Agendabundel

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • De interne organisatie is geïnformeerd over de noodzaak van (lokaal) circulair inkopen (continu proces). Meer bewustwording en het belang van circulair inkopen in de interne organisatie.

43

Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie Wat willen we bereiken? De bewustwording bij ondernemers over het onderwerp circulaire economie vergroten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Ronald Ter Hoeven. Speerpunt is R1 Stimulering Circulaire Economie.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De focus ligt vaak eerder bij de kortere termijn en urgente vraagstukken (denk aan handelen met Corona, stijgende energieprijzen, etc.) dan de langere termijn focus zoals bij circulaire economie. Hierdoor kan het zijn dat de boodschap/bewustwording over circulaire economie minder goed overkomt.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Het begrip circulariteit en de kansen die hierbij behoren zijn onder de aandacht gebracht van alle ondernemersverenigingen (continu proces). Meer kennis van en inzicht in de kansen die zich bij ondernemers voordoen op het gebied van circulariteit. Hierbij zal worden samengewerkt in Triple Helix verband.

We streven naar een maximaal scheidingspercentage Wat willen we bereiken? Zo weinig mogelijk huishoudelijk restafval (we streven naar een maximaal scheidingspercentage) en goede kwaliteit van de apart ingezamelde grondstofstromen. We willen maximaal inzetten (bijvoorbeeld door gerichte communicatie en handvatten te bieden) op het behalen van het maximaal scheidingspercentage binnen het huidige systeem. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Ronald Ter Hoeven. Speerpunt is R1 Stimulering Circulaire Economie.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Inzichtelijk is gemaakt met welke maatregelen het scheidingspercentage verhoogd kan worden (2024). Meer inzicht in de mogelijkheden die de gemeente heeft c.q. kan bieden aan de inwoners om het scheidingsgedrag te bevorderen.

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

44

Biodiversiteit, erfgoed en landschap We werken aan het behouden en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Rheden Wat willen we bereiken? Het biodiversiteitsplan is in juni 2022 vastgesteld. De projecten en maatregelen die zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda voor het jaar 2024 gaan we uitvoeren om de biodiversiteit in onze gemeente te behouden, te herstellen en te versterken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is P3 Versterking Natuur & Landschap.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De krapte op de arbeidsmarkt en afhankelijkheid van derden geeft het risico dat we het realiseren van de uitvoeringsagenda niet kunnen garanderen.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: • We ondersteunen initiatieven vanuit de samenleving (continu proces). Wij gaan ideeën en maatregelen uit de samenleving ondersteunen en zoeken actief de samenwerking met partijen en onze inwoners. We vergroten hierbij de biodiversiteit in tuinen en openbare ruimte. De initiatieven dragen bij aan een sociale, gezonde en gelukkige samenleving, bijvoorbeeld door adviseren en/of aanbieden van plantmateriaal en realiseren van nest- of schuilgelegenheid en samenwerking met onderwijsinstellingen in voorbeeldprojecten met budget voor materiaal en uitvoering. • We beheren zo natuurvriendelijk mogelijk, en geven hierin het goede voorbeeld (continu proces). Op ons eigen grondgebied (ca 30% van de gemeente) werken we aan het optimaliseren van de leefomgeving voor flora en fauna door het aanbieden van de zes V’s (voedsel, voortplanting, verbinding, veiligheid, variatie en vocht). In aanleg en beheer liggen er kansen voor de biodiversiteit. We gaan van traditioneel beheer naar extensief en meer ecologisch beheer. We gaan bijvoorbeeld buurtbosjes in de dorpen en bermen, watergangen en oeverzones van het buitengebied biodiverser maken en beheren. • Bewustwording. We gaan de zichtbaarheid, bekendheid en het maatschappelijk bewustzijn over biodiversiteit vergroten (continu proces).

We werken aan structurele communicatie rondom biodiversiteit door middel van het communicatieplan en informeren en inspireren onze inwoners en ondernemers (in afstemming met andere disciplines, o.a. klimaatadaptatie, duurzaamheid). • We stimuleren dat in ruimtelijke ontwikkelingen een bijdrage geleverd wordt aan de biodiversiteit (continu proces). We willen dat ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan het behoud en herstel van biodiversiteit. In 2024 werken we verder aan het opstellen en implementeren van een puntensysteem om uitvoering te geven aan natuurinclusief ontwerpen, inrichten en bouwen. Ook werken we verder aan het opstellen van een soortenmanagementplan (SMP), waarmee we gebouw-bewonende soorten actief kunnen beschermen en hun populaties kunnen versterken.

45

Het beheer van het Rozendaalse Veld is gericht op bescherming en versterking van de natuurwaarde Wat willen we bereiken? De Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 geeft kaders voor het te voeren beheer en de gebruiksregels voor de komende 10 jaar. We staan medegebruik toe mits passend binnen behoud en versterking van de natuurwaarde. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is P3 Versterking Natuur & Landschap. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • De verschillende belangen waardoor besluitvorming lang op zich laat wachten. • De druk van verschillende gebruikers op het gebied.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Revitalisering Beekhuizense bossen (continu proces). In de afgelopen jaren is er hard gewerkt aan de revitalisering van het bosareaal. In 2022 is de laatste grote revitaliseringslocatie uit dat traject succesvol omgevormd naar klimaatbestendig bos. In 2023 is een bosvak van circa 1 hectare, die nog bestaat uit monocultuur fijnspar, omgevormd naar een biodivers aangeplant bosvak met diverse boom en struiksoorten.

Het beschermen, versterken en verbinden van het Rhedens landschap. Wat willen we bereiken? Een belangrijk onderdeel van een aantrekkelijke, gezonde en karakteristieke woon- en leefomgeving in onze gemeente is het waardevolle landschap. We zetten ons actief in voor het borgen en doorontwikkelen van onze landschappelijke gebiedskwaliteiten en het (economisch) benutten voor bijvoorbeeld de recreatieve en toeristische beleving van ons buitengebied. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is P3 Versterking Natuur & Landschap.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Bereidheid van eigenaren, financiële middelen en capaciteit.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Wij stellen een landschapsuitvoeringsprogramma op (2024). Voor de realisatie van onze doelstellingen voor het versterken van de landschappelijke verbinding tussen IJssel-Veluwe en dorpen-buitengebied en het herstellen en verder ontwikkelen van een kwalitatief landschap als onderdeel van onze woon- en leefomgeving, stellen wij een landschapsuitvoeringsprogramma op (een uitvoeringsproject van de Omgevingsvisie Buitengebied). Met dit programma zullen wij de raad tevens een voorstel doen voor de financiering van dit landschapsprogramma, waarbij ook de mogelijkheid van een landschapsfonds wordt onderzocht. • Toename realisatie landschapsprojecten van derden (2024). We stimuleren de totstandkoming van meer initiatieven voor ontwikkeling en versterking van het Rhedense landschap door cofinanciering van gemeente. 46

Het erfgoed is in goede staat Wat willen we bereiken? Het cultuurhistorisch erfgoed (archeologie, historische bouwkunst, cultuurhistorisch landschap en immaterieel erfgoed) is van cruciaal belang voor Rheden. Het verschaft de gemeente en de gemeenschap een eigen, unieke identiteit en draagt bij aan zowel het welzijn als de welvaart van de inwoners. Behoud kan echter niet zonder ontwikkeling: erfgoed moet mee kunnen groeien met de tijd wil het zijn bestaansrecht houden. Waar als gevolg daarvan wijzigingen nodig zijn, gebeurt dit altijd met zoveel mogelijk behoud van en respect voor de historische karakteristieken. Om te voorkomen dat erfgoed onbedoeld verloren gaat, zetten we in op het vermeerderen en delen van kennis. We maken de regels voor eigenaren zo gemakkelijk mogelijk en helpen hen met deskundig en onafhankelijk advies. Ook verstrekken we subsidies om een bijdrage te leveren aan eventuele meerkosten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is Overig.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De instandhoudingsopgave berust bij de eigenaren van erfgoed. De gemeente kan hen daarbij helpen en ondersteunen en erop toezien dat dit op een goede wijze gebeurt maar blijft van hen afhankelijk. Daarom wordt voortdurend aandacht besteed aan goede communicatie met de eigenaren zodat wij elkaar goed en snel kunnen vinden. Daarnaast is een risico dat ontwikkelingen die (veel) ruimte vragen de instandhouding van (rood én groen) erfgoed bedreigen. Om dat zoveel mogelijk te ondervangen, betrekken we erfgoed in een zo vroeg mogelijk stadium bij planontwikkelingen.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Alle vergunning- en subsidieaanvragen worden binnen de gestelde termijn afgehandeld en bij de uitvoering worden eigenaren deskundig begeleid (2024). We geven eigenaren zo snel mogelijk duidelijkheid over de (on)mogelijkheden van hun wensen. • We borgen de instandhouding en verduurzaming van erfgoed via de Omgevingsvisie en via subsidies voor eigenaren (2024). Erfgoedbeleid als integraal onderdeel van de Omgevingsvisie. Voor instandhouding en verduurzaming van rood en groen erfgoed (denk aan landgoederen en cultuurlandschap) helpen we eigenaren door middel van een subsidieregeling met cofinanciering door de provincie Gelderland. • We reiken jaarlijks een Erfgoedprijs uit (2024). We zetten het Rhedense erfgoed en de mensen die zich daarvoor inspannen in het zonnetje. We doen dat door jaarlijks een Erfgoedprijs uit te reiken aan mensen/organisaties die zich hebben onderscheiden ten behoeve de instandhouding van het Rhedense erfgoed.

47

We zetten erfgoed in voor het behalen van gemeentebrede doelen. Wat willen we bereiken? Erfgoed is naast landschap de belangrijkste drager van onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit. Het draagt bij aan Rheden als fijne gemeente om te wonen, werken en recreëren. Het is daarmee een belangrijk vertrekpunt voor ruimtelijke ontwikkelingen en een inspiratiebron voor de toekomst. Ook is erfgoed een bewezen belangrijke vestigingsfactor en draagt het -mits in goede staat- bij aan een goed economisch klimaat. Het biedt ook een beschermde (werk)plek voor wie dat nodig heeft via bijvoorbeeld de landgoedcoöperatie Veluwezoom. Het zijn enkele facetten die inspiratie bieden voor erfgoed als katalysator, innovatielab en (hulp)-motor voor het bereiken van onze gemeentebrede doelen. We zetten daarbij de komende tijd vooral in op het behalen van onze klimaatdoelen, leefbare wijken voor de toekomst en fijne plekken om te ontspannen voor inwoners en toeristen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is Overig.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Een optimale vervulling van deze rol van erfgoed werkt alleen bij een integrale aanpak.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • We brengen het cultuurhistorische groen in de dorpen in beeld (2024). Kennis over en bewustwording van het cultuurhistorische groen en de cultuurhistorische structuren in de dorpen dragen bij aan de duurzame instandhouding daarvan. Dit versterkt de identiteit en de ruimtelijke kwaliteit van de dorpen en kan een belangrijke bijdrage leveren aan klimaatadaptatie. • We adviseren 40 monumenteneigenaren over de verduurzaming van hun pand (2024). Verduurzaamde dragen bij aan een klimaatneutrale samenleving. • We ondersteunen de initiatiefgroep in Ellecom bij het gebiedsgerichte project Maatwerk voor Monumenten Ellecom over de verduurzaming van historische panden in een historische omgeving (2024). Met dit pilotproject (gefinancierd door de provincie) dragen we bij aan de (kennis over) verduurzaming van historische panden en gebieden als bijdrage aan een klimaatneutrale samenleving. • Jaarlijks wordt minimaal één cultuurhistorische analyse opgesteld als onderlegger voor een integrale wijkaanpak (2024). Hiermee leveren we een bijdrage aan leefbare, karakteristieke, groen en duurzame wijken waar de inwoners zich verbonden voelen met de wijk en elkaar. • We voeren samen met de vijf andere Veluwezoomgemeenten het Cultuur- en Erfgoedpact Veluwezoom vol Verhalen uit (2024).

We ontsluiten per gemeente één extra belevingsplek gerelateerd aan de landgoederen en buitenplaatsen langs de Veluwezoom. Daarmee dragen we bij aan meer spreiding van toeristen en recreanten en de toeristisch-recreatieve beleving. Dit resultaat hangt af van het verkrijgen van extra financiering bij alle deelnemende gemeenten.

We ontsluiten erfgoedinformatie voor iedereen Wat willen we bereiken? We zijn wettelijk verplicht om onze informatievoorziening zodanig te organiseren dat dit een gelijke informatiepositie geeft aan iedereen: gemeente, inwoners en andere geïnteresseerden en belanghebbenden. Daarom richten we een database in waarin alle erfgoedinformatie -na screening- wordt opgenomen zodat deze kan worden ontsloten via o.a. de website Rheden op de

48

Kaart. Doel 3 is voorwaardenscheppend voor doel 1 en 2. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is Overig.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? We werken deels samen met de vrijwilligers van Rheden op de Kaart. Dat is een goede, constructieve en budgettair ook gunstige samenwerking, maar bij het maken en halen van planningen moet daar wel rekening mee worden gehouden.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Een integrale gebiedsatlas (inclusief gebiedsgenese) die door iedereen eenvoudig kan worden geraadpleegd (2024). We leveren een integrale onderlegger voor de omgevingsvisie op waarin alle informatie staat over de ondergrond, het landschap, erfgoed, occupatie en natuurlijke systemen door de eeuwen heen. Hiermee maken we inzichtelijk wat functies en ingrepen in een gebied of op een locatie kunnen betekenen voor bepaalde omgevingskwaliteiten. Het streven is dat de gebiedsatlas in 2024 minimaal 500 keer wordt geraadpleegd. • Samen met Stichting Rheden op de Kaart ontsluiten we 1.000 Points of Interests via een vernieuwde website (2024). Een betrouwbare website die voor iedereen op diverse kennis- en interesseniveaus raadpleegbaar is. • Implementatie digitale erfgoedinformatie in omgevingsplan (2024). We vertalen en implementeren de erfgoedinformatie uit de erfgoeddatabase voor gebruik in het Omgevingsplan. Dit betreft ook de wettelijke bescherming van de omgeving van een monument (monumentbiotoop). • We actualiseren de archeologische waardenkaart (2024). De meest actuele stand van zaken van ons archeologisch bodemarchief zodat dit kan worden meegenomen in Omgevingsvisie en -plan en voor iedereen raadpleegbaar is.

We brengen de meest actuele stand van zaken van ons archeologisch bodemarchief in kaart zodat dit kan worden meegenomen in Omgevingsvisie en -plan en voor iedereen raadpleegbaar is o.a. via de vernieuwde website die met Stichting Rheden op de Kaart wordt gemaakt. • Subsidie verwerven voor het ontsluiten van een archeologische vindplaats (2024). Hiermee willen we archeologie voor een breder publiek ontsluiten, met een concrete aanpak om dit verder uit te rollen in de jaren daarna als resultaat.

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2022

PB 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Lasten 5.5 Cultureel erfgoed

600

242

245

244

244

244

600

242

245

244

244

244

360

45

45

45

45

45

Subtotaal

360

45

45

45

45

45

Saldo van baten en lasten

-240

-197

-199

-199

-199

-199

Subtotaal Baten 5.5 Cultureel erfgoed

49

Inrichting en beheer openbare ruimte De openbare ruimte is duurzaam, heel en veilig ingericht, waarin de verschillende thema's zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit worden verwerkt Wat willen we bereiken? In de basis zien wij beheer als het bieden van een functionele en duurzame openbare ruimte die: • schoon, heel en veilig is. • waarbij kapitaalvernietiging wordt voorkomen. • waarbij meldingen van inwoners zoveel mogelijk worden voorkomen en indien mogelijke opgelost naar tevredenheid. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D2 Vergroening Openbaar Groen.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2024 verder zullen stijgen. In de begroting van 2024 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Bij de herinrichting en vervanging binnen de openbare ruimte vindt een integrale afweging plaats van de verschillende belangen van onder andere water en riolering (WTPO), wegen, groen, spelen, verkeersveiligheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie (2024-2027). Bij de vervanging en herinrichting een bijdrage leveren om de leefomgeving klimaatadaptief en waterrobuust in te richten. Met het effect het verminderen van het risico op wateroverlast (meekoppelkans hitte- en droogtestress). Uitgangspunt is dat deze initiatieven circulair aan te besteden. • 2 keer per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote civiele projecten (> €500.000,-) (2024). In 2024 worden we onder andere de volgende projecten uitgevoerd: De Laakweg, Oranjeweg Rheden, Godard van Reedelaan De Steeg en de Oranjebuurt in Dieren. • We vervangen/herinrichten de openbare ruimte als object aan het einde is van zijn levensduur is, of er sprake is van gewijzigde inrichting en/of functie (2024). Bij de vervanging/herinrichting gaat het hierbij dus om een integrale aanpak van de hele omgeving: met wegen, groen, openbare verlichting. Het aanbrengen van extra riolering, waterberging, infiltratieriolen of hemelwaterriolen is vaak onderdeel van deze integrale projecten.

Bij een dergelijke ingrijpende aanpak is het relatief gemakkelijk om ook andere wensen mee te nemen in het project. Denk dan aan het realiseren van meer groen, een wadi, een fietsstraat, het verplaatsen van parkeerplaatsen en dergelijke, of een andere uitstraling: de ruimte wordt immers toch opnieuw ontworpen en krijgt nieuw materiaal. Daarbij kijken we naar de mogelijkheden om zoveel als mogelijk te kiezen voor duurzame materialen en oplossingen. We kiezen voor deze strategie: o

Als de technische kwaliteit van meerdere onderdelen onder het niveau ligt en aan het eind van de levensduur zijn. Wegen liften daarbij zoveel mogelijk mee met rioolvervangingen.

50

o

Als er in de planning aangesloten kan worden op andere ontwikkelingen, zoals gassanering, woningbouw of aanleg warmtenet. Het opnieuw inrichten van de openbare ruimte is dan de laatste stap.

o

Als er mogelijkheden en kansen zijn voor andere ambities en opgaven: voorkomen wateroverlast, droogte oplossen, vergroenen en biodiverser maken, aanpassen verkeer (30 km/uur) of fietsstraten.

In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen Wat willen we bereiken? De werkzaamheden in de openbare ruimte en bij Buurtbeheer dragen hieraan bij. Dit leidt tot duurzame uitstroom en het verbeteren van hun toekomstperspectief. Daarnaast willen we ook meer studenten van bijvoorbeeld groene en civiele opleidingen de kans geven stage te lopen in het beheren van de openbare ruimte. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is G4 Een nog stevigere Sociale Basis.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Onvoldoende aanbod van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning.

Beoogde resultaten Bij dit doel hoort het volgende resultaat: • Bij de werkzaamheden in de openbare ruimte leiden we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning op naar werk, door ze een plek te bieden waar zij in een veilige omgeving werkervaring op kunnen doen (2024).

Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving wordt beperkt en voorkomen Wat willen we bereiken? We nemen klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte om de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. De watergerelateerde maatregelen zijn uit het Watertakenplan 2023-2027 gedekt. Specifieke hittemaatregelen, om onder andere uitvoering te geven aan de 3-30-300 vuistregel, dienen als aparte investering in de begroting opgenomen te worden. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D1 Waterbescherming & klimaatadaptatie.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte (2024-2027). • Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie (2024-2027).

51

Op warme dagen kan de gevoelstemperatuur door (veel) steen en asfalt op sommige plekken erg hoog worden. Wanneer verharding omgevormd wordt naar groen is er minder opwarming en afgifte van warmte. Daarnaast kan hemelwater direct in de bodem zakken dit beperkt het risico op droogtestress en draagt bij aan een vitale(re) bodem.

Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Buitenspelen lijkt heel gewoon, maar is heel belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Er is veel bewijs voor de effecten van buitenspelen op de fysieke, motorische, sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. Buitenspelen draagt ook bij aan een sterke, betrokken wijk. Een buurt waar kinderen en jongeren vrij buiten kunnen spelen, waar zij gezelligheid brengen, is daardoor meer in trek. Naast spelen wordt er ook een bijdrage geleverd aan beweging, gezondheid en de leefbaarheid van de wijken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is R6 Versterken Sport & Beweging.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Dat ondanks al onze inspanningen en ambitie toch minder kinderen buitenspelen.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Kinderen en jongeren stimuleren om buiten te spelen (2024-2027) In 2024 starten we een pilot met het concept Loose Parts Play en in Velp starten we met sport en spelactiviteiten op 2 momenten in de week, in verschillende wijken. Link: (https://jantjebeton.nl/projecten/spelend-leren-met-loose-parts) • Van de 10 te realiseren buurtspeelplaatsen zijn er inmiddels 4 gerealiseerd en in 2024 richten we 3 buurtspeelplaatsen in: Burg. Brandtplein (Velp), Speenkruidstraat (Rheden) en Koning Willem Alexanderplein (Velp). De voorbereidingen van de 3 buurtspeelplaatsen die in 2024 gerealiseerd moeten zijn, zijn inmiddels opgestart

Bewoners participeren in onze (her)inrichtingsprojecten en beheer van de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Bij het beheer en de inrichting van hun openbare ruimte, informeren we onze inwoners over de mate van participatie. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C3 Gemeente sterker in Verbinding.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • • • •

Geen gemeenschappelijk belang, verdeeldheid in de buurt. Imagoschade/ negatieve publiciteit bij onvoldoende draagvlak in de plannen. Langere doorlooptijd van de voorbereiding incl. hogere kosten. Onvoldoende capaciteit om dit te begeleiden. 52

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • In 2024 hebben we 3 initiatieven voor een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving ondersteund. De initiatieven leveren een bijdrage om de leefomgeving klimaatadaptief en waterrobuust in te richten. Het betreffen maatregelen/locaties die niet opgenomen zijn in het uitvoeringsprogramma van het Watertakenplan Olburgen 2023-2027, maar wel een effect hebben op het verminderen van het risico op wateroverlast (meekoppelkans hitte- en droogtestress). • Inwoners zijn betrokken bij het onderhoud van de woon en leefomgeving door in de vorm van opruimen van zwerfafval en de adoptie van groen, afvalbakken en plantsoenbanken (2024). De groenadoptie wordt in 2024 uitgebreid met 5%, van 31.500 m2 naar ruim 33.000 m2; In 2023 is 37% van het totale areaal (150 afvalbakken/dispenser/hondenbak) geadopteerd. In 2024 houden we dit in stand en waar mogelijk breiden we uit. In 2023 is 9% van het totale areaal (39 plantsoenbanken/picknick set) geadopteerd. In 2024 houden we dit in stand en waar mogelijk breiden we uit. • Van de "Ik Buurt Mee" bewonersinitiatieven worden er 30% gerealiseerd binnen groen, spelen en wegmeubilair (2024). Bewoners kunnen met middel van de € 7,50 waardebon samen met de buurt initiatieven realiseren • In 2024 zijn 6 tot 8 Operatie Steenbreek buurtinitiatieven gerealiseerd.

Inwoners koppelen hemelwater af op eigen terrein of verwijderen verharding en voegen groen toe. Bewustwording dat elke regenwater-druppel telt en dat iedereen een bijdrage kan leveren aan het veranderend klimaat. Minder versteende voortuinen, minder regenwater dat met extreme regenbuien afstroomt naar het riool.

De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules Wat willen we bereiken? Verlichting helpt het menselijk oog om de omgeving waar te nemen. Openbare verlichting (OVL) moet zaken bij donkerte zichtbaar maken die voor een veilig en doelmatig gebruik van de openbare ruimte van belang zijn. Het doel van openbare verlichting is om optimaal bij te dragen aan de verkeersveiligheid, de sociale veiligheid en de leefbaarheid van de openbare ruimte. Belangrijke randvoorwaarden daarbij zijn: doelmatig en efficiënt beheer, een zo laag mogelijk energieverbruik, het toepassen van duurzame oplossingen en borging van een veilige en goed functionerende installatie. Dit alles tegen verantwoorde kosten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2024 verder zullen stijgen. In de begroting van 2024 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte; Storingen waarbij we risico’s lopen ten aanzien van de veiligheid; Capaciteit bij de netbeheerder.

53

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • De gemeente gaat door met het verdere verlaging van het energieverbruik van de OVL (2024). • In 2024 is 79% van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting, ten opzichte van 75 % in 2023 en 71 % in 2022. • In 2031 is de hele gemeente voorzien van duurzame energiebesparende verlichting.

De openbare ruimte is duurzame, schone, hele en veilige onderhouden Wat willen we bereiken? We beheren de openbare ruimte volgens de in 2021 vastgestelde beheerplannen, waarbij de CROW kwaliteitsniveaus in de verschillende gebieden zijn afgestemd op de beschikbare middelen. Met het beheer van de openbare ruimte dragen we bij aan meer doelstellingen vanuit de andere beleidsterreinen, zoals bv. biodiversiteit, klimaatadaptatie, toegankelijkheid, gezondheid, bewegen en spelen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2024 verder zullen stijgen. In de begroting van 2024 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Het beheer en onderhoud richt zich op het minimaal veilig en functioneel houden van de openbare ruimte. We onderhouden bijna de hele openbare ruimte op minimaal een CROWkwaliteitsniveau B (basis) (2024). De openbare ruimte voldoet aan de afgesproken kwaliteitsniveaus en we beperken hiermee kapitaalvernietiging. Wat verstaan wordt onder B kwaliteit staat beschreven in de landelijke kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018 van het CROW.

De functionaliteit van de riolering en daarmee de volksgezondheid is geborgd in het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer Wat willen we bereiken? De afvalwaterketen moet bijdragen aan een goede, schone en prettige werk- en leefomgeving met als belangrijkste doel de volksgezondheid. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D1 Waterbescherming & klimaatadaptatie.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het klimaat heeft grote invloed op het water- en rioolbeheer en op de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. 54

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: • We onderhouden de riolering op basis van functionaliteit. Waar mogelijk wordt hemelwater afgekoppeld en gescheiden van huishoudelijk afvalwater. Hemelwater wordt lokaal benut en/of vertraagd afgevoerd om overlast bij extreme regenval te voorkomen (2024-2027).

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2022

PB 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Lasten 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden

758

814

857

861

866

870

5.7 Openbaar groen en recreatie

2.760

3.484

3.687

3.682

3.711

3.737

7.2 Riolering

3.274

3.208

3.848

4.405

4.824

5.787

7.3 Afval

4.023

4.575

4.608

4.606

4.604

4.602

7.4 Milieubeheer

2.454

2.842

3.161

3.679

3.640

3.640

660

563

624

623

621

599

13.928

15.486

16.785

17.856

18.265

19.234

0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden

624

463

442

442

442

442

5.7 Openbaar groen en recreatie

236

350

225

235

235

235

7.2 Riolering

4.817

4.885

5.676

6.028

6.618

6.618

7.3 Afval

5.165

5.588

5.606

5.945

5.945

5.945

7.4 Milieubeheer

66

835

1.315

1.833

1.919

1.919

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

660

806

806

806

806

806

Subtotaal

11.567

12.927

14.070

15.289

15.965

15.965

Saldo van baten en lasten

-2.361

-2.559

-2.715

-2.568

-2.300

-3.269

7.5 Begraafplaatsen en crematoria Subtotaal Baten

55

Mobiliteit en infra We bouwen aan een verkeersveilige, bereikbare en op een duurzame mobiliteit ingerichte woon-, werk- en leefomgeving Wat willen we bereiken? Dit thema gaat over de fysieke omgeving en mobiliteit. Hoofddoel is dat we zorgen voor versterking van onze veilige, bereikbare en schone woon-, werk- en leefomgeving. Bij het beheer, onderhoud en de aanleg van nieuwe infrastructuur zijn natuurwaarden en klimaataanpak steeds prominenter in beeld. Verkeersveiligheid Wij willen de verkeersveiligheid in de wijken, en met prioriteit bij scholen, vergroten. Wij willen buurten (vracht-)autoluw maken en, waar mogelijk en verantwoord, de snelheid in de bebouwde kom verlagen naar 30 km per uur met bijbehorende wegaanpassingen. Bij de verkeersveiligheid in de wijken gaan we de bewoners intensief betrekken en zeggenschap geven. We gaan hiervoor het instrument van wijkbudgetten inzetten. Ons wegennet wordt fietsvriendelijker. Het fietsverkeer is uitgangspunt voor de inrichting van onze wegen. Ook zetten we ons in om in samenspraak met de provincie op provinciale wegen de veiligheid te verbeteren, verkeersgeluid te verminderen en de overlast van (sluip-) verkeer te verminderen. Ook de veiligheid van spoorovergangen willen we vergroten met oog voor de bereikbaarheid c.q. ontsluiting van het gebied aan de andere zijde van het spoor.

Hiervoor doorlopen we een gefaseerd voorbereidings- en uitvoeringsproces met ProRail en de NS. Bereikbaarheid In de provincie Gelderland speelt dat voor de veerponten per 2024 het Verenfonds uitgeput raakt en de provincie zelf zich op termijn hieruit (financieel) terugtrekt. Dit betekent voor veel oeververbindingen dat ongeveer 80% van de exploitatiekosten vervalt. Overkoepelend en met samenwerkende overheden en partners wordt gekeken hoe op deze ontwikkeling ingespeeld kan worden met als doel dat de veerponten niet uit dienst raken. Ook op lokaal niveau worden gesprekken opgestart om te kijken hoe om te gaan met deze ontwikkeling. Mobiliteit We zetten in op wandelen, fietsen, autodelen en openbaar vervoer. We stimuleren slimme en duurzame mobiliteitsvormen. Wij willen de buslijnen minimaal behouden. We bouwen de laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer verder uit en we stimuleren door pilots verdere innovaties die bijdragen aan slimme en duurzame mobiliteit. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Gea Hofstede. Speerpunt is G5 Verdere verduurzaming Mobiliteit.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Subsidieverwerving, prijswerking in grondstoffen en materialen, capaciteit in de projectketen, inperking/stopzetting van veerpontdiensten.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Toetsen van de gefaseerde aanpak in overwegbeveiliging door de spoorwegbeheerder (continu proces). Meer kwaliteit en gebruikersgemak voor de inrichting van de openbare ruimte rondom de geplande spooroverwegaanpassingen. We stimuleren dat zoveel mogelijk spoorwegovergangen worden beveiligd of worden gesaneerd. • Een actuele visie op (duurzame) mobiliteit (2024). 56

We stimuleren het fietsgebruik en andere vormen van slimme en duurzame vormen van mobiliteit. In 2024 volgt een uitwerking hiervan. Ook werken we verder aan onderliggend mobiliteitsbeleid (parkeernormen, deelmobiliteit, circulatieplan, etc.) • We breiden de laadinfrastructuur voor motorvoertuigen uit (continu proces). Wij streven er naar om in alle dorpskernen openbare laadvoorzieningen te plaatsen. Dat doen we door zorgvuldig locaties aan te wijzen op basis van de prognose die de provincie heeft laten uitvoeren. Hiervoor is een plankaart beschikbaar. • Verkeersveiligheid verbeteren door waar mogelijk in de bebouwde kom 30km zones instellen (continu proces). Wij willen de verkeersveiligheid in de wijken, en met prioriteit bij scholen, vergroten. Wij willen buurten (vracht-)autoluw maken en, waar mogelijk en verantwoord, de snelheid in de bebouwde kom verlagen naar 30 km per uur met bijbehorende wegaanpassingen.

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2022

PB 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Lasten 2.1 Verkeer en vervoer

4.778

5.536

6.337

6.458

6.560

6.433

2.2 Parkeren

132

103

77

69

69

69

2.5 Openbaar vervoer

157

125

125

125

125

125

5.067

5.764

6.539

6.652

6.754

6.627

2.1 Verkeer en vervoer

473

302

302

302

302

302

2.2 Parkeren

10

25

25

25

25

25

2.5 Openbaar vervoer

329

97

97

97

97

97

Subtotaal

813

425

425

425

425

425

Saldo van baten en lasten

-4.254

-5.339

-6.115

-6.227

-6.329

-6.202

Subtotaal Baten

Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel

Type indicator

Bron

De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij Aantal woningen aardgasvrij(ready)

Inspanningsindicator

DEGO

Aantal huishoudens met een eigen woning waar Resultaatindicator tenminste 1 grote maatregel heeft plaatsgevonden Aantal huishoudens waar een energiecoach is Resultaatindicator geweest/en of kleine maatregelen zijn uitgevoerd

DEGO, eigen administratie , RVO

Percentage energiebesparing

Klimaatmonitor

Resultaatindicator

DEGO, eigen administratie , RVO, energiebank, REL

Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave

57

Bezoekersaantallen “Wat is jouw Rheden” en aantal ontvangers nieuwsbrief (verdubbeld ten opzichte van 2023) Aantal mensen die contact hebben gezocht met een energieloket (verdubbeld ten opzichte van 2023)

Resultaatindicator

eigen data

Resultaatindicator

REL, energiebank, RIJE, eigen administratie

Minimaal 3 projecten/processen/pilots met het onderwijs zijn opgestart Het aantal inwoners dat bekend is met de ET en tevreden is met de aanpak

Resultaatindicator

Eigen administratie

Inspanningsindicator

Kwalitatief onderzoek Enquete etc

Inspanningsindicator

DEGO, klimaatmonitor satellietbeelden

In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op % woningen en andere gebouwen met PV

Totale percentage hernieuwbare energie Gerealiseerd vermogen voor opwek van zonneenergie op grote daken (daken geschikt voor minimaal 15 kWp (kilowattpiek)/minimaal 43 panelen van 350Wp) Gerealiseerd aantal hectare grondgebonden zonne-energie (en op water) In 2024 werken we met de Omgevingswet Aantal aanvragen en meldingen via landelijke voorziening DSO Doorlooptijd besluitvorming

Uitkomstindicator Klimaatmonitor (maatschappelijk effect) Uitkomstindicator CBS (maatschappelijk effect)

Uitkomstindicator Gemeente Rheden (maatschappelijk effect) Resultaatindicator

RX Mission

Resultaatindicator

RX Mission

Procesindicator

Gemeente Rheden

Procesindicator

Monitoring projecten

In 2025 hebben wij een Omgevingsvisie

Wij versnellen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen door prioritering Monitor middels factsheets grote projecten Terugdringen woningtekort Uitvoering plan van aanpak versnelling woningbouw Aantal toegevoegde reguliere woningen

Aantal toegevoegde flexwoningen/CPO/bijzondere woonvormen

Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen Percentage betaalbare woningen (nieuwbouw)

Resultaatindicator

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) gemeente Rheden Uitkomstindicator BAG gegevens (maatschappelijk effect) gemeente Rheden en projectleiders

Resultaatindicator

BAG gegevens en planningslijst gemeente Rheden

58

Aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen (nieuwbouw en bestaande bouw)

Resultaatindicator

Woningcorporaties, projectleiders

Aantal doorgestroomde ouderen naar een passende, levensloopgeschikte woning Circulair gebouwde woningen

Resultaatindicator

Wooncoach van Incluzio Beleid Wonen

Inspanningsindicator

Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling Voortgang Integrale Wijkaanpak Stenfert Uitkomstindicator Dashboard Pilot (maatschappelijk effect) Integrale Wijkaanpak Dieren Stenfert Uitruil sociale huurwoningen (nieuwbouw/differentiatie)

Uitkomstindicator Vivare, projectleiders, (maatschappelijk effect) BAG

% woningen met zonnepanelen

Uitkomstindicator Regionale (maatschappelijk effect) woningmarktmonitor

Energielabels woningen

Uitkomstindicator Regionale (maatschappelijk effect) woningmarktmonitor

We stimuleren de verduurzaming van bedrijven Plan inrichting toezicht EPBD4 is gereed

Aantal haalbaarheidsstudies

Resultaatindicator

Uitvoeringsprogramma Leefomgeving 2024

Uitkomstindicator Gemeente Rheden (maatschappelijk effect)

Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling Het aantal banen in de gemeente Rheden (bron: PWE 2023 PWE Gelderland 2023) % werkgevers dat het thema inclusiviteit bij werkgevers op de agenda heeft staan Werkgelegenheid aanwezig voor theoretisch en PWE 2023 praktisch opgeleide personen in verhouding tot beroepsbevolking Stijging van het aantal overnachtingen in de gemeente Rheden % slaapplaatsen en overnachtingsaccommodaties Resultaatindicator Toeristenbelasting behouden en zo mogelijk laten stijgen ten opzichte van 2022 Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen. % percentage aanbestedingen waar circulariteit Uitkomstindicator een rol heeft gespeeld (maatschappelijk effect) Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie % ondernemers dat actief bezig is met Uitkomstindicator circulariteit (maatschappelijk effect) We streven naar een maximaal scheidingspercentage

59

% Afvalscheiding bij huishoudens

Uitkomstindicator Uitkomst jaarlijkse (maatschappelijk effect) benchmark huishoudelijk afval

We werken aan het behouden en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Rheden Toename van initiatieven van inwoners die actief bezig zijn met biodiversiteit Dit willen we bereiken door het invoeren van een Uitkomstindicator puntensysteem voor natuurinclusief bouwen en (maatschappelijk effect) ontwerpen Het beheer van het Rozendaalse Veld is gericht op bescherming en versterking van de natuurwaarde Aantal m2 om te vormen bos van monocultuur GEOVISIA naar biodivers Het beschermen, versterken en verbinden van het Rhedens landschap Aantal landschapsprojecten derden Uitkomstindicator (maatschappelijk effect) Het erfgoed is in goede staat We zijn dichterbij de eigenaren.

Resultaatindicator

Gemeente Rheden

Erfgoed als integraal onderdeel van de Uitkomstindicator Omgevingsvisie (maatschappelijk effect) We zetten erfgoed in voor het behalen van gemeentebrede doelen. Aantal adviesgesprekken verduurzaming erfgoed Resultaatindicator Cultuurhistorische analyses Projectplan Cultuur- en Erfgoedpact Veluwezoom vol Verhalen We ontsluiten erfgoedinformatie voor iedereen Gebiedsatlas Uitkomstindicator Gebiedsatlas (maatschappelijk effect) Monumentenlijst Archeologische verwachtingskaart De openbare ruimte is duurzaam, heel en veilig ingericht, waarin de verschillende thema's zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit worden verwerkt Afschrijf termijnen verschillende Inspanningsindicator kapitaalgoederen Op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus Inspanningsindicator per asset wordt er periodiek gemonitord. 90% van de openbare ruimte is gelijk of hoger dan het vastgestelde kwaliteitsniveau Voldoet aan de wet en regelgeving (verkeer, Inspanningsindicator water en milieu)

GEOVISIA GEOVISIA

Wet en regelgeving

60

In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen Aantal garantiebanen en inwoners die Inspanningsindicator participeren in beheer en projecten

Personeelsmanagement systeem

Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving wordt beperkt en voorkomen Het aantal m2 verhard oppervlak Percentage (%) asfalt Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Het percentage kinderen (4-12 jaar) dat per keer langer dan één uur buiten speelt is in 2026 gestegen ten opzichte van 2022 Het percentage kinderen (4-12 jaar) dat Resultaatindicator wekelijks minimaal vijf dagen buiten speelt is in 2026 gestegen ten opzichte van 2022 Minimaal 33% van de jongeren (12-19 jaar) haalt in 2026 de beweegnorm Het aantal gerealiseerde buurtspeelplaatsen Resultaatindicator

GGD

GGD

GGD GEOVISIA

Bewoners participeren in onze (her)inrichtingsprojecten en beheer van de openbare ruimte Aantal aanvragen en initiatieven Inspanningsindicator

GEOVISIA

% van het totale areaal

GEOVISIA

Resultaatindicator

Het % "Ik Buurt Mee" initiatieven dat wordt Resultaatindicator gerealiseerd binnen groen, spelen en wegmeubilair De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules Daling energieverbruik Resultaatindicator

Percentage duurzame energiebesparende verlichting De openbare ruimte is duurzame, schone, hele en veilige onderhouden % dat voldoet aan het vastgestelde CROW kwaliteitsniveau De functionaliteit van de riolering en daarmee de volksgezondheid is geborgd in

Evaluatie Ik Buurt Mee

Jaarnota energieleverancier

Uitkomstindicator GEOVISIA (maatschappelijk effect) beheersysteem

Resultaatindicator

CROW kennisplatform

61

het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer Periodieke inspecties

Inspanningsindicator

GEOVISIA beheersysteem / Kikker

Het benutten van kansen om hemelwater af te koppelen

Resultaatindicator

GEOVISIA beheersysteem / kikker

We bouwen aan een verkeersveilige, bereikbare en op een duurzame mobiliteit ingerichte woon-, werk- en leefomgeving Toename aantal laadpalen Aantal 30km-zones en autoluwe buurten

Uitkomstindicator (maatschappelijk effect) Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

Wat mag het kosten? Tabel: Programmastaat 2 Leefomgeving 2. Leefomgeving Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2022

PB 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Lasten

25.316

27.548

29.524

30.805

30.834

31.553

Baten

13.796

14.443

15.716

16.935

17.611

17.611

-11.519

-13.105

-13.807

-13.871

-13.222

-13.942

Toevoeging

1.827

810

810

810

810

810

Ontrekking

2.139

162

985

683

683

683

Resultaat

-11.208

-13.753

-13.632

-13.997

-13.349

-14.069

Saldo van baten en lasten

Reserves

62

3 Bestuur & organisatie

Wat is onze visie? Dienstverleningsagenda Een goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en instellingen vinden wij belangrijk. Daarvoor is een goed werkende gemeentelijke organisatie nodig. Slagvaardigheid in het realiseren van onze ambities is daarbij essentieel. Op een aantal onderdelen verbeteren wij de digitale dienstverlening. Kansengelijkheid en inclusie Wij willen een samenleving die uitgaat van gelijkwaardigheid, diversiteit en inclusie. Wij ambiëren gelijke kansen voor iedereen. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting worden door ons met kracht bestreden. De gemeente Rheden is daarom ook een regenbooggemeente. Inwonersparticipatie Eind 2022 is met een groot aantal inwoners in diverse werkgroepen samen met de gemeente het Burgerakkoord Rheden CO²-neutraal gesloten. De raad heeft aangegeven dat het burgerakkoord zoveel mogelijk wordt geïmplementeerd. Vervolgens een duurzaamheidsagenda gemaakt, waarin de maatregelen verder zijn uitgewerkt. In 2024 zal de duurzaamheidsagenda verder worden uitgerold. Er zijn extra middelen nodig voor het proces en extra middelen voor de concrete maatregelen. Regionale samenwerking en internationale betrekkingen De coalitiepartijen hechten veel waarde aan de gemeentelijke onafhankelijkheid en zelfstandigheid. Voor een aantal maatschappelijke vraagstukken is regionale samenwerking gewenst of noodzakelijk en soms verplicht.

De regionale samenwerkingen waarin wij participeren hebben een duidelijke toegevoegde waarde en vergroten onze effectiviteit en efficiency. In deze samenwerkingen hebben wij een actieve opstelling en inbreng. Daarbij hebben wij oog voor de democratische legitimatie. Wij intensiveren daarom de lokale en regionale samenwerking. Daarbij hechten wij veel waarde aan lokale samenwerkingen met ondernemers en het onderwijs. Met betrekking tot internationale samenwerking continueren we de samenwerking met Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) International op basis van participatie in hun programma’s en projecten. Vastgoedportefeuille Wij willen meer duurzame voorzieningen op maat voor toekomstbestendige dorpen. Daarbij geven wij aandacht aan circulair aanbesteden. Door middel van ons vastgoedbeleid willen wij de sociale verbindingen van de dorpen in Rheden behouden en, waar mogelijk, versterken. Op deze wijze behouden wij levendige dorpen met een duidelijk eigen karakter en identiteit. Ook culturele voorzieningen dragen bij aan de onderlinge sociale verbindingen. Tot slot draagt onze vastgoedstrategie bij aan solide, toekomstbestendige gemeentelijke financiën. Professionalisering organisatie

63

Rheden wil een betrouwbare en slagvaardige organisatie zijn, die haar inwoners, ondernemers en bezoekers goede dienstverlening biedt. In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Dienstverleningsagenda • Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. Thema: Kansengelijkheid en inclusie • Wij geven elke inwoner gelijke kansen. Thema: Inwonersparticipatie • Actief betrekken van inwoners en ondernemers bij besluitvorming Thema: Regionale samenwerking en internationale betrekkingen • Verbetering samenspel Omgeving - Gemeenteraad – College – organisatie. • Vaststelling Lange Termijn Visie. • Realisatie van toegevoegde waarde door samenwerking. Thema: Vastgoedportefeuille • Verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Thema: Integrale veiligheid • Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart. De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties? Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken verbonden partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen.

De bijdrage per programma aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) is opgenomen in bijlage 1: SDG’s per programma.

Dienstverleningsagenda Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen Wat willen we bereiken? In 2024 willen wij bereiken dat 100% van de producten en diensten digitaal toegankelijk is. Daarnaast willen wij in het najaar graag een evaluatie doen van het project en de evaluatie over de kwaliteit van de dienstverlening per team. Op deze wijze willen wij een continu verbeterproces in gang zetten, met als basis de fysieke en digitale dienstverlening en de ontwikkelingen daarin. 64

Wij willen daarmee drie concrete ambities bereiken: • Minimaal 100% van de teams heeft in 2024 een sterkte-zwakteanalyse voor hun bijdrage aan de dienstverlening. • 100% van de producten en diensten die zijn digitaal beschikbaar. • achter 100% van de E-formulieren wordt gevraagd naar de ervaringen en waardering van de digitale toegang De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D5 Doorontwikkeling dienstverlening & digitalisering.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • •

Capaciteit is schaars en de werkdruk is hoog waardoor het risico ontstaat dat Digitaal Rheden projecten vertragen. Een aantal projecten worden gelijktijdig uitgevoerd en werken in elkaar door, denk daarbij aan de vervanging van het zaaksysteem en de bouw van E-formulieren.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • 100% van de producten en diensten is per 31-12-2024 beschikbaar. Aanvullende service naar inwoners aansluitend bij de digitale dienstverleningsontwikkeling landelijk • 60% van de aanvragers geeft een voldoende voor de digitale dienstverlening in 2024 met de ambitie voor een 8 in 2026. Inzicht in verbeterpotentieel dienstverlening: prioriteiten

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

(x € 1.000,-) R 2022

PB 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Lasten 0.1 Bestuur

2.857

2.738

2.854

2.580

2.580

2.580

0.2 Burgerzaken

1.844

1.681

1.800

1.736

1.736

1.736

0.4 Overhead

18.923

17.717

19.210

20.459

20.683

20.942

0.5 Treasury

47

186

-1.018

-1.787

-2.063

-2.540

0.61 OZB woningen

714

730

730

730

730

730

0.62 OZB niet-woningen

0

0

0

0

0

0

0.63 Parkeerbelasting

0

0

0

0

0

0

0.64 Belastingen overig

0

0

0

0

0

0

0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds

0

0

0

0

0

0

0.8 Overige baten en lasten

-407

1.884

2.962

3.074

2.258

2.258

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

1

0

0

0

0

0

23.979

24.936

26.538

26.792

25.924

25.706

Subtotaal

65

Baten 0.1 Bestuur

411

0

0

0

0

0

0.2 Burgerzaken

619

585

825

825

825

825

0.4 Overhead

611

23

27

27

27

27

0.5 Treasury

513

719

719

719

719

719

0.61 OZB woningen

6.840

7.400

8.288

8.288

8.288

8.288

0.62 OZB niet-woningen

2.488

2.549

2.854

2.854

2.854

2.854

0.63 Parkeerbelasting

4

4

4

4

4

4

0.64 Belastingen overig

245

85

85

85

85

85

0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds

95.762

92.976

99.774

99.200

91.284

89.841

0.8 Overige baten en lasten

40

0

300

300

0

0

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

0

0

0

0

0

0

Subtotaal

107.534

104.339

112.875

112.302

104.086

102.643

Saldo van baten en lasten

83.555

79.403

86.337

85.509

78.161

76.937

Kansengelijkheid en inclusie Wij geven elke inwoner gelijke kansen Wat willen we bereiken? Alle doelen uit het Regenboogplan voor 2023 zijn gerealiseerd. Voor 50% van de activiteiten wordt specifiek aandacht besteed aan de deelnamemogelijkheid van bijzondere doelgroepen. Minimaal 1 uitvoeringsproject vanuit het in 2021 gesloten preventie-akkoord heeft vergroting van de kansengelijkheid tot doel. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C4 Meer vertrouwen in de overheid.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico bij dit onderwerp is dat het niet belegd is bij een medewerker binnen de afdeling Samenleving.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Zichtbaar werken aan kansengelijkheid (2024). Beleving kansengelijkheid wordt versterkt. • 50% activiteiten schenkt aandacht aan deelname bijzondere doelgroepen (2024). Beleving kansengelijkheid inwoners is versterkt • Minimaal 1 uitvoeringsproject vanuit Preventie-akkoord heeft in 2023 als doel kansengelijkheid te versterken 1-1-2024. Beleving kansengelijkheid bij inwoners wordt versterkt

66

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

Inwonersparticipatie We betrekken actief onze inwoners en ondernemers bij besluitvorming Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat de inwoners en ondernemers actief worden betrokken bij besluitvormingsprocessen. In ieder inwonersproject wordt participatie benoemd en beschreven. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C4 Meer vertrouwen in de overheid.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico bestaat dat er geen toezicht is op het wel of niet toepassen van participatie binnen projecten en de mate waarin dit wordt toegepast. Soms kan het risico tijd een factor zijn waardoor participatie onderbelicht raakt.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Duurzaamheidsagenda uitvoeringsplan (2024). • 90% van de plannen voor (inwoners)projecten heeft een participatiecomponent. Er wordt actief nagedacht over hoe inwoners kunnen meedenken of meebepalen. • Inzet van een participatie specialist (rol van communicatieadviseur) (2024) die advies kan geven over de aanpak. Alhoewel de uitvoering binnen de projecten ligt, is het belangrijk dat een specialist meekijkt in de aanpak. • De toolkit participatie is gereed (2024). Om de participatie te faciliteren, komt er een toolkit beschikbaar om de juiste middelen in te kunnen zetten. • Participatieplatform www.meedenkeninrheden.nl wordt gebruikt voor minimaal 4 participatietrajecten. Platform is opgeleverd in 2023. Stimulering van het gebruik.

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

67

Regionale samenwerking en internationale betrekkingen Verbetering samenspel Omgeving - Gemeenteraad – College organisatie Wat willen we bereiken? Aantoonbaar verbeterde college- en raadsvoorstellen (ambitie 2023: 20%). Een verbeterd vergadermodel voor de gemeenteraad met meer ruimte voor een verdiepend gesprek tussen College en Raad. Een strakke P&C cyclus (tijdig, actueel) op hoofdlijnen met sturingsinformatie en prestatie-indicatoren De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C3 Gemeente sterker in Verbinding.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het ontbreken van duidelijke verantwoordelijkheden en rollen binnen de organisatie.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • 20% van de raadsvoorstellen is verbeterd (2024). Grotere waardering van de Raad voor de Raadsvoorstellen/snellere besluitvorming • Een verbeterd vergadermodel voor de gemeenteraad nader te bepalen • Een strakkere P&C cyclus 1-1-2024. Grotere waardering voor de sturingsinformatie

Vaststelling Lange Termijn Visie Wat willen we bereiken? De Raad accordeert een procesvoorstel om te komen tot de lange termijn visie en stelt de uitkomsten van het proces, de lange termijn visie, vast. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is Overig.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Agendadruk. Dit vraagt en kost tijd om het proces en de inhoud goed neer te zetten.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Procesvoorstel vastgesteld (2024). Draagvlak voor de uiteindelijke lange termijn visie. • Lange Termijn Visie beschikbaar (2024). Duidelijkheid over de toekomst van de gemeente Rheden bij inwoners, ondernemers en instellingen.

68

Realisatie van toegevoegde waarde door samenwerking Wat willen we bereiken? • • •

Aantal samenwerkingsverbanden waarin wij onze posities en focus bestendigen (5: GMR, VGGM, ODRA, De Connectie, MGR SD). Stellen wij een kaderstellende visie op partnerschap c.q. samenwerking op (incl. een visie op de dienstverlening aan buurgemeenten). Leggen wij meer focus op de inhoudelijke meerwaarde en resultaten van de samenwerkingen.

Aantal samenwerkingsverbanden waarin wij onze posities en focus bestendigen (5: GMR, VGGM, ODRA, De Connectie, MGR SD). Stellen wij een kaderstellende visie op partnerschap c.q. samenwerking op (incl. een visie op de dienstverlening aan buurgemeenten). Leggen wij meer focus op de inhoudelijke meerwaarde en resultaten van de samenwerkingen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C2 Meer waarde uit Regionale samenwerking. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Interne en regionale samenwerking staan op gespannen voet met urgente zaken in de waan van de dag. Het risico bestaat dat lange termijn meerwaarde op gespannen voet staat met korte termijn resultaat. Het risico is dan ook de factor tijd of beter geformuleerd het gebrek aan tijd. Een mogelijk tweede risico zijn de procedures en wet- en regelgeving. Deze kunnen vernieuwing als effect van interne- en regionale samenwerking in de weg staan.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • Visie op partnerschap c.q. samenwerking (2024). Gezamenlijk gedragen beeld in de Raad. • 5 samenwerkingsverbanden bestendigen wij: GMR, VGGM, ODRA, De Connectie en MGR SD (2024). Bijdrage aan de meer efficiënte bedrijfsvoering van de gemeente Rheden • Inhoudelijke meerwaarde in meetbare termen vastgelegd (2024). Basis voor een monitor voor de performance van onze samenwerkingen.

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

Vastgoedportefeuille Verduurzaming van de vastgoedportefeuille Wat willen we bereiken? In 2026 is 30% van de vastgoedportefeuille energieneutraal. De verduurzaming van Theotorne en de oplevering van een duurzaam en energieneutraal gemeentehuis zijn hier onderdeel van. De vaststelling van het beleidskader Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed zal naar verwachting in Q4 2024 plaatsvinden. Hierin wordt een uitvoeringsplan vastgesteld.

69

De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D3 Verduurzaming maatschappelijk vastgoed.

Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Elk project en bouwproces van deze omvang brengt risico's met zich mee. De publieke opinie en de aandacht die er is voor ons nieuwe gemeentehuis vormt een risico. Daarnaast is personele capaciteit een risico voor de uitvoeringsfase.

Beoogde resultaten Bij dit doel horen de volgende resultaten: • 30% van vastgoedportefeuille is energie neutraal. Lagere CO2 uitstoot en lager energieverbruik. • Verlaging van de kosten. Betere kwaliteit van dienstverlening tegen minder kosten. • Vastgelegde ambitie met betrekking tot de verduurzaming. Volledig duurzaam gemeentelijk vastgoed in 2050

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

Integrale veiligheid Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart Wat willen we bereiken? We gaan samen met inwoners en instellingen een leefbaarheids- en veiligheidsaanpak opstellen, waarbij we starten in de meest kwetsbare wijken. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting, worden door ons met kracht bestreden. Wij hebben aandacht voor de vroegtijdige signalering van kindermishandeling. Wij zijn alert op mensenhandel en treden op tegen drugshandel (en de daarmee samenhangende overlast). Waar nodig ontwikkelen wij een gerichte aanpak en versterken wij de handhaving. Wij bieden een veilige opvang voor vluchtelingen en zetten ons actief in om de integratie en participatie van statushouders, zowel lokaal als regionaal, te stimuleren. Wij blijven ons inzetten voor bestrijding van ondermijning en ook voor de bestrijding van cybercriminaliteit. Veiligheidsmaatregelen toetsen we op proportionaliteit en privacy-effecten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving.