunten en effecten. 6.1 Vergunbaarheid Onderdeel van de planuitwerkingsfase is een vergunningeninventarisatie, waarin voor de verschillende varianten een analyse is gemaakt van benodigde vergunningen. Op basis daarvan is een inschatting gemaakt van de vergunbaarheid van de varianten en vooral of de varianten hierin onderscheidend (kunnen) zijn. Uitgangspunt is vanzelfsprekend dat iedere variant in de basis vergunbaar is en we dus ook een vergunbare voorkeursvariant kiezen. Als de voorkeursvariant is vastgesteld en er zicht is op welke maatregelen mogelijk vergunningplichtig zijn, moeten we bepalen welke vergunningen voor Rivierklimaatpark als geheel door het project worden aangevraagd en welke door de afzonderlijke partners en/of (particuliere) initiatiefnemers.
De wet- en regelgeving met betrekking tot Natura 2000-gebieden is een mogelijke showstopper. Een deel van de maatregelen wordt uitgevoerd binnen Natura 2000-gebied (direct effect) en er is mogelijk sprake van indirecte effecten op Natura 2000-gebieden in de omgeving van de ingreep, zowel binnen als buiten het plangebied (verstoring door licht of geluid, stikstofdepositie). De varianten verschillen hierin in die zin dat hoe minder maatregelen en hoe groter de afstand tot Natura 2000-gebieden, hoe kleiner de impact. Echter is het juridische kader in alle gevallen hetzelfde. Van belang zijn de volgende aandachtspunten: In geval van aantasting Natura 2000-gebied zijn geen natuurvergunningen nodig als met de ingrepen invulling wordt gegeven aan de natuurdoelstelling zoals geformuleerd in een natuurbeheerplan. Dit geldt zowel voor Natura 2000-activiteit als voor flora- en fauna-activiteit. Provincie Gelderland is dit aan het uitwerken Omdat van andere ingrepen significant negatieve effecten op Natura 2000- gebieden hoogstwaarschijnlijk niet uitgesloten kunnen worden, moet in de passende beoordeling een zogeheten ADC-toets uitgevoerd worden. Deze ADC-toets kan kritisch zijn/worden bij andere ingrepen; er moet dan aangetoond worden dat er geen Alternatieven zijn en dat sprake is van Dwingende redenen van groot openbaar belang.
Ook moeten Compenserende maatregelen getroffen worden om te waarborgen dat de algehele samenhang van Natura 2000 bewaard blijft. Dit diepen we in overleg met bevoegd gezag nader uit bij de uitwerking van de voorkeursvariant 48/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Omdat we landbouwbedrijven/-gronden uit productie nemen, draagt RKPIJ bij aan de verlaging van stikstofdepositie op N2000 gebieden. In de aanlegfase is sprake van een (tijdelijke) toename als gevolg van de werkzaamheden. Dit is in de huidige situatie een mogelijke showstopper omdat interne saldering niet zonder meer mogelijk is. Wet- en regelgeving en jurisprudentie op dit thema zijn volop in ontwikkeling en we blijven hierover in overleg met bevoegd gezag Het is op dit moment nog niet duidelijk of het rijk of de provincie bevoegd gezag wordt voor de natuurvergunningen (gebieden en soorten). Hierover is het project nog in gesprek met vergunningverleners van het rijk (RVO voor soorten, LVVN voor gebieden) en de provincie Met betrekking tot de noodzaak voor mitigerende en compenserende maatregelen bij aantasting van beschermde soorten flora en fauna geldt dat dit per variant kan verschillen, maar dat geen ‘showstoppers’ verwacht worden.
Er is al veel informatie bekend over de aanwezigheid van beschermde soorten in het gebied en in het ontwerpproces wordt hier rekening mee gehouden 6.2 Maakbaarheid Voor het aspect maakbaarheid is nagegaan wat de belangrijkste aandachtspunten zijn wat betreft maakbaarheid en (mogelijke) gevolgen voor het beheer en onderhoud. Dit is in deze paragraaf beschreven. Het programma kent meerdere technische uitdagingen. Die zijn hieronder beschreven: Uitvoering ontstenen van de oevers: een belangrijk technisch aandachtspunt bij het realiseren van de natuurvriendelijke oevers (ontstenen) is de verwachte toename aan erosie en sediment in de IJssel. Dit vraagt aanvullende baggerwerkzaamheden om knelpunten voor de scheepvaart te voorkomen. Ook het uitvoeren van het ontstenen van de oever en de kribbe brengt uitdagingen mee. De beperkte ruimte kan uitdagingen geven voor de scheepvaart Uitbreiding terrein Putman: - De uitbreiding van het terrein van Putman beïnvloedt tijdelijk de bedrijfsvoering van Putman. De aanwezigheid van de bever in het gebied kan voor uitdagingen in de uitvoerbaarheid zorgen. Echter, door de uitbreiding van de haven kan meer grond binnen het projectgebied worden behouden, wat de uitvoerbaarheid van varianten met veel grondverzet verbetert.
De vrijkomende grond kan hier worden toegepast - Voor de toegangsweg naar Putman zijn zowel een brug als duikers technisch mogelijk, maar beide ingrepen zijn omvangrijk, omdat er tijdelijk een alternatieve verbinding moet worden aangelegd. Ook geldt dat het aanpassen van het wegprofiel van de dijk bij Westervoort betekent dat de kruin moet worden gewijzigd, waardoor de weg tijdelijk buiten gebruik raakt en verkeer moet worden omgeleid. Dit heeft grote impact op de omgeving. Bij de variant met een buitendijks fietspad blijft de kruin intact en wordt het pad aan de voet van de dijk gerealiseerd. Dit is technisch goed haalbaar, maar de locatie is minder goed bereikbaar en gevoelig voor hoogwater 49/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Doorstroming Rhederlaag: Voor de Koppenwaard is gekozen voor het benutten van de huidige watergang vanwege de knelpunten die ontstaan bij de aanleg van een nieuwe geul. De keuze is voordelig voor de maakbaarheid, aangezien de aanleg van een geul uitdagingen geeft wat betreft maakbaarheid (veel grondwerk en impact op de omgeving). Een aandachtspunt voor de maakbaarheid is het realiseren van de doorstroombaarheid vanuit de Rhederlaag naar de Koppenwaard.
De maakbaarheid van de waterhuishouding is een uitdaging Varianten Marsweg (Rhederlaag): Voor het aanpassen van de verkeersinrichting van de Marsweg ontstaan uitdagingen in de uitvoering, omdat er beperkte werkruimte is en het behouden van de bestaande toegangsweg tijdens de uitvoering Voormalige stortplaatsen: In het plangebied zijn meerdere voormalige stortplaatsen. Het saneren van deze locaties kan technische uitdagingen geven. Tot slot hangt de maakbaarheid van het Rivierklimaatpark (RKP), naast de financiële mogelijkheden, sterk af van beschikbare capaciteit voor de uitvoering 6.3 Duurzaamheid (kansen voor verduurzaming) Van alle varianten is de mate van circulariteit kwalitatief beoordeeld op basis van de kansen en mogelijkheden die er zijn om optimalisaties toe te passen in het ontwerp. Dit betekent dat is gekeken hoe materialen hergebruikt kunnen worden en hoe onderdelen van het ontwerp duurzaam kunnen worden ingericht. Het gaat hier niet zozeer om elementen die onderdeel zijn van het besluit over de voorkeursvariant, maar vooral om aandachtspunten die ontwerpers in een later stadium kunnen gebruiken om het project duurzamer en efficiënter uit te voeren.
6.3.1 Westervoort Watervrije terrein Putman Voor de drie varianten zijn ongeveer dezelfde kansen van toepassing: Ophogen van het terrein Putman met gebiedseigen grond (zoals grond vanuit geul) Taluds Putman beschermen met vrijkomende stenen, hergebruikte damwand. Indien er een taludconstructie nodig is dan dit met vrijkomend materiaal als zand of snoeimateriaal of schanskorf met stortsteen Vrijkomend stortsteen gebruiken voor bodemverdediging in de haven Drijvende kadeconstructie bij Putman realiseren. Goed voor klimaatadaptatie, toekomstbestendig & aanpasbaar Hergebruik van de damwanden die bij Struyk Verwo vrijkomen Toegangsweg Putman Voor de twee varianten zijn ongeveer dezelfde kansen van toepassing: Pijlers onder de brug bij Putman: Pijlers dienen lang te zijn door diepte geul en zwaar ingepakt te worden.
De brug minder diep kruisen is een circulaire kans Duiker in plaats van brug is een circulaire kans 50/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Fietsverbinding op de dijk Asfalt aanleggen met veel hergebruik (PCR) Geen gepigmenteerd asfalt gebruiken Een fietssuggestiestrook aan te leggen op de dijk, zodat er een minder brede asfaltlaag neergelegd hoeft te worden Algemene kansen (voor heel Rivierklimaatpark IJsselpoort) Tijdig inzetten op het mogelijk maken van uitvoering met elektrisch materieel Bodemkwaliteit in kaart te brengen voor hoogwaardige toepassing van grond (zowel in het project als buiten het project) Inzetten van secundair materiaal voor (onderdelen van) bruggen en duikers 6.3.2 Koppenwaard Voor de vier varianten voor waterstandsdaling en voor de drie varianten voor de inrichting uiterwaard zijn ongeveer dezelfde kansen van toepassing: Duikers aanbrengen in plaats van brug. Dit kunnen met een gewone duiker, spirosolduiker (staal) of hergebruik bestaande duikers.
Koppenwaardse dam minder verlagen Geul met bocht intekenen om erosie te voorkomen en hoeveelheid verharding te verminderen Meer volume in het talud en het verloop vloeiender maken, hier kan grond in worden gestopt Kades aanvullen met stortsteen 6.3.3 Marsweg (Rhederlaag) Voor de drie varianten zijn ongeveer dezelfde kansen van toepassing: Gebruik van duurzaam asfalt met een hoge levensduur of ander type verharding Toepassing van gebiedseigen grond voor kruinverbreding/inpassing fietspad Weginrichting met een groot deel gerecycled materiaal (PCR) en geen gepigmenteerd asfalt 6.3.4 Terrein de Groot Er zijn meer circulaire kansen voor de variant met fietsbrug (doorstroomzone langs terrein de Groot) dan voor de variant met autobrug: Materiaalkeuze voor fietsbrug is groter, waardoor toepassing van duurzaam/circulair materiaal makkelijker wordt Tweedehands brug aanleggen Materiaalkeuze van parkeerplaats is een kans om minder verharding te gebruiken, bijvoorbeeld met halfverharding, dit zorgt voor minder milieu-impact 51/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Doorstroomzone langs Terrein de Groot Voor deze variant hoeft minder materiaal afgegraven te worden én kan de grond die vrijkomt deels verwerkt worden in het parkeerterrein dat opgehoogd dient te worden.
Hierdoor blijft deel van de vrijkomende grond lokaal, wat minder CO2-uitstoot me zich meebrengt dan bij het grondverzet voor variant 1. Daarnaast is minder inzet van materieel nodig bij de realisatie van de fietsbrug doordat de constructie minder zwaar hoeft te zijn dan voor de autobrug, heeft het benodigde materiaal voor de fietsbrug een lagere MKI-score en is het formaat van de fietsbrug kleiner. Op het gebied van milieukostenindicator scoort de variant waarbij de doorstroomzone langs Terrein de Groot loopt, beter. 6.3.5 Gebiedsentrees Voor alle gebiedsentrees geldt: Er kan een keuze worden gemaakt voor meer parkeerplaatsen voor fietsers in plaats van autoparkeerplaatsen Keuze voor duurzame verharding 6.4 Doelbereik In het voorkeursalternatief is de basis gelegd voor het integraal realiseren van doelen op het gebied van waterveiligheid, natuur, recreatie, bedrijvigheid, scheepvaart en duurzame energie. Partijen hebben dit vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomt (SOK). In de notitie voorkeursalternatief (bijlagen bij de SOK en integraal bestanddeel van de SOK) zijn de ambities en doelstellingen uitgewerkt tot een VKA op maatregelniveau. Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het gebied is een overkoepelende opgave. In het Ruimtelijk Perspectief (bijlage van het Startdocument) is een analyse van het gebied gemaakt.
Hieruit volgen 5 leidende principes die bij de verdere uitwerking van maatregelen betrokken moeten worden ter verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. De 5 leidende principes zijn: 1. Bouw aan een klimaatrobuust riviersysteem. 2. Verhoog de natuur- en landschapswaarden van de IJssel en uiterwaarden. 3. Versterk de verbinding met de omgeving en de Veluwe in het bijzonder. 4. Vergroot de recreatieve belevingswaarde en identiteit van het gebied. 5. Bied ruimte voor passend economisch gebruik. 52/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Figuur 6.1 Hoofdlijn doelstelling programma Rivierklimaatpark IJsselpoort De onderzochte varianten geven in principe allen invulling aan het VKA en leveren daarmee een bijdrage aan het doelbereik. Voor klimaatrobuustheid geldt dat de opgave voor waterstandsdaling (10 cm) voor het plangebied als totaal geldt. Effecten van afzonderlijke varianten kunnen in het rivierkundig model niet zomaar bij elkaar worden ‘opgeteld’. In het proces om te komen tot een voorkeursvariant zijn meerdere combinaties van varianten doorgerekend. Zie het rapport Rivierkunde (20260209-R-RKPIJ-5.1.10- VKV/VKA-V1.0-D) voor een toelichting op het uitgevoerde onderzoek. De VKV leidt zoals tot een waterstandsdaling van ongeveer 10 centimeter ter plaatse van de Koppenwaard.
Voor recreatieve belevingswaarde geldt dat in het gebied wandel- en fietspaden, uitzichtpunten en entrees tot de uitwaarden zijn voorzien. Verblijf en beleving in en rondom de uiterwaarden worden versterkt. De varianten verschillen hierin op onderdelen. Zo draagt een vrijliggend fietspad méér bij aan de aantrekkelijkheid van recreatieve routes dan bijvoorbeeld een fietsstraat. De verschillen tussen de varianten zijn per deelgebied in hoofdstuk 5 beschreven. De onderzochte varianten dragen bij aan de verhoging van natuur- en landschapswaarden door onder andere de beoogde ontwikkeling van extra ooibos, de aanleg van natuurvriendelijke oevers en de landschappelijke versterking in het plangebied. Ook hier is sprake van kleine verschillen tussen de varianten. Deze zijn beschreven in hoofdstuk 5 per deelgebied (natuur, landschap, ruimtelijke kwaliteit).
53/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D De varianten zijn tot slot niet of nauwelijks onderscheidend voor de ruimte die wordt geboden voor passend economisch gebruik. In alle gevallen worden scheepvaartknelpunten opgelost, kunnen de in het VKA genoemde ontwikkellocaties worden gefaciliteerd en is ruimte voor nieuwe recreatieve functies. Ook is er ruimte voor natuurinclusieve landbouw. Mogelijkheden voor duurzame energie-opwekking zijn niet expliciet onderzocht in de varianten, wel liggen hier mogelijk nog kansen in de verdere planuitwerking. 54/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Bijlage 1 Beoordelingskader milieueffecten 55/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Thema Aspect Beoordelingscriteria/ effecten op Ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit Gebruikswaarde Belevingswaarde Toekomstwaarde Landschap Aantasting of versterking visuele kwaliteit Landschappelijke waarden (gebiedskarakteristiek, landschappelijke lijnen en elementen), aardkundige waarden (geomorfologie) Rivierkunde Hoogwaterveiligheid Hoogwaterstanden Effect op waterkering door wijziging stabiliteit kering, risico op piping, risico op schade door bevers Afvoerverdeling splitsingspunt Hinder en schade door hydraulische effecten Frequentie waarin uiterwaarden/Rhederlaag onder water staan Stroombeeld in Rhederlaag, uiterwaard en vaarweg Afvoerverdeling splitsingspunt bij laagwater
Morfologie Morfologie (aanzanding/erosie) zomerbed en uiterwaarden Ecologie Beschermde gebieden N2000-gebieden Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszone (GO) Effecten op houtopstanden Weidevogelgebieden en ganzenrustgebieden Aanwezigheid van Oude bosgroeiplaatsen Beschermde soorten Beschermde soorten planten en dieren Rode lijstsoorten Rode lijstsoorten (niet beschermd) Biodiversiteit Soortenrijkdom Water Waterkwantiteit Verandering kwel, inzijging en grondwaterstanden achterland Veranderingen oppervlaktewatersysteem 56/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D Waterkwaliteit (grond)waterkwaliteit Ecologische waterkwaliteit in relatie tot KRW-doelen Oppervlaktewaterkwaliteit (Rhederlaag) Beschermde gebieden Grondwaterbeschermingsgebieden Scheepvaart Scheepvaart (aanvullend aan rivierkunde) Baggerlast en bevaarbaarheid als gevolg van sedimentatie/erosie vaargeul Stroombeeld in vaarweg en dwarsstroming vaargeul Landschap, cultuurhistorie en archeologie Cultuurhistorie Effect op historisch-bouwkundige- en geografische waarden Archeologie Effect op archeologische waarden (vondsten, sporen structuren en verwachtingswaarden).
Woon-, werk – en leefmilieu Woon- en werkfunctie Invloed op woonkwaliteit en bedrijfsvoering Landbouw Landbouwfunctie en - structuur Recreatiefunctie Bestaande recreatieve functies Mogelijkheden voor nieuwe recreatie (water, verblijf, routes) Leefomgeving Geluidbelasting (gebruiksfase) Luchtkwaliteit Tijdelijke hinder aanlegfase (geluid, trillingen) Veiligheid Sociale veiligheid Externe veiligheid Gezondheid Gezondheid Bodem en ondergrond (Water)bodemkwaliteit Effect op (water)bodemkwaliteit Verkeer Verkeershinder Verkeershinder aanlegfase Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid gebruiksfase en aanlegfase Verkeersafwikkeling Verkeersafwikkeling en bereikbaarheid in aanleg- en gebruiksfase Duurzaamheid en toekomstbestendigheid Toekomstbestendigheid Mate waarin maatregelen robuust en adaptief zijn Duurzaamheid CO 2-reductie Circulariteit 57/57 Kenmerk 20260625-R-RKPIJ-4.1.6.-VN-V2.0-D