Document · PDF

190925 Rheden Programmabegroting 2026-2029

Financiële commissie 7 oktober 2025, gemeente RhedenBij agendapunt: Programmabegroting 202635.457 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De uitvoering van programma Samenwerken voor de jeugd vraagt blijvende commitment en inzet van betrokken partijen. Risico is dat dit door omstandigheden beperkt van de grond komt. Zoals uit het rapport Groeipijn over de voortgang van de Hervormingsagenda blijkt: het tot uitvoering laten komen van beoogde maatregelen vraagt in de praktijk geregeld meer tijd en moeite dan in de plannen staat. Relevante beleidskaders: Koersdocument Sociaal Domein Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Het percentage jeugdigen met een startkwalificatie (bij 22 jaar) blijft gelijk of groeit ten op zichte van 2024 (76%) (Indien het percentage hoger of gelijk is aan 76%.). 1. We stimuleren scholen om in te zetten op schoolaanwezigheid om vroegtijdige schoolverlaters te voorkomen. 24

2. We zijn betrokken bij de regionale aanpak vroegtijdige schoolverlaters. 3. We geven het Regionaal Bureau Leerlingzaken de opdracht leerplicht-en kwalificatieplichtwet uit te voeren. ● We bereiken alle peuters met een verwachte onderwijsachterstand met voorschoolse educatie (vve). ● Het percentage jongeren met een lage SEP dat na een moeilijke periode meestal snel herstelt is in 2027 minimaal gelijk gebleven ten opzichte van 2023 (Wanneer het percentage jongeren met lage SEP 58% of hoger is). We voeren acties uit in het kader van de Hervormingsagenda. We zetten o.a. in op de samenwerking tussen onderwijs, het lokale team en de jeugdhulp (programma Samenwerken voor de jeugd). We ontwikkelen een laagdrempelige groepstraining voor kinderen tussen de 12 en 18 jaar met sociale/emotionele vraagstukken waarbij ze ondersteuning nodig hebben.

Wat mag het kosten? Gezond en vitaal van -10 maanden tot 100+ jaar Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 7.1 Volksgezondheid subtotaal

475

490

867

4.897

4.499

4.448

4.515

4.432

2.897

2.833

2.838

2.788

2.763

8.269

7.822

8.153

8.169

8.062

Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 7.1 Volksgezondheid

376

1.589

1.719

2.118

2.187

897

999

495

470

subtotaal

2.557

2.728

2.989

2.963

3.032

Saldo van baten en lasten

-5.712

-5.094

-5.164

-5.206

-5.029

Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 De SPUK GALA is technisch onjuist opgenomen in het verleden. Jaarlijks ontstond daardoor een verlies van 194k. Deze onjuistheid is hiermee structureel gerepareerd.

De sociale basis Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties. Wat willen we bereiken? Onze focus ligt op de bijdrage aan ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners. Ontmoeting draagt bij aan het versterken, onderhouden en verbreden van het persoonlijk netwerk zodat samenredzaamheid kan ontstaan. In onze gemeente zijn diverse ontmoetingsplekken in de vorm van o.a. dorps- en inloophuizen, de bibliotheek, speelplekken, pleintjes, sportverenigingen etc. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G4 Een nog stevigere Sociale Basis Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?

De aangekondigde bezuinigingen vormen een risico voor het voortbestaan van de dorps- en buurthuizen en inloophuizen en de activiteiten die hier plaatsvinden. Wanneer ontmoetingslocaties in de wijken verdwijnen, verdwijnen ook de groepsactiviteiten die plaatsvinden op deze locaties. Omdat inwoners elkaar bij deze activiteit niet meer ontmoeten neemt onderling contact af waarmee omzien naar elkaar ook in het gedrang komt. Relevante beleidskaders: Koersdocument Sociaal Domein Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

In 2026 vindt 45% van de inwoners de voorzieningen om elkaar te ontmoeten in de gemeente voldoende.

Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig. Wat willen we bereiken? De focus ligt aan de ene kant op het door ontwikkelen van de vrijwillige inzet zodat die hulp meer aansluit op de ondersteuningsbehoefte van inwoners in een kwetsbare situatie. Aan de andere kant ligt de focus op het ondersteunen van jonge en werkende mantelzorgers, waardoor het voor hen makkelijk is zich in te zetten voor een ander. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G4 Een nog stevigere Sociale Basis Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Minder financiële middelen leidt mogelijk tot minder ondersteuning aan vrijwillige inzet (mantelzorg en vrijwilligers) waardoor zij minder ondersteuning krijgen en zij naar verwachting meer belast worden. Vermindering van vrijwillige inzet (mantelzorg en vrijwilligers) heeft naar verwachting het effect dat meer beroep wordt gedaan op geïndiceerde hulp. Relevante beleidskaders: Koersdocument Sociaal Domein Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ●

In 2026 geven de mantelzorgers de hulp en ondersteuning bij het geven van mantelzorg minimaal een 7 (t.o.v. van een 6,2 in 2024). In 2026 geven de vrijwilligers de hulp en ondersteuning bij het doen van vrijwilligerswerk minimaal een 7,5 (t.o.v. een 7,6 in 2024).

Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat Wat willen we bereiken? In Rheden zijn alle wijken veerkrachtig en leefbaar. De focus ligt op Dieren Stenfert. We werken vanuit de kracht van de inwoners en maken actief ruimte voor hun ideeën en plannen. Zowel vanuit programma Samenleving, programma Leefomgeving en programma Organisatie en Bestuur werken we integraal samen. We borgen en verdiepen onze aanpak en zetten onze geleerde lessen in, in de hele gemeente, met name in de wijken Rheden-West en Velp-Zuid. In de wijk Dieren Stenfert krijgt de integrale wijkaanpak vorm. De kracht van de inwoner staat centraal en de afdelingen Samenleving, Leefomgeving en Organisatie & Bestuur werken intensief samen. In 2026 staat bij het programma Samenleving de uitvoering van de Dorpendeal centraal met aanpak op samenredzaamheid, mentaal veerkrachtige wijk en samenhangend aanbod van voorzieningen afgestemd om de behoefte en kansen van bewoners.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G4 Een nog stevigere Sociale Basis Relevante beleidskaders: Koersdocument Sociaal Domein Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ●

Aan het eind van 2026 geeft tenminste 40% van de inwoners die betrokken zijn bij de activiteiten van de wijk aan dat de leefbaarheid is verbeterd. Dit kan gaan om gezondheid, onderlinge betrokkenheid en minder eenzaamheid of een groenere omgeving. In 2026 hebben 250 inwoners deelgenomen aan activiteiten van en voor de buurt.

We blijven inzetten op een sterke sociale basis Wat willen we bereiken? In de gemeente Rheden is in de afgelopen jaren gebouwd aan een sterke sociale basis. Door in te zetten op vrij toegankelijke voorzieningen die preventief werken voorkomen wij de instroom in de duurdere (maatwerk) oplossingen. Professionals, vrijwilligers en een combinatie daarvan bieden hulp en ondersteuning vanuit de vrij toegankelijke voorzieningen en zijn zowel individueel als collectief. Deze vormen van hulp en ondersteuning zijn het fundament waar de grootste groep inwoners met een betrekkelijke lichte en eenvoudige hulp- en ondersteuningsvraag terecht kan. Deze hulp en ondersteuning is nabij en goed toegankelijk. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G4 Een nog stevigere Sociale Basis Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De aangekondigde bezuinigingen vormen een risico voor een robuuste sociale basis. Wanneer de sociale basis onder druk staat is de verwachting dat inwoners meer beroep gaan doen op geïndiceerde ondersteuning. Relevante beleidskaders: Koersdocument Sociaal Domein Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ●

in 2026 zoekt 70% van de inwoners hulp bij familie, vrienden of kennissen. in 2026 vindt 40% van de inwoners vindt dat buurtbewoners elkaar (zeer) goed helpen of ondersteunen.

Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor inwoners in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders. Wat willen we bereiken?

De Wmo is bedoeld voor mensen die het echt niet zelf kunnen regelen, organiseren en betalen. We zorgen dat hulp beschikbaar blijft voor wie dat het hardst nodig heeft. Tegelijkertijd zijn we genoodzaakt keuzes te maken. Omdat er nauwelijks ruimte is om op prijs te sturen (P),richten we ons op het beperken van het volume (Q). ook als is daarin de ruimte vanwege o.a. landelijke jurisprudentie beperkt. De inzet van geïndiceerde hulp is kortdurend van aard, en als tijdelijk aanvulling op de mogelijkheden vanuit de sociale basis. De beleidsruimte binnen de Wmo die aanvankelijk door het Rijk werd toegekend, is door jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep fors ingeperkt. We opereren inmiddels op wat binnen de Wmo wettelijk gezien het minimale is. Daarnaast staan we aan de vooravond van een belangrijke veranderopgave: • We werken toe naar één integraal Wmo-team, met consulenten die breder inzetbaar zijn. • We versterken de samenwerking met ketenpartners om domein-overstijgend en integraal te kunnen handelen. • De evaluatie van de opdracht 'versterken Sociale Basis' geeft input voor de inrichting van hulp en ondersteuning aan de inwoners. • De landelijke Hervormingsagenda vraagt om een andere inrichting van de toegang, met aandacht voor preventie, vroegsignalering, aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (0100) en samenwerking op alle leefgebieden.

Om ondersteuning uitvoerbaar en betaalbaar te houden, voeren we in 2026 de volgende maatregelen door: 1. Met ingang van schooljaar 2025–2026: versobering van het leerlingenvervoer; 2. Met ingang van 2026: we passen niet meer dan één woning per inwoner aan; 3. Met ingang van 1 januari 2026 verstrekken wij geen nieuwe Wmo-beschikkingen meer voor het product “activerend werk”. Om de continuïteit van reeds lopende trajecten te waarborgen, blijven bestaande beschikkingen nog doorlopen tot het einde van de toegekende periode. Alternatieve mogelijkheden zetten wij in passend binnen de kaders. 4. Met ingang van januari 2026: afbouw van de subsidie voor expertdiensten van MEE (o.a. diagnostisch onderzoek, Bruggenbouwers, Arbeid & Participatie en collectieve ondersteuning). Voor de jeugdhulp werken we aan versteviging van de pedagogische basis en voorkomen van jeugdhulp. We werken aan nieuwe inrichting van het sociaal domein (sociale basis, stevig lokaal team, jeugdhulp) die in 2027 moet gaan starten. We bereiden een aanpassing van de verordening jeugdhulp voor gericht op inperking van de jeugdhulpplicht. Hierbij volgen we de landelijke ontwikkelingen en voortgang. Ondertussen werken we in 2026 aan doorontwikkeling van de huidige dienstverlening van het team toegang jeugd.

Onder meer door versterken van de procesregie; deskundigheidsbevordering in de methode Verklarende Analyse en Gefaseerd samenwerken op veiligheid. Specifiek voeren we een plan van aanpak uit om het gebruik van jeugdhulp verblijf in de komende jaren terug te dringen. Juist voor deze groep kinderen is het extra nodig de kansen te vergroten dat zijn kansrijk, gezond en veilig op kunnen groeien. Indien de onveiligheid of de ontwikkeling van kinderen bedreigd wordt, blijven we het instrument jeugdhulp verblijf gewoon inzetten. In die gevallen, in een zo thuis mogelijk situatie (pleeggezin, gezinshuis). Tegelijkertijd streven we ernaar dat de uitgaven hiervoor afnemen, want de afgelopen jaren zijn deze toegenomen. Door gestegen prijzen in zijn algemeenheid en ontwikkeling naar kleinere groepen specifiek. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Speerpunt is: G4 Een nog stevigere Sociale Basis Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?

1. Versobering leerlingenvervoer 1.1 Juridisch risico bij bezwaarprocedures in verband met de zorgplicht rond passend onderwijs. 2. Maximaal één woningaanpassing per inwoner 2.1 Risico op bezwaarprocedures en extra maatwerkverzoeken bij complexe woonsituaties. 3. Stoppen met activerend werk als maatwerkvoorziening Wmo 3.1 Kwetsbare inwoners missen structuur, sociale contacten en participatiekansen, wat kan leiden tot psychische klachten, sociale uitsluiting en verlies van arbeidspotentieel. 3.2 Hogere maatschappelijke kosten door verminderde participatie, toename van zorgvraag en uitkeringen en inzet van duurdere vormen van geïndiceerde dagbesteding en individuele begeleiding. 3.3 Juridische en uitvoeringstechnische risico’s: lopende beschikkingen kunnen niet direct worden beëindigd, en regionale uittreding vraagt aanpassing van regels en capaciteit en is ook niet direct mogelijk. 4. Afbouw subsidie expertdiensten MEE 4.1 Toename van Wmo-aanvragen doordat laagdrempelige ondersteuning verdwijnt. 4.2 Minder passend aanbod door wegvallen van diagnostisch inzicht en begeleiding, met als gevolg zwaardere en duurdere hulpvragen. 5. Structurele financiële druk zonder directe besparingseffecten De transformatie van de Wmo en jeugdhulp vraagt investeringen in menskracht, (her)inrichting van processen en samenwerking met netwerkpartners.

Tegelijkertijd biedt dit op korte termijn geen direct financieel voordeel, terwijl de begrotingsdruk groot is. Dit vergroot het risico dat bezuinigingsdoelen niet worden gehaald en zorgt voor spanning over prioritering binnen het sociaal domein. 6. Spanningsveld tussen landelijke kaders en lokale uitvoerbaarheid De ruimte binnen de Wmo wordt beperkt door landelijke jurisprudentie, terwijl de lokale realiteit vraagt om maatwerk. Dit spanningsveld vraagt bestuurlijk om voortdurende afwegingen tussen wettelijke ondergrenzen en sociaal-maatschappelijke verwachtingen, wat tot politieke discussies kan leiden over wat ‘menselijke maat’ precies inhoudt. Relevante beleidskaders: 1. Koersdocument Sociaal Domein 2. Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Rheden 2023 3. verordening jeugdhulp gemeente Rheden 20219 4. Kadernota 2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakt van geindiceerde Wmo vormen van hulp en ondersteuning stijgt niet meer dan prognose VNG voorspel model van 3896 unieke inwoners (2026). ● Het jeugdzorggebruik neemt af en is in 2029 niet meer dan 1% hoger dan het landelijk gemiddelde (Rheden 15,5%; Nederland 13,5% in 2023) (Als het jeugdzorggebruik ten op zichte van Nederland gelijk is of minder dan 1% boven het landelijk gemiddelde. ). We voeren acties uit in het kader van de Hervormingsagenda 2023-2028. We werken toe naar inperking van de jeugdhulpplicht door aanpassing van de verordening jeugdhulp. We werken aan nieuwe inrichting van het sociaal domein (stevig lokaal team, jeugdhulp, sociale basis). Doorontwikkeling van het huidige team jeugd door versterken procesregie, deskundigheidsbevordering op de Verklarende analyse en Gefaseerd werken op veiligheid. Dit doen we in lijn met de Hervormingsagenda jeugd. ● Het gebruik van jeugdhulp met verblijf neemt af. En is in 2029 gelijk of lager dan het landelijk gemiddelde. (Rheden 2,0%, Nederland 1,9% in 2023) (Als jeugdhulp verblijf afneemt tot het Nederlands gemiddelde of lager.). We voeren een plan van aanpak uit specifiek gericht op het terugdringen van jeugdhulp verblijf. Doorontwikkeling van het huidige team jeugd door versterken procesregie, deskundigheidsbevordering op de Verklarende analyse en Gefaseerd werken op veiligheid.

Dit doen in lijn met de Hervormingsagenda jeugd.

Wat mag het kosten? De sociale basis Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

4.2 Onderwijshuisvesting

2.634

3.535

3.838

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

2.905

2.581

2.151

2.181

632

673

597

470

5.6 Media

1.045

1.016

946

817

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

3.103

4.600

4.083

4.282

4.359

4.109

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

352

277

353

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd

248

195

342

303

278

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

104

3.797

6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

2.429

3.242

2.588

2.636

6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)

5.589

6.819

6.712 Begeleiding (WMO)

4.628

5.647

4.834

4.894

4.950

5.150

6.713 Dagbesteding (WMO)

638

779

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

987

1.204

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

5.419

4.898

11.157

11.890

9.644

9.222

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

8.406

7.597

2.793

Lasten

2.793

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

439

6.476

711

711 430

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

5.726

5.175

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO

352

430

6.792 PGB Jeugd

138

125

6.811 Beschermd wonen (WMO)

766

935

-443

-3.174

-4.017

1.084

980

1.133

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering

169

153

6.91 Coördinatie en beleid WMO

2.385

2.987

3.960

6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

1.441

1.663

1.740

940

51.182

55.604

58.928

56.971

53.191

52.719

351

509

412

1.056

939

292

589

1.122

268

subtotaal Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-50

5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

110

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)

526

743

6.712 Begeleiding (WMO)

749

6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (WMO)

662

935

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

669

391

701

6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd subtotaal

2.670

3.737

850

4.458

3.330

3.640

Saldo van baten en lasten -48.511 -51.867 -54.470 -53.642 -49.551 -49.079

Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 Conform amendement A5 op de Kadernota 2026-2029 is het budget voor de openbare bibliotheek naar boven bijgesteld met 129k. Op grond van de prognose voor jeugdhulp zijn de te verwachten lasten sterk gestegen ten opzichte van de programmabegroting 2025-2028. Uw raad is daarover geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief de dato 2 september 2025 met als zaaknummer 2025-013644. Door de invoering van de hervormingsagenda jeugd is de verwachting dat de gemeente handvatten krijgt om de uitgaven aan jeugdzorg te beperken. Deze bedragen vloeien voort uit de afname van de rijksbijdrage aan de gemeente voor zover deze nog niet zijn meegenomen in de prognose. Daarmee is er een incidentele afname van het budget van 800k per jaar voor 2028 en 2029. De rijksoverheid heeft besloten om de gemeenten te compenseren voor de uitgaven aan jeugdzorg over de jaren 2023 en 2024. Op grond van deze informatie is een stelpost opgenomen van te verwachten nabetalingen door de rijksoverheid á 850k incidenteel in 2026. Conform het besluit in amendement 4 is de ombuiging op sociale basis vertraagd door een verlaging van de ombuiging van 350k in 2026 en 200k in 2027. Daarmee wordt er tijd gegeven om de ombuigingen zorgvuldig uit te werken voor de daaropvolgende jaren. Toelichting lasten en baten taakveld 6.811 Dit taakveld is opgebouwd uit drie delen.

Het eerste deel betreft de lasten en baten die betrekking hebben op beschermd wonen. Deze staan op € 0 omdat er nog geen definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden met centrumgemeente Arnhem. Deze vergoeding is per definitie in de begroting saldo neutraal. Het tweede deel betreft de taakstelling voor Programma 1 op inhoud. Deze taakstelling is op dit taakveld geparkeerd. Na uitwerking van de transformatie vindt bij de 1e Berap 2026 en bij de Kadernota 2027 toebedeling van deze taakstelling aan de juiste taakvelden plaats. Tot slot, n.a.v. het programma Versterking Financiële Functie (VFF) zijn het rekeningschema van programma 1 en de bijbehorende taakvelden drastisch gewijzigd. De omvang van de betreffende baten en lasten blijven ongewijzigd, maar de juiste allocatie moet nog plaatsvinden. Tabel: Lasten TV 6.811 Jaar/ Onderdeel

Beschermd Wonen

Taakstelling pr. 1

VFF

Totaal

2026

-770

327

-443

2027

-1.370

-1.804

-3.174

2028

-1.860

-2.157

-4.017

2029

-1.860

-2.157

-4.017

Tabel: Baten TV 6.811 Jaar/ Onderdeel

Beschermd Wonen

Taakstelling pr. 1

VFF

Totaal

2026

669

2027

391

2028

701

2029

701

Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel

Type indicator

Bron

Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden Het percentage laaggeletterden

Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)

geletterdheid in zicht

Aantal cursusplaatsen in eke wijk (formeel en non formeel)

Inspanningsindicator

Monitor Taalhuis

Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen % huishoudens met geregistreerde problematische schulden

Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)

CBS Schuldenproblematiek in beeld

Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen Het aantal Gelrepashouders

Resultaatindicator

Csam

Aantal kinderen dat gebruik maakt van een of meer voorzieningen door Stichting Leergeld

Resultaatindicator

Jaarverslag Stichting Leergeld

Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen % inwoners met uitkering dat Resultaatindicator Csam actief re-integratie-, inburgerings, begeleidings- of bemiddelingstraject heeft In wijken met een lagere sociaal-economische-positie en (her)in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker % inwoners (volwassenen) met Uitkomstindicator GGD Gezondheidsmonitor een lage SEP dat tevreden is over (maatschappelijk effect) Volwassenen eigen woonomgeving % inwoners dat tijdens periode Uitkomstindicator van hitte voldoende verkoeling (maatschappelijk effect) kan vinden buiten (balkon, tuin of buurt) Aantal overlastmeldingen Resultaatindicator houtstook via de Stookwijzer, Fixi en webformulier gemeentesite.

GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen

Stookwijzer.nu, Fixi & meldingen via gemeentewebsite

Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie % inwoners met lage SEP met beoordeling goed of zeer goed voor ervaren gezondheid.

Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)

GGD Gezondheidsmonitor: kinderen, jongeren en volwassenen

Indicatoren per doel

Type indicator

% inwoners met lage SEP dat Resultaatindicator gezonde leefstijlkeuzes maakt: dagelijks voldoende bewegen, groente en fruit, rookvrij leven en beperkt middelengebruik.

Bron GGD Gezondheidsmonitor: kinderen, jongeren en volwassenen

Vergroten van kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie. Het percentage voortijdigschoolverlaters dat positief instroomt in onderwijs, werk of dagbesteding

Resultaatindicator

Duo (Dashboards vsv en jikp )

Het percentage peuters dat gebruik maakt van een vveindicatie

Inspanningsindicator

Peutermonitor

Het percentage jongeren met een lage SEP dat na een moeilijke periode meestal snel herstelt

Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)

GGD Gezondheidsmonitor Jeugd

Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties. Het percentage inwoners dat Resultaatindicator aangeeft dat de voorzieningen om elkaar te ontmoeten voldoende zijn.

Rheden Spreekt

Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig. Gemiddelde rapportcijfer dat mantelzorgers de hulp en ondersteuning geven bij het mantelzorgen.

Resultaatindicator

Rheden Spreekt

Gemiddelde rapportcijfer dat vrijwilligers de hulp en ondersteuning geven bij het doen van vrijwilligerswerk

Resultaatindicator

Rheden Spreekt

Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat Het aantal inwoners dat deelgenomen heeft aan activiteiten van en voor de buurt

Resultaatindicator

Het percentage inwoners die betrokken zijn bij activiteiten en aangeven dat hun leefbaarheid is verbeterd

Resultaatindicator

leefbarometer.nl

We blijven inzetten op een sterke sociale basis Het percentage inwoners dat ondersteuning vraagt aan familie, vrienden of kennissen. Het percentage inwoners dat vindt dat buurtbewoners elkaar goed helpen of ondersteunen.

Resultaatindicator

Rheden Spreekt

Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor inwoners in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders. Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakt van geïndiceerde vormen van hulp en ondersteuning vanuit de Wmo

Resultaatindicator

https://wmovoorspelmodel.vng.nl/ ?gemeentecode=GM0275

Indicatoren per doel

Type indicator

Bron

Het % jeugdigen dat gebruik maakt van geïndiceerde jeugdzorg vanuit de Jeugdwet

Inspanningsindicator

CBS: waarstaatjegemeente.nl: jongeren met jeugdhulp (% van jongeren tot 18 jaar)

het % jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp met verblijf vanuit de jeugdwet

Resultaatindicator

CBS: waarstaatjegemeente.nl: jongeren met jeugdhulp verblijf (% van jongeren tot 18 jaar.

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); • Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR); • Stichting Veilig Thuis en In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.

Kosten totale programma Tabel: Programmastaat 1 Samenleving 1. Samenleving Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

Lasten Baten Saldo van baten en lasten

92.612 97.511 101.457 98.820 94.871 94.405 22.763 24.369 24.686 23.232 23.611 23.611 -69.849 -73.142 -76.771 -75.588 -71.260 -70.793

Reserves Toevoeging Onttrekking Resultaat

1.565 5.919

B 2025

392 0

B 2026

0 0

B 2027

0 0

B 2028

0 0

B 2029

0 0

-65.495 -73.534 -76.771 -75.588 -71.260 -70.793

2 Leefomgeving

Wat is onze visie? Wij werken aan een duurzame en kwalitatieve woon-, werk- en leefomgeving in onze zeven dorpen en ons buitengebied. Samen met inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties bepalen we wat de voorwaarden zijn voor een gezonde, aantrekkelijke, klimaatbestendige en veilige omgeving waar iedereen zich thuis voelt. We koesteren daarbij onze identiteit die in belangrijke mate bepaald wordt door onze historische, landschappelijke en natuurlijke karakteristieken van de dorpen en het buitengebied. We hebben in de omgevingsvisie beschreven hoe we hiermee omgaan. In 2026 starten we met de uitwerking hiervan door diverse programma’s op te starten onder de Omgevinsgwet (iig Haveland, Volkshuisvesting en Warmte transitie) Vanuit het sociaal domein en het ruimtelijke domein werken we integraal samen aan opgaven die invloed hebben op de leefbaarheid in onze wijken en dorpen. Ook de komende jaren zullen grote (landelijke) opgaven, zoals de woningbouwopgave, de energietransitie, klimaatadaptatie, de opvang van vluchtelingen, de transitie in het landelijk gebied en het werken met de Omgevingswet inzet van de gemeente vragen. Voor onze gemeente komt hierbij onze sociaaleconomische situatie die verbetering behoeft. We zullen blijvend scherpe keuzes moeten maken welke opgaven we wanneer en op welke manier oppakken. De vastgestelde omgevingsvisie biedt hiervoor de richting.

Met deze begroting zetten we de komende jaren in op:

- Het structureel blijven inzetten op woningbouwversnelling zodat een passende woning voor verschillende doelgroepen beschikbaar is. Hierbij richten we ons op het verbeteren van de sociaaleconomische positie van onze gemeente. Het gaat niet alleen om aantallen woningen, maar ook richting geven aan een versteviging van de spreiding van woningtypen. We zien dit als een structurele opgave voor het komende decennia. We kijken hierbij nadrukkelijk waar we ambities op het gebied van leefomgeving en samenleving kunnen combineren. - Differentiatie van onze inzet in de diverse wijken. Wij geven hierbij voorrang aan investeringen en/of maatregelen in die delen van onze gemeente waar we het grootste verschil kunnen maken in het verbeteren van onze sociaal-economische positie. We zijn hiermee inmiddels gestart in Stenfert. Later kunnen daar in de wijkaanpak andere wijken in worden opgepakt. - Het doorwerken aan de Energietransitie. Hiervoor zetten we in op het verkrijgen van subsidies voor onze ambities (Europa, Rijk en Provincie). Opgaven waarvoor geen subsidie of eigen middelen beschikbaar zijn zetten we niet door en schalen we af. Ons tempo is hierbij dus afhankelijk van bijdragen van andere overheden en de mate waarin we die voor Rheden in kunnen zetten. - We blijven aandacht houden voor de kernkwaliteiten van onze leefomgeving, zoals erfgoed, landschap en biodiversiteit.

We zetten in op kennisdeling en samenwerking met partners om aan onze ambities te kunnen blijven werken met fors minder eigen middelen. - Het huidige onderhoudsniveau 'basis' houden we overeind. Het beheer van de openbare ruimte is inmiddels al ingericht op het basisniveau. Met uitzondering van de technische staat van wegen die zit daar nog onder. Wij creëren in deze begroting ruimte om dit naar het gewenste basisniveau te brengen. - economische ontwikkeling: De strategische economische visie van de gemeente Rheden richt zich op het bevorderen van brede welvaart, waarbij economische groei wordt geïntegreerd met o.a. duurzaamheid, gezondheid en welzijn van de inwoners. Deze benadering betekent een verschuiving van louter economische groei naar economische bloei.

In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Energie- en warmtetransitie De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op Thema: Vernieuwing omgevingsbeleid -

Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet

Thema: Volkshuisvesting -

Terugdringen woningtekort Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling.

Thema: Economische ontwikkeling -

Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2024). Aantal overnachtingen op peil houden Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen We streven naar een maximaal scheidingspercentage

Thema: Erfgoed

We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap We versterken en ontwikkelen de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap en we zetten ze in voor het behalen van integrale doelen in het fysieke, maar ook ten behoeve van het sociale domein. Thema: Inrichting en beheer openbare ruimte -

De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. Thema: Mobiliteit en infra -

Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving.

De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties? Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen.

Energie- en warmtetransitie Bij het opschonen van ons rekeningschema hebben we ervoor gekozen om onze grote, domeinoverstijgende opgaven, die we programmatisch oppakken, als programma’s op te nemen onder Bestuur en Organisatie. Zo wordt ook voor de raad helder welke programmatische opgaven we uitvoeren en hoe we deze financieren. Bij de programmabegroting 2027 en volgende zal dit zijn beslag krijgen. De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij Wat willen we bereiken? We hebben niet alleen de opgave om in 2040 CO2 neutraal te zijn in Rheden. We moeten daarbij ook gefaseerd afscheid nemen van het aardgas als warmtebron. De tussenstand die we voorzien voor 2030 is dat er dan 5000 (particuliere) woningen klaar zijn om in de (nabije) toekomst van het aardgas af te gaan. Dit noemen we aardgasvrij-ready. Een onderdeel van deze aanpak is het isoleren van de hele woningvoorraad, zowel huur als particulier eigendom. Daarmee, en met aangepast verwarmingsgedrag, hopen we 40% tot 50% van de warmtevraag te besparen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Speerpunt is: P2 Voortvarende Warmtetransitie Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?

Begin 2025 zijn de middelen voor de SPUK LAI en de dorpendeal uiteindelijk goedgekeurd, ook hebben we de planfinanciering ontvangen. Formeel gezien hebben we nog geen bevestiging van de CDOKE middelen. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ● ● ● ●

De energievisie schetst de weg naar een aardgasvrij Rheden in 2040. Het energie- en warmteprogramma bepaalt de volgorde per wijk, afhankelijk van capaciteit en middelen. 300 huurders met een inkomen tot 130% WML worden geholpen met isolatie door een buurtklusbedrijf (2026). 300 woningeigenaren met een slecht geïsoleerde woning en een WOZ-waarde van maximaal €440.000 worden geholpen met het isoleren van hun woning in 2026. We zetten in op vermindering op het energiegebruik voor woningen (Doorlopend). Met Dieren-West geven we invulling aan de dorpen/wijkendeal en bouwen we aan de nadere invulilng van het wijktuitvoeringsplan (WUP 2.0).

Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave Wat willen we bereiken? Een belangrijke stap naar een succesvolle klimaataanpak is de bereidheid van inwoners en bedrijven om hun steentje bij te dragen. Om onze samenleving verder te verduurzamen samen met onze inwoners en met aandacht voor hun leefsituatie, is meer nodig dan een communicatiestrategie en een internetplatform. Zeker als we dit combineren met de wijkgerichte aanpak om van het aardgas af te gaan. Dan is het zaak aan te sluiten bij de situatie waarin verschillende mensen verkeren, de keuzes waar ze voor staan en ondersteuning te bieden bij het maken van de duurzame keuze voor nu en voor de toekomst. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Speerpunt is: C3 Gemeente sterker in Verbinding Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Voldoende financiering vanuit de rijksoverheid. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ● ●

Het klimaatplatform "WatisjouwRheden" en de bijbehorende kanalen bereiken een grotere doelgroep dan in 2025 en is uitgebreid naar een complete branding rondom "Wat is jouw Rheden" met inzet van sociale media, video, audio en fysieke uitingen (2026). We zetten volop in op activering en bewustwording en ontwikkelen een plan om (bijna) alle doelgroepen te bereiken. We stimuleren bedrijven om te besparen, isoleren en op te wekken. Via Rhedense Ondernemers CO₂ Neutraal (2025) en het Regionaal Expertiseteam Energie werken gemeente en ondernemers samen aan CO₂-neutrale bedrijvigheid.

In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op Wat willen we bereiken? We willen dat de gemeente Rheden in 2040 CO2-neutraal is door te zorgen dat het energiegebruik in 2040 gehalveerd is ten opzichte van het huidige verbruik. En daarbij willen we dat de dan nog gebruikte energie duurzaam is opgewekt. Om dit te realiseren hebben we een spoor Warmtetransitie (van gasverbruik naar duurzame warmtevoorziening), een spoor Bewustwording en een spoor Opwek van duurzame energie. In eerste instantie vindt de opwek van duurzame energie vooral plaats door middel van zonnepanelen op daken. In het kader van de Regionale Energie Strategie (RES) kijken we naar (de nog beperkte) kansen voor grootschalig opwek van zonnenergie. In het energie- en warmteprogramma kijken we naar een oplossing waarbij we zonder tussenkomt van elektriciteit zorgen voor watergedragen energie. 38

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Speerpunt is: P2 Voortvarende Warmtetransitie Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Voor het realiseren van de benodigde duurzame opwekking is de gemeente afhankelijk van de medewerking van partijen zoals bewoners, bedrijven en initiatiefnemers. Daarnaast zoeken we naar oplossingen voor de congestie op het elektriciteitsnet, zodat opgewekte energie kan worden teruggeleverd aan het net. In de verkenning voor het Soerense Beekdal onderzoeken we de mogelijkheden van dubbel functie gebruik. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

We zetten in op de totstandkoming van een eigen warmtebedrijf en een energie dienstenorganisatie (REDO) (2026). Om daadwerkelijke stappen te zetten is er een onderliggende organisatiestructuur nodig. Zowel om bewoners te ontzorgen als grootschalige investeringen mogelijk te maken ● We vertalen de energievisie (onderdeel van de omgevingsvisie) naar een energie- en warmteprogramma (2026). In 2025 zal de strategie in de energievisie door de raad worden vastgesteld, waarmee voldaan wordt aan de wettelijke verplichting om uiterlijk in 2026 een complete warmtevisie te hebben. ● Bij de gebiedsvisie voor het Soerense Beekdal kijken we naar eventuele kansen voor een zonneveld met een meervoudige functie (2030).

Wat mag het kosten? Niet van toepassing.

Vernieuwing omgevingsbeleid Bij het opschonen van ons rekeningschema hebben we ervoor gekozen om onze grote, domeinoverstijgende opgaven, die we programmatisch oppakken, als programma’s op te nemen onder Bestuur en Organisatie. Zo wordt ook voor de raad helder welke programmatische opgaven we uitvoeren en hoe we deze financieren. Bij de programmabegroting 2027 en volgende zal dit zijn beslag krijgen. Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet Wat willen we bereiken? De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. Met deze wet worden de regels voor het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving volledig herzien. Deze stelselwijziging behoort tot de grootste wetgevingsoperaties van Nederland en heeft grote gevolgen voor de praktijk. Het motto van de nieuwe wet is ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’ en staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Rheden staat voor een grote ruimtelijke opgave en heeft veel ambitie, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw en wijkaanpak, groen-blauwe structuren en klimaat. Om effectief te kunnen werken aan de ruimtelijke ontwikkelingen en de borging van ruimtelijke kwaliteit is het nodig om het ruimtelijke beleid en regelgeving op te schonen harmoniseren.

De implementatie van de wet omvat een nieuwe manier van werken aan de hand van nieuwe instrumenten die de Omgevingswet ons biedt en waarin ook digitalisering en cultuurverandering een belangrijke rol spelen. Ombuigingen 2025 e.v.: We streven naar kostendekkende leges en we verhogen de inkomsten die we met kostenverhaal kunnen realiseren. 39

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Speerpunt is: P1 Implementatie Omgevingswet Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? •

Landelijke aanpassingen van prioriteiten kunnen zorgen voor herziening van Omgevingsplan • Het kan dus zijn dat bedragen niet gehaald worden of overschreden worden • Misschien geen programmabudget beschikbaar voor MER Relevante beleidskaders: Omgevingswet Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

De ambities van de in de omgevingsvisie werken door in omgevingsprogramma's en omgevingsplan (eind 2031)(Kosten:200.000). Met het vaststellen van de omgevingsvisie, is nieuw strategische integrale beleid voor de fysieke leefomgeving vastgesteld. Voor de tactische en operationele doorwerking van dit beleid in de nieuwe kerninstrumenten van de Omgevingswet is vanuit verschillende thema's nader onderzoek nodig. Denk bijvoorbeeld aan inventarisatie van de kernkwaliteiten waarvoor in de omgevingsvisie de ambities zijn vast gesteld om ze te behouden. ● Er is een nieuwe manier van werken ontwikkeld passend bij de bedoeling van de Omgevingswet en de nieuwe instrumenten die de Omgevingswet ons biedt (2031). We zorgen voor een samenhangende integrale manier van werken, waarbij de doorwerking van de inhoudelijke ambities van de omgevingsvisie via de andere instrumenten van de Omgevingswet (programma en omgevingsplan) tot uitvoering komt. Monitoring en evaluatie op de uitvoering leidt tot herijking van de inhoudelijke ambities in de omgevingsvisie. We passen het participatiebeleid toe.

Met opleiding en training en extra tijd werken aan: - werken volgens prioritering aan ambities omgevingsvisie - het leren werken met de instrumenten Omgevingswet en de beleidscyclus verder vormgeven en - bewustwording op de daarbij behorende houding en gedrag en communicatie, met als speerpunten: - werken met samenleving en partners buiten gemeente (volgens participatiebeleid en de vast te stellen omgevingsvisie); - interne integrale werkwijze thema-overstijgend - uitvoerbaar beleid (dus afstemming tussen uitvoering en beleid) ● We bouwen verder aan het definitieve Omgevingsplan door middel van wijzigingen die in de raad voor vaststelling worden voorgelegd. ● Verhogen inkomsten leges en verhoging inkomsten kostenverhaal (Kosten:175). Toelichting kosten: -75 (leges) en -100 (kostenverhaal)

Wat mag het kosten? Vernieuwing omgevingsbeleid Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

2.460

2.432

2.109

2.046

356

202

212

2.817

2.634

2.321

2.258

110

160

210

260

Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) subtotaal Baten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

129

subtotaal

239

160

210

260

Saldo van baten en lasten

-2.781

-2.395

-2.161

-2.048

-1.998

Volkshuisvesting Terugdringen woningtekort Wat willen we bereiken? We willen dat iedereen een passende woning kan vinden in onze gemeente. Dit geldt ook voor aandachtsgroepen, zoals mensen die wonen met zorg nodig hebben, arbeidsmigranten, woonwagenbewoners en statushouders. Extra woningen worden toegevoegd door nieuwbouw, transformatie van gebouwen naar wonen of woningsplitsen en -delen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G3 Versnelling woningbouw Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Netcongestie, gestegen bouw- en loonkosten, stikstof, tekort personele capaciteit, stapelen van ambities, zijn risico's voor vertragen woningbouw. Relevante beleidskaders: Woonvisie Samen wonen in Rheden actualisatie 2023 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Versnelling woningbouw continueren door intensivering gemeentelijke aanpak, efficiënter proces en inzet gemeentelijke capaciteit op woningbouwprojecten met meeste effect (We hebben dit resultaat bereikt als we onze bouwdoelstellingen voor 2030 realiseren. Ieder jaar moet er beter zicht zijn op de kans dat we de gewenste aantallen realiseren)(Kosten:350.000). 350.000 (budget versnelling woningbouw, ruimtelijk ontwikkeling en wonen) + extra benodigd 26.000 voor urgentiecommissie huisvestingsvergunningen (conform afspraak) + 50.000 voor volkshuisvestingsprogramma. ● Streven 1675 woningen toevoegen (minimaal 810) tot en met 2030. T/m 2040 gaat het om 3075 woningen (2040). ● Meer vernieuwende woonvormen: In 2026 werken we met Vivare aan het realiseren van een vernieuwende woonvorm: doorstroomwoning/kamergewijs verhuren voor jonge statushouders, eventueel gemixt met andere doelgroepen. Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen Wat willen we bereiken? De juiste woningen toevoegen, waardoor het aanbod meer in lijn komt met de vraag. Dit betekent meer betaalbare woningen, ook in de sociale huur (nieuwbouw), meer (geclusterde) levensloopgeschikte woningen (nieuwbouw en bestaande bouw) en circulair gebouwde woningen. Doorstroming op de woningmarkt, in eerste instantie van ouderen, waardoor lange verhuisketens op gang komen.

Meer levensloopgeschikte woningen is gekoppeld aan het doel programma samenleving: Inwoners wonen op een prettige manier thuis en doen mee in de samenleving. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: G3 Versnelling woningbouw Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?

Financiële onhaalbaarheid van de bouw van betaalbare woningen, bijvoorbeeld door het stapelen van ambities: betaalbaar, levensloopgeschikt, duurzaam etc. Marktpartijen, die te veel geld betalen voor de grond, waardoor businesscase voor betaalbare woningen moeilijk wordt. Relevante beleidskaders: Woonvisie Samen wonen in Rheden actualisatie 2023 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Voldoende betaalbare woningen (2030). Van de nieuwbouw moet 70% een betaalbare woning zijn (30% sociale huur, 40% middenhuur, goedkope of betaalbare koop) ● Meer levensloopgeschikte woningen (2000 t/m 2030). Deze worden toegevoegd in de nieuwbouw en bestaande bouw (2030). ● Toevoegen circulair gebouwde nieuwbouwwoningen. Per project vragen we aan de ontwikkelende partij om inzichtelijk te maken in welke mate circulair gebouwd gaat worden. Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. Wat willen we bereiken? (Veer-)krachtige, duurzame wijken/kernen met voldoende sociale binding, goede leefbaarheid en een juiste woningmix. We willen tweedeling in de dorpen terugdringen. De focus ligt op Stenfert, Rheden West en Velp Zuid, vanwege hun kwetsbaarheid.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Als er niet voldoende sociale huurwoningen kunnen worden toegevoegd in meer veerkrachtige wijken, kan er geen sprake zijn van vermindering van sociale huur in weinig veerkrachtige wijken. Voor het bereiken van dit doel zijn we afhankelijk van de woningcorporaties. Relevante beleidskaders: Woonvisie Samen wonen in Rheden actualisatie 2023 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Betere woningmix in minder veerkrachtige wijken (2026). Een afname van ca. 100 sociale huurwoningen in minder veerkrachtige wijken gekoppeld aan een toename van ca. 100 nieuwe sociale huurwoningen in overige wijken in de periode 2020 t/m 2026. ● Velp-Zuid: in 2026 vordert de wijkaanpak gestaagd met een focus op deelgebied 3. Stenfert: in 2026 staat de uitvoering van het Plan van Aanpak ruimtelijke ontwikkelingen centraal met aanpak riolering, woningen en vergroening. Stenfert: de kracht van de inwoner staat centraal, Samenleving, Leefomgeving en Organisatie en Bestuur werken intensief samen. ● Uiterlijk 2028 (inspanningsverplichting voor 2027) zijn er geen sociale huurwoningen meer met een E,F,G label (met uitzondering van monumenten of te slopen woningen) (2028).

Wat mag het kosten? Volkshuisvesting Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

Lasten 8.3 Wonen en bouwen

3.327

2.887

3.097

3.125

subtotaal

3.327

2.887

3.097

3.125

492

507

607

subtotaal

492

507

607

Saldo van baten en lasten

-2.835

-2.380

-2.490

-2.518

Baten 8.3 Wonen en bouwen

Economische ontwikkeling Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2024). Wat willen we bereiken? We willen dat de werkgelegenheid binnen de gemeente Rheden positief ontwikkelt. Daarmee sluiten we aan bij de bredere economische dynamiek van de regio. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Speerpunt is: G2 Versterken Financiële bestaanszekerheid Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Negatieve conjuncturele ontwikkelingen. Daarnaast is de beschikbare capaciteit vanuit de gemeente op het thema economische ontwikkeling gering. Er moeten keuzes gemaakt worden, niet alle ambities kunnen worden uitgevoerd op basis van de huidige capaciteit en middelen. Schaarste vang ronden is een risico vwb faciliteren van nieuwe bedrijvigheid. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2024) (2026). Gezien de schaarste van gronden is het voor de gemeente Rheden moeilijker om nieuwe bedrijvenlocaties te ontwikkelen. Dit betekent ook dat het realiseren van meer werkgelegenheid onder druk staat. ● In 2026 wordt verder ingezet op bewustwording van inclusiviteit onder werkgevers. ● We faciliteren diverse activiteiten en netwerken om de toeristisch-recreatieve sector, inclusief horeca, te ondersteunen in continuering van de bedrijvigheid en werkgelegenheid. Marketing en promotie van de Veluwezoom maken hier deel van uit. Aantal overnachtingen op peil houden Wat willen we bereiken? Ondanks de bezuinigingen op dit thema spannen we ons in om het aantal overnachtingen op peil te houden. Uitgangspunt is om het aantal overnachtingen op het niveau van 2022 te houden. Dit doen we door o.a. het uitvoeren van het masterplan Veluwezoom waardoor de gemeente hopelijk aantrekkelijker wordt voor toeristen die willen overnachten. Ook proberen we zo goed als mogelijk de ondernemers te ondersteunen en te faciliteren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven

Speerpunt is: R2 Economische impuls T&R Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Aantal overnachtingen 2025 (2026). Begin 2026 is het is resultaat 2025 beschikbaar en is het aantal te vergelijken met 2023 en 2022. Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen Wat willen we bereiken? Door de recentelijke ombuigingen (2025) is het incidentele budget voor circulaire economie niet meer beschikbaar. Dit heeft effect op het bereiken van de gemeentelijke doelen op het gebied van circulariteit. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Speerpunt is: R1 Stimulering Circulaire Economie Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Door bezuinigingen moeten afdelingen keuzes maken tussen lange termijn (circulair inkopen = extra kosten) of korte termijn (proberen zoveel mogelijk te realiseren). In de praktijk kiest men voor korte termijn. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Tijdens de overleggen met de ondernemersverenigingen wordt aandacht gegegeven aan circulariteit. Odra zal vanuit haar rol aandacht hebben voor circulariteit (2026).

We streven naar een maximaal scheidingspercentage Wat willen we bereiken? Zo weinig mogelijk huishoudelijk restafval (we streven naar een maximaal scheidingspercentage) en goede kwaliteit van de apart ingezamelde grondstofstromen. Vanwege marktontwikkelingen is de strategische keuze gemaakt om voor de afvalinzameling aan te sluiten bij Circulus BV. Zij nemen per 1 januari 2026 het takenpakket van Prezero integraal over. Circulus BV is een overheidsgedomineerde inzamelorganisatie waarin de gemeente mede-eigenaar wordt via inkoop van aandelen. De aansluiting bij Circulus geeft meer mogelijkheden om het scheidingspercentage te verbeteren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Speerpunt is: R1 Stimulering Circulaire Economie Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Omdat Prezero heeft aangegeven te gaan stoppen met de afvalinzameling merken wij nu al dat hun inzet bij het realiseren van onze doelen onderdruk staat. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

Nieuwe dienstverlening is van start (2026).

Wat mag het kosten? Economische ontwikkeling Omschrijving (bedragen x € 1.000)

R 2024

B 2025

B 2026

B 2027

B 2028

B 2029

328

462

607

507

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

301

333

301

294

636

804

917

810

3.1 Economische ontwikkeling

100

101

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4 Economische promotie

551

606

subtotaal

660

716

Saldo van baten en lasten

-88

-201

-93

subtotaal Baten

Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 De ombuigingsmaatregel m.b.t. opbrengsten reclamebelasting is niet haalbaar. In de programmabegroting 2025 (pag 47) staat vermeld dat de invoering van een reclamebelasting voor de bedrijventerreinen zal worden onderzocht. Uit onderzoek blijkt dat de gebiedsspecifieke reclamebelasting juridisch niet haalbaar is (zie ook oranje indicator bij monitor ombuigingen stand 31-3-2025). Dit betekent een nadeel van 100k.

Erfgoed Binnen het versterken van de financiële functie hanteren we het principe dat een thema meerdere taakvelden kan omvatten maar niet andersom. Bij dit thema zijn de doelen omtrent erfgoed, landschap en biodiversiteit dermate vervlochten weergegeven dat we dit principe hier nog niet kunnen toepassen. Voor de dekking en de verantwoording op landschap en biodiversiteit verwijzen we taakveld 5.7 Openbaar groen en recreatie onder het thema Inrichting en beheer openbare ruimte. Bij de programmabegroting 2027 en volgende zullen wij dit corrigeren. We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap Wat willen we bereiken? We blijven inzetten op onze kernwaarden en beleidsdoelen waarbij de uitvoering op een andere, creatieve, wijze zal plaatsvinden. Onze kernwaarden zijn de belangrijkste drager van onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit. Het draagt bij aan Rheden als fijne gemeente om te wonen, werken en recreeren. Het is daarmee een belangrijk vertrekpunt voor ruimtelijke ontwikkelingen en een inspiratiebron voor de toekomst. Ook zijn erfgoed en landschap een bewezen belangrijke vestigingsfactor en draagt het - mits in goede staat - bij aan een goed economisch klimaat.

ombuigingen 2025 e.v.: Bij de vaststelling van de kadernota is besloten het budget voor Biodiversiteit, Erfgoed en Landschap met ruim 3 ton terug te brengen tot 150K. Dit heeft ook in 2026 effect op de uitvoering van het biodiversiteitsplan, de ondersteuning bij het instandhouden van monumenten binnen de gemeente en op onze inspanningen om het landschap te behouden/versterken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman

Speerpunt is: P3 Versterking Natuur & Landschap Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De bezuinigingen per 2025 raken ook in 2026 de kernkwaliteiten van de gemeente. Bezuiniging op de uitvoering van het Biodiversiteitsplan heeft effect op de Rhedense flora en fauna. Als we particulieren minder of niet ondersteunen bij investeringen in monumenten vervalt ook de provinciale cofinanciering (jaarlijks 95K tov 101K eigen investering). We verliezen hiermee ook een groot deel van de investering die eigenaren doen in hun eigen monument of landgoed, wat op termijn resulteert in achteruitgang van de staat van groen en gebouwd erfgoed. Dit leidt ook tot minder overleg vooraf en meer kosten voor handhaving achteraf. Voor het Rozendaalse Veld wordt het beheer dat gefinancierd kan worden vanuit de provinciale- en rijkssubsidies uitgevoerd. Voor zaken die buiten de scope van subsidies vallen, maar die wij als gemeente wel belangrijk vinden, is door de bezuinigingen per 2025 geen ruimte meer. De verschillende belangen waardoor besluitvorming lang op zich laat wachten. De druk van verschillende gebruikers op het gebied. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

We borgen de instandhouding en verduurzaming van onze kernwaarden via Omgevingsvisie, plan en -programma’s, vergunningverlening en ruimtelijke ontwikkelingen (2028)(Kosten:150.000). Het structurele budget van 150.000 euro verdelen we over de gezamenlijke en integrale doelen voor erfgoed, biodiversiteit en landschap. ● We brengen onze kernwaarden en cultuurhistorische waarden Post '65 in beeld. We actualiseren de archeologische waardenkaart en maken cultuurhistorische analyses als onderlegger voor integrale ontwikkelingen (2028). ● We borgen de duurzame instandhouding van het Rozendaalse Veld via de Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 (2028). ● Revitalisering Beekhuizense bossen (continu proces) (2026). ● Het Soortmanagementplan wordt opgestart met deelaanvragen voor Dieren-West en Ellecom (2026). We versterken en ontwikkelen de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap en we zetten ze in voor het behalen van integrale doelen in het fysieke, maar ook ten behoeve van het sociale domein. Wat willen we bereiken? Het samen werken aan biodiversiteit, erfgoed en landschap zorgt ook voor verbinding. Ondanks een minimaal budget zorgen we er voor dat we de inzet en initiatieven van onze inwoners en vrijwilligers kunnen stimuleren en ondersteunen met onder andere kennis, advies en kleine middelen in natura.

We ondersteunen de beschermde (werk)plek(ken) voor wie dat nodig heeft via bijvoorbeeld de landgoedcoöperatie Veluwezoom. Hierbij biedt erfgoed inspiratie en dient het als katalysator, innovatielab en (hulp)-motor voor het bereiken van onze gemeentebrede sociale doelen. Daarnaast zorgen we ook voor het binnenhalen van subsidies, het aanjagen van (voorbeeld)projecten, kennisontwikkeling, expertise, bewustwording van de waarden en het belang van biodiversiteit, erfgoed en landschap en samenwerking om zoveel mogelijk gemeentebrede en regionale doelen te bereiken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Speerpunt is: P3 Versterking Natuur & Landschap Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?

Het budget om initiatieven te ondersteunen en bij te dragen aan vergroening van de openbare ruimte en aan vergroeningsacties bij particulieren is beperkt. De opgaven voor biodiversiteit, erfgoed en landschap zijn groot. Er zijn beperkte middelen en capaciteit beschikbaar. We zetten onze capaciteit zo efficiënt mogelijk in, zoeken naar cofinanciering en subsidies en werken aan kennisontwikkeling wat eenieder helpt bij toetsing en ontwikkeling. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●

We ondersteunen de organisatie van publieks- en participatieactiviteiten en dragen waar mogelijk (in natura) bij aan initiatieven, werkgroepen en vrijwilligers (Kosten:150.000). - we faciliteren programma's op basisscholen (via vrijwilligersgroepen). - we ondersteunen de initiatiefgroep in Ellecom bij het gebiedsgerichte project Maatwerk voor Monumenten Ellecom voor de verduurzaming van historische panden. - we ondersteunen Stichting Broedplaats Beekhuizen bij hun beheer. - we zetten een communicatie-kalender, website en sociale media in ● In de tuin van Middachten zorgen we, samen met het landgoed, voor een beschermde werkplek voor 12-14 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt (2028). Hiermee waarborgen we ook de instandhouding van een van de twaalf iconische Rijksmonumenten van Nederland. Daarnaast ondersteunen we de Landgoederencoöperatie in het onderhoud met inzet van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. ● We nemen proactief deel aan integrale en gemeenteoverstijgende gebiedsprocessen en initiëren daarin (uitvoerings)projecten. We spelen een verbindende een aanjagende rol (20262027).

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rheden&id=7b2e52a9-aed1-4d54-9a3e-222c2f6a2261