190925 Rheden Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Wat mag het kosten? Erfgoed Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Lasten 5.5 Cultureel erfgoed
213
124
46
46
46
46
subtotaal
213
124
46
46
46
46
-45
-45
-45
-45
subtotaal
37
0
-45
-45
-45
-45
Saldo van baten en lasten
-176
-124
-91
-91
-91
-91
Baten 5.5 Cultureel erfgoed
37
Inrichting en beheer openbare ruimte De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting Wat willen we bereiken? De doelstellingen zijn opgenomen in de nota kapitaalgoederen 2026-2029. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: D2 Vergroening Openbaar Groen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
47
De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2026 verder zullen stijgen. In de begroting van 2026 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Relevante beleidskaders: Nota Kapitaalgoederen Openbare Ruimte Watertakenplan Olburgen 2023-2027 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ●
2x per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote projecten (> € 500.000,- of politiek gevoelig) (2026). In 2025 is de nota kapitaalgoederen vastgesteld. In de beheerplannen groen, wegen en riolering wordt dit nader uitgewerkt. Vanaf 2026 werken we volgens de beheerplannen (2026).
Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen Wat willen we bereiken? We nemen klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte om de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. De watergerelateerde maatregelen zijn uit het Watertakenplan 2023-2027 gedekt. We stellen een Lokale Adaptatie Strategie (LAS) op en bieden deze ter vaststelling aan de raad aan. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: D1 Waterbescherming & klimaatadaptatie Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● ●
Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte (2024-2027). Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie (2024-2027).
Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Buitenspelen lijkt heel gewoon, maar is heel belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Er is veel bewijs voor de effecten van buitenspelen op de fysieke, motorische, sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. Buitenspelen draagt ook bij aan een sterke, betrokken wijk. Een buurt waar kinderen en jongeren vrij buiten kunnen spelen, waar zij gezelligheid brengen, is daardoor meer in trek. Naast spelen wordt er ook een bijdrage geleverd aan beweging, gezondheid en de leefbaarheid van de wijken. Onze doelen: - In 2026 spelen meer kinderen ten minste vijf dagen èn langer dan één uur buiten. - In 2026 haalt minimaal 75% van de kinderen en 33% van de jongeren de beweegnorm. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: R6 Versterken Sport & Beweging Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
48
Dat ondanks al onze inspanningen en ambitie toch minder kinderen buitenspelen wegens externe invloeden (zoals social media of gaming). Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
In Velp, Rheden en Dieren bieden we op verschillende dagen en speelplekken wekelijks Wijksportactiviteiten aan (2026). ● In 2028 zijn er minimaal 9 buurtspeelplaatsen gerealiseerd ten opzichte van 2021. Bij de inrichting van de buurtspeelplaats is ook aandacht voor voorzieningen voor ontmoeting, groen en koelte. We realiseren in 2026 het Koning Willem Alexanderplein (Velp) en we starten het participatietraject voor de herinrichting van het Burg, Brandplein (Velp) op. De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. Wat willen we bereiken? Zie integraal beleidsplan Openbare Verlichting De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2026 verder zullen stijgen. In de begroting van 2026 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Storingen waarbij we risico’s lopen ten aanzien van de veiligheid; Capaciteit bij de netbeheerder.
Relevante beleidskaders: OVL Beleidsplan Rheden 2021-2030 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
In 2026 is 87 % van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting. In 2031 is de hele gemeente voorzien van duurzame en energiebesparende verlichting.
Wat mag het kosten? Inrichting en beheer openbare ruimte Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
3.665
4.502
5.003
4.615
4.647
4.647
7.2 Riolering
3.995
4.532
5.010
6.015
6.356
6.356
7.3 Afval
4.399
4.582
4.935
4.933
4.821
4.821
7.4 Milieubeheer
3.308
3.119
2.964
3.394
3.394
3.394
Lasten
7.5 Begraafplaatsen en crematoria subtotaal
678
644
712
690
690
690
16.045
17.379
18.625
19.647
19.908
19.908
Baten 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
298
251
251
251
251
251
7.2 Riolering
5.605
6.356
6.646
7.655
7.001
7.001
7.3 Afval
4.967
6.120
6.319
6.319
6.319
6.319
49
7.4 Milieubeheer
1.585
1.833
1.911
1.911
1.911
670
806
806
806
806
806
subtotaal
13.125
15.366
15.933
16.941
16.288
16.288
Saldo van baten en lasten
-2.920
-2.013
-2.692
-2.705
-3.620
-3.620
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
1.911
Mobiliteit en infra Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving. Wat willen we bereiken? Meer samenwerking met inwoners en partners om veiliger en duurzamer reizigersgedrag te stimuleren.We hebben namelijk niet voldoende middelen om altijd aanpassingen aan wegen te doen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarnaast vragen sommige situaties om gedragsverandering; dit wordt niet alleen met de inrichting van de weg bereikt, maar juist door anders (of minder) te gaan reizen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Speerpunt is: G5 Verdere verduurzaming Mobiliteit Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vertraging door afhankelijkheid proces Omgevingsvisie, vertraging besluitvormingsproces door verschillende belangen. Vertraging maatregelen uitvoeringsplan door nog niet beschikbaar gesteld budget. Relevante beleidskaders: Bouwsteen Mobiliteit Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
We hebben voor het thema mobiliteit in beeld welke (beleids)keuzes we maken voor de komende jaren. In het uitvoeringsplan* is opgenomen wat we wanneer gaan doen om de beleidsambities en -doelen uit het programma te bereiken (Beleidsstukken: 2025 Eerste maatregelen uitvoeringsplan: 2026). Het gaat om de volgende producten: Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsplan, waar een onderzoek naar betaald parkeren onderdeel van is. *Hiervoor is (nog) geen budget beschikbaar gemaakt. Infrastructurele maatregelen in het uitvoeringsplan worden gekoppeld aan groot onderhoud van wegen. ● Nieuw parkeerbeleid opgesteld inclusief onderzoek naar passend parkeren binnen de gemeente, inclusief betaald parkeerregime (2026). Herziening huidig parkeerbeleid inclusief parkeernormen ● Verbetering verkeersveiligheid schoolomgeving de Akker en de Vlinder aan de Admiraal Helfrichlaan in Dieren (2026). Kleine aanpassing infrastructuur, verbeteren herkenbaarheid en markering schoolzone, i.c.m. haalbrengactie door de scholen
50
Wat mag het kosten? Mobiliteit en infra Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
6.766
5.990
9.977
6.827
6.891
6.891
130
70
91
91
91
91
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer
152
125
125
125
125
125
7.048
6.185
10.193
7.043
7.107
7.107
2.1 Verkeer en vervoer
547
337
848
848
848
848
2.2 Parkeren
25
25
2.5 Openbaar vervoer
138
97
97
97
97
97
subtotaal Baten
subtotaal
710
459
946
946
946
946
Saldo van baten en lasten
-6.338
-5.726
-9.247
-6.097
-6.162
-6.162
Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 Het budget herstellen inzake Herinrichting Hoofdstraat (€50k structureel). Deze is per abuis ingeleverd bij de ombuigingen.
Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij Aantal woningen aardgasvrij (ready) Aantal woningeigenaren die gebruik hebben gemaakt van de Lokale Isolatie Subsidie Energieverbruik woningen
Inspanningsindicator
DEGO
Resultaatindicator
Eigen administratie
Resultaatindicator
Klimaatmonitor
Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave Deelnemers nieuwsbrief groeit naar 5000
Resultaatindicator
Alle doelgroepen zijn in beeld en Inspanningsindicator de grotere doelgroepen zijn integraal onderdeel geworden van onze aanpak Tenminste 10 bedrijven die Inspanningsindicator stappen zet voor besparen, isoleren en opwekken van energie
Eigen adminstratie Eigen administratie
Eigen administratie en gegevens omgevingsdienst
In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op Afgerond energie en Inspanningsindicator ntv warmteprogramma met een helder richting per gebied Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet Aantal vaststellingen wijziging door raad Meer inkomsten leges/kostenverhaal in de berap Terugdringen woningtekort
Procesindicator
ibabs
Resultaatindicator
RX Mission
51
Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
Aantal toegevoegde woningen
Resultaatindicator
BAG gemeente Rheden
Aantal toegevoegde flexwoningen/vernieuwende woonvormen
Resultaatindicator
BAG gemeente Rheden en projectleiders
Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen Percentage betaalbare woningen (nieuwbouw)
Resultaatindicator
BAG gegevens en planningslijst gemeente Rheden
Aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen (nieuwbouw en bestaande bouw)
Resultaatindicator
Woningcorporaties, projectleiders
Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. Voortgang projecten integrale wijkaanpak Stenfert Energielabels woningen
Procesindicator
PM
Resultaatindicator
Woningcorporaties
Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2024). Het aantal banen in de gemeente Resultaatindicator Rheden % werkgevers dat het thema Resultaatindicator inclusiviteit bij werkgevers op de agenda heeft staan Aantal overnachtingen op peil houden
PWE 2025
% slaapplaatsen en overnachtingsaccommodaties
Toeristenbelasting
Resultaatindicator
Ondernemersverenigingen
Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen Minimaal 3 voorbeelden uit het Resultaatindicator Rhedense bedrijfsleven van circulariteit aandacht geven We streven naar een maximaal scheidingspercentage
Ondernemersverenigingen
% Afvalscheiding bij huishoudens
Uitkomst jaarlijkse benchmark huishoudelijk afval
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap Kaarten en beschrijvingen van de Resultaatindicator gemeente Rheden kernwaarden, archeologische waardenkaart en cultuurhistorische analyses Aantal m² om te vormen naar Resultaatindicator gemeente Rheden klimaatbestendiger en biodiverser bos Een Soortmanagementplan met Resultaatindicator gemeente Rheden een generieke ontheffing waarmee een overtreding van de Omgevingswet in Dieren-West en Ellecom wordt voorkomen We versterken en ontwikkelen de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap en we zetten ze in voor het behalen van integrale doelen in het fysieke, maar ook ten behoeve van het sociale domein. Het aantal publieksactiviteiten en Resultaatindicator . projecten van vrijwilligers
52
Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
Aantal werkplekken
Resultaatindicator
gemeente Rheden en landgoedeigenaren
Vertegenwoordiging van de Procesindicator gemeente Rheden belangen van onze inwoners in gebiedsprocessen. De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. Daling energieverbruik
Resultaatindicator
Jaarnota energieleverancier
Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving. Veilige schoolomgevingen
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
gemeente Rheden
Mobiliteitsprogramma en uitvoeringsplan
Resultaatindicator
gemeente Rheden
Parkeerbeleid
Resultaatindicator
gemeente Rheden
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR); • Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
Kosten totale programma Tabel: Programmastaat 2 Leefomgeving 2. Leefomgeving Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
Lasten Baten Saldo van baten en lasten
30.086 30.013 35.199 33.036 33.255 33.255 15.059 17.287 18.317 19.375 18.772 18.772 -15.027 -12.726 -16.882 -13.661 -14.483 -14.483
Reserves Toevoeging Onttrekking Resultaat
2.324 6.547
B 2025
810 521
B 2026
0 3.443
B 2027
0 0
B 2028
0 0
B 2029
0 0
-10.804 -13.015 -13.439 -13.661 -14.483 -14.483
53
3 Bestuur & organisatie
Wat is onze visie? Dienstverleningsagenda Een goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en instellingen vinden wij belangrijk. Daarvoor is een goed werkende gemeentelijke organisatie nodig. Slagvaardigheid in het realiseren van onze ambities is daarbij essentieel. Op een aantal onderdelen verbeteren wij de digitale dienstverlening.
Kansengelijkheid en inclusie Wij willen een samenleving die uitgaat van gelijkwaardigheid, diversiteit en inclusie. Wij ambiëren gelijke kansen voor iedereen. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting worden door ons met kracht bestreden. De gemeente Rheden is daarom ook een regenbooggemeente.
Inwonersparticipatie Wij geloven dat het betrekken van de omgeving de kwaliteit van beleid, projecten en plannen kan verbeteren. Onze inwoners en ondernemers zijn immers expert in hun eigen woon-, werk- en leefomgeving. We geloven dat de verbinding tussen lokale kennis en professionele kennis plannen en beleid sterker maken. Samen maken we ons Rheden. De stem van de kritische minderheid maar ook de stille meerderheid is belangrijk. Het bereiken van deze stemmen vraagt creativiteit en een verscheidenheid in aanpak van participatie. Hiervoor is het belangrijk dat medewerkers van gemeente Rheden de kernwaarden van de organisatie (Oprecht nieuwsgierig, Experimenteren, Persoonlijk leiderschap en Samenwerken) in hun gedrag laten zien.
Integrale veiligheid Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart. We gaan samen met inwoners en instellingen een leefbaarheids- en veiligheidsaanpak opstellen, waarbij we starten in de meest kwetsbare wijken. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting, worden door ons met kracht bestreden. Wij hebben aandacht voor de vroegtijdige signalering van huiselijk geweld en kindermishandeling. Wij zijn alert op mensenhandel en treden op tegen drugshandel (en de daarmee samenhangende overlast). Waar nodig ontwikkelen wij een gerichte aanpak en versterken wij de handhaving. Wij bieden een veilige opvang voor vluchtelingen en zetten ons actief in om de integratie en participatie van statushouders, zowel lokaal als regionaal, te stimuleren. Wij blijven ons inzetten voor bestrijding van ondermijning en ook voor de bestrijding van cybercriminaliteit. 54
Regionale samenwerking De gemeente Rheden beschouwt zichzelf als een netwerk-organisatie waarbij zij op verschillende maatschappelijke en organisatorische opgaven samenwerkt met lokale, regionale en nationale partners (o.a. VNG-international). Uitgangspunt daarbij is steeds het inwonersperspectief; brede welvaart voor onze (toekomstige) inwoners. Lokaal werken wij o.a. samen met dorpsraden, adviesraden en ondernemersorganisaties. Wij stimuleren daarbij de triple helix formule waarin onderwijs, ondernemers en overheid samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken. Op regionaal niveau participeren wij in verschillende samenwerkingsverbanden, vaak in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Tot onze belangrijkste samenwerkingsverbanden behoren de VGGM, de Connectie, de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein, de ODRA en de Groene Metropoolregio. Per 1-1-2026 verwachten wij dat het samenwerkingsmodel van de Connectie omgevormd is naar een vorm waarbij de gemeente Arnhem voor een aantal bedrijfsvoeringstaken als dienstverlener optreedt naar de gemeenten Rheden en Renkum. Dit model moet kosten-efficiënter opereren en moet Rheden meer invloed geven op de hoogte van haar uitgaven. In 2026 verwachten wij ook dat de fusie tussen de ODRA en NDRP tot stand komt. Uitgangspunt is dat dit budgettair neutraal verloopt.
In februari 2025 heeft de gemeenteraad zich voor een periode van 4 jaar (2025-2028) opnieuw verbonden aan deelname aan de 5 opgaven van Groene Metropoolregio. In juni 2005 heeft de gemeenteraad haar akkoord uitgesproken over de ontwerp-begroting 2026-2029 van de GMR en haar financiële bijdrage aan de GMR. Tevens is besloten de samenwerking met The Economic Board met 5 jaar te verlengen (2026-2030). De gemeente Rheden neemt een sterke bestuurlijke positie in binnen de GMR. In maart 2026 vinden de verkiezingen voor de gemeenteraden plaats. Het is aannemelijk dat dit momentum ook benut wordt voor een heroriëntatie op de verschillende bestuurlijke posities. In onze regio kampen veel buurgemeenten met knelpunten in bestuurskracht en/of organisatiekracht. Daarbij worden o.a. herindelingsvarianten verkend. De gemeente Brummen verkent een mogelijke bestuurlijke fusie met Rheden of Zutphen. Het is niet ondenkbaar dat dit in 2026 resulteert in een principe-besluit voor een fusie tussen Brummen en Rheden. Voor de uitvoering van een eventuele vervolgfase is in onderhavige begroting geen budget opgenomen. Daarnaast blijven wij werken aan een goede, gestroomlijnde en zakelijke verhouding met buurgemeenten waaraan wij diensten verlenen zoals de gemeente Rozendaal.
Het lijkt aannemelijk dat in het licht van de keuze van de gemeente Doesburg voor een fusie met “Liemerse” gemeenten onze dienstverleningsrelatie wordt afgebouwd.
In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Dienstverleningsagenda -
Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen.
Thema: Inwonersparticipatie -
De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op. Thema: Vastgoedportefeuille -
Inkrimpen van de vastgoedportefeuille Onderhoud beperken: planmatig tot onderhoudsniveau 5 of 6 en preventief huidige niveau 's bestendigen Interne beheersing vastgoedmanagement is op orde Afronden initiatiefase vernieuwing gemeentewerf
Thema: Integrale veiligheid -
Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren 55
-
We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen om eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. We zorgen voor een sluitende aanpak op het gebied van zorg en veiligheid. We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid We blijven onze informatiepositie verbeteren, zodat we beschikken over een actueel ondermijningsbeeld. We versterken de weerbaarheid van onze inwoners met het oog op ontwrichtende crises en geopolitieke dreiging. Thema: Programma Nieuwkomers -
We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving.
Thema: Compliance -
We handelen rechtmatig We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen.
De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties? Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen.
Dienstverleningsagenda Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. Wat willen we bereiken? Het College is blij met het Rekenkamerrapport als solide basis voor verbetering. Verhogen van de digitale toegankelijkheid, effectiviteit en efficiëntie van onze dienstverlening aan de inwoners, ondernemers en instellingen is ons doel. Daarnaast ondersteunen wij onze inwoners, ondernemers, medewerkers en partners in het kader van digitale fitheid en inclusie. In 2025, begin 2026 wordt het project WMEBV afgerond en wordt de beheerfunctie van het Rhedense integrale digitale portaal ingericht. Daarnaast wordt er met in achtnemeing van de maatregelen nood-zakelijk voor de kadernota een actieplan gemaakt voor de openstaande punten uit de dienstverleningsvisie 2022. Voorstel is deze visie, ons kwaliteitshandvest en ons meetinstrumentarium in 2025 met de raad en onze dienstverleningspartners te herijken. De nieuwe website komt in 2026 beschikbaar, de mogelijkheid van een chatbot wordt onder-zocht. Voorstel is in 2026 een evaluatie te doen van de effecten van: het nieuwe gemeentehuis, de nieuwe website en de digitale toegankelijkheid. Deze evaluatie wordt daarna tweejaarlijks herhaald. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: D5 Doorontw.
Dienstverlening & Digitalisering Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
56
•
Interne capaciteitsverstoringen door de impact van de kadernota om te voldoen aan de wettelijke opgave van de WMEBV en de opvolging van het Rekenkamerrapport. Het vraagt nog een majeure digitaliseringsslag. • De gemeentelijke organisatie heeft beperkt ervaring met digitale dienstverlening. De benodigde (wendbare) organisatie is nog geen feit. • De gemeente is voor haar dienstverlening ook zelf afhankelijk van anderen. Het stevige fundament dat samen met deze partners vorm krijgt, is nog niet volledig op orde. Vandaar dat zij worden betrokken bij de herijking van de visie en het kwaliteitshandvest. Relevante beleidskaders: • Herijkte dienstverleningsvisie 2020; • Uniforme productenlijst 2024; • Wet Modernisering Elektronische Bestuurlijk Verkeer (WMEBV). Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
Nieuwe content management systeem met een nieuwe website en hosting partij (2026)(Kosten:50.000). De gemeente volgt hierin de keuzes van de gemeente Arnhem om zodoende een geharmoniseerde oplossing te kiezen. Voor het inrichten van een integraal monitoring systeem voor de waardering van inwoners stellen wij voor 50.000 per jaar te reserveren voor software, verbeteracties en het tweejaarlijkse onderzoek. Voorstel budget: 50.000 per jaar. Dit ten behoeve van het beheer en de doorontwikkeling van onze E-formulieren en portalen. ● Voorstel is op basis van de door de Raad gevraagde scenario-analyse terug te gaan naar één locatie (2025)(Kosten:10.000). Om dit doel te bereiken zullen we het bezoek aan het gemeentehuis maximaal faciliteren met vervoersmogelijkheden
Wat mag het kosten? Dienstverleningsagenda Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
0.1 Bestuur
3.310
2.784
2.909
2.859
2.859
2.859
0.2 Burgerzaken
2.003
1.818
2.015
1.965
1.965
1.965
0.4 Overhead
22.732
22.032
21.960
22.341
22.468
22.468
0.5 Treasury
-103
-1.198
-1.314
-1.836
-1.953
-1.953
0.61 OZB woningen
714
730
730
730
730
730
2.282
3.251
4.738
4.853
5.853
28.448
29.551
30.796
30.921
31.921
Lasten
0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
2
0.8 Overige baten en lasten
-8
0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)
0 subtotaal
28.650
Baten 0.1 Bestuur
97
0
0
0
0
0.2 Burgerzaken
988
840
840
840
840
840
1.111
227
223
223
223
223
0.4 Overhead 0.5 Treasury
886
719
719
719
719
719
0.61 OZB woningen
7.869
10.163
12.171
12.631
13.105
13.156
0.62 OZB niet-woningen
2.690
2.690
3.182
3.182
3.182
3.182
0
4
4
4
4
4
149
185
150
150
150
150
0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
102.361 104.206 107.185 106.327 103.184 104.221 300
0
0
0
0
57
0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) subtotaal 116.152 119.334 124.473 124.075 121.406 122.494 Saldo van baten en lasten
87.502
90.886
94.922
93.279
90.485
90.573
Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 Langlopende leningen In maart 2026 zal een langlopende lening, afgesloten in 2021, aflopen. Deze zal voor het volledige bedrag ad € 15.000.000 worden geherfinancierd. Er is rekening gehouden met extra rentelasten ad € 177.000 met ingang van maart 2026 in verband met een gestegen rentepercentage ten opzichte van 2021.
Inwonersparticipatie De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op. Wat willen we bereiken? Met ons participatiebeleid willen we bereiken dat inwoners en ondernemers betrokken zijn bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Als gemeente stimuleren we inwoners in het nemen van initiatieven en ook benaderen we inwoners actief voor participatietrajecten die wij opzetten voor ontwikkeling van plannen en beleid. Participatie wordt in elk plan benoemd. Er worden bewuste keuzes gemaakt in het al dan niet inzetten van participatie. Een belangrijke pijler is structurele, gebiedsgerichte samenwerking. De focus ligt in 2026 op de Integrale Wijkaanpak Dieren Stenfert. We werken vanuit de kracht van de inwoners en maken actief ruimte voor hun ideeën en plannen. Vanuit de programma’s Samenleving, Leefomgeving en Organisatie & Bestuur werken we integraal samen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: D4 Vergroten Inwonersbetrokkenheid Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico bestaat dat er geen toezicht is op het wel of niet toepassen van participatie binnen projecten en de mate waarin dit wordt toegepast. Soms kan het risico tijd een factor zijn waardoor participatie onderbelicht raakt.
Relevante beleidskaders: Participatiebeleid Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Interne borging participatie middels het ParticipatieExpertTeam (PET) (2027)(Kosten:40.000). Inwoners en medewerkers van gemeente Rheden kunnen elkaar steeds beter vinden voor samenwerking. Medewerkers en inwoners maken optimaal gebruik van de kennis uit het participatie expert team, samengesteld vanuit 3 verschillende afdelingen binnen de gemeente (Communicatie, samenleving en leefomgeving/omgevingswet). Via een uitvoeringsagenda wordt gericht gewerkt aan de implementatie van het participatiebeleid, monitoring en evaluatie spelen hierin een belangrijke rol. ● We hebben maximaal aandacht voor overheidsparticipatie en inwonersparticipatie (2027)(Kosten:10.000). Bewonersoverlegorganisaties (boo's) hebben hierin een belangrijke rol. De boo's willen we blijven ondersteunen als de huidige subsidieregeling (inwonersinitiatieven) voor hen wordt afgebouwd.
58
●
Er is een Participatieverordening vasgesteld. Met daarin ruimte voor inwonersparticipatie en overheidsparticipatie, waaronder het Uitdaagrecht (2026). Er is een Participatieverordening vastgesteld. Met daarin ruimte voor inwonersparticipatie en overheidsparticipatie, waaronder het Uitdaagrecht.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
Integrale veiligheid Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren Wat willen we bereiken? Door in te zetten op alle thema's van integrale veiligheid zorgen we dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Rheden zich veilig voelen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Door ervaring uit het verleden (langdurige crisis) blijkt dat veiligheidsdoelstellingen soms moeten worden bijgesteld, omdat de capaciteit ergens anders op in moet worden gezet. Relevante beleidskaders: Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het veiligheidsgevoel wordt door de inwoners tenminste gewaardeerd met een 7,6 (2026). De uitkomsten van de Veiligheidsmonitor geeft het veiligheidsgevoel van onze inwoners weer. Deze nemen we mee in onze prioritering om daardoor het positieve veiligheidsgevoel te behouden en of te verbeteren. We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen om eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. Wat willen we bereiken? Samen met scholen, politie, leerplicht, jongerenwerkers starten we de aanpak Veilig in en om de school (VIOS).
Door de school, straat en thuis beter met elkaar te verbinden wordt een barrière opgeworpen op de weg naar criminaliteit. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? In de samenwerking zijn we afhankelijk van externe partijen. Beoogde resultaten:
59
Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
Het convenant Veilig in en om de School wordt voor twee middelbare scholen ondertekend (2026). Door te starten met de aanpak VIOS zorgen we er voor dat minder jongeren in de ondermijnende criminaliteit belanden. We zorgen voor een sluitende aanpak op het gebied van zorg en veiligheid. Wat willen we bereiken? We stellen een de aanpak voorkomen escaleren op en daarbij gebruiken we de persoonsgerichte aanpak. Hierdoor is het inzichtelijker hoe casuïstiek op- en afgeschaald kan worden. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Dit punt kan niet behaald worden zonder de samenwerking tussen verschillende zorg- en veiligheidspartijen. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We hebben een aanpak voorkomen escaleren (AVE) opgesteld (2026). Samen met alle betrokken professionals uit de zorg en veiligheidsketen wordt de aanpak voorkomen escaleren opgesteld. Dit zorgt er voor dat duidelijk wordt hoe casuïstiek opgeschaald en afgeschaald kan worden en welke rol en taakverdeling daarbij hoort.
We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid Wat willen we bereiken? Voor verschillende doelgroepen worden voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd op het gebied van digitale veiligheid en ondermijnende criminaliteit. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Gebrek aan capaciteit kan er voor zorgen dat prioriteiten elders worden gelegd. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
We organiseren minimaal drie voorlichtingsbijeenkomsten per jaar over ondermijnende criminaliteit en/of digitale veiligheid (2026). Voor allerlei verschillende doelgroepen worden er bijeenkomsten gehouden om mensen meer bewust te maken van ondermijning en digitale veiligheid. Denk aan Halt-lessen voor jongeren. Voorlichtingsbijeenkomsten over signaleren van ondermijning voor interne medewerkers. Maar ook bijeenkomsten in de wijk voor ouderen over digitale veiligheid. We blijven onze informatiepositie verbeteren, zodat we beschikken over een actueel ondermijningsbeeld.
60
Wat willen we bereiken? Door integrale controles brengen we specifieke branches in beeld om zodoende onze informatiepositie te versterken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Gebrek aan capaciteit kan er voor zorgen dat prioriteiten anders worden gelegd en dat controles geen doorgang vinden. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We voeren zes integrale controles per jaar uit op het gebied van ondermijning (2026). Naast de integrale controles worden er ook ondermijningsoverleggen gehouden, waarin signalen wordt gedeeld en verrijkt. We versterken de weerbaarheid van onze inwoners met het oog op ontwrichtende crises en geopolitieke dreiging. Wat willen we bereiken? Vanuit het opgezette Duurzame Netwerk Gemeente Rheden (gestart medio 2025) bouwen we aan een informeel netwerk waarbij diverse maatschappelijke partijen gezamenlijk hun rol en inzet bepalen in voorkomende situaties. De overheid kan dat niet alleen. Het streven is dat het informele netwerk de weerbaarheid op dorps-, wijk- en buurtniveau verbeterd. Ook zorgen we via voorlichtingsbijeenkomsten ervoor dat de inwoners voorbereid zijn op ontwrichtende crises, zoals natuurbranden, langdurig stroomuitval en cyberaanvallen.
De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Speerpunt is: C1 Veiliger woon- en werkomgeving Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Voor dit thema is het van belang dat we alle lagen van bevolking weten te bereiken en dat zal een uitdaging worden, want niet iedereen wil dat. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
Twee keer per jaar komt het Duurzame Netwerk Rheden bij elkaar (Als de bijeenkomsten twee keer bij elkaar zijn gekomen en elkaar vanuit vertrouwen en openheid te woord wordt staan)(Kosten:10.000). Het duurzame netwerk is een informeel netwerk van verenigingen, organisaties of andere personen die een bepaalde doelgroepen vertegenwoordigen. Dit netwerk denkt na over maatschappelijke ontwikkelingen en hierdoor verhogen we de weerbaarheid van onze inwoners op wijk-, dorp- en buurtniveau.
Wat mag het kosten? Integrale veiligheid Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
3.107
3.201
3.598
3.598
3.598
3.598
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
61
1.2 Openbare orde en veiligheid subtotaal
1.465
1.093
1.131
1.131
1.131
1.131
4.573
4.294
4.729
4.729
4.729
4.729
Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
11
6
6
6
6
6
1.2 Openbare orde en veiligheid
468
21
21
21
21
21
subtotaal
479
27
26
26
26
26
Saldo van baten en lasten
-4.093
-4.267
-4.703
-4.703
-4.703
-4.703
Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 Voor de VGGM (en als onderdeel daarvan de brandweer) is nu aansluiting gemaakt met het bedrag dat in de begroting 2026 van de VGGM staat. De raad heeft reeds ingestemd met de begroting 2026 van de VGGM op 24 juni 2025. De mutaties zitten voor het allergrootste deel in de verwerking van loon-en prijsaanpassingen (indexering) en voor een beperkt deel in het saldo van inkrimpingen c.q. uitzettingen van taken.
Programma Nieuwkomers We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. Wat willen we bereiken? We willen nieuwkomers opvangen en daarbij kansen bieden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. Daarbij creëren wij de juiste randvoorwaarden zodat mensen zelf regie op hun leven kunnen nemen en zinvol deel kunnen nemen aan de samenleving. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Gea Hofstede Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Publieke opinie. Snelheid van realisatie van plekken. Relevante beleidskaders: Raadsbesluit Uitgangspunten voor opvang van vluchtelingen Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ●
We voldoen aan de ons opgelegde taakstellingen voor de opvang van asielzoekers, opvang van ontheemde Oekraïners en de huisvesting van statushouders (2025). * We realiseren gemeentelijke opvang voor asielzoekers. * We realiseren gemeentelijke opvang voor ontheemde Oekraïners. * We maken afspraken met de woningcorporatie voor de huisvesting van statushouders
Wat mag het kosten? Nieuwkomers Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie subtotaal
9.802
16.862
14.062
0
0
0
9.802
16.862
14.062
0
0
0
62
Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
14.842
18.862
14.062
0
0
0
subtotaal
14.842
18.862
14.062
0
0
0
Saldo van baten en lasten
5.040
2.000
0
0
0
0
Compliance We handelen rechtmatig Wat willen we bereiken? We voldoen aan wet- en regelgeving in de uitvoering van onze taken: alle gemeentelijke processen en besluiten voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Dit willen we in de basis goed borgen, daarnaast maken we daarnaast gebruik van (interne) controle achteraf om eventuele afwijkingen te ontdekken en hiervan te leren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? We zetten in op risico gestuurde controles en controleren dus niet alles. Met steekproeven is er altijd een risico dat we iets missen, daarmee dekt deze beheersingsmaatregel het risico niet 100% af. We vangen dit risico zoveel mogelijk af door controle uit te voeren op de processen waar de grootste risico's liggen en daarbij gebruik te maken van representatieve steekproeven. We leven in een tijd dat er veel externe bedreigingen zijn en er diverse ontwikkelingen zijn in de te volgen wettelijke kaders. Tegelijkertijd is er beperkt capaciteit, wat het lastig maakt om grip te houden op deze ontwikkelingen, onze werkprocessen en daar een volledige controle bij uit te voeren. Dit vraagt een afweging voor de inzet van onze capaciteit, gericht op het beperken van de risico’s. We gaan hiermee om door een bewuste afweging te maken voor de inzet van onze schaarse middelen.
Relevante beleidskaders: • • • •
Verordening controle financiële beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) gemeente Rheden Normenkader rechtmatigheid 2025 Informatiebeveiliging beleid 2025-2027 Boardletter 2024
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Visueel inzicht in werkprocessen (2026-2027). We verkennen we een nieuwe werkwijze om werkprocessen visueel en feitelijk in kaart te brengen op basis van digitale sporen (proces mining). Hiervoor doen we in 2026 twee onderzoeken. Door deze methode leren we waar risico's en knelpunten zich in de praktijk écht voordoen. Dit helpt ons om interne audits in de toekomst gerichter, effectiever en efficiënter uit te voeren. Denk aan het tijdiger signaleren van afwijkingen, het onderbouwen van risicogerichte steekproeven en het versterken van de lerende organisatie. We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Wat willen we bereiken?
63
Onderdeel van sturen op doelen is om (periodiek) te bepalen of we nog op koers liggen. Enerzijds gaat dit om het bereiken van resultaten die eenduidig meetbaar zijn en anderzijds om resultaten die abstracter zijn zoals de beleving van inwoners (zgn. maatschappelijk effect). Uiteindelijk helpt dit ons ook om te zorgen dat we afdoende “In Control” zijn en middelen efficiënt en effectief worden ingezet om de beleidsdoelen te realiseren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vooraf is het complex om zeker te weten of een maatschappelijk effect daadwerkelijk met een resultaat wordt bereikt. Onze maatregel is dat we met de opzet die we voor de begroting hanteren, transparant maken welk effect we met het resultaat wilden bereiken zodat evaluatie naderhand mogelijk is. Om goed te kunnen sturen op doelen is het belangrijk dat doelen specifiek en meetbaar zijn gemaakt door middel van indicatoren. Ook voor de controle op doelmatig en doeltreffendheid is het belangrijk om het doel helder en specifiek te benoemen. Mocht een doel ambigue zijn, dan is de consequentie dat de controle meer subjectief wordt. Relevante beleidskaders: •
Verordening onderzoek doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het college gevoerde bestuur van de gemeente Rheden (213a) • Onderzoeksrapporten rekenkamer Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Integraal risicomanagement (2026). De inspanningen tot nu toe zijn gekoppeld aan de P&C cyclus en de daarbij horende P&C documenten enerzijds, en de aanpak voor de rechtmatigheidsverantwoording anderzijds. De komende jaren willen we verder gaan onderzoeken hoe we het in kaart brengen en bespreken van risico's meer onderdeel kunnen laten zijn van de dagelijkse werkzaamheden. ● Rapportages (visualisaties) (2025-2027). In 2021 is achtereenvolgens onze visie op en plan van aanpak op datagedreven werken vastgesteld. In 2026 gaan we verder met het ontwikkelen van rapportages om beter te sturen op onze doelen. Het gaat hier om rapportages ter ondersteuning van uitvoering, management en bestuur. ● Collegeonderzoeken (2025-2026). Belangrijke uitgangspunten voor de collegeonderzoeken – die worden uitgevoerd in het kader van de gemeentewet 213a - zijn het versterken van het leervermogen van de organisatie en het leggen van een betekenisvolle koppeling tussen strategisch beleid en uitvoering. We hebben in 2025 een werkwijze ontwikkelt en een onderzoek uitgevoerd, in 2026 passen we deze weer toe. Daarnaast benutten we de ervaringen om de aanpak verder te verfijnen.
Ook zal in de 2026 de Verordening onderzoek doelmatigheid en doeltreffendheid worden bijgesteld.
Wat mag het kosten? Bovenstaande doelen en resultaten worden vanuit de lopende begroting opgepakt. Er worden in deze begroting voor het thema compliance geen extra middelen aangevraagd.
64
Vastgoedportefeuille Inkrimpen van de vastgoedportefeuille Wat willen we bereiken? Inkrimping volgens onze taakstelling waardoor onderhoudslasten structureel omlaag gaan en incidentele baten worden gegenereerd a 1 mln per jaar. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Afgestoten vastgoedobjecten zijn we definitief kwijt en kunnen niet meer worden ingezet voor de sociale basis of de energietransitie. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Verkopen realiseren van enkele gemeentelijke opstallen/percelen (2026-2028). De verkoop van enkele vastgoedobjecten is in voorbereiding. In 2026 moet door de verkoop een opbrengst van 1 mln worden gerealiseerd. Onderhoud beperken: planmatig tot onderhoudsniveau 5 of 6 en preventief huidige niveau 's bestendigen Wat willen we bereiken? Voor het vastgoed van de gemeente gaat het onderhoud vanuit de gemeente naar het niveau van 5 (slecht) of 6 (zeer slecht) zolang de veiligheid of de wettelijke verplichting dat toelaat. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Onderhoud minimaliseren geeft verhoogd risico op stijging van correctief onderhoud en vervanging. Te overwegen is om het langjarig planmatig onderhoud eerder uit te voeren.
Daarmee beperk je kosten van correctief onderhoud. De extra onderhoudslast hiervoor wordt geschat op ca. 90K per jaar. Interne beheersing vastgoedmanagement is op orde Wat willen we bereiken? Zowel administratief als technische grip krijgen op onze vastgoedportefeuille zodat we tijdig onderhoud kunnen uitvoeren, kostprijs dekkend doorbelasten en ons maatschappelijk vastgoed optimaal benutten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: Overig Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
65
De beperkte personele capaciteit is een risico. De opgaven die we te doen hebben (inkrimping vastgoed en minimaliseren onderhoud) vragen meer aandacht. Aandacht die ook nodig is voor het op orde brengen van de basis. Het risico is dat we hier incidenteel versterking op moeten inzetten. Dit risico schatten we nu in op 175K. Afronden initiatiefase vernieuwing gemeentewerf Wat willen we bereiken? Besluitvorming en initiatiefase starten realisatie nieuwe gemeentewerf. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Dorus Klomberg Speerpunt is: D3 Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Uitblijven besluitvorming waardoor proces te lang duurt. De huidige gemeentewerven vragen meer en groot onderhoud en correctief onderhoud neemt toe. Ook zijn de Arbotechnische omstandigheden op de grens van het toelaatbare.
Wat mag het kosten? Vastgoedportefeuille Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden subtotaal
1.133
1.106
789
750
716
716
1.133
1.106
789
750
716
716
Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
492
442
1.644
1.644
1.644
644
subtotaal
492
442
1.644
1.644
1.644
644
Saldo van baten en lasten
-642
-664
856
894
928
-72
Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Kadernota 2026 De baten op beheer overige gebouwen en gronden stonden eerst in programma 2 leefomgeving onder het taakveld/thema inrichting en beheer openbare ruimte. Deze zijn nu overgeheveld naar dit taakveld/thema.
Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. Perceptie digitale dienstverlening
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
Waardering van de bereikbaarheid Uitkomstindicator van de gemeente door inwoners (maatschappelijk effect)
Rekenkamerrapport: methodiek Instrumentarium van de Rekenkamer (tweejaarlijks onderzoek)
De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op.
66
Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
Interne participatieadviseur
Inspanningsindicator
manager
Subsidie opgenomen in nadere regels voor inwonersinitiatieven.
Resultaatindicator
Manager
Publicatie Participatieverordening
Inspanningsindicator
manager
Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren Veiligheidsgevoel
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
Veiligheidsmonitor
We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen om eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. Convenant Veilig in en om de Resultaatindicator Convenant School We zorgen voor een sluitende aanpak op het gebied van zorg en veiligheid. Aanpak voorkomen escaleren
Resultaatindicator
Aanpak
We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid Voorlichtingsbijeenkomsten
Inspanningsindicator
Voorlichtingsbijeenkomst
We blijven onze informatiepositie verbeteren, zodat we beschikken over een actueel ondermijningsbeeld. Integrale controles
Inspanningsindicator
Integrale controle
We versterken de weerbaarheid van onze inwoners met het oog op ontwrichtende crises en geopolitieke dreiging. Bijeenkomst Duurzame Netwerk Inspanningsindicator bijeenkomst Rheden We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. Wettelijke taak opvang asielzoekers (Spreidingswet)
Inspanningsindicator
Wettelijke taken
Taakstelling opvang ontheemden Inspanningsindicator Oekraïne (Tijdelijke Wet Oekraïne). Taakstelling huisvesting Inspanningsindicator Statushouders (Huisvestingswet).
Wettelijke taken Wettelijke taken
We handelen rechtmatig Interne Audits
Resultaatindicator
-
Minimaal 2 snelkookpansessies rechtmatigheid Rechtmatigheidsverantwoording
Resultaatindicator
-
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
Jaarstukken
We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Minimaal 1 collegeonderzoek
Resultaatindicator
Rapport collegeonderzoeken
Alle doelen zijn voorzien van een maatschappelijk effect indicator
Resultaatindicator
Programmabegroting 20252028
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); 67
• • • • •
Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR); Gelders Archief; Gemeenschappelijke regeling intergemeentelijke uitvoeringsorganisatie De Connectie; Alliander N.V.; N.V. Bank Nederlandse Gemeenten.
In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's.
Kosten totale programma Tabel: Programmastaat 3 Bestuur & organisatie 3. Bestuur & organisatie Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2024
Lasten Baten Saldo van baten en lasten
44.158 50.710 49.130 36.275 36.366 37.366 131.965 138.665 140.205 125.746 123.077 123.164 87.807 87.955 91.075 89.470 86.710 85.798
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
B 2029
Reserves Toevoeging Onttrekking
7.503 3.096
871 0
14 0
0 0
1.000 0
1.000 0
Resultaat
83.400
87.084
91.061
89.470
85.710
84.798
68
Paragrafen
69
A. Lokale Heffingen In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties voor onze inwoners. De algemene beleidskeuze is dat lokale belastingen en heffingen in 2026 voor de inwoner niet meer stijgen dan de jaarlijkse inflatie. De uitzondering hierop is de OZB. De gehanteerde inflatieontwikkeling is 2,7% voor 2026 zoals is opgenomen in de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds (pbbp: prijs bruto binnenlands product). De paragraaf lokale heffingen bestaat uit de volgende onderdelen: • wettelijke bepalingen • geraamde opbrengsten uit lokale heffingen • ontwikkeling lokale lastendruk • voorstel tariefaanpassingen (kostendekking heffingen) • kwijtscheldingsbeleid
Wettelijke bepalingen Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele diensten aan haar burgers. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten de kosten niet te boven gaan. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend. Hierbij worden de direct en indirect toe te rekenen kosten en baten aan de prestatie (activiteit) toegerekend en vervolgens op grond van de geraamde aantallen ‘omgeslagen’ in een tarief, waarbij vervolgens een maximaal kostendekkend tarief ontstaat. Het gaat hierbij om rechten als afvalstoffenheffing en reinigingsrechten, rioolheffing, bouwleges en begraafrechten. De opbrengst van de onroerende zaakbelasting wordt jaarlijks met in principe maximaal het verwachte inflatiepercentage verhoogd, tenzij de raad op voorstel van het college anders besluit. Ten aanzien van de secretarieleges wordt gestreefd naar 100% kostendekking. Echter, er wordt vanuit het Rijk voor bepaalde producten (paspoorten, rijbewijzen) een maximering van tarieven opgelegd waardoor de dekking aan verandering onderhevig is. Samenvattend:
Tabel: Uitgangspunten Uitgangspunten tarievenbeleid lokale heffingen Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing / reinigingsrechten Rioolheffing (en rioolaansluitrecht) Bouwleges Hondenbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Secretarieleges Begraafrechten
100 % kostendekkend tarief
Jaarlijkse stijging op basis van inflatiepercentage
Andere uitgangspunten X
X X X X X X X X
70
Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale heffingen voor 2026 en de vergelijking met de primitieve begroting 2025.
Tabel: Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Opbrengsten lokale belastingen, heffingen en retributies (x € 1.000) Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing Reinigingsrechten Rioolheffing Bouwleges Toeristenbelasting Forensenbelasting Hondenbelasting Secretarieleges Begraafrechten Marktgelden Overige heffingen Totaal
Netto 2025 13.425 4.665 49 5.754 500 517 89 70 519 501 9 77 26.175
Mutatie 1.917 1.394 0 242 100 0 0 65 0 0 0 0 3.718
Netto 2026 Kwijtschelding 15.342 6 6.059 175 49 5.996 180 600 517 89 135 15 519 501 3 9 77 29.893 379
Bruto 2026 15.348 6.234 49 6.176 600 517 89 150 519 504 9 77 30.272
Ontwikkeling lokale lastendruk De provincie Gelderland onderzoekt jaarlijks de ontwikkelingen van de lokale lasten per individuele gemeente en vergelijkt de lokale lastendruk van de gemeenten onderling. In onderstaand overzicht ziet u een vergelijking van de totale belastingdruk per inwoner en per belastingsoort voor diverse gemeenten in de regio over de jaren 2024 en 2025.
Tabel: Ontwikkeling lokale lastendruk
Gemeente Provinciaal gemiddelde
OZB 2024 2025
Afvalstoffenheffing 2024 2025
Rioolheffing 2024 2025
Totale belastingdruk 2024 2025
304
325
108
117
106
110
519
551
Renkum
335
434
132
132
171
127
639
694
Arnhem
374
383
138
151
106
104
618
638
Gemeente
Brummen
326
335
84
89
164
169
573
593
Rheden
255
309
116
110
110
132
482
552
Zevenaar
328
333
91
104
113
115
532
552
Lingewaard
284
320
109
125
98
103
491
548
Duiven
258
302
123
140
96
98
477
541
Doesburg
217
250
138
159
119
127
474
536
Zutphen
298
307
131
135
78
82
508
525
Doetinchem
245
251
149
155
111
115
505
521
Bronckhorst
239
271
110
113
135
124
484
507
Westervoort
251
259
107
121
119
125
477
505
71
Rozendaal
279
281
119
127
92
88
489
496
Overbetuwe
204
227
128
148
51
101
383
476
Bron: Provincie Gelderland, https://geldersefinancien.nl d.d. 18-8-2025. Ten opzichte van 2024 is er sprake van een stijging van de belastingdruk per inwoner door hogere lasten bij riool en OZB. De belastingdruk 2025 van de OZB ligt onder het Provinciale gemiddelde. De verwachting is dat door de stijging van de waarde van woningen, de tarieven voor OZB ook in 2026 onder het Gelderse gemiddelde blijven, er vanuit gaande dat andere gemeenten vergelijkbare stijgingen meenemen in hun tarieven. De tarieven 2025 voor afval zijn lager dan de tarieven voor 2024. Voor 2026 blijft het uitgangspunt voor afval en riool 100% kostendekking.
Voorstel tariefaanpassingen Onderstaand wordt op grond van wettelijke bepalingen en beleidsuitgangspunten inzicht gegeven in de verwachte tariefbepaling voor 2026. Pas bij de vaststelling van de belastingverordeningen worden de tarieven definitief vastgesteld. Dit vindt plaats in de raadsvergadering van december 2025.
OZB De begrootte OZB opbrengt is in de kadernota 2026 met 11,5% verhoogd. De inschatting is dat hiermee de lastendruk voor inwoners in 2026 niet boven het Gelderse gemiddelde uitkomt. Gezien de ontwikkelingen in het meerjarig financieel perspectief waaronder de meicirculaire is dit nog steeds een reële en proportionele verhoging van de gemeentelijke inkomsten. Het tarief voor eigenaren stijgt in 2026 met een ander percentage dan 11,5%. Om de begrote inkomsten te realiseren stelt de raad het OZB tarief vast in de jaarlijkse wijziging van de belastingverordening aan het einde van het jaar. Voor 2025 is er een te laag tarief vastgesteld om de begroting te realiseren. Het OZB-tarief wordt beïnvloed door: • • •
De begrootte OZB opbrengsten vastgesteld in deze programmabegroting, met een stijging van 11,5%. De waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen, met een stijging van 12,5% van woningen zoals vastgesteld per augustus 2025. Het aantal woningen en niet woningen inclusief de leegstand per 1-1-2025.
Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten De totale te dekken kosten van de afvalstoffenheffing zijn als volgt opgebouwd: Tabel: Totale te dekken kosten afvalstoffenheffing Post 7.3 Afval 0.4 Overhead 0.5 Rente
Kosten in 2025
Kosten in 2026
4.477.689
4.775.714
86.318
50.000
7.365
4.910
0.64 Belastingen overig
110.000
110.000
0.8 Overige baten en lasten
-70.336
-70.336
2.1 Verkeer en vervoer
60.000
114.894
6.3 Inkomensregelingen
175.200
175.200
Btw compensatie
800.685
895.072
72
Totale kosten
5.646.921
6.055.454
Opbrengst heffingen
4.867.136
6.059.368
Inzet bestemmingsreserve Totale dekking
767.377
-
5.634.513
6.059.368
100%
100%
Dekkingspercentage
Voor het belastingjaar 2026 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2025. M.b.t. afvalstoffenheffing en reinigingsrechten is er voor het jaar 2026 een stijging van 25% begroot. Daarnaast treed de gemeente wat betreft de reinigingsrechten op als ondernemer, zodat over dit tarief nog 21% BTW berekend wordt. Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: Tabel: Ontwikkeling afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing
2023
2024
2025
2026
Verandering
Basisbedrag
38,57
38,57
38,57
38,57
0%
140 liter container
173,17
152,00
167,20
209,00
25%
180 liter container
220,91
194,96
214,46
268,08
25%
240 liter container
291,90
258,85
284,74
355,93
25%
Verzamelcontainer hoogbouw
173,17
152,00
167,20
209,00
25%
Tabel: Tarief reinigingsrecht Reinigingsrecht
2025
2026
Verandering
Tarief
262,00
327,50
25%
Rioolheffing De wet milieubeheer schrijft gemeenten voor een plan op te stellen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Bij de tariefberekening heeft het geldende Gemeentelijk rioleringsplan als basis gediend. De totale te dekken kosten van rioolheffing zijn als volgt opgebouwd: Tabel: Totale te dekken kosten rioolheffing Post
Kosten in 2025
Kosten in 2026
7.2 Riolering
2.867.327
0.4 Overhead
935.000
940.000
1.293.658
1.481.484
0.64 Belastingen overig
158.000
158.000
2.1 Verkeer vervoer(Bijdrage aan prod)
227.905
227.905
6.3 Inkomensregelingen
180.000
180.000
Btw compensatie
507.525
559.189
Totale kosten
6.169.415
6.689.314
Opbrengst heffingen
5.249.819
5.995.742
0.5 Rente
3.142.736
Inzet voorziening
919.596
693.572
Totale dekking
6.169.415
6.689.314
100%
100%
Dekkingspercentage
73
Voor het belastingjaar 2026 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2025. De tarieven voor riolering stijgen met 15%. In december 2022 is aan de raad ter vaststelling een nieuw rioolbeheerplan voorgelegd. Uitvoering van dat plan betreft o.a. het plegen van diverse rioolinvesteringen in de komende jaren. Dit leidt tot hogere (kapitaal)lasten die vanuit het geldende principe van 100% kostendekkendheid d.m.v. een verhoging van de tarieven verwerkt worden in de rioolrechten. Naar aanleiding van de besluitvorming zijn de betreffende kapitaallasten (jaarschijven 2026 t/m 2029) en hogere opbrengsten rioolrechten verwerkt in voorliggende meerjarenbegroting. Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: Tabel: Ontwikkeling rioolheffing Rioolheffing
2023
2024
2025
2026
Verandering
Eigenaar
70,89
74,43
78,15
89,87
15%
< 300 m3
126,50
132,83
139,47
160,39
15%
300 - 999 m3
357,94
375,84
394,63
453,82
15%
1000 - 9999 m3
2.956,55
3.104,38
3.259,60
3.748,54
15%
> 9999 m3
23.237,02
24.398,87
25.618,81
29.461,63
15%
Lijkbezorgingsrechten Sinds 2011 is er sprake van een kostendekkend tarief. Ten opzichte van het belastingjaar 2025 blijkt er geen noodzaak tot een aanpassing van de tarieven voor het belastingjaar 2026.
Toeristenbelasting & Watertoeristenbelasting Voor deze belastingsoort geldt de beleidslijn dat de tarieven jaarlijks worden aangepast aan de inflatiecorrectie. Het tarief van de watertoeristenbelasting is per overnachting het dubbele van het basistarief toeristenbelasting mobiele kampeeronderkomens. Pas bij de vaststelling van de belastingverordeningen worden de tarieven definitief vastgesteld. De ontwikkeling van de toeristenbelasting staat in onderstaand overzicht vermeld.
Tabel: Tarieven toeristenbelasting Toeristenbelasting 2025 Overnachtingen 2,85 (vakantieonderkomens) Seizoenstandplaatsen 364,80 Jaarstandplaatsen 434,91 Overnachtingen (mobiele 2,40 kampeeronderkomens) Seizoenstandplaatsen 307,20 Jaarstandplaatsen 366,24