Agendabundel

Het rapport laat zien dat Rheden te maken heeft met een demografische samenstelling en (groot)stedelijke problematiek, die tot bovengemiddelde vraag naar zorg leidt. In 2023 hebben we beleid voorbereid om te komen tot nieuwe inkoop van jeugdhulp verblijf in 2024. Daarnaast zijn we bezig met de landelijk ingezette beweging naar kleinschaligere groepen. Dat draagt bij aan een beter leefklimaat en dat leidt tot betere kwaliteit van zorg. We hebben hierover afspraken gemaakt met zorgaanbieders, die hun dienstverlening hierop hebben aangepast in 2023. Het aantal jeugdigen met pleegzorg/gezinshuiszorg is in 2023 relatief toegenomen ten opzichte van het totaal aantal kinderen met jeugdhulp met verblijf in vergelijking met 2021 (bron: CSAM) Het aantal jeugdigen met pleegzorg/gezinsthuiszorg ten opzichte van het totaal aantal kinderen met jeugdhulp met verblijf is in 2023 51% t.o.v. van 2020 (46%). Door deelname aan de landelijke en regionale pleegzorgcampagne brengen we (deeltijd)pleegzorg onder de aandacht met als doel meer inwoners te werven die (deeltijd)pleegzorg willen bieden. Doel: In de gemeente Rheden is een sociale basis met een toegankelijk aanbod van algemene voorzieningen voor alle inwoners, van jong tot oud.

Het Rhedens model is het uitgangspunt Portefeuillehouder: Gea Hofstede In 2024 is de bekendheid en gebruik onder de inwoners met vrijwilligers- of andere hulporganisaties binnen de sociale basis toegenomen ten opzichte van de resultaten van het inwonerspanel Rheden Spreekt uit 2022 Het percentage inwoners dat voorzieningen en activiteiten kent in de sociale basis zoals dorpshuizen, MVT, Bibliotheek en Incluzio is toegenomen. De inzet van bijvoorbeeld Incluzio, een online en offline sociale kaart, het sociaal cafe, draagt hier aan bij. De vele activiteiten en ondersteuning die aangeboden wordt vanuit verschillende partijen die de gemeente subsidieert, denk bijvoorbeeld aan dorps- en buurthuizen, inloophuizen, draagt hier eveneens aan bij. In 2023 wordt 75% van de inwoners die bij Incluzio Rheden bekend is met een ondersteuningsvraag toegeleid naar het steunsysteem conform het Rhedens model.

22

In 2023 werd 96% van de inwoners die bij Incluzio Rheden bekend zijn met een ondersteuningsvraag toegeleid naar het steunsysteem conform het Rhedens Model. Door de inzet van Incluzio en door de vele hulp, ondersteuning en activiteiten die door (inwoners) initiatieven worden georganiseerd kan in de sociale basis veel worden opgepakt. In 2023 heeft tenminste 80% van de jeugdige inwoners die ondersteuning krijgen uit de sociale basis geen of minder maatwerkvoorziening meer nodig. In 2023 heeft 95% van de jeugdige inwoners bekend bij Incluzio passende begeleiding gekregen zonder noodzaak tot inzet van specialistische zorg. Door de inzet van Incluzio en door de vele hulp, ondersteuning en activiteiten die door (inwoners) initiatieven worden georganiseerd kan in de sociale basis veel worden opgepakt. Doel: Dorpen en wijken in de gemeente Rheden zijn samenredzaam Portefeuillehouder: Gea Hofstede Het percentage inwoners dat het geven van zorg aan een naaste beoordeelt met (helemaal) niet zwaar is gestegen van 45% in 2022 naar 50% in 2024 In 2023 geeft 45% van de inwoners die zorgen voor een naaste aan dat dit (helemaal) niet zwaar is. Onder andere door de subsidiëring van Mantelzorg en Vrijwillige Thuishulp (MVT) en het Raadhuis Velp is er ondersteuning en een loket voor vragen waar mantelzorgers op terug kunnen vallen.

Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet in onze gemeente stijgt van 38% in 2022 naar 42% in 2024 40% van de inwoners doet vrijwilligerswerk in de gemeente Rheden. Onder andere de inzet van Incluzio, het vrijwilligersloket en de subsidie aan het NIO en de ondersteuning van vrijwillige inzet met subsidies worden de vrijwilligers in de gemeente Rheden gewaardeerd en ondersteund met cursussen, het werven van vrijwilligers, bestuurstaken en netwerkvorming. 33% van alle Rhedense huishoudens maakt gebruik van de Ik Buurt Mee waardecheques Bijna 40% van alle huishoudens buurt inmiddels mee! De inwonersinitiatieven zorgen voor verbetering van leefbaarheid en zijn vliegwiel voor ontmoeting en samenredzaamheid. Vaak met onbetaalde steun van lokale ondernemers. Inwoners verduurzamen samen hun buurt, organiseren kinderactiviteiten, plaatsen buurtkastjes met (verzorging)producten voor mensen in armoede en zien meer naar elkaar om. Doel: Inwoners maken gebruik van hulp en ondersteuning vanuit de algemene en voorliggende voorzieningen. Maatwerk is beschikbaar voor wie dit nodig heeft Portefeuillehouder: Gea Hofstede Een brede en een goed toegeruste sociale basis waardoor niet meer dan 8 % van de Rhedense Inwoners aanspraak hoeft te maken op een Wmo maatwerkvoorziening (t.o.v. 8,05% in 2021).

In 2023 stonden 43.570 inwoners ingeschreven in de gemeente Rheden, daarvan hebben 763 inwoners vanuit de Wmo geïndiceerde hulp ontvangen. Dit is 1,75%. We hebben deze doelstelling gehaald, mede doordat wij een sterke sociale basis hebben georganiseerd die veel inwoners ondersteunt. Hierdoor is er minder vaak geïndiceerde Wmo hulp en ondersteuning nodig. Van de totale Wmo uitgaven 2023 wordt maximaal 60% besteed aan WmoBegeleiding ten opzichte van 70% in 2018 (afname van 10%). Dit doordat Wmo-Begeleiding nu voor een groot deel onderdeel uitmaakt van de sociale basis.

23

In 2023 is 36% besteed aan geïndiceerde Wmo hulp. Wij zien dat hulp en ondersteuning vanuit de sociale basis een grote bijdrage weet te leveren aan de ondersteuningsvragen van inwoners in de gemeente Rheden. Daarnaast zien wij dat de geboden hulp en ondersteuning vanuit de sociale basis aansluit bij de ondersteuningsbehoefte van inwoners waarmee inzet van duurdere vormen van geïndiceerde Wmo begeleidingsproducten bij gecontracteerde zorgaanbieders in een lagere gemiddelde omvang in uren per inwoner nodig is. 95% van de aanvragen voor Wmo is binnen de wettelijke vastgelegde termijnen onderzocht (max. 6 weken) en is een beslissing genomen op de aanvraag (max. binnen 2 weken). De termijn waarop na aanvraag voor een maatwerkvoorziening Wmo de gemeente daadwerkelijk een besluit heeft genomen bedraagt wettelijk gezien maximaal 14 dagen. Afhankelijk van het aantal binnen gekomen meldingen zien wij maandelijks verschillen in het gemiddeld aantal dagen dat er een besluit genomen wordt. Wij zien dat de gemiddelde besluittermijn voor de Wmo over het hele jaar maximaal 11 dagen bedroeg. Daarmee hebben wij een score van 100% op dit deel van de gestelde doelstelling behaald. De maximale onderzoekstermijn van maximaal 6 weken (42 dagen) is niet in alle gevallen behaald.

Het gemiddelde aantal dagen in doorlooptijd van onderzoek voor de Wmo zien wij wel dalen gedurende het jaar van een piek in Juni met 68 dagen in juni 2023 naar 44 in december 2023. Dit is een gemiddelde Wmo breed maar wij zien daarin wel dat vraagstukken rondom aanpassingen van woningen en complexe of uitgebreide begeleidingsvraagstukken sterk het totaal gemiddelde beïnvloed. Over de wachttijden Wonen, rollen en vervoer is uw Raad in 2023 een aantal keren via een raadsinformatiebrief geinformeerd en de acties om de wachttijden aan te pakken. Eveneens zien wij een sterke beïnvloeding op gemiddelde doorlooptijd de beschikbaarheid van voldoende personeel binnen onze consultententeams, maar ook bij gecontracteerde zorgaanbieders. Denk bijvoorbeeld aan vakantieperioden waarin gemiddelde doorlooptijd hoger ligt dan andere maanden. Maar ook aan perioden waarin het lastig was om een inwoner te plaatsen bij een huishoudelijke hulp aanbieder wat tot gevolg had dat de toewijzing voor zorg en ondersteuning aan een inwoner ook niet plaats kon vinden. Het jeugdzorggebruik neemt af en is in 2023 niet meer dan 1,5% hoger dan het landelijk gemiddelde (jeugdzorggebruik Rheden 14,9%; Nederland 12,9% in 2021, bron CBS).

24

Op basis van de meest recente landelijke gegevens (2022) is het verschil tussen het jeugdzorg gebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde +1,6%. In 2019 was dit verschil nog 2,4%. Het verschil tussen het jeugdzorggebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde is gedaald. Dat er nog steeds een verschil is, is niet vreemd kijkend naar het rapport van Twynstra & Gudde (Rheden financieel vergelijkend perspectief). Dit rapport laat zien dat Rheden te maken heeft met een demografische samenstelling en (groot)stedelijke problematiek, die tot bovengemiddelde vraag naar zorg leidt. In 2023 hebben we een regionaal uitvoeringsplan jeugdhulp opgesteld, met drie thema’s: bescherming en veiligheid, lokale teams, en complexe hulpvragen. De Hervormingsagenda en het Toekomstscenario jeugdbescherming vormen hier integraal onderdeel van uit. Lokaal hebben we ingestoken op intensivering van de samenwerking met het onderwijs, huisartsenpraktijken en instellingen jeugdbescherming, gericht op het normaliseren van problemen en op de inzet op passende jeugdhulp waar nodig. Hiermee zijn we ook aan het voorsorteren op opgaves vanuit de Hervormingsagenda 2023-2028, die gericht zijn op samenwerking met deze partners. Het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp door huisartsen is in 2023 met 10% verminderd t.o.v. 2021.

Het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp door huisartsen is in 2023 met 21% verminderd t.o.v. 2021. In samenwerking met huisartsen zetten we in de gemeente Rheden een Ondersteuner Jeugd-Ggz binnen de huisartsenpraktijken in. Dit biedt huisartsen de mogelijkheid te verwijzen naar deze ondersteuner in plaats van direct door te verwijzen naar een specialistische jeugdhulpverlener. Vanaf 1 juli 2023 heeft de gemeente Rheden deze functie ondergebracht bij Onze Huisartsen (regionaal ondersteunende organisatie voor huisartsen). Vanaf die datum zit de POH-jeugd Ggz, niet alleen in Dieren in de praktijk, maar nu ook in Rheden en Velp. In 2023 stellen we een plan van aanpak op voor het betrekken van jeugdigen en gezinnen bij de vorming en uitvoering van beleid gericht op algemene en voorliggende voorzieningen en jeugdhulp. In 2023 is de nota participatiebeleid, incl. jongerenparticipatie, in de gemeenteraad behandeld. Vooruitlopend op dit beleidskader dat in 2024 ter vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad, hebben we in 2023 op specifieke onderwerpen jongeren betrokken bij beleidsonderwerpen binnen het sociaal domein zoals o.a. het Koersdocument Sociaal Domein en Informatiepunt Digitale overheid.

Doel: Door cultuurparticipatie ontmoeten inwoners elkaar en ontwikkelen zij talenten Portefeuillehouder: Paul Hofman In 2026 is 45% van de inwoners actief lid van een amateurkunst vereniging, club of gezelschap ten opzichte van 40% in 2018 De laatste meting cultuurparticipatie is uitgevoerd in 2022. De eerstvolgende meting is gepland in 2024. In 2022 gaf 34% van de inwoners aan actief lid te zijn van een culturele vereniging t.o.v. 24% in 2018. Cultuurbedrijf RiQQ (nu Zoomerij) heeft, samen met de culturele organisaties in 2023 vol ingezet op het actief lidmaatschap van culturele organisaties. Tijdens het 450-jarig jubileum van de gemeente Rheden is cultuur en culturele mogelijkheden binnen onze gemeente breed (in alle kernen) gepresenteerd- als stimulans om lid te worden van een culturele organisatie.

25

We stimuleren de actieve cultuurparticipatie tot 35% actief en 45% enigszins actief in 2026 ten opzichte van de cijfers in 2018: 26% actief en 36% enigszins actief In 2022 is de laatste meting van cultuurparticipatie uitgevoerd. De eerstvolgende meting vindt plaats in 2024. In 2022 was 37% van de inwoners actief met cultuur en 41% enigszins actief. In 2023 is door Cultuurbedrijf RiQQ (nu Zoomerij), samen met culturele organisaties, volop ingezet op cultuurparticipatie. Het Filmhuis heeft haar voorstellingen georganiseerd bij Bibliotheek Dieren en RhederArt haar voorstellingen in Spankeren. Ook het programma van het 450 jarig jubileum van de gemeente Rheden stond bol met culturele activiteiten.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Tabel: Bijdrage aan de Sustainable Development Goals Taakveld(en) • • • • • • • • • • • • • • • •

4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid

Bijdrage aan SDG* •

1, 2, 3, 4, 10, 11, 18

* Sustainable Development Goals, zie bijlage 9 voor een nadere toelichting

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); • Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Stichting Veilig Thuis. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

26

Wat heeft het gekost? Programma 1. Samenleving Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

(Bedragen x € 1.000) 2022

2023

2023

2023

2023

4.2 Onderwijshuisvesting

2.569

2.533

2.533

2.701

-168

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

3.103

2.615

2.804

3.078

-274

449

458

472

574

-102

4.084

3.873

4.000

4.780

-780

874

694

692

887

-195

886

887

887

901

-14

3.066

3.845

3.865

9.689

-5.824

Lasten

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams

515

602

606

577

29

6.3 Inkomensregelingen

24.317

18.878

22.504

23.846

-1.342

6.4 Begeleide participatie

9.211

9.758

11.267

10.470

797

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

2.090

2.640

2.609

2.414

195

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

14.987

14.713

15.577

15.031

547

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

15.396

16.114

16.810

16.991

-182

928

200

933

886

47

6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid subtotaal

1.653

1.737

2.682

2.049

632

84.129

79.546

88.242

94.876

-6.634

440

475

475

480

5

1.435

940

940

1.012

72

14

10

10

510

500

1.569

1.412

1.412

1.605

193

100

100

0

0

7.452

7.219

Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

150

5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

193

234

234

6.2 Wijkteams

65

65

6.3 Inkomensregelingen

15.366

14.228

16.437

18.304

1.866

6.4 Begeleide participatie

175

478

708

582

-125

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

470

474

554

520

-34

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

503

5

296

540

244

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

90

22

755

184

-571

29

0

1.008

176

-832

20.434

18.278

22.829

31.529

8.700

-63.695

-61.268

-65.413

-63.347

2.066

2.235

0

0

83

-83

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

0

7.1 Volksgezondheid subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging Onttrekking

2.285

219

2.091

2.378

287

Resultaat

-63.646

-61.048

-63.322

-61.051

2.270

27

Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000)

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

-164

I/S

4.2 Onderwijshuisvesting

De overschrijding heeft als belangrijkste oorzaken hogere onroerend zaak belasting (-/- 32 k), hogere verzekeringskosten (-/- 48K) en hogere onderhoudskosten inclusief asbestsanering en schades (-/- 121K). In 2023 is gestart met het uitvoeringsplan onderwijshuisvesting. Daarvoor hebben we verschillende werkzaamheden laten uitvoeren, zoals een scenario onderzoek en een leerlingprognose. Er is advies ingewonnen over het huurbeleid voor de kinderopvang en er is een projectleider ingeschakeld voor de uitrol van het huisvestingsplan. Los van het huisvestingsplan heeft bij de Bernhardschool asbestsanering plaatsgevonden en bij de brede school Het Kasteel is niet begroot adhoc onderhoud uitgevoerd. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-202

I/S

De overschrijding is samengesteld uit hogere personeels-/ en overige kosten (-/- 169K). In het resultaat op de overige kosten is een onderschrijding opgenomen op leerlingenvervoer (+/+ 38K) en op diverse posten (+/+ 49K), waaronder subsidies. Op OAB en SMI is er een overschrijding van in totaal -/- 256K die voornamelijk te verklaren is uit het feit dat het niet bestede deel van speciale uitkering OAB niet in het resultaat mag vrijvallen maar conform regelgeving moet worden gereserveerd op de balans om OABuitgaven voor de komende jaren te dekken. 5.1 Sportbeleid en activering

397

I/S

De op dit taakveld verantwoorde personeelskosten zijn lager dan begroot (+/+ 37K). Voor sportstimulering zijn extra uitgaven gedaan in het kader van de Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen (79K). Voor deze extra lasten heeft de gemeente van het Rijk ook de extra middelen ontvangen. Daarnaast zijn er extra middelen als baten verantwoord vanuit de regionale toegekende IZA-gelden (+/+ 13K), gereserveerde post Sportakkoord 2020-2022 (+/+ 31K) en de met ingang van 2023 toegekende regeling Brede SPUK (+/+ 339K). 5.2 Sportaccommodaties

-588

I/S

Het resultaat is samengesteld uit een aantal componenten, waaronder als belangrijkste posten: •

De op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/- 476 K) onder andere door extra inhuur voor schoonmaakwerkzaamheden en toezicht zwembaden mede als gevolg van ziekte. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

•

Hogere inkomsten zwemlessen en entreegelden (+/+ 92K).

•

Hogere inkomsten uit verhuur en ter beschikking stellen van sportaccommodaties (+/+ 131K), onder andere als gevolg van een verrekening van een post uit 2022.

•

Lagere inkomsten vanuit het Rijk (-/- 105K), grotendeels als gevolg van een lager toegekend bedrag SPUK 2023 doordat het totaalbedrag van alle aanvragen landelijk hoger is dan het uitkeringsplafond. Hierdoor werd het bedrag naar rato verdeeld onder de aanvragers.

28

•

Met betrekking tot onderhoud & beheer (inclusief storting voorzieningen) van de sportaccommodaties is sprake van een nadeel van 363K.

De overschrijding is voorlopig als incidenteel aan te merken. Komende maanden wordt een analyse van de investering en exploitatie van het Biljoenbad afgerond waaruit gaat blijken of een deel van de overschrijding structureel is. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-95

I/S

De overschrijding op dit taakveld bestaat voornamelijk uit verstrekte subsidies aan cultuurinstellingen in het kader van de Covid-steunmaatregelen (-/- 150K). Hiervoor is een zelfde bedrag onttrokken aan de bestemmingsreserve Covid-19, opgenomen onder taakveld 0.10. Per saldo is hier geen negatief saldo omdat de baten bestemmingsreserve op een ander taakveld staan. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

1.395

I/S

De onderschrijding kent een aantal componenten waarvan de belangrijkste zijn: •

Er zijn lagere uitgaven voor Algemene Diensten & Toegang (+/+ 81K) door de bijdrage van 85Kuit de met ingang van 2023 toegekende regeling Brede SPUK. Voor Leefbaarheid en Activering is eveneens een onderschrijding (+/+ 153K).

•

Het budget vanuit de zgn. POK-middelen (ten behoeve van de verbetering van de gemeentelijke dienstverlening met als speerpunten de wijkteams en het rechtsbeschermingssysteem) is voor een deel nog niet besteed (+/+ 156K)

•

De uitgaven voor transformatie blijven 103K onder het budget, doordat een hogere opbrengst uit de financiële afwikkeling over de jaren 2022 en 2023 van de inzet van de afdeling Samenleving voor de gemeente Rozendaal.

•

Het deel van de inzet van de gemeente Rheden ten behoeve van de opvang van ontheemden uit Oekraïne, heeft een voordelig resultaat van 825K opgeleverd. Een ander deel van het resultaat is verantwoord in taakveld 6.3.

De onderschrijding is voorlopig als incidenteel aan te merken. De bijdrage van het Rijk voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne wordt naar verwachting afgebouwd. 6.2 Wijkteams

94

I/S

De onderschrijding bestaat onder andere uit lagere lasten Veilig Thuis (+/+ 12K) en lagere lasten Preventief Jeugdbeleid (+/+ 41K). Tevens is hier een bijdrage verantwoord van 65K uit de met ingang van 2023 toegekende regeling Brede SPUK. 6.3 Inkomensregelingen

524

I

De onderschrijding bestaat onder meer uit: •

hogere Rijksbijdrage BUIG (+/+ 138K)

•

lagere lasten BUIG (+/+ 111K)

•

de lasten van kwijtscheldingen zijn lager dan begroot (+/+ 32K)

•

de uitgaven voor bijzondere bijstand zijn lager dan begroot (+/+ 198K), en bestaat voornamelijk uit de hogere vergoeding dan voorzien die ontvangen is voor de inzet bij de afwikkeling van de toeslagenaffaire over 2021 en 2022 (+/+ 118K).

•

de voorziening debiteuren samenleving is 226K hoger uitgevallen

29

•

de op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/736K) door onder andere hogere kosten voor functioneel beheer en de extra inzet voor de uitvoering van de energietoeslag en de ondersteuning bij de toeslagenaffaire. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

•

Het deel van de inzet van de gemeente Rheden ten behoeve van de opvang van ontheemden uit Oekraïne, heeft een voordelig resultaat van 968K opgeleverd. Een ander deel van het resultaat is verantwoord in taakveld 6.1. De VNG adviseert om de niet bestede middelen te reserveren voor de jaren na 2023.

Voor wat betreft het BUIG-budget is de Rijksbijdrage hoger uitgevallen dan begroot en zijn de uitgaven juist iets lager geweest dan begroot, dat zorgt voor een positief saldo op dit onderdeel. Wat betreft de bijzondere bijstand is het positieve saldo het gevolg van verschillende kleine onderschrijdingen (o.a. de subsidies, diensten van derden* en inkomensoverdrachten rijk**) die afzonderlijk te verklaren zijn. Tezamen tellen ze op tot het genoemde bedrag van bijna twee ton. Het gaat om “incidentele meevallers” waarvan de verwachting is dat ze in 2024 niet meer plaats zullen vinden.” * dienstverlening Kredietbank **aanpak energiearmoede 6.4 Begeleide participatie

672

I/S

Het resultaat op dit taakveld kent als belangrijkste oorzaken: •

Lagere kosten voor MGR-module WgSW en Beschut Werk (+/+ 353K). Voor de SW (Werkvoorzieningschappen) is er meer uitstroom dan begroot en was is de loonstijging lager geweest dan verwacht.

•

Lagere lasten voor re-integratie (+/+ 266K) ten opzichte van het bij de 2e Berap 2023 fors verhoogd budget. Dit komt doordat in de breedte minder re-integratieinstrumenten zijn ingezet dan verwacht, wat aansluit bij de mogelijkheden van de inwoners in ons bestand en de trend die we hierin zien: de doelgroep uit het doelgroepenregister stijgt minder hard en voor andere klantgroepen geldt dat voor een groeiende groep de inzet van re-integratie-instrumenten nog een brug te ver is (en wordt ingezet op vrijwilligerswerk en activiteiten in de sociale basis).

•

Per saldo lagere lasten voor inburgering (+/+ 319K) door met name lagere kosten (+/+ 174K), de hogere vergoeding dan voorzien die ontvangen is voor inburgering over 2022 (+/+ 123K) en de bijdrage vanuit de gemeente Doesburg.

•

Hogere personeelskosten (-/- 267K) met name door inzet op inburgering.

De onderschrijding is voorlopig als incidenteel aan te merken. 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

162

I/S

De onderschrijding is opgebouwd uit een aantal posten waarvan de belangrijkste zijn: •

de lasten van het Wmo-vervoer (als onderdeel van het doelgroepenvervoer dat door de BVO DRAN wordt uitgevoerd) zijn lager dan begroot (+/+ 112K)

•

de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen is lager dan begroot (-/- 30K)

•

Op dit onderdeel zien wij een positief resultaat wat deels veroorzaakt wordt door minder kosten voor woningaanpassingen dan waar rekening mee gehouden is in 30

de begroting. Dit positieve resultaat moet wel als incidenteel gezien worden. De voorspelbaarheid van inzet grote woningaanpassingen is ieder jaar moeilijk te maken. Daarbij kan het zo zijn dat één woningaanpassing een forse financiële investering betekent met direct een grote invloed op de financiën. Daarnaast zien wij een positief financieel resultaat terug als gevolg van een terugfactuering op de post collectieve vervoersvoorzieningen dit jaar. 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

790 -753 37

I/S

Taakvelden 6.71 en 6.72 Maatwerkdienstverlening 18+ en 18- vertonen per saldo een voordelige afwijking van 37K en dit behoeft als zodanig geen nadere toelichting. Per taakveld is echter sprake van een substantiële afwijking die op hoofdlijnen onderstaand is toegelicht. De onderschrijding op taakveld 6.71 is op te splitsen in de volgende posten: • lagere lasten voor Huishoudelijke Hulp (+/+ 119K). • lagere lasten Coördinatie thuiszorg / Mantelzorg / Vrijwilligerswerk (+/+ 293K). Hierin zijn de extra middelen als baten verantwoord vanuit de regionale toegekende IZA-gelden (+/+ 172K). • de lasten van ZiN (Zorg in Natura) – Begeleiding (inclusief aandeel Sociale Basis en Activerend Werk) zijn lager dan begroot (+/+ 250K). In de lasten van ZiN is een bedrag opgenomen voor nagekomen meerkosten bij zorgaanbieders als gevolg van Corona-beperkingen (28K). • de op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn lager dan begroot (+115K). • overige afwijkingen per saldo voordelig 13K. Het Rijk heeft een aanzienlijk bedrag aan SPUK gelden ter beschikking gesteld voor ondersteuning aan mantelzorgers en vrijwilligers initiatieven. Deze financiële tegemoetkoming vanuit het rijk was nog niet bekend op het moment van opstellen van de begroting 2023 en daarom hierin nog niet meegenomen. Dit verklaard voor een groot deel het positieve resultaat op dit taakveld.

Daarnaast zijn de uitgaven voor hulp bij het huishouden minder dan begroot voor het jaar 2023. Dit werd mede veroorzaakt door de arbeidsmarktproblematiek in deze sector waardoor zorgaanbieders minder uren leverden dan verwacht. Wij zien ook dat de begroting op het onderdeel individuele Wmo begeleiding een positief resultaat laat zien ten opzichte van begroot. De groei in gebruik van deze vorm van ondersteuning is, mede door inzet van voorzieningen uit onze sociale basis, minder groot dan begroot. Echter zien wij nog steeds groei in het aantal inwoners dat hulp en ondersteuning vraagt aan de gemeente vanuit de Wmo. Daarmee zijn de resultaten op de onderdelen hulp bij het huishouden en individuele begeleiding incidenteel van aard. De overschrijding op taakveld 6.72 is op te splitsen in de volgende posten: • de lasten van ZiN (Zorg in Natura) – Jeugdzorg (inclusief aandeel Sociale Basis en Lumpsum-afspraken) zijn hoger dan begroot (-/- 620K). In de lasten van ZiN is een bedrag opgenomen voor nagekomen meerkosten bij zorgaanbieders als gevolg van Corona-beperkingen (21K). • per saldo lagere lasten voor uitvoering en innovatie (+/+ 20K). Hierin zijn de extra middelen als baten verantwoord vanuit de regionale toegekende IZA-gelden (+/+ 161K). • de verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/-154K ).

Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

31

In 2023 hebben jeugdigen uit Rheden te maken gehad met begeleiding en behandeling voor de psychosociale en/of psychiatrische problematiek of gespecialiseerde opvoedkundige ondersteuning voor ouders. Hiermee zorgen we voor dat deze jeugdigen nu en in de toekomst mee kunnen doen in de samenleving. Het overgrote deel (680K) van deze overschrijding, komt door hogere personeelslasten. Die komen voort uit jarenlange onderbudgettering van de toegang jeugd. Hierdoor waren we genoodzaakt om duurder tijdelijk personeel in te huren. Naar aanleiding van benchmarkonderzoek door Berenschot, bleek dat Rheden ongeveer de helft van de benodigde FTE budgetteerde. Voor de begroting 2024 is dit gerepareerd met een ophoging van het personeelsbudget voor toegang jeugd. De overige 250K aan overschrijding betreft verleende jeugdhulp. We constateren dat ten op zichte van 2022 met name meer jeugdigen gebruik moesten maken van hoogspecialistische vormen van jeugdhulp verblijf; met bijkomende hogere uitgaven hiervoor. Daarnaast bekostigen we vanuit dit taakveld zo'n 400K aan dienstverlening in de sociale basis (POH-jeugd-Ggz en bijdrage aan de Opdracht Sociale Basis). Ten opzichte van de rijksbijdrage die voor het cluster jeugdhulp via de algemene uitkering aan Rheden wordt toebedeeld (19,4 miljoen) blijft de uitgave op de taakvelden (6.72 en 6.82) in 2023 hier ruimschoots onder (1,5 miljoen).

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

47

I/S

Het resultaat op dit taakveld vereist geen nadere duiding, maar gezien de relatie met taakveld 6.72 (het andere taakveld dat onderdeel is van Jeugdzorg) wordt ook hier een toelichting gegeven. Op dit taakveld zijn opgenomen de lasten van jeugdzorg (ZiN) gericht op bescherming en veiligheid. De aantallen jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel en/of jeugdreclasseringsmaatregel zien we de laatste jaren iets afnemen. Jeugdigen die ernstig in hun veiligheid bedreigd worden, staan onder toezicht van de jeugdbescherming. De kwaliteit van de jeugdbescherming staat al jaren onder druk. Om die te verbeteren is landelijk bepaald dat de jeugdbeschermers minder gezinnen per persoon hoeven te bedienen. Daarnaast zien we het aantal jeugdigen met een beschermingsmaatregel al jaren dalen. Per saldo is er daarom geen sprake van substantiële verhoging van uitgaven om de bescherming van jeugdigen mogelijk te maken. 7.1 Volksgezondheid

-200

I/S

In het saldo zijn begrepen lagere lasten voor collectieve preventie GGZ (+/+ 39K) doordat er minder subsidies zijn verstrekt, lagere lasten voor Jeugdgezondheidszorg (+/+ 79K), hogere bijdrage aan VGGM en per saldo hogere lasten voor Volksgezondheid (-/- 218K). In deze laatste post is 194K te verklaren uit het feit dat het niet bestede deel van speciale uitkering Brede SPUK niet in het resultaat mag vrijvallen maar conform regelgeving moet worden gereserveerd op de balans om Brede SPUK-uitgaven voor de komende jaren te dekken. 0.10 Mutaties reserves

204

I/S

Het saldo van de voordelige afwijking bestaat uit: • niet verwerkte begrote onttrekking reserves Sportbedrijf (-/- 40K) • niet begrote toevoeging aan bestemmingsreserve NTBGB (Integrale Wijk Aanpak) in verband met niet besteden incidenteel budget (-/- 48K) • niet begrote toevoeging aan bestemmingsreserve NTBGB (Theothorne) in verband met niet besteden incidenteel budget (-/- 34K) • niet begrote onttrekking reserve COVID-19 (+/+ 150K) 32

• Totaal

niet begrote onttrekking aan reserve Maatregelen Energie-armoede (+/+ 176K). 2.270

33

2. Leefomgeving

34

Wat hebben we bereikt? Onze samenleving en leefomgeving heeft ook in 2023 op verschillende manieren voor uitdagingen gestaan. Van de woningbouwbehoefte, de energietransitie tot de stikstofproblematiek en netcongestie. De stijgende kosten en personeelstekorten maken deze uitdaging alleen maar groter. Dit heeft impact op onze inwoners en leefomgeving. We hebben ons in 2023 op veel van deze terreinen ingezet om samen met onze inwoners en partners deze uitdagingen aan te gaan. We hebben mooie stappen gezet in de ontwikkeling van onze leefomgeving. Het energietransatie team is op stoom gekomen, mede doordat het Rijk hiervoor nu middelen beschikbaar heeft gesteld. Het WijkUitvoeringspPlan voor Dieren-west is vastgesteld. Samen met onze inwoners hebben we gewerkt aan de duurzaamheidsagenda. Deze is in 2023 vastgesteld. Afgelopen jaar hebben we ook doorlopend hard gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet. Deze is begin 2024 zonder problemen van start gegaan. We hebben grote stappen gezet bij het ontwikkelingen van ons nieuwe permanente omgevingsplan. Met gepaste trots zien we dat we hierbij landelijk tot de voorhoede behoren. Ook zijn in 2023 de vervolgstappen gezet voor de nieuwe Omgevingsvisie. Hierbij betrekken we actief onze inwoners. Een belangrijke mijlpaal in 2023 voor het realiseren van nieuwe woningen is het vaststellen van het bestemmingplan voor het IJsseldistrict.

Hier kunnen nu ruim 800 woningen gebouwd gaan worden. Wellicht minder besproken, maar dagelijks zichtbaar in de leefomgeving van onze inwoners, is het reguliere onderhoud en de (her)inrichting van de openbare ruimte. Hierbij is aandacht voor veel van onze doelstellingen, zoals biodiversiteit en waterberging. Thema’s waaraan we ook via acties uit het Biodiversiteitsplan hebben gewerkt en waarbij we de samenwerking met onze inwoners opzoeken (Steenbreek, uitreiking nectarkroegen en bomen, buurtsafari’s). Mede hierdoor was de openbare ruimte in 2023 ook weer schoon heel en veilig. In de integrale wijkaanpak Stenfert Dieren dragen concrete acties als opfleurdagen en samen eten (door de inwoners van de wijk zelf) bij aan de doelstelling voor veerkrachtige en duurzame wijken en dorpen. Mede door de inzet van onze BOA’s hebben we ook in 2023 gewerkt aan de veiligheid in onze publieke ruimte.

Welke doelen zijn gerealiseerd? Energie- en warmtetransitie Doel

Voortgang

De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij met aandacht voor financiële ontzorging en handelingsperspectief voor een individuele aanpak. (Paul Hofman) Het aantal woningen in Rheden dat aardgasvrij is, blijft beperkt (ongeveer 2% van de woningvoorraad). De eerste stappen zijn genomen om de wijk Dieren-West in de komende tien jaar aardgasvrij te maken. Ook in andere wijken hebben we de mogelijkheden voor alternatieve verwarmingsmethoden (zoals warmtenetten, collectieve of individuele oplossingen) verkend. Inwoners en bedrijven zijn zich bewust van hun aandeel in de klimaatopgave en dragen hun steentje bij (Paul Hofman)

35

In 2023 hebben we sterk ingezet op de betrokkenheid van inwoners en bedrijven. Zeker inwoners spelen in Rheden een actieve rol in de energietransitie. Het aantal van meer dan 15 bewonersinitiatieven is opmerkelijk hoog en laat de grote betrokkenheid zien. Qua ondernemers gaat het vooral om enkele individuele bedrijven die bewust zijn van de opgave en ook stappen zetten. In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op (Paul Hofman) We nemen op dit moment gezamenlijk de stappen die mogelijk zijn binnen de huidige kaders. Daarbinnen is niet alles mogelijk. Op dit moment zien wij dat bijvoorbeeld natuurwetgeving knelt met de opgave van grootschalige opwek. Op dit moment ligt grootschalige opwek achter op het uiteindelijk doel. Met alleen met zon op daken is de opgave niet geheel realiseerbaar is. De komende jaren zal door netcongestie het lastig worden om plannen te realiseren.

Vernieuwing omgevingsbeleid Doel

Voortgang

In 2023 werken we met de Omgevingswet (Paul Hofman) Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. In 2023 zijn de voorbereidingen om aanvragen, meldingen en informatieplichten te kunnen ontvangen succesvol verlopen. Brieven, besluiten en werkprocessen zijn aangepast aan de Omgevingswet en Wkb. De bruidsschat is in beheer genomen als 2de gemeente in Nederland. Verordeningen zijn tijdig aangepast. De Omgevingsvisie is in voorbereiding. In 2024 hebben wij een Omgevingsvisie (Paul Hofman) De Omgevingsvisie wordt vastgesteld in 2025 en niet in 2024. Voorbereidingen zijn getroffen. Wij versnellen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen door prioritering (Paul Hofman) Wij werken op dit moment de prioritering uit. Daarbij starten wij met de uitvoeringsstrategie voor de woningbouw(versnelling). Wij voeren gebiedspilots uit om te experimenteren met de Omgevingswet (Paul Hofman) In het kader van het opstellen van het permanente omgevingsplan oefenen wij met en werken we aan de opzet en structuur van het nieuwe omgevingsplan en regelgeving onder het nieuwe stelsel. Verder onderzoeken wij hoe we initiatieven voor inwoners en bedrijven zo eenvoudig mogelijk kunnen maken.

Volkshuisvesting Doel

Voortgang

Terugdringen woningtekort (Gea Hofstede) In 2023 hebben we veel woonbeleid vastgesteld: de woondeal 2.0, het woonwagenbeleid, de woonzorgvisie, de uitvoeringsstrategie woningbouw, de actualisatie van de woonvisie, een nieuwe doelgroepenverordening en een nieuwe huisvestingsverordening. Ook is er een projectleider flexwonen gestart. Helaas kost het veel tijd voor nieuwe projecten om gerealiseerd te worden. Er worden nog te weinig woningen toegevoegd om de ambitie van minimaal 810 t/m 2030 te realiseren.

36

Tegengaan van de tweedeling (Gea Hofstede) De vastgestelde Woondeal 2.0, de geactualiseerde woonvisie, de nieuwe doelgroepenverordening en huisvestingsverordening helpen ons bij het realiseren van meer betaalbare huur- en koopwoningen en een meer evenredige verdeling in de regio. Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen (Gea Hofstede) Met het aantal betaalbare woningen, de doorstroming van senioren en bevorderen van circulaire woningbouw liggen we op koers. Het aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen blijft nog achter. Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen (Gea Hofstede) Wijkaanpak Stenfert, uitruil van sociale huurwoningen en meer opwek van zonneenergie loopt volgens planning. Ook bij het verduurzamen van de woningvoorraad worden goede stappen gezet.

Economische ontwikkeling Doel

Voortgang

Het aantrekkelijk houden van het vestigingsklimaat voor ondernemers door ruimte te bieden om mee te bewegen met nieuwe ontwikkelingen (Ronald Ter Hoeven) Conform planning heeft de advisering plaatsgevonden bij tal van nieuwe initiatieven. We stimuleren de verduurzaming van bedrijven (Ronald Ter Hoeven)

Wij streven ernaar om de werkgelegenheidsontwikkeling op of boven het niveau te hebben van het Gelderse gemiddelde (Ronald Ter Hoeven) De ontwikkeling van de werkgelegenheid zal naar verwachting afwijken van het Geldese gemiddelde. Dit heeft o.a. te maken met het feit dat de uitbreidingscapaciteit (nieuw areaal) binnen de gemeente Rheden beperkt is. Stijging van het aantal overnachtingen in de gemeente Rheden (Ronald Ter Hoeven) Het aantal overnachtingen is daadwerkelijk gestegen. Waardoor dit komt is niet duidelijk

Circulaire economie Doel

Voortgang

Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen. (Dorus Klomberg) Er zijn presentaties gegeven aan het College en de MT's Leefomgeving en Bedrijfsvoering. In samenwerking met Arnhem en Renkum is een online workshop Circulaire Economie georganiseerd. Vanuit Rheden hadden zich 13 belangstellenden gemeld. Concrete mogelijkheden bij enkele civiel technische projecten. Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie (Ronald Ter Hoeven)

37

Circulaire economie als thema voor Ondernemerscafe. Meedenken van bestuur OCR over de invulling van creeren van bewustzijn bij ondernemers. Het scheidingspercentage afval bedraagt minimaal 75%. (Ronald Ter Hoeven) Binnen het huidige afvalverzamelingssysteem behalen we het maximale scheidingspercentage.

Biodiversiteit, erfgoed en landschap Doel

Voortgang

We werken aan het behouden en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Rheden (Paul Hofman) We hebben structureel kansen kunnen verzilveren in elk gemeentelijk project en bij elke vergunning of bestemmingsplanwijziging. Koppeling met klimaatadaptatie en preventie van energiearmoede kreeg vorm via aanloop naar een Soortmanagementplan (SMP). De 0-meting voor gebouwbewonende soorten hiertoe is al uitgevoerd in Dieren-West en Ellecom. Het ‘Communicatieplan Biodiversiteit’, het puntensysteem voor natuurinclusief bouwen en het inrichten en het vergroenen van bedrijventerreinen en van schoolpleinen (in samenwerking met het IVN) zijn opgestart. Voor verbeteren van biodiversiteit op particulier terrein hebben we 350 ‘nectarkroegen’ uitgereikt, excursies gehouden, ‘buurtsafari’s georganiseerd’ en samengewerkt met acties als Steenbreek. Onze werkgroep biodiversiteit kreeg een solidere basis. We zijn gestart met maaibeheer volgens Kleurkeur op de ‘bloemrijke gazons’ en hebben hiertoe ook bermenonderzoek uit laten voeren. Het beheer van het Rozendaalse Veld is gericht op bescherming en versterking van de natuurwaarde (Paul Hofman) Wij hebben het beheerd conform onze beheerplanning Het beschermen, versterken en verbinden van het Rhedens landschap. (Paul Hofman) We zijn constant bezig om het Rhedense landschap te versterken.

Hiervoor nemen wij deel aan diverse initiatieven om dit mogelijk te maken. Het erfgoed is in goede staat (Paul Hofman) We hebben 50 eigenaren ondersteund bij het instandhouden van hun erfgoed (rood en groen) door middel van de gemeentelijke monumentensubsidie en subsidie middels het Actieprogramma Kwaliteitsimpuls Landgoederen Rheden (AKLR). Daarnaast worden vragen of aanvragen van eigenaren tijdig behandeld. Tot slot hebben we in verscheidene projecten het erfgoed in de schijnwerpers gezet tijdens het vieren van het 450 jaar bestaan van de gemeente. We zetten erfgoed in voor het behalen van gemeentebrede doelen. (Paul Hofman) De erfgoedadviseurs, archeoloog en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit worden betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en aanpassingen aan erfgoedlocaties, waardoor de erfgoedwaarden kunnen worden geborgd en versterkt. Daarnaast wordt aansluiting gezocht bij initiatieven in de gemeente en de regio op het gebied van toerisme. We ontsluiten erfgoedinformatie voor iedereen. (Paul Hofman)

38

Alle gemeentelijke monumenten zijn ingetekend in de erfgoeddatabase. Vrijwilligers helpen om alle informatie toe te voegen. De website van Erfgoed Rheden-Rozendaal (voorheen Rheden op de Kaart) is in ontwikkeling. De gebiedsatlas wordt gefaseerd gevuld met beschikbare digitale kaarten.

Inrichting en beheer openbare ruimte Doel

Voortgang

We vervangen/herinrichten de openbare ruimte als object aan het einde is van zijn levensduur is, of er sprake is van gewijzigde inrichting en/of functie (Dorus Klomberg) We hebben in 2023 verder gewerkt aan een veilige en bereikbare woon-, werk en leefomgeving. In de projecten die zijn voorbereid en uitgevoerd is een integrale aanpak toegepast, zijn klimaat adaptieve maatregelen en het tegengaan van hittestress meegenomen. In het beheer en inrichting van de openbare ruimte geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of inwoners met inkomensondersteuning de mogelijkheid om werkervaring op te doen (Dorus Klomberg) In 2023 hebben de werkzaamheden in de openbare ruimte en bij Buurtbeheer bijgedragen aan deze doelstelling. In de herinrichtingsprojecten is er SROI toegepast en bij team Buurtbeheer hebben inwoners deelgenomen/gewerkt in diverse constructies (oa. Garantiebanen, werkervaringsplekken, beschut werk, behoud van uitkering). We werken aan het zoveel mogelijk beperken en voorkomen van wateroverlast, hitte- en droogtestress (Dorus Klomberg) In projecten zijn verschillende maatregelen genomen om de risico’s te beperken. Bijvoorbeeld in de Oranjeweg te Rheden is een gescheiden stelsel aangelegd, wordt oppervlakkig naar de berm afgewaterd en is een greppel met natuurvriendelijke oever (in samenwerking met agrariërs) gerealiseerd.

- Er zijn 3-30-300 kaarten vervaardigd, die via www.watisjouwrheden.nl raadpleegbaar zijn voor inwoners; - In het kader van 450 jaar Rheden zijn er wegens succes niet 450, maar 733 bomen aan inwoners uitgedeeld en geplant; - In Velp Zuid worden 65 bomen in de openbare ruimte geplant. De voorbereidingen (bewonersbijeenkomst, overleg en onderzoek) zijn gestart in 2023. Het daadwerkelijk planten gebeurt in het voorjaar van 2024. De provincie Gelderland draagt 50% bij in de vorm van subsidie. Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten. Daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte. (Dorus Klomberg) In 2023 hebben we verschillende speelplaatsen heringericht. Ook hebben we een buurtspeelplaats gerealiseerd (grotere speelplek met volop uitdagingen voor 4-12 jaar) en zijn we gestart met het participatietraject en voorbereidingen voor nog 4 buurtspeelplaatsen (realisatie 2024). Naast inrichting van fysieke speelplaatsen zijn we gestart met wijksport- en spelactiviteiten in Velp om buitenspelen te stimuleren. In 2026 ontvangen we nieuwe cijfers (GGD) over de mate waarin kinderen buiten spelen. We willen onze inwoners beter informeren en inspireren om klimaatadaptief te handelen via watisjouwrheden.nl (Dorus Klomberg)

39

In 2023 is een communicatiestrategie voor water en klimaatadoptie gemaakt. Hieruit is onder andere een (actieve) infographic gemaakt, welke via watisjouwrheden.nl te bekijken is. Onder andere via watisjouwrheden.nl is het nieuws over de 3-30-300 kaarten en de bomen-uitdeel-actie gedeeld. In het beheer en de inrichting van de openbare ruimte betrekken we onze inwoners (Dorus Klomberg) Ook in 2023 hebben inwoners geparticipeerd in het beheer en de herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte. En zijn we met verschillende Ik buurt mee! initiatieven gestart om hun buurt mooier, groener en veiliger te maken (inrichting). Onderdeel daarvan is om samen met hun buurtgenoten het beheer van dit specifieke gedeelte openbare ruimte op zich te nemen. Op deze manier zijn inwoners betrokken bij en medeverantwoordelijk voor de inrichting en beheer van de openbare ruimte. We ondersteunen Operatie Steenbreek en initiatieven derden (Dorus Klomberg) In 2023 zijn 5 initiatieven vanuit Operatie Steenbreek ondersteunt. De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na.

Op het gebied van duurzaamheid wil zij verder stappen zetten, door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules (Dorus Klomberg) Voor 2023 hebben we onze doelstelling behaald en zijn er weer verdere stappen gezet door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules. Daarnaast is de niet duurzame verlichting van onze fietspaden buiten de bebouwde kom vervangen voor duurzame verlichting, hierbij hebben wij gekozen voor armaturen met een bewegingsdetectie. We stellen een lokale klimaatadaptatiestrategie (LAS) op (Dorus Klomberg) Het proces om te komen tot een LAS wordt verschoven van 2023 naar 2024. In 2023 zijn aanvullend op de reguliere en geplande werkzaamheden vraagstukken vanuit de regio gekomen. Dit betrof het VLGG vanuit de Provincie en onder andere de 11-denklijnen vanuit de GMRegio. Maar ook de omgevingsvisie en -plan heeft tot op heden meer capaciteit gevraagd dan eerder ingeschat. Ten aanzien van voorgaande met de beschikbare capaciteit en prioritering van werk hebben we de LAS dit jaar niet kunnen oppakken. We beheren en onderhouden de openbare ruimte en zorgen voor een duurzame, schone, hele en veilige woon-, werk- en leefomgeving (Dorus Klomberg) Wij hebben de openbare ruimte in 2023 beheerd conform de in december 2021 door de Raad vastgesteld integraal beheerplan met onderliggende beheerplannen.

We zorgen voor schoon water in het kader van goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer (Dorus Klomberg) Het Watertakenplan Olburgen 2023-2027 is 20 december 2022 door de Raad vastgesteld. Daarin is onder andere gekozen de locaties met wateroverlast de komende jaren aan te pakken (binnen projecten IBOR). Daarnaast wordt de aanpak van afgelopen jaren doorgezet om hemelwater af te koppelen en lokaal te benutten of te infiltreren. In projecten koppelen we, waar mogelijk en doelmatig, verhard oppervlak af van de vuilwater riolering. Als het kan nemen we maatregelen om water vast te houden in de bodem (sponswerking). Door hemelwater lokaal in de bodem te infiltreren en lokaal te benutten, dragen we ook bij aan het beperken van droogte- en hittestress.

40

Mobiliteit en infra Doel

Voortgang

We bouwen aan een verkeersveilige, bereikbare en op een duurzame mobiliteit ingerichte woon-, werk- en leefomgeving (Gea Hofstede) Op meerdere wegen zijn fietsstroken verbreed en andere verkeersveiligheidsmaatregelen genomen. Verdere voorbereiding voor het verlagen van de snelheid naar 30 km/u in bepaalde buurten heeft plaatsgevonden (Rheden, De Steeg, Laag-Soeren). Zoals, bewonersoverleggen over de maatregelen en verdere technische uitwerking van tekeningen. Op de Doesburgsedijk zijn verschillende maatregelen uitgevoerd ter ontmoediging van doorgaand gemotoriseerd verkeer. De uitvoering voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op de spoorwegovergangen krijgt vorm. In 2022 zijn diverse overwegen verbeterd. In 2023 is de spoorwegovergang Lentsesteeg tijdelijk afgesloten voor de veiligheid van langzaam verkeer, vooruitlopend op de beveiliging van deze overweg. Tot slot is in 2023 een bijdrage voor het Verenfonds 2024 veilig gesteld en de laadinfrastructuur verder uitgebreid. We toetsen leefbaarheidseffecten omtrent goederenvervoer en externe veiligheid via spoor- en waterwegen. (Gea Hofstede) Samen met betrokken overheden en andere partijen hebben we overlegd over de diverse ontwikkelingen in het spoor(goederen)vervoer over de IJssellijn.

Procedures (ministerie I&W en ProRail) over de geluidswerende maatregelen langs het spoor zijn doorlopen en ProRail heeft deze projecten verder in de voorbereiding gebracht.

Welke resultaten zijn gerealiseerd? Energie- en warmtetransitie Resultaat

Voortgang

Doel: De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij met aandacht voor financiële ontzorging en handelingsperspectief voor een individuele aanpak. Portefeuillehouder: Paul Hofman In een tweede wijk is gestart met het opzetten van een WUP. Het WUP in Dieren-West is vastgesteld. In Dieren-Stenfert en Ellecom wordt gewerkt aan een buurtgerichte aanpak. In de nieuwe energievisie zal bekeken worden in hoeverre dit ook een WUP gaat worden. Geactualiseerde Warmtetransitievisie conform afspraken Warmtespoor RES. De actualisatie in het kader van de RES volgt pas medio 2024. In een nieuwe energievisie (begin 2025 ) volgt een verregaande actualisatie van zowel de huidige wamtevisie als van de bestaande beleidskaders. Inzicht in alternatieve warmtetechnieken, collectief en individueel Er zijn in 2024 verkenningen uitgevoerd naar warmtenetten in Eerbeek en in Stenfert. De lessen daar helpen ons bij het verkennen van kansen en mogelijkheden. Ook in de Citydeal rondom verduurzaming bedrijfsterreinen leren we over techniek, Daarnaast zijn we betrokken bij het traject warmte uit water (aquathermie). Keuze mate van ontzorging door gemeente bijvoorbeeld door de doorontwikkeling van het energieloket en een MEDO

41

In 2023 is de aandacht voor activering, bewustwording en communicatie geïntensiveerd. Het aanbod van energiecoaches en andere ondersteuning is uitgebreid. Sinds eind 2023 is er een energiewinkel in de wijk Dieren-West. Vastgesteld wijk uitvoeringsplan Dieren West en borging naar uitvoeringsfase Het WUP Dieren-West is vastgesteld en de uitvoeringsfase is begonnen. De opening van de energiewinkel, de start van de MEDO-kwatiermaker en de start van een buurt klusbedrijf zijn concrete voorbeelden. Doel: Inwoners en bedrijven zijn zich bewust van hun aandeel in de klimaatopgave en dragen hun steentje bij Portefeuillehouder: Paul Hofman Een volwaardig klimaatplatform “Wat is jouw Rheden”. De website heeft in 2023 een groter bereik en een belangrijke plaats als platform voor de brede duurzaamheidscommunity gekregen. Een toolkit met methodes en inzichten voor bewustwording en actie De ontwikkeling van een toolkit is niet langer een doel op zich maar wordt meegenomen in de plannen voor activering en bewustwording en de samenwerking met het onderwijs. Met alle (nieuwe) activiteiten en opgedane ervaringen ontstaat een brede toolbox van instrumenten. Een pilot klimaatbewustzijn en actie in minimaal één wijk In 2023 hebben we in meerdere wijken acties gehouden. De belangrijkste daarvan was het energiefestival in juni in Dieren-West.

Bij lokale activiteiten (zoals de dorpsfeesten) zijn gerichte acties georganiseerd. Een optimaal werkend Regionaal Energieloket Het energieloket wordt door inwoners goed gevonden. Wel wordt het energieloket minder als "lokaal" ervaren. De evaluatie nemen we mee voor de keuzes in 2024 en verder. Doel: In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op Portefeuillehouder: Paul Hofman In 2030 is op grote daken in Rheden minimaal 25,5 MW aan vermogen opgesteld. De uiteindelijke doelstelling ligt in 2030. Wij kunnen nu nog niet goed aangeven of wij op schema liggen. Belangrijke aandachtspunten zijn de capaciteit op het net en de financiering. In 2025 is er minimaal 7 hectare aan zonnevelden in Rheden (op land en water) gerealiseerd. De doelstelling is voor 2025. Afhankelijk van de besluitvorming over grootschalige opwek, de te ontwikkelen gebiedsvisie voor het gebied tussen Spankeren en Laag Soeren, bezien wij de verder planning en mogelijkheden. Ook netcongestie speelt een rol bij de voortgang op dit doel. In 2025 zijn er minimaal 5 windmolens met een tiphoogte van 20 tot 50 meter in Rheden opgesteld. Gezien de beperkingen vanuit natuurwetgeving vanwege de zone rond de Veluwe is plaatsing van windmolens in 2025 niet in de verwachting. Het gaat hier bijvoorbeeld om de Wespendief, maar ook bijvoorbeeld beschermde vleermuizen.

In de RES 2.0 is er geen wind opgenomen voor Rheden. We nemen gezamenlijk de noodzakelijke stappen om te zorgen dat de energie die in 2040 wordt gebruikt duurzaam opgewekt is

42

We nemen op dit moment gezamenlijk de stappen die mogelijk zijn binnen de huidige kaders. Aangezien grootschalige opwek achter loopt met het doel en dat alleen met zon op daken de opgave niet realiseerbaar is, ligt het in deze fase niet in de lijn de verwachting dat we dit doel in 2040 halen. Hierbij kunnen we nu nog geen rekening houden met nieuwe ontwikkelingen.

Vernieuwing omgevingsbeleid Resultaat

Voortgang

Doel: In 2023 werken we met de Omgevingswet Portefeuillehouder: Paul Hofman Wij voldoen aan alle 19 eisen en 8 adviezen van de VNG. We voldoen. Onze systemen zijn gekoppeld aan de landelijke voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en initiatiefnemers kunnen vragenbomen doorlopen. We voldoen. Besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving gaat sneller en beter. Omgevingswet is uitgesteld naar 1 jan 2024. Versnelling kon daardoor nog niet bereikt worden. Het omgevingsrecht is op gemeentelijk niveau inzichtelijk, voorspelbaar en gemakkelijk in het gebruik en geeft bestuurlijke afwegingsruimte. Er zijn trainingen gegeven en er zijn handleidingen. Omdat het nieuwe wetgeving betreft is er nog geen sprake van voorspelbaarheid. Hoe de bestuurlijke afwegingsruimte uitpakt zal in 2024 gaan blijken, bijvoorbeeld als gevolg van jurisprudentie of best practices van andere gemeenten. De leefomgeving staat op een samenhangende manier centraal in beleid, besluitvorming en regelgeving. Bereikt. Aandacht voor samenhang tussen beleidsvelden, tussen gemeente en samenleving en focus op het kunnen leveren van diensten. Doel: In 2024 hebben wij een Omgevingsvisie Portefeuillehouder: Paul Hofman Wij geven vanuit de dialoog met de samenleving richting aan de omgevingsvisie.

Gedaan Doel: Wij versnellen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen door prioritering Portefeuillehouder: Paul Hofman Wij zetten onze beschikbare ambtelijke capaciteit optimaal in op gewenste ruimtelijke ontwikkelingen Wij werken op dit moment de prioritering uit. Daarbij starten wij met de uitvoeringsstrategie voor de woningbouw(versnelling). Doel: Wij voeren gebiedspilots uit om te experimenteren met de Omgevingswet Portefeuillehouder: Paul Hofman Twee gedragen integrale visies voor de gebieden Soerens Broek-Spankeren en De Beemd-Velperwaarden

43

We zijn op dit moment samen met de provincie en het waterschap bezig met het opstarten van de gebiedsvisie op basis van het beleidskader Energie en Landschap. Het budget is door ons als cofinanciering toegezegd aan Provincie en Rijk. . De tweede gebiedsvisie komt voort uit de Omgevingsvisie Buitengebied. Ook hiervoor zijn we, samen met de provincie, gemeente Arnhem, gemeente Rozendaal, waterschap en natuurmonumenten, bezig met een integraal gebiedsproces waarin natuur, de wateropgaven, recreatie, landschap en cultuurhistorie bij elkaar komen en dient het budget als cofinanciering. Bij het inhoudelijk opstarten van de projecten blijkt dat we met deze beide budgetten, naast een bijdrage van andere overheden (waaronder mogelijk het Rijk vanuit het NPLG) ook nog subsidie kunnen aanvragen bij provincie en RCE.

Volkshuisvesting Resultaat

Voortgang

Doel: Terugdringen woningtekort Portefeuillehouder: Gea Hofstede Actueel bouwprogramma Woonvisie Er is veel woonbeleid vastgesteld: woondeal 2.0, woonwagenbeleid, woonzorgvisie, uitvoeringsstrategie woningbouw, actualisatie woonvisie, nieuwe doelgroepenverordening en huisvestingsverordening. Toename aantal reguliere woningen Er zijn in 2023 bruto 11 woningen toegevoegd, er zijn 57 woningen onttrokken (sloop en samenvoeging), dus netto zijn er -46 woningen toegevoegd. Dit zijn te weinig woningen om de ambitie van minimaal 810 woningen van 2023 t/m 2030 te realiseren. Meer flexwoningen/CPO/bijzondere woonvormen Projectleider flexwonen is gestart in 2023. Planning is 30 flexwoningen te realiseren begin 2025. Doel: Tegengaan van de tweedeling Portefeuillehouder: Gea Hofstede Meer balans in wijken en buurten Er wordt sinds het vaststellen van de Woondeal 2.0 (maart 2023) ingezet op 30% sociale huur in de nieuwbouw. Door sociale huur met name in de veerkrachtige wijken te realiseren, komt er in de minder veerkrachtige wijken ruimte voor meer differentiatie. Sociale huur is nu gepland op de Admiraal Helfrichlaan, Imboslaan, de Kwekerij en IJsseldistrict. Ook is er een nieuwe doelgroepenverordening vastgesteld waardoor we beter kunnen sturen op locaties voor sociale huur en/of middenhuur en zorgen dat de woningen ook langdurig voor de doelgroep beschikbaar blijven.

Doel: Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen Portefeuillehouder: Gea Hofstede Voldoende betaalbare woningen Op de meest recente planningslijst is ruim 67% van de woningen betaalbaar. Met ook nog een aandeel onbekend qua prijsklasse in onze planningslijst waarbij we sturen op betaalbaar komt dit percentage uiteindelijk uit op 70%. Meer levensloopgeschikte woningen 44

Omdat de nieuwbouw achter blijft, blijft ook het aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen achter. Met Vivare maken we afspraken hoe het aantal levensloopgeschikte woningen in de bestaande voorraad kan toenemen. Meer doorstroming op de woningmarkt De wooncoach heeft 39 hulpvragen opgepakt in 2023 waarvan in totaal 6 tot een verhuizing hebben geleid. Stimuleren circulaire woningbouw Bij nieuwe initiatieven wordt aandacht gevraagd voor de circulaire impactladder. Ook is er een regionaal plan van aanpak gemaakt voor meer circulaire en conceptuele bouw, waar wij bij aanhaken. Doel: Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen Portefeuillehouder: Gea Hofstede Integrale wijkvisie Stenfert Dieren Op dit moment wordt er in Stenfert gewerkt vanuit een gezamenlijke uitvoeringsagenda. Daarbij zetten we in op kortere lijnen tussen inwoners en gemeente. We ondersteunen de wijk bij opfleurdagen en samen eten (dit wordt inmiddels door de wijk zelf georganiseerd). Daarnaast hebben we samen met Vivare opdracht gegeven aan bureau Inbo om een ruimtelijke agenda en een ontwikkelvisie op te stellen. Daarmee gaan we kijken welke ingrepen we kunnen doen vanuit de aantrekkelijke woonwijk, de openbare ruimte en de duurzame wijk om andere principes zoals kansen voor iedereen en samenredzame wijk te versterken. In de zomer van 2024 wordt dit afgerond.

Betere woningmix in minder veerkrachtige wijken Er wordt een ontwikkelvisie gemaakt voor Stenfert, waar een betere woningmix onderdeel van uitmaakt. Ook stimuleren we het toevoegen van sociale huurwoningen in meer veerkrachtige wijken, zoals in het nieuwe IJssel District, Imboslaan en Admiraal Helfrichlaan. Met het toevoegen van sociale huurwoningen in meer veerkrachtige wijken is het ook mogelijk om in onze minder veerkrachtige wijken (Dieren Stenfert, Rheden West en Velp Zuid) de sociale huurvoorraad te laten afnemen. Een uitruil is dan aan de orde. Meer opwek duurzame energie Aantal woningen met zonnepanelen is toegenomen van 15% naar 21%. Besparen op energiegebruik SPUK-Nationaal Isolatie Programma is aangevraagd en toegekend (1,6 miljoen voor de periode 2024-2026) voor het verduurzamen van de woningen met een label EFG en een WOZ waarde onder de 429.000. Woning eigenaren mogen 1 of 2 maatregelen nemen (glas, vloer, dak, ventilatie). Het gaat om 2500-4000 euro per woning. Vivare heeft eind 2023 het Plan van Aanpak uitgewerkt om alle EFG-labels uit te faseren voor 2028. In 2024 worden 100 woningen in de gemeente Rheden versneld aangepakt.