Bijlage 1 Rapportage Criminele Geldstromen RIECON
Tekst van het document
• Zorgcriminaliteit is lastig te detecteren omdat informatie gefragmenteerd inzichtelijk is bij diverse (keten)partners. Versterk de informatiepositie van betrokken partners door versnipperde informatie beter bijeen te brengen en te delen. (RIEC ZWB: Verkenning zorgcriminaliteit, 2025). Tegelijkertijd blijft het van onmiskenbaar belang dat aan de voorkant wordt voorkomen dat publieke zorggelden überhaupt in handen komen van criminelen. Wanneer zorggelden eenmaal zijn verstrekt, blijkt het in de praktijk vaak moeilijk om onrechtmatige geldstromen volledig in beeld CRIMINELE GELDSTROMEN IN DE ZORG - 24
te brengen en effectief in te grijpen. Een zorgvuldige screening van nieuwe en bestaande zorgaanbieders, een bredere toepassing van de Wet Bibob en het ‘fraude-proof’ maken van zorgcontracten zijn daarom noodzakelijk. Alleen op die manier kunnen de kwaliteit en veiligheid van de zorg én het vertrouwen in het zorgstelsel worden beschermd. Zorggeld moet terechtkomen bij zorgverlening, niet bij criminelen. Om die reden sluiten we ons tot slot aan bij de volgende aanbevelingen gericht op preventie: • Benut binnen de bestaande wettelijke kaders alle beschikbare mogelijkheden om zorgfraude te voorkomen, te signaleren en aan te pakken (Algemene Rekenkamer: Een zorgelijk gebrek aan daadkracht , 2022). • Maak effectieve gegevensuitwisseling tussen zorgkantoren, gemeenten, politie en overige ketenpartners mogelijk. • Bouw aanvullende waarborgen in om misbruik van kwetsbare cliënten die gebruikmaken van pgb-gefinancierde Wlz-zorg te voorkomen (IGJ: Meer deskundigheid nodig voor passende Wlz-zorg aan kwetsbare ggz-cliënten, 2025). • Vergroot de mogelijkheden voor gemeenten en zorgkantoren om contracten met zorgaanbieders te ontbinden bij misstanden, fraude of het niet naleven van contractuele verplichtingen (IKZ: Verwevenheid zorg & criminaliteit , 2020).
• Bekijk rechtmatigheid en kwaliteit van zorg zoveel mogelijk integraal, zodat signalen van financiële en kwalitatieve misstanden in samenhang worden beoordeeld (IKZ: Turboliquidaties en 32 Dit is een document achter de inlog op het Kennisplatform Ondermijning (KPO) . Het KPO is er voor en door professionals die actief zijn in de aanpak van ondermijning. Ben je werkzaam bij een overheidsorganisatie en richt jouw werk zich op de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit? Vraag dan een account aan voor toegang tot het gehele KPO. voortzettingen in de zorg , 2025). • Richt binnen de politie één centraal meld- en coördinatiepunt voor signalen van zorgcriminaliteit in (Boksan: Zelfstandige Zorgondermijnende Personen , 2024). • Verwijder het dubbele opzetvereiste uit de Wmo 2015, zodat gemeenten zorgaanbieders rechtstreeks aansprakelijk kunnen stellen bij fraude (Van der Torre: Een wereld te winnen – over zorgfraude, 2020). • Richt een gemeentelijk meldpunt voor zorgfraude in en zorg dat dit binnen de organisatie breed bekend is (Van der Torre: Een wereld te winnen – over zorgfraude, 2020). • Voor gemeenten verwijzen wij daarnaast naar de maatregelen van de Algemene Rekenkamer. Deze lijst bevat maatregelen die gemeenten kunnen nemen om zorgfraude te voorkomen.
Het geeft inzicht in welke (combinaties van) maatregelen effectief zijn en welke minder, of zelfs niet effectief. Tevens biedt de handreiking ‘toepassing Wet Bibob bij (zorg) aanbestedingen’32 praktische ondersteuning bij het inzetten van het Bibob-instrumentarium tijdens het zorgaanbestedings- en zorgcontracteringsproces, met als doel een zo efficiënt mogelijke besteding van overheidsmiddelen aan integere zorgpartijen. • Zorgkantoren verwijzen wij naar de ‘ Handreiking Integriteit gecontracteerde zorg Wlz’. Deze handreiking ondersteunt zorgkantoren bij het versterken van de integriteit in zowel de contractering als de uitvoering van zorg, met als doel cliënten te beschermen, de kwaliteit van zorg te waarborgen en publieke middelen zorgvuldig te besteden. CRIMINELE GELDSTROMEN IN DE ZORG - 25
Bijlage 1. Overzicht categorieën en subcategorieën A. Contant geld Contante stortingen Contante geldopnames Fysiek bewaren grote hoeveelheid contant geld Vervoeren van grote hoeveelheid contant geld Ontvangen van contant geld Contante uitbetaling van loon D. Klantprofiel Transacties staan niet in verhouding tot het inkomen/vermogen Weigeren of niet aanleveren klantinformatie (KYC) DGA woonachtig in het buitenland Aangeleverde documentatie is onvoldoende Herkomst / bestemming gelden onvoldoende inzichtelijk (KYC) Klantrelatie beëindigd F . Gebruik specifieke middelen Informeel geldtransfersysteem (ondergrond bankieren) Gebruik van (grote bedragen in) virtuele betaalmiddelen Gebruik van (grote bedragen in) prepaid betaalmiddelen Gebruik van online betaalplatforms Herkomst/bestemming gelden onvoldoende inzichtelijk (KYC) Klantrelatie beëindigd E. Investeringen Vastgoed (in het buitenland) zonder duidelijke economische noodzaak Onregelmatigheden bij vastgoedinvesteringen Antiek/kunst Paarden Horloges en/of sieraden Goud Voertuigen Overige luxegoederen Inzet bij (online) kansspelen/gokken Verbouwingen binnen en buiten (vastgoed) Cryptovaluta B. Transacties / Money Transfers Verrichten van Money Transfers vanuit Nederland Inwisselen van buitenlandse valuta's tegen Nederlands geld Transacties via landen met bankgeheim/ verhoogd witwasrisico C.
Verhullende structuren Bedrijven zonder (reële) economische activiteiten Third-party payments (externe betalingverwerker) Gebruik van buitenlandse rechtspersonen Rondpompen van geld via verschillende bankrekeningen Inzetten van derden bij uitvoer transacties (katvanger/stroman) Betrokkenheid tussenpersonen (adviseurs/zakelijke dienstverlener) Betrokkenheid liefdadigheidsinstellingen Buitenlandse bankrekeningen Overboekingen bedrijfsrekening/privé Overboekingen familie/relaties/particulieren (derden) Onverklaarbare leningen/schulden Ongebruikelijke transactie betreffende bedrijfsactiviteiten CRIMINELE GELDSTROMEN IN DE ZORG - 26