260423 concept Jaarstukken 2022.pdf

een rol in gespeeld door de impact op gezinnen en beperktere mogelijkheden voor werving. Doel 4: Het aantal doorverwijzingen naar maatwerkvoorzieningen jeugdhulp door huisartsen is in 2022 met 20% verminderd t.o.v. 2019. 1 (B) In samenwerking met huisartsen zetten we in Velp, Dieren en Rheden een Ondersteuner Jeugd binnen de huisartsenpraktijk/dorpshuis in. 1 (R) In 2022 werkte de Ondersteuner Jeugd en gezin in Dieren vanuit de huisartsenpraktijk zelf. In Velp en Rheden vanuit een locatie buiten de praktijk. In 2023 treffen we voorbereidingen om ook in Velp en Rheden de Ondersteuner Jeugd vanuit de huisartsenpraktijk te laten werken. 2 (B)

2 (R)

We hebben een evaluatie van de pilot Ondersteuner Jeugd & Gezin (OJG) bij de huisarts uitgevoerd en nemen in 2022 een besluit over het vervolg van de inzet van de Ondersteuner Jeugd & Gezin. In 2022 is op basis van een positieve evaluatie besloten om de Ondersteuner Jeugd en Gezin structureel in te zetten voor de inwoners van de gemeente Rheden.

Tabel: resultaten Armoedebestrijding en financiële hulpverlening Nr. Resultaat Doel 1: Alle inwoners zijn in staat zelf (met hulp) hun financiële situatie op orde te houden door stabiele inkomsten en overzicht op de administratie 1 (B) Schuldhulpmaatje, Formulierenhulp en Thuisadministratie ondersteunen inwoners met (financiële) hulpvragen. 1 (R) Inwoners zijn conform de subsidieafspraken ondersteund. 2 (B) Incluzio biedt financiële educatieprogramma's aan. 2 (R) Samen met de bibliotheek heeft Incluzio de cursus ‘Voor ’t zelfde geld’ aangeboden. Daarnaast biedt Incluzio online trainingen aan (Gezondeboel), ook op het gebied van financiën. 3 (B) Het onderwerp armoede en schulden wordt besproken met schoolbesturen en kinderopvang in het kader van de Lokale Educatieve Agenda (LEA). 3 (R) Het onderwerp is in september in het LEA aan de orde geweest. Het is een herkenbaar thema voor de schoolbestuurders, dat ook hoog op hun agenda staat (o.a. vanwege de relatie met het programma ‘rijke schooldag’). Rol van de gemeente is kinderen en ouders te ondersteunen d.m.v. het minimabeleid. De scholen staan voor de opgave om een kwalitatief programma neer te zetten dat betaalbaar blijft voor alle kinderen/ouders. Deze opgave kan per school een andere invulling krijgen. Een gedeelde, gemeenschappelijke visie op het thema kan behulpzaam zijn.

Leergeld geeft aan dat de “brug naar zelfstandigheid”* een nuttig instrument is om tot een visie te komen. En doet een aanbod om hier samen met de scholen nadere invulling aan te geven. *uit: handreiking omgaan met kinderarmoede in het sociaal domein, Divosa et al, 2021. Doel 2: De gemiddelde schuld van inwoners die schuldentrajecten starten, daalt van ca. €43.000 in 2019, naar €40.000 in 2022 en uiteindelijk naar €38.000 in 2024, doordat wij er eerder bij zijn 1 (B) Naar aanleiding van signalen over belastingachterstanden leggen we 25 huisbezoeken per maand af. In 50% van de bezoeken vinden we samen met de inwoner een passende oplossing.

28

1 (R)

Mede als gevolg van corona hebben we in 2022 12 huisbezoeken per maand afgelegd in plaats van 25 huisbezoeken. Hierbij was de insteek om in maximaal drie bezoeken de inwoner te bereiken. In 25% van de gevallen hebben we een inwoner weten te bereiken. Van de inwoners die we hebben bereikt, is het traject in 76% van de gevallen succesvol afgesloten met bijvoorbeeld een betaling of een betalingsregeling.

Doel 3: In 2024 is het gebruik van het Kindpakket gestegen van 78% in 2019 naar 85% in 2024 1 (B) Er maken 720 kinderen gebruik van het kindpakket in 2022. 1 (R) In totaal werden 661 kinderen in 349 gezinnen door Stichting Leergeld (uitvoerder van Kindpakket) ondersteund. Leergeld kende in 2022 1282 voorzieningen toe, waaronder 546 kledingtegoeden (via de Gelrepas). De gevolgen van corona werken nog steeds door in de contacten met de gezinnen en daarmee het bereik van deze voorziening. 2 (B) Er maken 773 kinderen gebruik van de GelrePas in 2022. 2 (R) In 2022 maakten 802 kinderen gebruik van de Gelrepas. 750 kinderen kregen het schoolkostentegoed op hun Gelrepas. Doel 4: Onze hulpverlening leidt tot succesvolle uitstroom uit formele schuldhulptrajecten 1 (B) Van de gestarte schuldhulpregelingen stroomt 90% van de inwoners succesvol uit. 1 (R) Van de gestarte schuldregelingen (in 2019) is in 2022, binnen drie jaar, 73% succesvol uitgestroomd. 19 schuldregelingen lopen nog. We verwachten daarmee uit te komen op een succesvolle uitstroom van 94%. Doel 5: Inwoners zijn bekend met alle ondersteuningsmogelijkheden en beoordelen deze met een 7 in 2024 1 (B) Actiepunten uit de 0-meting uitgevoerd in de zomer 2021 zijn in 2022 opgepakt. 1 (R) We hebben op gebied van communicatie de eerste stappen gezet.

We hebben in 2022 de implementatie van Geldfit en bereken-uw-recht voorbereid, en rollen beide tools in Q1 van 2023 uit. Met deze tools bieden we inwoners eenvoudig en laagdrempelig informatie over onze regelingen en ondersteuningsaanbod aan.

Tabel: resultaten Volksgezondheid Nr. Resultaat Doel 1: Het percentage kinderen dat in 2025 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2017 (97%). 1 (B) De daling van het percentage kinderen en jongeren (t/m 19 jaar) met overgewicht in de periode 2015-2019 is in 2022 verder gecontinueerd. De percentages in 2019 waren: 5/6 jaar: 8,3% - 10/11 jaar: 13,8% - 13/14 jaar: 14,3%. We zetten hiervoor de aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) in (resultaat geldt ook bij doel 2). 1 (R) De percentages overgewicht zijn in 2022 verder gedaald in de leeftijdsgroepen: 10/11 jaar: van 13,8% (2019) naar 11,7% (2022) 13/14 jaar: van 14,3% (2019) naar 12,9% (2022) In de leeftijdsgroep 5/6 jaar is het percentage gestegen: van 8,3% (2019) naar 11,9% (2022). Doel 2: Het percentage jongeren dat in 2025 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2018 (98%).

29

1 (B)

1 (R)

We organiseren minimaal 3 verdiepende deskundigheidstrainingen over middelengebruik en verslavingen voor minimaal 60 professionals in de eerstelijns zorg en het sociaal domein (resultaat geldt ook bij doel 3). Uitvoerende organisatie Iriszorg heeft in 2022 voor 4 verschillende lokale organisaties in zorg, welzijn en onderwijs deskundigheidstrainingen verzorgd. Daarmee zijn 65 professionals bereikt.

Doel 3: Het percentage volwassenen en ouderen dat in 2024 zijn/haar gezondheid als (heel) goed ervaart, is minimaal gelijk aan 2016 (77% - volwassenen en 69% - ouderen). 1 (B) Minimaal 80 inwoners met een lager inkomen en/of afstand tot de arbeidsmarkt stimuleren we via het re-integratie programma Doorslag om voldoende te sporten en bewegen en gezond te eten. 1 (R) In 2022 hebben 30 inwoners deelgenomen aan een sportprogramma als onderdeel van Doorslag. 2 (B) In 2022 hebben we de mogelijkheden onderzocht om ernstige overlast van houtrook en onverantwoord stookgedrag tegen te gaan na inzet van voorlichting. We sluiten hiervoor ook aan bij provinciale en landelijke projectgroepen. 2 (R) Eind 2022 hebben we een stappenplan voor de beoordeling van overlast door houtstook uitgewerkt op basis van de landelijke Routewijzer Houtstook & Overlast. Momenteel zijn we de uitvoering van het stappenplan aan het voorbereiden. 3 (B) Minimaal 10 gezamenlijke projecten om preventief te werken aan een goede gezondheid zijn door organisaties en inwoners via het Preventie Akkoord gestart. De projecten richten zich op gezonde leefstijl (voldoende bewegen, gezonde voeding en rookvrije generatie), financiële gezondheid en eenzaamheid. We nemen hiervoor deel aan de kerngroep van het Preventie akkoord en aan bepaalde projecten nemen we zelf deel.

3 (R) In 2022 zijn er 7 nieuwe preventieve gezondheidsprojecten in de gemeente Rheden gestart via het Preventieakkoord. Voorbeelden zijn een foodtruckfestival met gezonde voeding bij de triatlon voor scholieren (1.200 deelnemers), kooklessen voor gezond en goedkoop koken en realisatie van een gezonde sportkantine bij een vereniging. 4 (B) In 2022 ontwikkelden we een hitteplan voor Velp voor periodes van droogte en hitte. 4 (R) De uitvoering hiervan is verplaatst naar 2023. In januari 2023 wordt vanuit de GGD het ‘Project Lokale Hitteplannen gemeenten GGD Gelderland-Midden’ opgestart. Het doel is om voor de zomer van 2023, met ondersteuning van de GGD, een Lokaal Hitteplan voor Arnhem, Rheden en Rozendaal op te stellen en te implementeren. De GGD voert dit uit in opdracht van de provincie Gelderland. 5 (B) In minimaal 3 projecten in bebouwde omgevingen passen we klimaat adaptieve maatregelen gericht op meer verkoeling in periodes van hitte toe. 5 (R) In 2022 hebben we bij de volgende projecten klimaat adaptieve maatregelen gericht op verkoeling toegepast: 1. Vergroening woonstraten: de Oranjeweg in Rheden (2000m2) en de Julius Röntgenlaan in Dieren (70 m2); 2. Buurtspeelplek Jan Ligthartlaan in Laag-Soeren; 3. Extra bomen Velp-Zuid.

Tabel: resultaten Sport & bewegen Nr. Resultaat Doel 1: In 2026 neemt 75% van de inwoners deel aan sport of bewegen 1 (B) Op minimaal 15 locaties voor kinderdagopvang wordt Peuter gym gegeven door geschoolde begeleiders.

30

1 (R)

2 (B) 2 (R)

3 (B) 3 (R)

4 (B)

4 (R) 5 (B) 5 (R)

6 (B)

6 (R)

7 (B)

7 (R)

8 (B)

8 (R)

Sinds 2022 wordt op 9 locaties voor kinderopvang Peuter gym verzorgd. Wekelijks worden er totaal 22 lessen op deze verschillende locaties verzorgd met een bereik van 176 peuters. Minimaal 15 basisscholen organiseren sport- en beweegactiviteiten op en na school, gericht op voldoende en goed bewegen. Op 17 basisscholen zijn in 2022 extra sport- en beweegprogramma's georganiseerd. Voorbeelden zijn kleutergym, pauze-activiteiten, de triatlon en SwimKids (3-daags zwemprogramma gericht op zwemveiligheid). Minimaal 1 middelbare school organiseert (structureel) een programma voor leerlingen gericht op meer bewegen en een gezonde leefstijl (in en buiten school). Het Aeres (V)MBO heeft in 2022 het programma 'School Legends' geïmplementeerd. Het Rhedens De Tender is in 2022 met dit programma begonnen. School Legends richt zich op kwalitatief gezond bewegingsonderwijs, bewegen tijdens lessen, bewegen tussen de lessen en bewegen na schooltijd. We leiden minimaal 400 (unieke) inwoners toe naar een geschikte sportactiviteit om in beweging te komen. We zetten hiervoor een beweegcoach en vitaliteitstest in en organiseren beweeggroepen. Sport in Rheden heeft 358 inwoners via beweegcoach, vitaliteitstesten en beweeggroepen geholpen naar een voor hen geschikte beweegactiviteit.

Minimaal 400 inwoners sporten en bewegen via doelgroepactiviteiten en therapieprogramma's in het doelgroepenbad van het Biljoenbad. In het zwemseizoen zijn 258 inwoners bereikt met aangepaste beweegactiviteiten en therapie programma’s in het water (bijv. zwemmen met chronische pijn, artrose, reuma, hydrotherapie van een fysiotherapeut of zwemmen met dementie van een zorghuis). Het aantal wekelijkse groepen is gegroeid van 13 (’21-’22) naar 21 (’22-’23). Er zijn 354 inwoners bereikt met vrij toegankelijke doelgroep activiteiten (bijv. Senioren Fit of Aqua Pilates). Minimaal 1.000 inwoners nemen via een (online) activiteitenplatform (ontwikkeld in 2021) deel aan sport- of beweegactiviteiten bij een vereniging of aanbieder in de buurt. Via de uitgifte van de gids Sjors Sportief / Creatief waren in 2022 576 inschrijvingen van basisschoolleerlingen op sportieve (473) en culturele (103) activiteiten bij lokale aanbieders. Onder middelbare scholieren waren dit er in totaal 103. Voor volwassenen en senioren hebben we de Activiteitengids Sociaal & Vitaal uitgebracht. Hier kunnen we minder duidelijk zien hoeveel volwassenen via deze uitgifte deelnemen aan activiteiten. De gids is bij 15.000 woonadressen huisaan-huis verspreid. We sluiten ons als Host-city aan bij het WK Volleybal Dames 2022.

We organiseren in samenwerking met lokale volleybalclubs en andere partners een programma van (volleybal)side-events in de maanden voor en tijdens dit Wereldkampioenschap (vindt plaats in NL - Gelredome Arnhem). De side-events zijn erop gericht inwoners te enthousiasmeren voor volleybal en te werken aan een gezonde leefstijl. In 2022 waren we tijdens het WK Volleybal Dames host-gemeente voor het team van Japan. Samen met volleybalclubs en andere partners hebben we in aanloop naar en tijdens het WK circa 20 verschillende side-events georganiseerd in het teken van Volleybal en Japan, zoals: aanleg van net-sportvelden op 3 locaties in de gemeente, volleybalclinics op scholen, een bedrijvenvolleybaltoernooi, watervolleybal in het zwembad en bezoek van wedstrijden. We hebben een verkenning uitgevoerd waaruit duidelijk wordt of sportclubs in en om de kernen Velp en Dieren open staan voor een Open Club samenwerking (vergelijkbaar met de Zuidflank in Rheden). Deze verkenning is in 2022 niet uitgevoerd. In 2023 gaan wij hiermee aan de slag in 2023 waarbij in een breder perspectief verkennen: maatschappelijke organisaties en sportverenigingen.

31

9 (B)

9 (R)

10 (B)

10 (R)

We stellen in 2022 een nieuw speelbeleid vast met concrete plannen om het percentage kinderen en jongeren dat buiten speelt te verhogen. We hebben in beleid aandacht voor: voldoende en uitdagende speelvoorzieningen (hardware) en activiteiten die buitenspelen stimuleren (software). In februari 2022 is het nieuwe speelbeleid vastgesteld. We zijn daarna direct gestart met de uitvoering van het beleid: in 2022 is in samenwerking met kinderen en partners een uitvoeringsplan voor het stimuleren van buitenspelen (software) ontwikkeld. We zijn ook gestart met de realisatie van buurtspeeltuinen. We ondersteunen initiatieven van inwoners en organisaties die bijdragen aan een beweegvriendelijke openbare ruimte. We blijven daarvoor alert op (subsidie)kansen, zetten onze eigen projecten in (bijv. Ik Buurt Mee) en helpen mee met planontwikkeling. In 2022 hebben we verschillende initiatieven gerealiseerd of ondersteund: 1. Beweegtuin Park Daalhuizen Velp (loopt) 2. Beweegpark bij AV Gelre Dieren (loopt) 3. Openbare net-sportvelden 4. Multisport court Biljoenbad Velp 5. Recreatief wandelpad door Dorpspark De Laak (Zuidflank Rheden)

Tabel: resultaten Cultuur Nr. Resultaat Doel 1: De actieve cultuurparticipatie is in 2026 op hetzelfde niveau als de nulmeting in 2018: 26% actief en 36% enigszins actief 1 (B) Met de podiumvoorziening maken wij 140 voorstellingen (film, theater en amateur) mogelijk op een professioneel podium in de gemeente Rheden. 1 (R) Er zijn 71 filmvoorstellingen en 21 amateurvoorstellingen op een professioneel podium. In totaal 92 voorstellingen. Mede als gevolg van corona is het aantal voorstellingen minder dan voorgenomen. 2 (B)

2 (R)

3 (B) 3 (R) 4 (B)

4 (R)

Cultuurbedrijf RiQQ biedt voor alle basisschoolleerlingen drie cultuur-educatieve programma's aan: Reizen in de Tijd, Cultuureducatie met kwaliteit en Meer Muziek in de Klas. Cultuurbedrijf RiQQ heeft in 2022 de programma's: Reizen in de Tijd, Cultuureducatie met kwaliteit en Meer Muziek in de klas aangeboden. In totaal hebben 9 basisscholen deelgenomen aan de programma's. Via cultuurbedrijf RiQQ ondersteunen wij 28 amateurkunstverenigingen. Cultuurbedrijf RiQQ heeft in 2022 achtentwintig amateurkunstverenigingen ondersteund. Rheden heeft een voortrekkersrol bij de ontwikkeling van de regionale culturele infrastructuur. Samen met de gemeenten uit de regio 025 (Arnhem-Nijmegen) voeren wij een regionaal transformatieplan cultuur uit in 2022. In 2022 is een transformatieplan cultuur in de Groene Metropoolregio opgesteld en voor de uitvoering hiervan heeft de provincie Gelderland middelen ter beschikking gesteld.

Tabel: resultaten Erfgoed Nr. Resultaat Doel 1: Wij houden ons erfgoed in stand 1 (B) Wij stimuleren eigenaren via subsidies en advies om hun monument(en) te onderhouden en waar nodig te restaureren. We willen minimaal €100.000 aan externe cofinanciering verwerven voor de inzet van onderhoudssubsidies.

32

1 (R)

Er is in 2022 voor 49 gemeentelijke monumenten subsidie toegekend. Voor 2022 is hiervoor €40.500 aan provinciale subsidie aangetrokken. Binnen een meerjarige beschikking voor 2018-2022 was daarnaast €500.000 provinciale subsidie beschikbaar voor een kwaliteitsimpuls op historische landgoederen en buitenplaatsen. Voor de verduurzaming van erfgoed is €80.000 provinciale subsidie verkregen.

2 (B) 2 (R)

3 (B) 3 (R) 4 (B)

4 (R)

5 (B) 5 (R) 6 (B)

6 (R)

7 (B) 7 (R)

Er is een Toetsing- en Uitvoeringskader vastgesteld waarmee de regeldruk voor eigenaren en gemeente is verminderd terwijl de informatievoorziening voor eigenaren beter en transparanter is geworden. Waar nodig zetten we met eigenaren een verbeteringstraject in bij achterstallig onderhoud. Er loopt -naast de reguliere restauraties- een verbeteringstraject voor een monument waar sprake is van zodanig ernstig achterstallig onderhoud dat de toekomst van het monument in gevaar was. In verband met de toenemende leegstand van kerken leggen we een kerkenvisie ter besluitvorming voor. De Toekomstverkenning Religieus Erfgoed is klaar en wordt april 2023 ter besluitvorming aan het college voorgelegd. We werken samen met de partners in de Groene Metropoolregio aan de instandhouding van landgoederen en buitenplaatsen in de regio en hun bijdrage aan de regionale opgaven in het kader van klimaat en economie. Samenwerking op het gebied van de historische landgoederen en buitenplaatsen lukt alleen nog met de andere vijf Veluwezoomgemeenten. Binnen de rest van de GMR ligt de focus vooralsnog meer op de Limes. We breiden de sociale werkplekken via de Landgoedcoöperatie Veluwezoom uit met een derde dag voor zes personen. De mensen die voor de Landgoedcoöperatie werken kunnen vanaf 2022 een derde dag werken op de aangesloten landgoederen.

Jong geleerd is oud gedaan: minimaal 50% van de leerlingen van de basisscholen in Rheden neemt deel aan het erfgoededucatieproject Reizen in de Tijd. In de aanloop naar 450 jaar Rheden bevorderen we daarnaast een zo breed mogelijke verspreiding van het stripboek over Rhedens verleden. In 2022 hebben in totaal 45 leerlingen (groepen 6,7,en 8) deelgenomen aan het educatieprogramma. In 2022 is de les Reis naar de Toekomst voorbereid waaraan in 2023 10 groepen 7 deel kunnen nemen. Deze kinderen ontvangen het stripboek als onderdeel van de les. Daarnaast ontvangen ca. 200 kinderen in AZC's het stripboek als kennismaking met de geschiedenis van hun nieuwe woonplaats. We actualiseren de beleidsnota Verbindend Verleden en stellen een nieuwe uitvoeringsagenda op, beide met input van inwoners, eigenaren en vrijwilligers. Er is besloten om geen nieuwe sectorale erfgoednota op te stellen. Wel worden in 2023 erfgoedwensen opgehaald en ook via de dorpsgesprekken wordt input opgehaald bij inwoners. De opgehaalde wensen worden in een uitvoeringsagenda verwerkt als input voor Omgevingsvisie en -plan.

Doel 2: We passen het erfgoedbeleid in het nieuwe systeem van de Omgevingswet in. 1 (B) Om aan de wettelijke eisen te voldoen, ontsluiten we alle erfgoedinformatie – in samenwerking met de vrijwilligers van Rheden op de Kaart - via een nieuwe database en een gebiedsatlas. Eind 2022 hebben we 50% van het beschermd

33

1 (R) 2 (B) 2 (R) 3 (B) 3 (R)

erfgoed opgenomen in de database en zijn we halverwege met de ontwikkeling van de gebiedsatlas. We hebben in 2022 50 % van het erfgoed opgenomen in de database. We zijn halverwege met de gebiedsatlas. De commissie Ruimtelijke Kwaliteit, zoals vereist onder de Omgevingswet, is geïnstalleerd. De commissie is per 1 januari 2023 (voorheen de beoogde datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet) geïnstalleerd. Voor erfgoedthema’s leveren we conform de planning van het Programma Omgevingswet een bijdrage aan Omgevingsvisie en -plan. Vanuit het erfgoedteam wordt meegedacht bij de totstandkoming van visie en plan en binnen beide trajecten is/wordt informatie aangeleverd aan de projectleiders.

Doel 3: We voeren het duurzaamheidsproject Maatwerk voor Monumenten uit. 1 (B) Als onderdeel van het Klimaatprogramma en de Erfgoednota voeren we dit project uit dat bestaat uit de advisering van eigenaren o.a. via de inzet van maatwerkscans en de subsidie van maatregelen die in die scans worden geadviseerd. Eind 2022 hebben we minimaal 100 adviesgesprekken gevoerd. Daarnaast maakt een gebiedsaanpak in Ellecom deel uit van dit project. Daarmee zijn we eind 2022 halverwege. 1 (R) We hebben eind 2022 115 gesprekken gevoerd wat overeenkomst met ongeveer 15% van het monumentenbestand. De gebiedsaanpak in Ellecom heeft vertraging opgelopen vanwege een verlate oplevering (door het bureau dat hiervoor door de provincie is ingehuurd) van het cultuurhistorisch kader. Het vervolg staat nu voor september 2023 op de planning. Doel 4: We voeren de agenda voor de beleving en vermarkting van de landgoederenzone Veluwezoom conform (de nog vast te stellen) planning uit. 1 (B) We werken samen met Wageningen, Renkum, Rozendaal, Arnhem, Brummen, eigenaren en ondernemers aan een betere toeristische ontsluiting en vermarkting van de gezamenlijke landgoederenzone. Daarin nemen we ook de wandelknooppunten mee. Hiermee leveren we ook een bijdrage aan het thema Ontspannen Regio van de Groene Metropoolregio.

1 (R) Met de vijf andere Veluwezoomgemeenten hebben we in 2022 een Cultuur- en Erfgoedpact afgesloten met de provincie. Doel is om verspreid door de zone langs fietsknooppunten (de wandelknooppunten zijn nog niet klaar) in 2023 minimaal 10 belevingsobjecten te plaatsen die een breed publiek op een laagdrempelige manier informeren over de landgoederenzone. Hiervoor is €106.274 subsidie ontvangen. Bij voldoende cofinanciering kunnen nog eens 10 objecten worden geplaatst waarvoor additioneel €55.686 subsidie is toegezegd.

Welke context speelde er? Corona In 2022 zijn de laatste rijksmaatregelen corona afgeschaald. Nog steeds heeft corona effect op onze inwoners. Zowel effecten voor inwoners die corona krijgen als de effecten voor mensen die corona hebben gehad of de effecten van de lockdowns. Energiearmoede De oorlog in Oekraïne heeft mede geleid tot stijgende energieprijzen en inflatie. De energierekening is voor een steeds groter wordende groep moeilijker te betalen. Energiearmoede 34

treft zowel nieuwe groepen, denk aan mensen met een eigen woning maar zonder middelen om deze te verduurzamen, als mensen die sowieso al in bestaansonzekerheid leven. Het rijk heeft in 2022 ondersteunende maatregelen opgezet, waaronder een energietoeslag die de gemeente heeft uitgevoerd. Naast de uitkering van de energietoeslag in 2022 heeft de gemeenteraad in december 2022 een pakket ondersteunende maatregelen vastgesteld die in 2023 uitgevoerd worden. Het thema energiearmoede heeft veel impact op de inwoners en ook op de inzet van de gemeentelijke organisatie in de volle breedte. Naast een pakket aan ondersteunende maatregelen energiearmoede zetten wij als gemeente een breder pakket aan maatregelen in, in de vorm van aanbod van energiecoaches en een witgoedregeling om op de middellange termijn effect te realiseren op de stijgende energielasten.

Vergrijzing 26% van de Rhedense inwoners is 65 jaar of ouder (tegenover ruim 19% landelijk). Komende jaren zal het aandeel senioren nog verder toenemen. Senioren blijven langer zelfstandig thuis wonen, waarmee zij ook langer verantwoordelijk zijn voor hun eigen huishoudboekje. De verwachting is dat er een steeds grotere groep inwoners een vorm van (lichte) langdurige administratieve ondersteuning nodig heeft.

Flexibilisering arbeidsmarkt De arbeidsmarkt flexibiliseert, wat een nieuwe doelgroep met zich meebrengt voor het minima- en schuldhulpbeleid. Nieuwe groepen die hierdoor de aandacht verdienen, zijn: jongeren, flexwerkers en zelfstandigen met een middeninkomen.

Onderwijs De Coronacrisis heeft ook in 2022 gevolgen voor kinderopvang, onderwijs en volwasseneneducatie. Er is sprake van ziekteverzuim, personeelstekorten en onderwijsaanbod dat niet door heeft kunnen gaan. In 2022 is op het gebied van onderwijsachterstanden ingezet op het versterken kwaliteit van de voor- en vroegschool. Daarnaast is een onderzoek gestart om een wijkgerichte gezinsaanpak te versterken voor (laaggeletterde) ouders met jonge kinderen van 0-6 jaar. De Peutermonitor is actief werkzaam. Hierdoor heeft de gemeente met overzichtelijke dashboards inzicht in bereik en subsidiemiddelen voor VVE en peuteropvang. Het Rijk geeft onderwijs en gemeente via het Nationaal Programma Onderwijs extra middelen om achterstanden die zijn opgelopen door de Coronacrisis zo veel mogelijk in te lopen tot 2025. In samenspraak met het onderwijs is extra ingezet op zorg (uren schoolmaatschappelijk werk, uren verzuimcoach), collectief cursusaanbod op scholen, en vakantieaanbod door lokale partners. In 2023 wordt ook gestart met aanbod voor een verlengde schooldag. Daarnaast zijn in 2022 twee taalklassen gestart voor leerlingen van het AZC en leerlingen uit Oekraïne.

Betaalbare zorg Wij zien de vraag naar hulp en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning steeds meer toenemen. Hiervoor zijn demografische ontwikkelingen, zoals ouder wordende inwonerspopulatie, een aanwijsbare grondslag. Daarnaast zien we ook dat bijvoorbeeld de toegang tot de langdurige zorg vanuit de Wet Langdurige Zorg steeds verder beperkt wordt en wij als gemeente de taakstelling hebben gekregen om hulp en ondersteuning te organiseren. Als gemeente hebben wij beperkte mogelijkheden om te sturen op bijvoorbeeld het vragen van een

35

financiële eigen bijdrage. Wij zijn als gemeente de weg ingeslagen waarbij wij voor inwoners op een laagdrempelige manier hulp en ondersteuning willen bieden vanuit de Sociale Basis.

Woonplaatsbeginsel Jeugdwet Op 1 januari 2022 is de Wet wijziging woonplaatsbeginsel Jeugdwet ingegaan. In de tweede helft van 2021 en in de eerste helft van 2022 is er gewerkt aan de overdracht van jeugdigen. In totaal zijn er 47 jeugdigen naar andere gemeenten overgedragen en 45 zijn er naar ons toegekomen. Tot eind 2022 konden gemeenten compensatie aanvragen voor een onverwacht hoger zorggebruik voor voogdij/18+. De aanvraag die de gemeente heeft ingediend is toegekend. De definitieve hoogte van het bedrag wordt in de mei-circulaire 2023 duidelijk.

Jeugdbeleid De gemeente Rheden heeft ook in 2022 in de regio Centraal Gelderland op meerdere vlakken samengewerkt. Naast de regionale samenwerking op transformatie en inkoop zijn er steeds meer ontwikkelingen die om samenwerking vragen zoals de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming. Begin 2022 is de regiovisie ‘’Samenwerking en opdrachtgeverschap jeugd, Wmo en beschermd wonen - Regio Centraal Gelderland’’ vastgesteld. De visie op samenwerking in de regio Centraal Gelderland is een uitwerking van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) namens alle Nederlandse gemeenten heeft opgesteld. In 2022 zijn het Rijk en VNG niet tot overeenstemming gekomen over de Hervormingsagenda Jeugdzorg (lees Ontwikkelagenda in de begroting). De gesprekken lopen door in 2023. De economische ontwikkelingen op het gebied van loon- en prijsstijgingen (inflatie) hebben een effect op de kosten die de gemeente maakt voor gecontracteerde partijen. Een fors hogere indexatie van tarieven, toenemende signalen over tekorten bij zorgpartijen, onder andere door stijgende loonkosten, energielasten, frictiekosten; krapte op de arbeidsmarkt. De toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne en andere landen, in combinatie met de opening van opvang en het azc in Velp hebben in 2022 niet tot een stijging van zorggebruik geleid in 2022.

Volksgezondheid Corona heeft een grote invloed gehad en nawerking op leefstijl en de sociale en mentale gezondheid van inwoners. We hebben in 2022 extra programma’s ingezet om inwoners te ondersteunen. Voorbeelden daarvan zijn extra sportieve, culturele en sociale activiteiten in alle schoolvakanties, extra schoolmaatschappelijk werk en extra cursusaanbod rondom welzijnsthema’s. Dit loopt door in 2023. Landelijk zijn het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) gesloten. De akkoorden leggen de nadruk op meer samenwerking tussen eerstelijnszorg en het sociaal domein, meer inzet op preventie en gezond leven en goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Gekoppeld aan deze akkoorden is een nieuwe financiële regeling voor gemeenten ingevoerd: de Specifieke Uitkering Gezond & Actief Leven. Waar gemeenten voorheen op enkele gezondheidsthema’s losse projectgelden ontving van het rijk, kunnen wij nu één grote uitkering voor de komende 4 jaar aanvragen. Er wordt in deze regeling geld beschikbaar gesteld voor 15 gezondheidsthema’s (o.a. mentale gezondheid, eenzaamheid, welzijn op recept, Kansrijke Start, overgewicht, Sportakkoord en meer). De gelden hebben we aangevraagd. In 2023 ontwikkelen we een integraal plan. De zorg staat onder druk. Corona heeft een groot beroep gedaan op medewerkers, gezorgd voor verschuiving van zorg en voor extra hulpvragen.

We zien ook dat hulpvragen complexer worden 36

(combinatie van problematiek). Ook neemt het aantal hulpvragen toe door toestroom van vluchtelingen (met vaak zwaardere hulpvraag). Tegelijkertijd wordt er meer flexibiliteit en gebruik van diverse (communicatie)kanalen gevraagd. We zien dat dit effect heeft op de ondersteuning die vanuit uitvoerende organisaties wordt verzorgd, zoals de Jeugdgezondheidszorg van de GGD. Een aantal taken hebben zij in 2022 afgeschaald. Momenteel werken we met hen aan een plan voor een Toekomstbestendige JGZ. We merken het ook bij partnerorganisaties, zoals huisartsenpraktijken. Het IZA en GALA gaan hierop in en we zijn hierover ook lokaal in gesprek met partners. Zo werken we in Velp-Rozendaal samen met zorgverzekeraars Menzis, eerstelijns zorgverleners en partners uit het sociaal domein aan een visie over gezondheid en samenwerking in 2030. Ondertussen maken we ook stappen in de praktijk met bijvoorbeeld de werkwijze Welzijn op Recept. Volksgezondheid komt op steeds meer beleidsterreinen en opgaven terug. Denk aan thema’s als de inrichting van de openbare ruimte (omgevingswet), het effect van het veranderende klimaat (weersextremen) en luchtkwaliteit. We zetten ons extra in bij projecten en ontwikkelingen om gezondheidskennis aan de voorkant toe te passen en mee te nemen in besluitvorming (health in all policies).

Sport & Bewegen We constateren dat sportverenigingen voor verschillende uitdagingen staan. De sportdeelname in Nederland stijgt de laatste decennia, terwijl de deelname aan sport via een vereniging niet meegroeit. Je sportaanbod aan laten sluiten bij de veranderende behoeften van sporters, vrijwilligers werven, accommodatievraagstukken en bestaansrecht voor kleinere clubs zijn voorbeelden van vraagstukken die leven. We bekijken hoe we de Open Club aanpak verder kunnen uitbreiden en verenigingen kunnen helpen bij deze uitdagingen. De stijgende energieprijzen zorgen bij sportclubs voor forse stijgingen van de energierekening. We helpen de clubs hun activiteiten te continueren met een lokaal Winterfonds, landelijke regelingen en het verduurzamen van hun accommodatie. Inburgering Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering van kracht gegaan. Gemeenten zijn daarmee verantwoordelijk voor de begeleiding van statushouders (asiel- en gezinsmigranten) met als doel dat zij zo snel mogelijk naar vermogen mee kunnen doen in de samenleving, het liefst via betaald werk.

Met de invoering van de nieuwe Wet Inburgering zijn gemeenten voortaan verantwoordelijk voor: - De regie vanaf de opvang van de asielstatushouder; - De uitvoering van de brede intake en het vaststellen van het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP); - Financieel ontzorgen van asielstatushouders; - Het aanbieden van de leerroutes (duale trajecten met taal & participatie) en de inkoop van deze routes voor asielstatushouders. Begin 2022 is er wegens een fout bij DUO door het ministerie aan gemeenten opgelegd om nog niet met statushouders onder de nieuwe wet aan de slag te gaan. Eind maart waren de problemen opgelost en konden we aan de gang met de nieuwe werkwijze onder de nieuwe Wet. Vanwege de vastzittende asiel- en opvangketen, zijn in het begin met name statushouders onder de oude wet zijn gehuisvest in Rheden, waardoor de aantallen pas in Q3 2022 begonnen aan te trekken. Doelstellingen en resultaten op het gebied van inburgering zijn geformuleerd onder 'Werk en reintegratie'.

Klimaatadaptatie Droogte en watertekort In de zomer van 2022 had Nederland te maken met een lange periode (april tot oktober) van 37

droogte en watertekort. In juli en augustus 2022 werd opgeschaald naar het niveau ‘dreigend watertekort’ (niveau 1) en vervolgens een nationaal ‘feitelijk watertekort (niveau 2). Naast de gevolgen voor verzilting en de scheepvaart (lage rivierwaterstanden), moesten ook sommige waterschappen en/of drinkwaterbedrijven maatregelen nemen om de droogte het hoofd te bieden en het water te verdelen. Met name in Overijssel en Gelderland kampten met dreigend watertekort voor bedrijven. Hitte De zomer van 2022 was heel warm, heel droog en extreem zonnig. Op 19 juli werd het extreem warm, waardoor het KNMI een deel van het land code oranje gaf. Bijna overal werd het in Nederland warmer dan 35°C. De eerste landelijke hittegolf was begin augustus en duurde acht dagen. Op 25 augustus 2022 was het de warmste dag ooit, waarbij de 2e nationale hittegolf een feit was. Augustus 2022 staat in de top 3 van de warmste augustusmaanden sinds 1901. Ten aanzien van droogte was de gemiddelde neerslag was 135 mm. Normaal gesproken is dat 224 mm. Het record voor zonnestraling uit 1976 werd een paar dagen voor het eind van augustus verbroken: gemiddeld waren er landelijk 835 zonuren. Dat is veel meer dan het langjarig gemiddelde van 640 zonuren.

Erfgoed Vanaf het begin van corona is sprake geweest van een toename van het aantal aanvragen voor onderhoud en wijziging van monumenten. In de tweede helft van 2022 zagen we dit weer wat normaliseren. Door de energiecrisis is daarnaast meer vraag naar expertise over de verduurzaming van monumenten terwijl deze expertise landelijk en in de markt zeer schaars voorhanden is. Dat geeft veel extra werkdruk voor de DuMo-coach die Rheden in dienst heeft. Het jaar stond verder in het teken van voorbereiding op de Omgevingswet: van de werving en instelling van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit tot het Omgevingswetproof ontsluiten van alle erfgoeddata.

Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) Bijdrage aan SDG* • 5.1 Sportbeleid en activering • 1-2, 1-3 • 5.2 Sportaccommodaties • 2-1 • 5.3 Cultuurpresentatie, • 3-2, 3-3, 3-4, 3-5, 3-6, 3-7, 3-8, 3-9, cultuurproductie en cultuurparticipatie 3-11 • 5.5 Cultureel erfgoed • 4-7 • 5.6 Media • 8-9 • 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie • 10-2 • 6.2 Wijkteams • 11-3, 11-4 • 6.3 Inkomensregelingen • 12-B • 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) • 16-7, 16-8 • 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ • 17-16, 17-17, 17-18, 17-19 • 6.72 Maatwerkdienstverlening 18• 6.82 Geëscaleerde zorg 18• 7.1 Volksgezondheid • 7.5 Begraafplaatsen en crematoria * Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting

38

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); • Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN); • Archeoregio Arnhem (waarin 10 gemeenten samen een regioarcheoloog in dienst hebben); In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

39

Wat heeft het gekost? Programma 2. Welzijn Rekening

Primi- Gewijzigtieve de begrobegroting ting

Rekening

Saldo

2022

2022

(Bedragen x € 1.000) 2021

2022

2022

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering

291

469

404

449

-45

3.676

3.320

3.639

4.084

-445

5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic.

955

693

694

874

-180

5.5 Cultureel erfgoed

762

199

884

600

285

5.6 Media

910

887

887

886

1

3.251

3.528

3.849

3.066

783

5.2 Sportaccommodaties

6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen

619

583

585

515

70

20.744

19.860

22.070

24.317

-2.246 195

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

2.213

2.083

2.285

2.090

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

15.656

14.440

15.117

14.987

130

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

13.470

14.441

14.470

15.396

-927

6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid 7.5 Begraafplaatsen en crematoria subtotaal

980

200

933

928

5

1.421

1.660

1.719

1.653

66

810

601

612

660

-48

65.756

62.964

68.148

70.505

-2.357

Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

3

21

21

14

-7

1.185

1.087

1.323

1.569

246

150

150

467

0

145

360

215

305

142

142

193

51

5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic. 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

0

6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams

46

0

6.3 Inkomensregelingen

16.569

15.780

14.118

15.366

1.247

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

1.301

474

474

470

-3

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

152

5

505

503

-2

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

22

22

22

90

68

29

29

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

0

7.1 Volksgezondheid

8

7.5 Begraafplaatsen en crematoria subtotaal Saldo van baten en lasten

805

806

806

660

-146

20.861

18.337

17.556

19.404

1.848

-44.895

-44.627

-50.592

-51.102

-510

Reserves Toevoeging

467

2.131

2.235

-104

Onttrekking

97

40

2.470

2.001

-469

-45.265

-44.588

-50.252

-51.335

-1.083

Resultaat

40

Belangrijkste afwijkingen Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2022 is het financieel effect van de mutaties in de jaarstukken 2022 per saldo € 1,1 mln nadelig. De belangrijkste mutaties kunnen als volgt worden toegelicht. 2. Welzijn Taakveld (afwijkingen per taakveld => 50.000 saldo baten en lasten) 5.1 Sportbeleid en activering

Bedrag in € 1.000

Inc. / Struct.

-52

I

De op dit taakveld verantwoorde personeelskosten zijn lager dan begroot (€ +/+ € 37 k). Voor sportstimulering zijn extra uitgaven gedaan in het kader van de Covid-19 steunmaatregelen en is aan sportverenigingen € 12 k aan subsidies en € € 14 k ter compensatie van kosten CTB. Voor deze extra lasten heeft de gemeente van het Rijk extra middelen ontvangen. Daarnaast is er € 69 k uitgegeven aan middelen die geheel worden gedekt uit een specifieke uitkering Sportakkoord, waarvan de opbrengst onder TV 5.2 is verantwoord. 5.2 Sportaccommodaties

-199

I

Het resultaat is samengesteld uit een aantal componenten die elkaar per saldo compenseren. Te noemen zijn als belangrijkste posten: •

De op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/- € 168 k) onder andere door extra inhuur voor schoonmaakwerkzaamheden en toezicht zwembaden. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

•

Hogere inkomsten zwemlessen en entreegelden (+/+ € 129 k)

•

Lagere inkomsten uit verhuur en ter beschikking stellen van sportaccommodaties (-/- € 53 k)

•

Hogere inkomsten vanuit het Rijk (+/+ € 185 k). Niet begroot waren de aangevraagde en toegekende uitkeringen voor Sportakkoord (+/+ € 69 k), compensatie van Ministerie van VWS voor gederfde huuropbrengsten en openhouden van zwembaden (+/+ € 72 k), waarvan een deel met terugwerkende kracht over 2021 en een nabetaling SPUK 2020 (+/+ € 44 k)

•

Met betrekking tot onderhoud (inclusief storting voorzieningen) van de sportaccommodaties is sprake van een nadeel van € 211 k.

5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie.

-30

I

De overschrijding op dit taakveld bestaat voornamelijk uit verstrekte subsidies aan cultuurinstellingen in het kader van de Covid-steunmaatregelen (-/- € 23 k) 5.5 Cultureel erfgoed

500

I

Dit taakveld omvat o.a. budgetten voor meerjarige projecten zoals de Gebiedsatlas en Maatwerk voor Monumenten waar deels ook externe subsidies voor zijn verkregen. Een substantieel deel (€ 257 k) hiervan is nog niet besteed. Daarnaast zijn in 2022 de in eerdere jaren ontvangen subsidiemiddelen voor kwaliteitsimpuls landgoederenzone Rheden (€ 217 k) vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. De betreffende uitgaven voor kwaliteitsimpuls landgoederenzone hebben in voorgaande jaren (2021 en vorige) plaatsgevonden. 5.6 Media

1

I 41

Geen nadere toelichting vereist. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

834

I

De onderschrijding kent een aantal componenten waarvan de belangrijkste zijn: •

Er zijn lagere uitgaven voor Algemene Diensten & Toegang (+/+ € 164 k) en voor Leefbaarheid en Activering (+/+ € 156 k). Dit komt onder andere omdat veel activiteiten pas medio 2022 weer zijn opgestart als gevolg van corona.

•

Het budget vanuit de zgn. POK-middelen (ten behoeve van de verbetering van de gemeentelijke dienstverlening met als speerpunten de wijkteams en het rechtsbeschermingssysteem) nog niet besteed (+/+ € 161 k)

•

De uitgaven voor transformatie blijven achter op het bij de Winterrapportage 2022 opgehoogde budget (+/+ € 188 k)

•

De uitgaven aan buurtaccommodaties, buurtactiviteiten en wijkaanpak liggen onder het budget (=/+ € 125) als gevolg van uitstel van activiteiten door corona.

Voor bestrijding van eenzaamheid zijn extra uitgaven gedaan in het kader van de Covid19 steunmaatregelen (€ 20 k). 6.2 Wijkteams

70

I

De onderschrijding bestaat onder andere uit lagere lasten Veilig Thuis (+/+ € 22 k) en lager lasten Preventief Jeugdbeleid (+/+ € 37 k), als gevolg van minder initiatieven in 2022. 6.3 Inkomensregelingen

-999

I

De overschrijding van het budget is opgebouwd uit hogere lasten (-/- € 2.246 k) , die deels gecompenseerd worden door hogere baten (+/+ € 1.247 k). De hogere lasten bestaan met name uit: •

hogere lasten BUIG (-/- € 95 k)

•

de lasten van kwijtscheldingen zijn lager dan begroot (+/+ € 37 k)

•

de uitgaven voor bijzondere bijstand zijn hoger dan begroot (-/- € 1.921 k), en bestaat voornamelijk uit een overschrijding van de energietoeslag (-/- € 467 k) en de lasten van de opvang vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers (-/- € 1.515 k) (kosten voor opvang Oekraïne worden volledig vergoed, zie hogere baten). Daarnaast is er kleine onderschrijding van de lasten van de overige bijzondere bijstand inclusief armoedebeleid. Zo is de subsidie aan Leergeld m.b.t. het Kindpakket lager doordat als gevolg van Covid-19 minder gezinnen / kinderen zijn bereikt.

•

de op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/- € 245 k) door onder andere hogere kosten voor functioneel beheer en de extra inzet voor de uitvoering van de energietoeslag. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

De hogere baten bestaan uit lagere baten BUIG (-/- € 267 k) en uit de vergoedingen voor de opvang vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers (+/+ € 1.515 k). De gemeente Rheden is samen met twee andere regiogemeenten in overleg met het ministerie van SZW over het compenseren van het tekort middelen energietoeslag 2022. 42

Indicatief zou het om een bedrag gaan van € 360 k. Een formeel besluit hierover ontbreekt nog. 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

191

I

De onderschrijding is opgebouwd uit een aantal posten waarvan de belangrijkste zijn: •

de lasten van het Wmo-vervoer (als onderdeel van het doelgroepenvervoer dat door de BVO DRAN wordt uitgevoerd) zijn, deels nog door de Corona-beperkingen en -ontwikkelingen, lager dan begroot (+/+ € 108 k)

•

de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen is hoger dan begroot (+/+ € 25 k)

•

lagere lasten voor hulpmiddelen (+/+ € 40 k) en lagere lasten voor woonvoorzieningen (+/+ € 10 k)

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

127

I/S

De onderschrijding is op te splitsen in de volgende posten: •

hogere lasten voor Huishoudelijke Hulp/Dagelijkse Ondersteuning (-/- € 53 k), onder andere door een verhoging van de kostprijs in de loop van het jaar. Deze overschrijding is structureel.

•

hogere lasten Gelrepas (-/- € 3 k)

•

lagere lasten Schulddienstverlening (+/+ € 71 k),

•

lagere lasten Coördinatie thuiszorg / mantelzorg / vrijwilligerswerk (+/+ € 35 k)

•

lagere lasten Activerend Werk / Module 8 (+/+ € 113 k)

•

lasten collectief vervoer dagbesteding (als onderdeel van het doelgroepenvervoer dat door de BVO DRAN wordt uitgevoerd) zijn hoger dan begroot (-/- € 7 k)

•

de lasten van ZiN (Zorg in Natura) – Begeleiding (inclusief aandeel Sociale Basis) zijn lager dan begroot (+/+ € 149 k). In de lasten van ZiN is een bedrag opgenomen voor meerkosten bij zorgaanbieders als gevolg van Coronabeperkingen (€ 34 k). Voor de meerkosten heeft de gemeente extra middelen ontvangen van het Rijk.

•

hogere lasten voor Pgb (-/- € 2 k)

•

per saldo lagere lasten voor uitvoering en innovatie (+/+ € 130 k)

•

de op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/€ 305 k) als gevolg van het inhuren van extra, ingehuurde medewerkers voor het beoordelen, toewijzen, registreren en vervolgen van zorgaanvragen. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

In het kader van schuldhulpverlening zijn extra uitgaven gedaan in het kader van de Covid-19 steunmaatregelen (€ 88 k). 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

-859

I

De overschrijding is op te splitsen in de volgende posten:

43

•

de lasten collectief vervoer instellingen (als onderdeel van het doelgroepenvervoer dat door de BVO DRAN wordt uitgevoerd) zijn hoger dan begroot ( -/- € 3 k)

•

de lasten van ZiN (Zorg in Natura) – Jeugdzorg (inclusief aandeel Sociale Basis en Lumpsum-afspraken) zijn lager dan begroot (-/- € 24 k). In de lasten van ZiN is een bedrag opgenomen voor meerkosten bij zorgaanbieders als gevolg van Corona-beperkingen (€ 21 k).Voor de meerkosten heeft de gemeente extra middelen ontvangen van het Rijk.

•

lagere lasten voor Pgb (+/+ € 123 k)

•

per saldo lagere lasten voor uitvoering en innovatie (+/+ € 23 k)

•

de op dit taakveld verantwoorde personeelslasten zijn hoger dan begroot (-/€ 978 k) als gevolg van het inhuren van extra, ingehuurde medewerkers voor het beoordelen, toewijzen, registreren en vervolgen van zorgaanvragen. Voor totaalanalyse personeelslasten verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel Personeel & Organisatie.

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

5

I

Op dit taakveld zijn opgenomen de lasten van jeugdzorg (ZiN)gericht op bescherming en veiligheid. De aantallen jeugdigen met een jeugdbeschermingsmaatregel en/of jeugdreclasseringsmaatregel zien we de laatste jaren iets afnemen. 7.1 Volksgezondheid

95

I

De onderschrijding komt voornamelijk voort uit de lagere lasten voor collectieve preventie GGZ (+/+ € 42 k) doordat er minder subsidies zijn verstrekt en uit lagere lasten voor Jeugdgezondheidszorg (+/+ € 90 k) doordat het budget Gezond in de Stad (€ 54 k) niet is besteed. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-194

I

Dit betreft enerzijds een voordeel (€ 78k) op de legesopbrengsten (zie toelichting bij paragraaf lokale heffingen) en anderzijds een nadeel (€ 221k) m.b.t. de onttrekking aan de voorziening onderhoud graven. Tevens is er sprake van diverse overige afwijkingen. 0.10 Mutaties reserves

-573

I

Het saldo van de overschrijding bestaat uit: •

niet verwerkte begrote onttrekking reserves Sportbedrijf (-/- € 40 k)

•

een lagere onttrekking reserve COVID-19 dan begroot (-/- € 9 k)

•

niet verwerkte begrote onttrekking reserve Cultureel Erfgoed (-/- € 468 k)

•

niet begrote toevoeging aan bestemmingsreserve NTBGB (Gezond in de Stad) in verband met niet besteden incidenteel budget (-/- € 54 k)

•

niet begrote toevoeging aan bestemmingsreserve NTBGB (Inclusieagenda) in verband met niet besteden incidenteel budget (-/- € 50 k)

•

niet begrote onttrekking aan bestemmingsreserve NTBGB (Doorstroommakelaar) in verband met besteden van een deel van het incidenteel budget uit 2021 (+/+ € 48 k).

Totaal

-1.083

44

3 Gebiedsontwikkeling

Wat hebben we bereikt? 2022 is een jaar dat gekenmerkt wordt door ingrijpende gebeurtenissen in de samenleving, zoals de oorlog in Oekraïne, stikstofdiscussies en energiecrises. Ook dit heeft effect op de ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente. Er is een landelijk tekort aan woningen en ook in Rheden wordt ingezet op de realisatie van extra woningen. Hiervoor zijn diverse plannen in voorbereiding genomen. In 2022 zijn startnotities rondom woonwagenbeleid en woonzorg in de raad vastgesteld. Daarnaast zijn afspraken gemaakt met de woningbouwcorporaties over o.a. het verduurzamen van de woningvoorraad. Bij de ontwikkeling van ruimtelijke plannen spelen klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie een belangrijke rol. Samen met bewoners werden in 2022 bijvoorbeeld inrichtingsplannen uitgewerkt om tot een groenere inrichting te komen. Daarnaast werden leningen verstrekt voor het verduurzamen van woningen en zijn ruim 6000 waardebonnen uitgegeven voor isolerende maatregelen aan woningen. In 2022 is nieuw beleid vastgesteld voor laadinfrastructuur, het biodiversiteitsplan, maar ook het speelruimtebeleid. Er is gestart met de aanleg van laadpalen en er zijn twee buurtspeeltuinen gerealiseerd. Maar er zijn bijvoorbeeld ook weer vele lichtmasten voorzien van led, waardoor 70% van alle lichtmasten in Rheden nu van led is voorzien.

De gemeenteraad heeft het Masterplan Veluwezoom vastgesteld. Het gemeentehuis is gesloopt en de aanbesteding voor de nieuwbouw gestart in dit jaar.

Welke doelen zijn gerealiseerd? Tabel: gerealiseerde doelen Gemeentelijk vastgoed Nr. 1 (B) 1 (R)

Doel Doel 1: het vastgoed dient functioneel, duurzaam en in toenemende mate circulair te zijn binnen kostenefficiënte kaders. In 2022 is er gewerkt aan de uitvoering van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) van de panden die in eigendom zijn bij Gemeente Rheden. Daarnaast zijn de voorbereidingen getroffen voor de aanbesteding voor het preventief en correctief onderhoud in 2023, waarin we circulariteit ook een plek geven. In 2023 herzien we de MJOP's van de verschillende panden, ook hiervoor zijn in 2022 voorbereidingen getroffen.

45

Tabel: gerealiseerde doelen Mobiliteit, infra en beheer openbare ruimte Nr. 1 (B) 1 (R)

Doel Doel 1: Behoud en versterking van een veilige, bereikbare en schone woon-, werken leefomgeving. We hebben in 2022 verder gewerkt aan een veilige en bereikbare woon-, werk en leefomgeving. Dit door het initiëren, voorbereiden en uitvoeren van diverse (beleids) projecten in de openbare ruimte. Wij hebben de openbare ruimte in 2022 beheerd conform de in december 2021 door de Raad vastgesteld integraal beheerplan met onderliggende beheerplannen wegen, groen en spelen. Hierin zijn de beheer- en uitvoeringsplannen verder uitgewerkt op basis van het areaal en het beschikbare budget. In 2022 is binnen het beheer en de herinrichting van de openbare ruimte daar waar mogelijk een bijdrage geleverd aan klimaatadaptatie en het tegengaan van hittestress.

Tabel: gerealiseerde doelen Natuur en landschap Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R)

Doel Doel 1: Het behouden, benutten en versterken van het Rhedens (cultuur)landschap. Doel 2: Het duurzaam in stand houden en waar mogelijk uitbreiden van de huidige natuurwaarde en biodiversiteit van de natuurgebieden. Op 28 juni 2022 is het beleidsnota Biodiversiteitsplan 2022-2032 door de Raad vastgesteld. De hiervoor benodigde middelen zijn eind van het jaar in de begroting vastgesteld. Eind 2022 is gestart met de werving van de ecoloog biodiversiteit en met de opstart van de uitvoering van het uitvoeringsprogramma.

Tabel: gerealiseerde doelen Ruimtelijk kader, ondersteunen en nemen van initiatieven voor gebiedsontwikkeling Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R)

Doel Doel 1: op 1 juli 2022 zijn we inhoudelijk en organisatorisch klaar voor de invoering van de Omgevingswet. Zoals al meegedeeld in de Raadsinformatiebrief van 13 december 2022 voldoen wij aan alle eisen en is opvolging gegeven aan de adviezen. Doel 2: samen met initiatiefnemers nieuwe gewenste ontwikkelingen realiseren In 2022 hebben we de ruimtelijke initiatieven, daar waar mogelijk, een stap verder geholpen. In de factsheets is in december 2022 de actuele stand van zaken van de meest aansprekende gebiedsontwikkelingen gedeeld met de gemeenteraad.

Tabel: gerealiseerde doelen Wonen Nr. 1 (B) 1 (R) 2 (B) 2 (R) 3 (B)

Doel Doel 1: Het terugdringen van het woningtekort. Er zijn 32 woningen toegevoegd en inzet op regionale samenwerking en afspraken. Doel 2: Een aantrekkelijke woningvoorraad voor jong en oud. Startnotities woonwagenbeleid en woonzorgvisie zijn vastgesteld. Doel 3: Meer veerkracht in kwetsbare wijken. 46

3 (R) 4 (B) 4 (R)

Wijkvisie Stenfert is opgeleverd en doelgroepenverordening is vastgesteld. Doel 4: Duurzame woningen en natuurinclusieve wijken. Afspraken woningcorporaties over verduurzamen woningen met slechte labels en de gemeente heeft energie bespaarpakketten aangeboden aan inwoners.

Welke resultaten zijn in 2022 gerealiseerd? Tabel: resultaten Gemeentelijk vastgoed Nr. Resultaat Doel 1: het vastgoed dient functioneel, duurzaam en in toenemende mate circulair te zijn binnen kosten-efficiënte kaders. 1 (B) Minimaliseren van de categorie "Overig vastgoed" 1 (R) In 2022 hebben er diverse transacties plaatsgevonden, met name gericht op de verkoop van groenstrookjes of afkoop van erfpacht. De vastgoedportefeuille is inmiddels geminimaliseerd tot een compacte kernportefeuille, gericht op Beleidsvolgend vastgoed of Vastgoed voor eigen huisvesting. 2 (B) Doorvoeren van de kostprijs dekkende huur voor categorie "Beleidsvolgend vastgoed" 2 (R) Het doorvoeren van de kostprijs dekkende huur vraagt veel capaciteit, zowel bij vastgoed als bij financiën. Er zijn in 2022 geen verdere stappen op dit onderdeel gezet. 3 (B) Onderhoud conform jaarplanning 3 (R) Het onderhoud van 2022 wordt in Q2 2023 afgerond. 4 (B) Verduurzaming Theothorne 4 (R) De verduurzaming van Theotorne is verder voorbereid, zowel in het technische ontwerp als de aanloop naar de aanbesteding. Huidige marktontwikkelingen zorgen ervoor dat de projectfactoren Tijd, Geld en Kwaliteit niet altijd volledig beheersbaar zijn. Verder moet er tijdig met Sport in Rheden worden gekeken naar mogelijkheden voor tijdelijke sportlocaties.

5 (B) Verder uitvoering geven aan het project Gemeentehuis 5 (R) De circulaire sloop van het oude gemeentehuis is in 2022 afgerond. De aanbesteding voor de realisatie van nieuwbouw heeft in 2022 grotendeels plaatsgevonden. In 2023 wordt de aanbesteding afgerond en wordt er gestart met de bouw.

Tabel: resultaten Mobiliteit, infra en beheer openbare ruimte Nr. Resultaat Doel 1: Behoud en versterking van een veilige, bereikbare en schone woon-, werk- en leefomgeving 1 (B) We maken in 2022 een plan van aanpak voor een gemeentelijk Mobiliteitsplan. Met het nieuwe plan (2023) leggen we op gemeentelijk niveau de gewenste wegcategorisering, nieuwe koers en het beleid vast voor alle onderwerpen binnen mobiliteit en verkeer. Dit vervangt de huidige plannen. 1 (R) Verdere voorbereiding heeft plaatsgevonden en ook is koppeling en afstemming gezocht met omliggende overheden en partijen. Zo maken de gemeenten Arnhem en Renkum en ook de Groene Metropoolregio gelijktijdig nieuw mobiliteitsbeleid. 2 (B) In onder andere Rheden en De Steeg breiden we 30km-zones uit in bestaande woonbuurten. Dit in overleg met betrokkenen en beperkte middelen.

47

2 (R) 3 (B)

3 (R)

4 (B)

4 (R)

5 (B) 5 (R)

6 (B)

6 (R)

7 (B)

7 (R)

8 (B)

8 (R)

De verdere voorbereiding en bewonerscommunicatie is doorlopen en de projecten zijn startklaar gemaakt. Met de uitwerking van het Masterplan Veluwezoom gaan we het recreatieverkeer slimmer sturen. In 2022 voeren we ter voorbereiding verkeersonderzoeken hiervoor uit. Er hebben tellingen en een kentekenonderzoek plaatsgevonden. Verdere uitwerking van de onderzoeken volgt binnen het uitvoeringsprogramma van Masterplan Welkom Veluwezoom. We pakken verkeersonveiligheid risicogestuurd en integraal aan. We sluiten aan bij het landelijke strategisch plan verkeersveiligheid (SPV2030). In 2022 maken we via regio en provincie een start voor het meeliften van projecten in de tweede tranche van het SPV2030 (openstelling verwacht in najaar 2022). De landelijke SPV-subsidie is aangevraagd en verkregen. Met ruim 175.000 euro extra middelen zetten we in op extra verkeersveiligheid in enkele projecten. Dit betreffen de 30km-zones in Rheden en de aanpak van het centrale kruispunt in De Steeg. Deze laatste is verbonden aan het project Fietsmaatregelen Velp-Dieren, waarvoor de gemeenteraad in 2022 een startnotitie vaststelde. De gesubsidieerde maatregelen moeten uiterlijk in 2027 gerealiseerd zijn. We maken een visie voor de laadinfrastructuur in de gemeente. Daarnaast streven we om in 2022 vraaggestuurd 15 extra oplaadpunten te realiseren.

De visie Laadinfrastructuur is in 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2022 zijn in de gemeente 7 oplaadpalen op straat geplaatst. Dit waren vraaggestuurde oplaadpalen. Voor 15 oplaadpalen (waarvan 10 proactieve) is ook alle voorbereiding in 2022 gereed en definitief gemaakt. Echter, heeft door onvoorziene materiaal- en personeelsproblemen bij de nieuwe concessiehouder de daadwerkelijk plaatsing zelf niet plaatsgevonden in 2022. De plaatsing gebeurt in de eerste helft van 2023. In totaal stonden er eind 2022 in onze gemeente 54 openbare oplaadpalen. Samen met partners in Oost-Nederland toetsen wij in reguliere overleggen de ontwikkeling van het spoorgoederenvervoer, het vervoer van gevaarlijke stoffen en de wettelijke naleving hiervan over de IJssellijn. Hiernaast wil ProRail in 2022 tien overwegen in de gemeente aanpakken en veiliger maken. De overleggen, samenwerking en lobby hebben verder vervolg gekregen. Voor de noordelijke aftakking van de Betuweroute is men bij de onderzoeksvraag om nut en noodzaak hiervan nader te onderzoeken. In november 2022 heeft ProRail 6 van de 10 geplande overwegen aangepakt. Dit zijn de Pinkelseweg, Schaarweg, Havelandseweg, Middachten, Hofstetterlaan en de Lange Juffer. Vier andere overwegen worden in 2023/2024 ingepland door een langer benodigde voorbereiding. In 2021 is het Beleidsplan openbare verlichting vastgesteld.

In 2022 wordt de verdere uitrol van duurzame verlichting uitgevoerd op basis van het meerjarenrenovatieplan. In 2022 vervangen we 178 stuks lichtmasten en armaturen. Vanaf 2022 monitoren we op basis van het energiepeil 2022 en brengen we de besparing van energiekosten in beeld. In 2021-2022 zijn er 267 stuks lichtmasten en armaturen verled, dit heeft een energiebesparing opgeleverd van 65572 kWh. Dit betekent dat er in 2022, 71 % van het totale areaal (7091) van lichtmasten en armaturen in de gemeente Rheden is verled. In een benchmark met 77 andere gemeenten blijkt dat dit gemiddeld op circa 51% zit. We beheren de openbare ruimte volgens de in 2021 vastgestelde beheerplannen, waarbij de kwaliteitsniveaus in de verschillende gebieden zijn afgestemd op de beschikbare middelen. Wij hebben de openbare ruimte in 2022 beheerd conform de in december 2021 door de Raad vastgesteld integraal beheerplan met onderliggende beheerplannen 48

9 (B)

9 (R)

10 (B) 10 (R)

11 (B)

11 (R)

12 (B)

12 (R)

13 (B)

13 (R)

wegen, groen en spelen. Waarbij op basis van monitoring de openbare ruimte minimaal voor 90% voldeed aan de CROW kwaliteitsnormering B (basis). Uitzondering is wegen, deze is vastgesteld op CROW kwaliteitsnormering C (laag) en ook deze voldeed op basis van monitoring voor minimaal 90% aan dit niveau. We ambiëren de, in het kader van klimaatadaptatie, bij onderhoud en herinrichting van de openbare ruimte de hoeveelheid verharding met 20% te reduceren. We zien echter dat 20% terugbrengen van verharding zonder dat dit ten koste gaat van de functie, moeilijk haalbaar blijkt. Vanuit het Watertakenplan Olburgen 2023-2027 geldt de randvoorwaarde om minimaal (gemiddeld) 10% niet functionele verharding om te vormen naar groen. Niet in alle projecten in de openbare ruimte is het reduceren van verharding met 10% haalbaar, door aanwezige functies en gebruik (bijvoorbeeld project Tuinstraat Velp). Het areaal aan groenadoptie wordt in 2022 uitgebreid met 5%, van 26.000 m2 naar ruim 27.000 m2 Voor groenadoptie is uitbreiding van het areaal met 5% ruim behaald: het areaal op 1-1-2023 betreft 31.600 m2. Hiermee zitten we inmiddels al op het verwachte resultaat van 2023. Vanzelfsprekend gaan we door met de uitbreiding daar waar mogelijk en zullen we het resultaat voor 2023 bijstellen.

Buitenspelen is een van de belangrijkste vormen van bewegen voor kinderen en draagt bij aan een sterke, betrokken wijk. In 2022 stellen we een nieuw speelruimtebeleid vast. De vorige speelbeleidsnota was gericht op het aanbieden van voldoende speelvoorzieningen voor kinderen in gemeente Rheden. Dit nieuwe speelruimtebeleid heeft een andere focus: hoeveel en hoelang kinderen en jongeren buiten spelen en sporten bepaalt het succes van het speelruimtebeleid. Buitenspelen draagt bij aan de gezondheid van kinderen en het halen van de beweegnorm, zie ook programma 2. In februari 2022 is het nieuwe speelbeleid vastgesteld. We zijn daarna direct gestart met de uitvoering van het beleid: in 2022 is in samenwerking met kinderen en partners een uitvoeringsplan voor het stimuleren van buitenspelen (software) ontwikkelt. We zijn ook gestart met de realisatie van buurtspeeltuinen, o.a. Koningsland in Rhedens en de buurtspeelplek Jan Ligthartlaan in Laag-Soeren. Voor de herinrichting en vervanging binnen de openbare ruimte worden de verschillende planningen van riolering (WTPO), wegen, groen, verkeersveiligheid, woningbouw en aanbrengen van voorzieningen voor mindervaliden afgestemd en geprioriteerd. Vanuit het WTPO en de initiatieven RO worden ook in 2022 verschillende integrale investeringsprojecten opgestart en gerealiseerd, waaronder de Zuider-parallelweg Velp en clusters Dieren.