[BW22.0423] - Bijlage 1 Haalbaarheidsonzk. Grondstoffencentrum
Tekst van het document
Haalbaarheidsonderzoek Grondstoffencentrum de Kempen
| MODULO ADVIES |
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|1|
ADVIES Opdrachtgever Gemeente Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden Dhr. P. Verhoeven Dhr. J. Schilders Beleidsmedewerker Afval & Grondstoffen Kempengemeenten VTH de Kempen
Opgesteld door Organisatie
| Modulo Milieustraten B.V. Oostergracht 13-15 Postbus 3244 3760 DE Soest Opgesteld door | M. van Wickeren MSc. Gecontroleerd | Ing. D. van Niekerk Telefoon | 035 588 54 54 Website | www.modulo-milieustraten.nl Datum | 21 september 2021 Status | Versie I
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|2|
INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ............................................................................................................................... 3 SAMENVATTING.................................................................................................................................. 5 1.1 1.2
INLEIDING................................................................................................................................ 6 Onderzoeksstappen en leeswijzer ...................................................................................... 6 Huidige situatie ................................................................................................................... 7
1.2.1 1.2.2
2.1 2.2 2.3
HET CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM .................................................................................... 9 Beleidskader Circulair Ambachtscentrum .......................................................................... 9 Wat is een Circulair Ambachtscentrum (CA)?................................................................... 10 Waarom investeren in (gescheiden) grofvuil inzameling? ............................................... 11
2.3.1 2.3.2 2.3.3
3.1 3.2
Gemeente Eersel ................................................................................................................................ 7 Gemeente Bladel ................................................................................................................................ 8
Impact van het grof ‘afval’ ............................................................................................................... 11 Trends en ontwikkelingen ................................................................................................................ 12 Behalen gemeentelijke doelstellingen............................................................................................. 12
FUNCTIONEEL PVE EN RUIMTESTAAT ................................................................................... 14 Inleiding functioneel PvE .................................................................................................. 14 Milieustraat....................................................................................................................... 14
3.2.1 3.2.2
3.3
Capaciteit .......................................................................................................................................... 14 Functionele eisen .............................................................................................................................. 14
Grondstoffencentrum ....................................................................................................... 15
3.3.1 3.3.2 3.3.3
3.4
Drive-thru .......................................................................................................................................... 15 Demontagewerkplaats ..................................................................................................................... 16 Educatieruimte/Circulair Lab ........................................................................................................... 16
Algemene eisen................................................................................................................. 16
3.4.1 3.4.2
3.5
Algemene voorzieningen .................................................................................................................. 16 Duurzaam en circulair....................................................................................................................... 17
Ruimtestaat Grondstoffencentrum .................................................................................. 17
ONTWERP GRONDSTOFFENCENTRUM ................................................................................. 19 4.1 2D- en 3D-uitwerking ........................................................................................................ 19 4.2 Duurzaam en Circulair bouwen ........................................................................................ 21 4.3 Beschrijving inrichting plangebied .................................................................................... 22 4.3.1 4.3.2 4.3.3
4.4
De grondstoffenrotonde en het circulaire plein (route A) ............................................................. 23 Het organische en puinachtige plein (route B) ............................................................................... 24 De bordesroute (route C) ................................................................................................................. 24
Indeling functies................................................................................................................ 25 RAMING ................................................................................................................................ 26
BUSINESSCASE ...................................................................................................................... 27 6.1 Opbouw ............................................................................................................................ 27 6.2 Opbrengsten betere grondstofscheiding.......................................................................... 27 6.2.1 6.2.2
Uitgangspunten vermeden verwerking ........................................................................................... 27 Vermeden verwerking drive-thru .................................................................................................... 27
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|3|
6.2.3 6.2.4
6.3 6.4 6.5 6.6
Vermeden verwerking demontagehal ............................................................................................. 28 Conclusie financiële impact verwerkingskosten drive-thru en demontagehal ............................. 29
Loonkosten ....................................................................................................................... 29 Kapitaallasten ................................................................................................................... 30 Overige lasten en baten .................................................................................................... 30 Exploitatieoverzicht .......................................................................................................... 30
6.6.1
7.1 7.2
Besparingen ...................................................................................................................................... 31
CONCLUSIE ............................................................................................................................ 33 Conclusie businesscase ..................................................................................................... 33 Belangrijke ontwikkelingen............................................................................................... 34
BIJLAGEN .......................................................................................................................................... 35 BIJLAGE I:
FUNCTIONEEL PVE MILIEUSTRAAT ............................................................................... 35
....................................................................................................................................................... 35 1.1 Samenvatting .................................................................................................................... 35 1.2 Capaciteit en inzamelbeleid .............................................................................................. 35 1.2.1 1.2.2 1.2.3
1.3
Capaciteit en openingstijden ........................................................................................................... 35 Acceptatie en toegang ...................................................................................................................... 36 Beheer en materieel ......................................................................................................................... 37
Inzamelmiddelen en routing ............................................................................................. 37
1.3.1 1.3.2
1.4
Inzamelmiddelen .............................................................................................................................. 37 Routing .............................................................................................................................................. 39
Eisen Bouwwerken............................................................................................................ 41
1.4.1 1.4.2
1.5
Verhoogd bordes .............................................................................................................................. 41 Beheerdersruimte en overkapping .................................................................................................. 42
Infrastructuur .................................................................................................................... 43
1.5.1 1.5.2 1.5.3
1.6
Logistieke ontwerp ........................................................................................................................... 43 Routing .............................................................................................................................................. 44 Terreininrichting ............................................................................................................................... 44
Eisen bestemmings- en beeldkwaliteitsplan .................................................................... 45
BIJLAGE II:
UITWERKINGSTABELLEN BIJ BUSINESSCASE ............................................................. 46
BIJLAGE III:
HOUTSKOOLSCHETSEN ............................................................................................. 50
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|4|
SAMENVATTING De milieustraten in de gemeenten Eersel en Bladel zijn deels verouderd. De milieustraten zijn ook niet toekomstbestendig omdat er niet genoeg ruimte is om het afval in steeds meer fracties (grondstoffen) te kunnen scheiden en omdat het aantal bezoekers door een bevolkingsgroei in de Kempengemeenten zal toenemen. Met de huidige milieustraten kunnen de doelen uit de Kadernota Grondstoffen De Kempen daarnaast niet worden behaald. Een hedendaagse milieustraat is namelijk veel meer dan (alleen) een plek om afval- en grondstoffen in te nemen. Hergebruik van goederen en grondstoffen én voorlichting daarover, staan centraal. In het haalbaarheidsonderzoek voor de realisatie van het Grondstoffencentrum zijn samen met de opdrachtgever verschillende te hanteren uitgangpunten besproken. Deze uitgangspunten zijn vervolgens gebruikt voor de doorrekening van de exploitatiebegroting. Voor de beoordeling van de haalbaarheid van de realisatie van het Grondstoffencentrum De Kempen is er voor gekozen om alleen te kijken naar de kosten per aansluiting en die te vergelijken met de kosten per aansluiting van de huidige milieustraten Bladel en Eersel. Naast de investering in deze ‘inzamelfaciliteiten’ wordt geadviseerd om te investeren in een ‘educatiefaciliteit’. Dit zogenaamde ‘Circulair Lab’ is bedoeld om de jeugd op te leiden tot de changemakers van de toekomst.
Door het Circulair Lab bij de milieustraat te realiseren gaat het belang van hergebruik en misschien wel consuminderen bij de jeugd leven. Je moet de vernietiging zien, ruiken en horen. Aan het Circulair Lab dient een grondstoffenregisseur te worden gekoppeld die de programmering verzorgt en op zoek gaat naar de meest hoogwaardige verwerkingsopties voor het aanbod dat op het Grondstoffencentrum binnenkomt. De conclusie van het haalbaarheidsonderzoek is dat de investering in het Grondstoffencentrum voor de inwoners van Reusel € 6,- per aansluiting voordeliger wordt en voor inwoners van Bladel en Reusel-De Mierden € 6,50 per aansluiting duurder. Gezien de verwachte besparingen ten aanzien van verwerkingskosten, CO2-uitstoot en de plekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die er worden gecreëerd, zouden deze extra kosten maatschappelijk gezien ‘het waard’ zijn. Daarnaast is het belangrijk om te realiseren dat het huurcontract van de huidige locatie van de milieustraat binnenkort afloopt. Investeren in het Grondstoffencentrum betekent dat de gemeenten Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden straks beschikken over een moderne milieustraat met als dubbelfunctie ‘grondstoffendepot’ waaruit lokale en regionale ondernemers en particulieren hun secundaire grondstoffen kunnen halen.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|5|
INLEIDING De milieustraten in de gemeenten Eersel en Bladel zijn deels verouderd. De milieustraten zijn ook niet toekomstbestendig omdat er niet genoeg ruimte is om het afval in steeds meer fracties (grondstoffen) te kunnen scheiden en omdat het aantal bezoekers door een bevolkingsgroei in de Kempengemeenten zal toenemen. Met de huidige milieustraten kunnen de doelen uit het Kadernota Grondstoffen De Kempen daarnaast niet worden behaald. Een hedendaagse milieustraat is namelijk veel meer dan (alleen) een plek om afval- en grondstoffen in te nemen. Hergebruik van goederen en grondstoffen én voorlichting daarover, staan centraal. We spreken daarom ook niet meer van een milieustraat maar van een Grondstoffencentrum! Hierover in hoofdstuk 2 meer. De Kempengemeenten hebben Modulo-Milieustraten (hierna: Modulo) de opdracht gegeven om de haalbaarheid van dit Grondstoffencentrum te onderzoeken. De opdracht was om het Grondstoffencentrum uit te werken naar een voorlopig ontwerp om vervolgens de investeringsen exploitatiebegroting op te stellen. Uit de exploitatiebegroting moet blijken wat de investering in het Grondstoffencentrum betekent voor de begroting afval en daarmee de afvalstoffenheffing. Voor de realisatie van het Grondstoffencentrum via raadsbesluit van de drie gemeentes is besloten het perceel HGL04, sectie G, nr.
1971 op het Kempisch Bedrijven Park (KBP) als ontwikkelgebied gekozen. Van dit perceel is 5.000 m2 gereserveerd door het KBP. Het ontwikkelgebied voor het Grondstoffencentrum bedraagt daarmee 9.362 m2.
1.1 Onderzoeksstappen en leeswijzer Om de haalbaarheid van Grondstoffencentrum te onderzoek zijn de volgende vijf stappen doorlopen: 1. Bepalen van ruimtelijke haalbaarheid ambities middels 2D-houtskoolschetsen; 2. Uitwerking ambities naar Functioneel Programma van Eisen; 3. Opstellen Voorlopig Ontwerp (2D/3D-schetsen); 4. Raming van stichtingskosten van benodigde gebouwen en voorzieningen; 5. Uitwerken businesscase Bepalen van ruimtelijke haalbaarheid ambities middels 2D-houtskoolschetsen Als eerste stap is samen met de opdrachtgever gekeken naar de ruimtelijke haalbaarheid van de ambities op het ontwikkelgebied. De wensen en de eisen zijn middels 2D-houtskoolschetsen op het ontwikkelgebied geprojecteerd en met de opdrachtgever besproken. De informatie die hieruit is opgehaald is vervolgens verwerkt in een functioneel Programma van Eisen (hierna fPvE). Dit functioneel PvE voor het Grondstoffencentrum dient als basis voor de verdere uitwerking van het haalbaarheidsonderzoek, zie daarvoor hoofdstuk 3.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|6|
Opstellen Voorlopig Ontwerp Het functioneel PvE leidt uiteindelijk tot een ruimtestaat met daarin de uitgewerkte ruimtebehoefte per functie binnen het grondstoffencentrum. Het functioneel PvE en de ruimtestaat zijn gebruikt voor het opstellen van het Voorlopig Ontwerp (VO). De keuzes die hierbij zijn gemaakt en de 2D- en 3D-schetsen die deze keuzes hebben opgeleverd zijn beschreven in hoofdstuk 4. Raming stichtingskosten Aan de basis van het ramen van de stichtingskosten staat de uitgewerkte ruimtestaat. Op basis van kengetallen en ervaringscijfers zijn de stichtingskosten per functie van het Grondstoffencentrum geraamd. Deze stichtingskosten zijn vervolgens vertaald naar de jaarlijkse kapitaallasten. Hoofdstuk 5 behandelt de gehanteerde uitgangspunten en de daaruit voortvloeiende stichtingskosten. Uitwerking businesscase In hoofdstuk 6 wordt de exploitatie van het Grondstoffencentrum uitgewerkt, de ‘harde’ uitwerking van de businesscase. De kosten en baten zijn in samenwerking met de opdrachtgever doorgerekend. Hierbij zijn kengetallen gebruikt die vervolgens zijn afgestemd op de context van de Kempengemeenten. Conclusie In het laatste hoofdstuk (7) worden de resultaten van het onderzoek samengevat. Vervolgens worden de risico’s en aandachtspunten beschreven.
Ook worden een aantal ontwikkelingen benoemd die bepalend kunnen zijn voor de businesscase van het Grondstoffencentrum. Waarom investeren in het Grondstoffencentrum? In het eerste hoofdstuk wordt echter eerst in gegaan op de vraag waarom het investeren in een Grondstoffencentrum überhaupt in overweging moet worden genomen. In dit hoofdstuk gaan we in op het beleidskader dat voor veel gemeenten de aanleiding is geweest om met een nieuwe blik naar hun milieustraten te gaan kijken. Vervolgens worden maatschappelijke en macroeconomische ontwikkelingen beschreven die wijzen op het belang van deze nieuwe kijk op het gescheiden inzamelen van het grof huishoudelijk afval.
1.2 Huidige situatie 1.2.1 Gemeente Eersel Het terrein aan de Meerheide 1 is in eigendom van de gemeente en de verkoopwaarde is nihil omdat de grond een oude stortplaats is. De milieustraat voldoet niet en is niet toekomstbestendig. Bij het voorzetten van deze milieustraat geïnvesteerd moeten worden (Totaal zijn de benodigde investeringen circa: €570.000,-). De conditie en werking van de locatie is momenteel op meerdere vlakken onvoldoende. Er zijn de laatste jaren buiten de noodzakelijke reparaties aan de vloer geen investeringen gedaan. De milieustraat heeft nog een boekwaarde van € 211.879,68.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|7|
1.2.2 Gemeente Bladel Het terrein aan de Nijverheidsstraat 7 te Bladel wordt gehuurd. Het huurcontract eindigt op 31 december 2022. De milieustraat is verouderd en voldoet niet meer aan de hedendaagse eisen. Hierdoor is de noodzaak om een nieuwe milieustraat te realiseren hoog. De conditie en werking van de locatie is momenteel op meerdere vlakken onvoldoende. Dit blijkt met name uit: • Lange wachtrijen; • Slechte doorstroming op de milieustraat; • Moeilijk om goed toezicht op het scheiden van afvalstromen te houden; • Weinig mogelijkheden tot het scheiden van meer fracties; • Onveilige situaties door het werken met trappen langs de containers • Onveilige verkeersituaties bij het groenvak door de beperkte ruimte en ligging in de hoek; • Een laag serviceniveau. Er zijn de laatste jaren geen investering gedaan. De milieustraat heeft geen boekwaarde omdat deze gehuurd wordt.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|8|
HET CIRCULAIR AMBACHTSCENTRUM 2.1 Beleidskader Circulair Ambachtscentrum Nederland circulair in 2050. Dat is de stip aan de horizon die door de Rijksoverheid is gezet als onderdeel van de klimaatopgave. Om daar naartoe te werken zijn er 5 zogenoemde transitieagenda’s opgezet: Biomassa & Voedsel, Kunststoffen, Maakindustrie, Bouw en Consumptiegoederen. Om uitvoering te geven aan deze agenda’s is er begin 2019 een uitvoeringsprogramma per agenda opgesteld. Voor de uitvoeringsprogramma’s zijn een aantal icoonprojecten gekozen. Het uitvoeren van deze icoonprojecten moet voor een versnelling en opschaling van de transitie naar een Circulaire economie zorgen. Binnen het uitvoeringsprogramma Consumptiegoederen is één van de icoonprojecten: Circulaire Ambachtscentra (hierna afgekort: CA). Dit icoonproject biedt richting aan het bepalen wat ‘het brengpunt van de toekomst’ is. Dit kan per regio en per gemeente anders zijn door verschillen in ambities, gebiedskenmerken en visie. Binnen het leernetwerk CA van VANG/Rijkswaterstaat wordt het CA gezien als een combinatie van bijvoorbeeld een milieustraat, kringloopwinkel, Repair Café en een ambachtswerkplaats. Naast een betere bronscheiding en hergebruik van goederen en grondstoffen wordt het CA ook gezien als ideale werkplek voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
In het CA wordt grote potentie gezien voor het bieden van werkgelegenheidskansen voor deze groep mensen, net als stagemogelijkheden voor praktijkgerichte opleidingen en ruimte voor upcycling en ambachten.
Afbeelding 1: Onderdelen van het Circulair Ambachtscentrum zoals opgenomen in de inspiratiegids CA, te vinden op www.circulairambachtscentrum.nl
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|9|
2.2 Wat is een Circulair Ambachtscentrum (CA)? De Kempengemeenten hebben ervoor gekozen om het landelijke benoemde Circulaire Ambachtcentrum in hun gebied ene grondstoffencentrum te nomen. Deze twee zijn in deze gelijk. Echter zijn de Kempengemeenten van mening dat een Grondstoffencentrum een betere benaming betreft. Er is niet één invulling van het CA. Wat het CA voor een gemeente inhoudt hangt af van het ambitieniveau, gebiedskenmerken, visie en de aanwezigheid van de juiste randvoorwaarden. Een milieustraat is de omschrijving van de huidige situatie, het huidige brengpunt. Het is een plek waar inwoners de grof-huishoudelijke afvalstromen kunnen brengen en waar gemeenten, via het Landelijk Afvalbeheer Plan 3 dan wel het activiteitenbesluit, verplicht zijn om het aangeboden afval in tussen de 18 tot 24 (afhangend van het eigen acceptatiebeleid) gedefinieerde stromen te scheiden. Een niveau hoger op de ladder van Lansink zit een grondstoffencentrum/ Circulair Ambacht centrum. Met een Grondstoffencentrum voert de gemeente meer activiteiten in eigen beheer uit om zo tot een hogere verwaarding van de grondstoffen te komen. Op een Grondstoffencentrum ligt veel meer de nadruk op hergebruik van materialen. Er wordt ter plekke of in de buurt een sorterings- en demontageslag gemaakt. Dit creëert naast hogere opbrengsten voor de afzet, ook meer lokale werkgelegenheid.
Tevens wordt er op het Grondstoffencentrum een innamepunt voor kringloopgoederen geboden. Door middel van het Grondstoffencentrum is de gemeente de regisseur van de afval- en grondstoffen en draagt er zorg voor dat spullen en bouwmaterialen een tweede leven krijgen en grondstoffen de juiste kwaliteit hebben om Afbeelding 2:Ladder van Lansink – De afvalhiërarchie gerecycled te kunnen worden. Het brengpunt zet in op een samenwerking tussen diverse partijen op het gebied van grondstoffen, circulaire economie, kringloop en sociale werkvoorzieningsschap. Hiernaast wordt er interactie met de bezoekers gecreëerd. Deze interactie kan op verschillende manieren vorm krijgen, bijvoorbeeld door het realiseren van een educatieruimte waar een programmering gedraaid kan worden om de bezoekers voor te lichten of te inspireren. Door deze interactie met de bezoekers kan een Grondstoffencentrum door de gemeente ook gebruikt worden als visitekaartje. Het Grondstoffencentrum is een plek waar inwoners van een gemeente graag naar toe gaan, waar zij geïnspireerd worden om er op een duurzame wijze om te gaan met grondstoffen, gebruikte goederen en met elkaar. Zij weten dat er op een verantwoorde wijze wordt omgegaan met de door hen afgedankte goederen. Wij zien vaak dat een CA-plan uit de volgende fysieke onderdelen bestaat: • Milieustraat • Drive-thru/sorteerstraat • Demontagehal
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|10|
• • •
(Kringloop)Winkelruimte (Upcycle) Werkplaatsen Educatieruimte/Circulair lab
Ook zien we gemeenten/projecten waar niet naar één fysieke plek wordt gewerkt maar waar het Grondstofencentrum als een netwerk van verschillende ondernemers en partners wordt gezien, die vanuit hun eigen plek bijdragen aan de doelstelling van minder grof afval en meer hoogwaardige verwerking.
2.3 Waarom investeren in (gescheiden) grofvuil inzameling? In het afvallandschap zien wij het grof afvalbeleid vaak nog als ondergeschoven kindje. Dit zal te maken hebben met de relatieve hoeveelheid ten opzichte van het fijn huishoudelijk afval. In de VANG-rapportages wordt er ook niet apart aandacht aan besteed. Daarom vinden wij het belangrijk om eerst inzichtelijk te maken waarom het belangrijk is om te investeren in het gescheiden inzamelen van grof afval.
2.3.1 Impact van het grof ‘afval’ De afvalstromen die op een milieustraat worden ingezameld spelen een belangrijke rol bij de uitputting van onze aarde en de uitstoot van CO2. Onderzoek uitgevoerd voor de stichting Think Big Act Now door CE-Delft (2018) laat namelijk zien dat wanneer alle verborgen impact wordt meegenomen, de consumptie van spullen de meeste impact heeft. Spullen zoals elektronica, meubels, gereedschap etc. Op de tweede plaats komt autorijden als vervoermiddel en op de derde plaats komt wonen. Als je veel wilt bijdragen aan het voorkomen van klimaatverandering en de uitputting van de aarde dan kan je het beste hier beginnen om hier je ‘impact’ te verminderen. We zijn echter nog lang niet zo ver dat we massaal minder ‘spullen’ gaan consumeren Afbeelding 4: Impact top 10 van de gemiddelde Nederland (preventie) en dus minder spullen, tuin, incl. verborgen impact bouw- en sloopafval naar de milieustraat gaan brengen of aanbieden. Daarom is het belangrijk dat de spullen waar mensen vanaf willen worden hergebruikt of zo hoogwaardig als mogelijk worden gerecycled. Een hogere R-strategie of trede wordt alleen behaald als daarin wordt geïnvesteerd.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|11|
2.3.2 Trends en ontwikkelingen De ecologische impact van de fracties die op de milieustraat worden ingeleverd zijn dus groot. De ecologische impact wordt echter nog niet standaard meegenomen in de prijs en daarmee in investeringsbeslissingen. Daarom wijzen we ook nog op een aantal macro-economische trends en ontwikkelingen die op de noodzaak aangeven om te investeren in het (goed) scheiden van grof afval om te kunnen transformeren naar een circulaire economie. • Grondstoftekorten: om aan onze consumptiebehoeftes te kunnen voldoen is er een stijgende behoefte aan grondstoffen. Verschillende rapporten wijzen op het tekort aan kritieke materialen voor de energietransitie en de elektrificatie van vervoer1. Dit betekent dat circulaire doelstellingen niet kunnen worden behaald als we niet beter met de beschikbare grondstoffen omgaan. Dus ook de secundaire grondstoffen. Verder leiden grondstoftekorten (wereldwijd) ook tot prijsstijgingen en conflicten. • Transportproblemen: als de grondstoffen wel beschikbaar zijn maar ze niet tijdig en op de juiste wijze vervoerd kunnen worden levert dit ook problemen op. In 2021 zijn de prijzen van vervoer per container meer dan verdubbeld. De afhankelijkheid van grondstoffen uit en productie in het buitenland maakt bedrijven in Europa/Nederland steeds kwetsbaarder.
Steeds meer Afbeelding 5: Explosie van transportkosten in 2021 door bedrijven overwegen daarom hun tekort aan vrachtruimte productie dichter bij huis te halen2. • CO2-heffing: in het klimaatakkoord is afgesproken om vanaf 2021 een nationale CO2heffing in te voeren. Deze CO2-heffing komt bovenop de EU-emissierechten die bedrijven moeten kopen om CO2 uit te mogen stoten. Afvalverbrandingsinstallaties vallen ook onder de nationale CO2-heffing. Dit zien we mede terug in de hogere prijzen die moeten worden betaald voor de verwerking van (grof) restafval. In de plannen van de EU wordt het kopen van emissierechten steeds duurder. Per ton CO2 lopen de kosten mogelijk op tot €120,-. Het goed scheiden van het afval zorgt in de komende jaren dus voor een steeds grotere financiële besparing. Bij een milieustraat komen potentieel veel materialen/grondstoffen vrij. De milieustraat kan in de toekomst een distributiecentrum worden voor materialen waarmee lokaal of regionale nieuwe producten worden vervaardigd.
2.3.3 Behalen gemeentelijke doelstellingen Van macro-economische trends gaan we vervolgens naar lokale doelstellingen. VANG-doelstelling
1
https://www.copper8.com/wp-content/uploads/2018/12/Metaalvraag-van-de-NederlandseEnergietransitie.pdf 2 https://www.volkskrant.nl/kijkverder/track-en-trace/v/een-wc-papiertje-of-kopje-koffie-is-doorprijsexplosie-grondstoffen-plots-veel-duurder/
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|12|
Gemeenten hebben doelen ten aanzien van afvalinzameling. Dit zijn de “van afval naar grondstof” (VANG)-doelstellingen. Veel gemeenten hebben zich in het verleden gecommitteerd aan het doel om in 2020 maximaal 100kg restafval per inwoner per jaar te hebben. De meesten hebben dit doel in 2021 nog niet gehaald. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om toch de VANGdoelstelling te behalen. Het CA draagt bij aan het behalen van de VANG-doelstelling doordat het vóóraf scheiden van herbruikbare goederen en grondstoffen uit het grof restafval optimaal wordt gefaciliteerd. Op basis van de ervaringen bij bestaande CA’s in Nederland kan als uitgangspunt worden genomen dat het effect van een CA, een gemiddelde afname van 15kg restafval per inwoner per jaar betekent. Sustainable Development Goals De Sustainable Development Goals zijn een kader van verschillende doelstellingen die veel gemeentes zichzelf stellen. Door een CA te realiseren wordt er een positieve bijdrage geleverd aan het behalen de SDG’s.
Meest voor de hand liggende zijn: • 8: Eerlijke economische groei • 9: Industrie, innovatie en infrastructuur • 11: Duurzame steden en Afbeelding 6: De 17 Sustainable Development Goals gemeenschappen • 12: Verantwoorde consumptie en productie • 13: Klimaatactie • 17: Partnerschap om doelstellingen te bereiken Participatiewet De participatiewet heeft de gemeente er voor verantwoordelijk gemaakt dat meer mensen passend werk vinden. Met het realiseren van een CA creëert de gemeente een plek met veel ‘participatiebanen’ en kan daarmee een invulling geven aan haar wettelijke taak.
Afbeelding 7: Mogelijke participatiebanen in het CA
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|13|
FUNCTIONEEL PVE EN RUIMTESTAAT 3.1 Inleiding functioneel PvE Het functioneel PvE (fPvE) definieert de opgave en zijn context en dient daarmee als ontwerpopgave voor de architect. Op basis van het fPvE vervaardigt de architect het ontwerp/de inpassing, met als doel een bouwwerk te realiseren dat de visie faciliteert en stimuleert. Het fPvE geeft het ruimtelijke en functionele toetsingskader voor de te realiseren bouwwerk weer.
3.2 Milieustraat 3.2.1 Capaciteit Op dit moment komen er in totaal 32.000 bezoekers per jaar op de huidige milieustraten in Bladel en Eersel. Het is de verwachting dat de gemeente Kempen in de komende jaren qua inwonersaantal zal gaan groeien. Qua capaciteit voor de nieuwe milieustraat dient daarom 45.000 bezoekers per jaar te worden aangehouden.
3.2.2 Functionele eisen Van de nieuwe milieustraat wordt verwacht dat bezoekers een hoog serviceniveau ervaren en de beheerders goed en efficiënt kunnen werken. Hierbij dienen de volgende onderwerpen uitgewerkt te worden in het ontwerp. Goede doorstroom Bezoekers ervaren een goed serviceniveau naarmate het bezoek van de milieustraat hen zo min mogelijk tijd kost. Een duidelijke routing en goede inrichting van de milieustraat zijn hierbij essentieel. Dit zorgt namelijk voor een goede doorstroom op het terrein van de milieustraat en voorkomt onnodige opstoppingen. Veiligheid Een goed ontworpen milieustraat met een duidelijke routing en goed overzicht draagt bij aan de veiligheid van de bezoekers en de beheerders. Een veilige milieustraat is een milieustraat waar mensen graag komen. Het logistieke ontwerp dient de bezoekers en de beheerder van de milieustraat een veilig gebruik en een goede bereikbaarheid te faciliteren. De routing dient hiertoe ten minste te voorzien in: • Een opstelstrook voor bezoekersverkeer • Eén in- en uitrit bezoekersverkeer, met aansluiting op de openbare weg • Eén in- en uitrit vrachtverkeer, met aansluiting op de openbare weg • Bezoekers- en vrachtverkeer dienen voor de veiligheid zo veel mogelijk gescheiden te zijn
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|14|
Opstelstrook en uitrit Voor het bezoekersverkeer moet een opstelstrook op eigen terrein worden voorzien. Deze moet een maximale capaciteit hebben omdat het geen optie is dat er een wachtrij op de openbare weg ontstaat i.v.m. omliggende bedrijvigheid die reeds aanwezig is. Bij de uitrit staat een slagboom die automatisch zal openen. Manoeuvreerruimte Op het terrein moet voldoende manoeuvreerruimte aanwezig zijn om de containers te kunnen halen en brengen met een containerauto. Tevens moet er voldoende manoeuvreerruimte aanwezig zijn voor de mobiele kraan voor het aandrukken van grondstoffen en voor het laden en lossen van materialen. De benodigde ruimte wordt middels rijcurves vastgesteld. Het bordes is goed toegankelijk voor een bus met aanhanger. Vrachtverkeer Containers worden buiten de openingstijden geleegd en verplaatst om kruisend bezoekers en vrachtverkeer te voorkomen.
Belangrijkste uitgangspunten • Bezoekers: 32.000 per jaar met groeimogelijkheid naar 45.000 in de komende 25 jaar • Acceptatiebeleid: gratis en betaald, betalen op basis van m3 • Weegbruggen: geen • Fracties: LAP3 + Meubels, PVC, Cd’s, Kurken en fijnere sortering AEEA/WEB • Routes: bij voorkeur gescheiden- en betaalde route • Routing: ingang 1x passeren, daarna alle routes af te leggen, niet ‘terug naar start’ • Materieel: shovel en elektrische kraan • Beheer: 1 beheerder en 5 medewerkers tijdens openingsuren • Wisselen containers: na openingstijden • Afvoer volle containers: na openingstijden • Dak over bordes: bij voorkeur volledig overdekt. Voor een uitgebreide uitwerking van de functionele eisen voor alleen een nieuwe milieustraat voor Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden verwijzen we naar bijlage I.
3.3 Grondstoffencentrum 3.3.1 Drive-thru Voor het afvangen van stromen die anders in de GHA-container belanden wordt er een drive-thru ingericht. De drive-thru wordt gericht op de 5 R’en: Reuse, Repair, Refurbish, Remanufacture, Repurpose. Wanneer mensen samengestelde materialen bij zich hebben (banken, kasten, AEEA, matrassen etc.) of herbruikbaar huisraad en/of bouwmateriaal worden ze door de drive-thru geleid.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|15|
In de drive-thru helpen medewerkers om de aangeboden goederen te sorteren in de herbruikbare en niet-herbruikbare huisraad, elektronica en bouw- en sloopmaterialen. De ingezamelde stromen leggen de volgende route(s) af: • Herbruikbaar huisraad wordt gesorteerd in producten die direct verkocht kunnen worden en producten die eerst gerepareerd moeten worden. Na sortering gaan deze spullen naar de opslag van de kringlooporganisatie. Deze bevindt zich onder het bordes. • Samengestelde, niet-herbruikbare meubels gaan naar de Demontagewerkplaats om hier te worden gedemonteerd. • Herbruikbare bouwmaterialen worden gesorteerd en gaan naar de bouwmaterialenopslag. • En een kleine restfractie gaat alsnog naar de milieustraat.
3.3.2 Demontagewerkplaats Niet herbruikbare samengestelde goederen worden in de demontagehal gedemonteerd door SWpersoneel. Denk hierbij aan bankstellen of tafels, kasten en stoelen van eikenhout. Het doel van de demontagehal is om de samengestelde goederen in zo veel mogelijk monostromen te scheiden. Uitgangspunt bij het bepalen tot welk niveau gescheiden moet worden zijn de afzetmogelijkheden van de monostroom en de kosten die gemoeid zijn met de demontage tot dat niveau. Onderdeel van de demontagehal is ook een opslagruimte voor gedemonteerde goederen of goederen die bestemd zijn voor de kringloopwinkel. Deze bevindt zich onder het bordes. Fietsreparatie Apart onderdeel van de demontagewerkplaats is een fietsenwerkplaats. Ervaring leert dat er relatief veel fietsen op een milieustraat terecht komen. Deze fietsen kunnen worden gedemonteerd en worden samengesteld tot een weer goed functionerende fiets.
3.3.3 Educatieruimte/Circulair Lab Het Circulair Lab dient als praktisch centrum voor opleidingen uit de regio die in haar lesprogramma's invulling willen geven aan duurzaam hergebruik van reststromen oftewel circulair werken. Het Circulair Lab is dus ten eerste bedoeld om de jeugd op te leiden tot de changemakers van de toekomst. Door het Circulair Lab bij de milieustraat te realiseren gaat het belang van hergebruik en misschien wel consuminderen bij de jeugd leven. Je moet de vernietiging zien, ruiken en horen. Daarnaast moet het ook een plek zijn waar de samenleving bewust en enthousiast wordt gemaakt over de mogelijkheden van een Circulair Economisch leefpatroon. Een patroon waar waarde- en energiebehoud van materialen en objecten centraal staan.
3.4 Algemene eisen 3.4.1 Algemene voorzieningen Voor het personeel en de bezoekers dienen er voldoende parkeerplaatsen voor auto’s en fietsen, sanitaire voorzieningen en bewegingsruimte worden gefaciliteerd. De ruimte die hiervoor nodig is, is bepaald aan de hand van gebruikelijke bouwnormen volgens de NEN2580.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|16|
3.4.2 Duurzaam en circulair Het Grondstoffencentrum dient als plek het goede voorbeeld te geven en te inspireren. Een bezoek aan het Grondstoffencentrum moet mensen overtuigen van de nut en noodzaak van het goed omgaan met spullen en het scheiden van afval in herbruikbare grondstoffen. Voor de gebouwen worden daarom de volgende bouwtechnische eisen gesteld: • De gebouwen die worden gerealiseerd binnen het Grondstoffencentrum-project zullen voldoen aan de verwachtingen van de rijksoverheid in het kader van Circulair Bouwen 2023: • Het Grondstoffencentrum wordt gebouwd met de hoogst haalbare hoeveelheid secundaire bouwmaterialen • De Gebouwen zijn zoveel als mogelijk circulair en modulair ontworpen zodat ze gemakkelijk kunnen worden aangepast naar veranderende behoeften en daarmee zijn ze toekomstbestendig • Het Grondstoffencentrum is minimaal klimaatneutraal waarbij de energie zelf wordt opgewekt door middel van o.a. zonnepanelen en het watergebruik zoveel als mogelijk een gesloten systeem is • Er worden op het Grondstoffencentrum voorzieningen getroffen om bij te dragen aan de biodiversiteit zoals bijvoorbeeld een groendak. • Het terrein wordt verder voor een deel (5%) ingericht als groenvoorziening ter compensatie van de activiteiten. Voor het realiseren van deze ambities dient in de raming voldoende budget te worden opgenomen.
3.5 Ruimtestaat Grondstoffencentrum Wanneer de uitgangspunten zoals in het functioneel PvE worden beschreven worden gehanteerd dan leidt dit tot een benodigd bruto vloeroppervlak van 10.158 m2. Sommige activiteiten worden echter onder het bordes of op een verdieping gerealiseerd. Het benodigde grondoppervlak voor het realiseren van het Grondstoffencentrum is daardoor 9.280 m2. Daarmee past het functioneel programma op het plangebied. In bijlage I is te lezen hoe deze ruimtestaat tot stand is gekomen.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|17|
Totaal m2 BVO (VLOEROPPERVLAK)
Totaal m2 incl. verdieping (GRONDOPPERVLAK)
verdieping
Totaal m2
opmerkingen
RUIMTESTAAT GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN omschrijving MILIEUSTRAAT Bordes Verharding onder bordes KCA Bunkers gratis Bunkers betaald Beheersruimte op bordes Poorthuis acceptant Manouvreerruimte en fractiecontainers Stalling materieel Shovel en kraan
950 950 81 0 280 18 10 5000 195 65
0 -1 -1 0 0 -1 0 0 0 0
950 0 0 0 280 0 10 5000 195 65
Parkeren eigen personeel Fietsen/scooterstalling Dak bordes/poorthuis
88 18 900
0 0 1
88 18 0
TOTAAL MILIEUSTRAAT
8.555
DRIVE-THRU / VOORSORTERING Drive-trhu
69
TOTAAL DRIVE-THRU DEMONTAGEHAL Demontagehal Demontagehal opslag onder bordes TOTAAL DEMONTAGEHAL CIRCULAIR LAB/EDUCATIERUIMTE Ateliers / workshopruimtes
81 0 280 18 10 5000 195 65 88 18
6.606
6.705
69
69
69
69
0 69
280 650
0 -1
280 0
930
130
TOTAAL CIRCULAIR LAB PARKEREN Parkeren personeel (Drive-thru) Parkeren personeel (Demontagehal) Parkeren personeel (Circulair Lab) Fietsen/scooterstalling
950
280
1
0
130
53 53 105 18
280 650 930
130 -
0 0 0 0
53 53 105 18
130
53 53 105 18
TOTAAL PARKEREN BEZOEKERS EN PERSONEEL
228
228
228
GROENSTROOK 5%
468
468
468
1.628 1.628
1.628 1.628
9.279
10.158
Verkeersruimte Manouvreerruimte Uitrit milieustraat TOTAAL MANOUVREERRUIMTE TOTAAL
1628 0 1628
0 0
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|18|
ONTWERP GRONDSTOFFENCENTRUM 4.1 2D- en 3D-uitwerking Aan de hand van de uitgangspunten zoals in de hoofdstukken 2 en 3 beschreven is een 2D- en 3Dhoutskoolschets gemaakt van een mogelijke indeling van de verschillende functies van het Grondstoffencentrum op het ontwikkelgebied. Voor nadere bestudering zijn de schetsen in bijlage IV bijgevoegd.
Afbeelding 8: 2D-schets Grondstoffencentrum de Kempen
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|19|
Afbeelding 9: 3D- schets Grondstoffencentrum de Kempen
Afbeelding 10: 3D-schets Grondstoffencentrum de Kempen
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|20|
Afbeelding 11: 3D-schets Grondstoffencentrum de Kempen
Afbeelding 12: Middels deze grondstoffengevel wordt ingespeeld op het beeldkwaliteitsplan van het Kempisch Bedrijven Park
4.2 Duurzaam en Circulair bouwen Zoals in het functioneel PvE is beschreven is het belangrijk dat de gemeente met het Grondstoffencentrum zelf ook het goede voorbeeld geeft. Dit kan onder andere door zo veel als mogelijk hergebruikte materialen toe te passen. De mate waarin dit plaats kan vinden wordt mede bepaald door de eisen die ten aanzien van de ‘beeldkwaliteit’ in het Kempisch Bedrijven Park worden gesteld. In het definitief ontwerp zal daarom het KBP worden betrokken voor de uiterlijke invulling van het Grondstoffencentrum.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|21|
Afbeelding 13: Secundaire materialen toepassen in het Grondstoffencentrum
4.3 Beschrijving inrichting plangebied Er is een scheiding gemaakt tussen betaalde- en onbetaalde fracties. De opzet van een Grondstoffencentrum bestaat daarnaast in hoofdlijn uit drie routes waarin deze verdeling tussen betaald en onbetaald is meegenomen: • Route A: maaiveld + KCA + opslag, onbetaald. • Route B: het organische en puinachtige plein, betaald. • Route C: de bordesroute, betaald. De drive-thru maakt een scheiding tussen bezoekersverkeer voor onbetaald (A) en betaald (B+C).
C. Bordes betaald
Afbeelding 14: Concept drie routingen
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|22|
De bezoeker komt de inrit van het Grondstoffencentrum oprijden. Op de opstelstrook wordt de bezoeker middels bebording geïnformeerd over de werking en de spelregels van het Grondstoffencentrum. Na de opstelstrook komt de bezoeker langs het informatiepunt waar de bezoeker geadviseerd wordt over een adequate scheiding van zijn afval- en grondstofstromen en de werking/routing van het Grondstoffencentrum. De bezoeker rijdt het Grondstoffencentrum op en men kiest voor de onbetaalde route (A), de linkerzijde van de drive-thru of de betaalde route (B/C), de rechterzijde van de drive-thru. Bij de drive-thru kan men herbruikbaar huisraad, elektronica en bouwmaterialen afgeven die hierdoor behouden blijven en dus niet in de fractiecontainer terecht komen.
4.3.1 De grondstoffenrotonde en het circulaire plein (route A) Op het maaiveld kunnen onbetaalde fracties worden afgegeven. Doordat de route is gesitueerd direct tegen het bordes, is ook de onderzijde van het bordesvolledig toegankelijk. De volgende functies zijn op deze manier bereikbaar: • Kringloop en bouw- en sloopmaterialen: inname van herbruikbare spullen en herbruikbare/ bewerkbare bouw- en sloopmaterialen zoals planken, balken, stenen, tegels, metalen • Innamepunt grondstoffen klein: inname van textiel, papier /karton, klein elektrisch, frituurvet, PMD, non-Ferro metalen, cd’s, videobanden, cassettebandjes, toetsenborden, computermuizen, kurk batterijen, toners en cartridges, lampen, accu's en Tl-Buizen • Innamepunt grondstoffen groot: inname van wit- en bruingoed, EPS, pallets, gasflessen/ drukhouders, matrassen, tapijt en asbest en asbesthoudend materiaal • KCA-depot: inname van Klein Chemisch Afval. Tevens kan het materiaal hier meteen veilig worden opgeslagen.
Afbeelding 15: Voorbeeld innamepunt kringloop
Afbeelding 16: Voorbeeld innamepunt en ontmantelingszone
Door deze verschillende functies onder het bordes worden zowel de onderzijde als bovenzijde (voor route C) gebruikt. Op deze manier is er middels het bordes sprake van dubbel ruimtegebruik. Stel dat men hier niet voor kiest, dan moeten hiervoor aparte gebouwen en routingen, en dus meer vierkante meters voor mee worden genomen in het plan.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|23|
Na het bezoek aan de grondstoffenrotonde en het circulaire plein kan de bezoeker het Grondstoffencentrum verlaten of doorrijden naar route B of C.
4.3.2 Het organische en puinachtige plein (route B) Het organische en puinachtige plein is een aparte route omdat dit de “zware” afvalstromen betreffen die veelal apart met een aanhangwagen worden gebracht. Voor het manouveren en lossen met de aanhanger is voldoende ruimte nodig. Hiernaast zijn deze afvalstromen de zogenaamde “langzame” stromen waarvoor de bezoeker relatief meer tijd nodig heeft om te lossen en er zijn zgn. lage losfaciliteiten gecreëerd. Er staan lage containers voor grond en puinachtige stromen en er is een stortvak voor het groenafval.
Afbeelding 17: Voorbeeld van de inrichting van het organische en puinachtige plein.
4.3.3 De bordesroute (route C) Het Grondstoffencentrum wordt ingericht met een verhoogd bordes. Men rijdt met de auto een verhoging op. Op deze manier kunnen bezoekers veel eenvoudiger de grondstoffen in de containers deponeren. Bovendien verhoogt het de service, want het is voor de bezoekers niet meer nodig om trappen op en af te gaan. Men kan immers vanaf het bordes direct spullen in de container deponeren. Door het gebruik van het bordes kunnen grote, hoge containers worden gebruikt. Dit beperkt het aantal aftransporten en daarmee de logistieke kosten.
Afbeelding 18: bezoekers deponeren fracties vanaf de bovenzijde van het bordes.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|24|
4.4 Indeling functies Ingenomen goederen moeten in zo min mogelijk handelingen/bewegingen bij het punt van verwerking komen: • Drive-thru heeft een directe verbinding met de demontagehal en de opslag onder het bordes. • De demontagehal heeft directe verbinding met de drive-thru en het Grondstoffencentrum, zie de oranje zone in afbeelding 19 • Afstand van demontagehal en Upcycle-werkplaatsen zoals fietsrepair zo klein als mogelijk.
Afbeelding 19: 2D-schets onderzijde Grondstoffencentrum de Kempen
Afbeelding 20: Gebruik van de onderzijde van het bordes, stalling, opslag of gebouwruimte
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|25|
RAMING Stichtingskosten zijn de som van alle kosten voor het stichten van een bouwproject. Onder stichtingskosten van het bouwproject vallen: • Bouwkosten • Advieskosten • Leges • Rentekosten • Onvoorziene posten De stichtingskosten zijn berekend op basis van kengetallen uit het bouwkostenkompas (2020), ervaringscijfers van Modulo en kostenindicaties zoals door de opdrachtgever zijn aangeleverd. De bijkomende kosten en de kosten Uitgangspunten bijkomende kosten voor duurzaam en circulair Hoog Laag bouwen zijn berekend op basis Duurzaamheid 10% 5% van percentages van de Engineering/ontwerp 10% 7% bouwkosten. In overleg met de Begeleiding tijdens bouw 5% 3% opdrachtgever zijn de lage Overige advies 2% 1% Heffingen, aansluitkosten, verzekeringen 7% 4% percentages als uitgangspunt AK algemene kosten 8% 5% genomen. WR winst en risico 10% 5% Projectonvoorzien Op basis van de gehanteerde Totaal uitgangspunten worden de stichtingskosten voor het Grondstoffencentrum op een bedrag van € 3.8 miljoen geraamd exclusief de aankoop van de grond en inclusief btw.
In de tabel worden de stichtingskosten per functie van het Grondstoffencentrum uiteengezet. Een gedetailleerde raming van de verschillende functies is vertrouwelijk.
5% 56%
3% 32%
Stichtingskosten Grondstoffencentrum
Milieustraat Drive-thru Demontagehal Educatieruimte Totaal
€ € € € €
3.090.000 90.000 420.000 190.000 3.790.000
* Alle genoemde bedragen zijn inclusief btw
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|26|
BUSINESSCASE 6.1 Opbouw In dit hoofdstuk worden de belangrijkste baten en lasten van de businesscase van het Grondstoffencentrum per functie uitgewerkt en samengevat in een exploitatiebegroting. In dit hoofdstuk worden in de volgende volgorde de verschillende baten en lasten uitgewerkt: 1. Opbrengsten betere grondstoffenscheiding 2. Loonkosten 3. Kapitaallasten incl. dekking 4. Overige baten en lasten 5. Maatschappelijke meeropbrengsten
6.2 Opbrengsten betere grondstofscheiding 6.2.1 Uitgangspunten vermeden verwerking Een belangrijk onderdeel van de businesscase van het Grondstoffencentrum zijn de verwerkingskosten en de daaruit (potentieel) te vermijden kosten van de verwerking (vermeden verwerking). Het is de doelstelling van de circulaire functies om zo veel mogelijk van het grof afvalaanbod te sorteren in herbruikbare goederen, te hergebruiken materialen en te recyclen monostromen3. Voor het berekenen van de verwerkingskosten en de vermeden verwerking van het Grondstoffencentrum is het verwerkingstarief per fractie en het huidige aanbod per fractie nodig. Tabel 1 in bijlage III geeft het huidige aanbod weer met de huidige verwerkingstarieven. Deze getallen vormen het startpunt van de doorrekening van de businesscase.
6.2.2 Vermeden verwerking drive-thru Sorteerresultaat Voor de berekening van het sorteerresultaat en daarmee de vermeden verwerking van de drivethru wordt het aanbod grof huishoudelijk afval-rest (hierna GHA-rest) als aanbod gehanteerd. Hier kan namelijk nog een aanzienlijk deel grondstoffen en herbruikbare goederen uit worden gehaald door de ‘sorteermedewerkers’. Hoeveel herbruikbare goederen en grondstoffen dit betreft is bepaald aan de hand van onderzoeken en praktijkervaringen van bijvoorbeeld het Duurzaamheidsplein in Oss. Resultaat van de gehanteerde uitgangspunten is dat er na het sorteerproces nog 20% GHA over blijft. Om niet ‘rijk te rekenen’ en een reëler beeld te schetsen is er voor gekozen om nog een marge van +20% extra GHA-rest, dus in totaal 40% GHA aan te houden bij het bepalen van de 3
Een monostroom is een fractie waar een nuttige toepassing of toepassingen voor bestaat. Deze wordt dus niet als grof-afval verwerkt.
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|27|
vermeden verwerkingskosten. Signalen uit de markt geven namelijk aan dat er in de meest gunstige situatie minimaal 30% restafval overblijft na het sorteren van een GHA-rest container. Vermeden verwerkingskosten De vermeden verwerkingskosten worden berekend door de kosten van verwerking zonder drivethru (huidige situatie), te vergelijken met de kosten van verwerking mét drive-thru. Aan de hand van de gehanteerde uitgangspunten wordt het voordeel van de vermeden verwerking van de drive-thru berekend op € 60.000,- excl. de veiligheidsmarge van de vorengenoemde 20% GHA-rest en € 30.000,- incl. veiligheidsmarge per jaar. Bijlage IV geeft de volledige uitwerking van de vermeden verwerkingskosten van de drive-thru weer.
Vermeden verwerking Drive-thru Vermeden verwerking Veiligheidsmarge vermeden verwerk. Vermeden verwerking incl. marge
20%
€ € €
-60.000 30.000 -30.000
6.2.3 Vermeden verwerking demontagehal Instroom Het aanbod meubels dat na de drive-thru resteert is als uitgangspunt genomen voor de instroom voor de demontageactiviteiten. Op basis van cijfers van Kringloopwinkels is als uitgangspunt genomen dat het GHA op dit moment voor 15% bestaat uit meubels. De uitkomst is dat de capaciteit van de demontagehal circa 130 ton op jaarbasis moet bedragen. Er is niet voor gekozen om de demontage van AEEA mee te nemen in de businesscase. Om voor de demontage van AEEA in aanmerking te komen moet de jaarlijkse capaciteit minimaal 1.500 ton zijn. Het aanbod van alle milieustraten in de gemeenten Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden is 160 ton. Ook is de reparatie van goederen niet meegenomen in de businesscase. Hiervoor zijn geen referentiecijfers beschikbaar en het repareren wordt als onderdeel gezien van de kringloopwinkel. Verwerkingscapaciteit De verwerkingscapaciteit van de demontagehal is bepaald op basis van verschillende pilots op het gebied van meubeldemontage. Hieruit is naar voren gekomen dat de gemiddelde verwerkingscapaciteit 230 kg aan meubels per FTE per dag is. In de demontagehal zullen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden ingezet. Deze mensen hebben begeleiding nodig. De begeleiders zullen mee helpen maar zijn maar voor 40% productief in de hal.
Daarnaast is als uitgangspunt gehanteerd dat één FTE 1410 productieve uren per jaar maakt. Op basis van deze uitgangspunten zijn er 3 FTE nodig om het aanbod van 160 ton meubels in een jaar te kunnen verwerken. Vermeden verwerkingskosten Bij het demonteren van meubels komen een zevental fracties vrij die ieder apart kunnen worden verwerkt. In de praktijk is echter nog niet voor elke fractie een afzetmarkt aanwezig, waardoor deze fracties alsnog voor een fijn-restafval- of zelfs GHA-tarief moeten worden verwerkt. De vermeden verwerkingskosten worden berekend door op de verwerkingskosten zonder demontage (huidige situatie), de kosten van verwerking mét demontageactiviteit in mindering te brengen. Aan de hand van de gehanteerde uitgangspunten wordt de vermeden verwerking van de
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|28|
demontagehal berekend op € 20.000,- per jaar. Bijlage IV geeft de volledige uitwerking van de vermeden verwerkingskosten van de demontage weer.
Vermeden verwerking Demontagehal (BEST-CASE) Vermeden verwerking Veiligheidsmarge vermeden verwerk. Vermeden verwerking incl. marge
€ € €
20%
-20.000 -20.000
6.2.4 Conclusie financiële impact verwerkingskosten drive-thru en demontagehal Zonder drive-thru en demontagehal is het verwerkingsresultaat (saldo van de verwerkingslasten en de verwerkingsbaten) van het GHA-aanbod € 480.000,- per jaar. Op het moment dat er wordt gekozen voor de realisatie het Grondstoffencentrum is het verwerkingsresultaat € 422.000,- per jaar. Door deze twee functies te realiseren wordt op de kosten van verwerking dus rond de € 60.000,- per jaar bespaard.
Verwerkingskosten, baten en vermeden verwerking Totaal Grondstoffen centrum Lasten Baten
€ € Totaal €
MS + Drive-thru
473.000 € -51.000 € 422.000 €
Demontagehal
460.000 € -50.000 € 410.000 €
13.000 -1.000 12.000
6.3 Loonkosten Er zijn in het Grondstoffencentrum vijf type medewerkers te onderscheiden: voorman/begeleider, regulier medewerker, participatiebaan, educatie/programma maker en coördinator. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de gehanteerde uurtarieven. Uitgangspunten Loontarieven Regulier Voorman Tarieven/kosten per uur Weekend
€
Regulier medewerker
28 € 150%
23 € 150%
Participatie
Educatie
23 € 150%
Coordinator
50 € 100%
70 100%
In de tabel op de volgende pagina is een berekening gemaakt van de loonkosten per functie van het Grondstoffencentrum. Uitgangspunt dat hierbij is gehanteerd is dat het Grondstoffencentrum op werkdagen een halve dag geopend is. Dit kan naarmate het succes van het Grondstoffencentrum worden uitgebreid. Totale loonkosten (p.j.) Op basis van de gehanteerde ex. BTW incl. BTW uitgangspunten komen de loonkosten Milieustraat € 200.000 € 242.000 voor het Grondstoffencentrum op € Drive-thru € 52.000 € 63.000 Demontagehal € 56.000 € 67.000 427.000,- per jaar inclusief BTW en Circulair Lab € 45.000 € 55.000 exclusief overhead. Totaal
€
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
353.000 €
427.000
|29|
6.4 Kapitaallasten In hoofdstuk 5 zijn de stichtingskosten van het Grondstoffencentrum geraamd op € 3.8 miljoen. Wanneer voor de aflossingen 30 jaar voor de milieustraat en 40 jaar voor de overige gebouwen wordt aangehouden en voor de berekening van de rentelast een percentage van 0.75% dan worden de kapitaallasten van de stichtingskosten van het Grondstoffencentrum berekend op circa € 135.000,- per jaar. In bijlage II is de berekening van de kapitaallasten in te zien.
Kapitaallasten Milieustraat Jaarlijkse aflossing Gemiddelde rentelast per jaar Totale jaarlijkse kapitaallasten
€ € €
103.000 € 12.000 € 115.000 €
Drive-thru
Demontagehal
2.000 € 300 € 2.300 €
11.000 € 1.600 € 12.600 €
Circulair Lab 5.000 700 5.700
6.5 Overige lasten en baten Onderhoud en beheerkosten Een andere belangrijke kostenpost in de exploitatie van het Grondstoffencentrum zijn de beheerkosten van de huisvesting zoals GWE en vergunningen. De jaarlijkse- en beheerkosten van de huisvesting zijn berekend op basis van kengetallen. Op basis van deze kengetallen worden de onderhoud- en beheerkosten voor het Grondstoffencentrum berekend op € 69.000,- per jaar. Inkomsten betaalde stromen (poorttarieven) Naast de inkomsten uit grondstoffen die bij de afzet geld opleveren worden er op de milieustraat ook tarieven gevraagd voor het aanleveren van fracties die geld kosten in de verwerking (de betaalde routes). Deze inkomsten zijn na afstemming met de opdrachtgever ingeschat op € 342.000,- per jaar.
6.6 Exploitatieoverzicht De gehanteerde uitgangspunten worden samengevat in onderstaande exploitatieoverzicht. In dit overzicht wordt de huidige situatie (kolommen 1 en 2) vergeleken met de exploitatiekosten van de realisatie van alleen een nieuwe milieustraat (kolom 3) en de exploitatiekosten van het Grondstoffencentrum (kolom 4). Het exploitatieresultaat wordt vervolgens gedeeld door het aantal aansluitingen. Dit geeft een beeld of er ten opzichte van de huidige situatie een wijziging in de afvalstoffenheffing wordt verwacht door de realisatie van het Grondstoffencentrum. Uitgangpunt hiervoor is 22.315 aansluitingen (Eersel: 8.275 en Bladel+Reusel: 14.040).
HAALBAARHEIDSONDERZOEK GRONDSTOFFENCENTRUM DE KEMPEN | VERSIE I | 21 september 2021
|30|
Huisvesting, materieel, personeel
Begroting Grondstoffen centrum
Huidig ms Eersel
Huidig ms Bladel
Kapitaallasten Onderhoud en beheerkosten
€
35.800
€
75.000
€ €
135.600 69.000
Loonkosten + onderhoud
€
173.466
€
224.650
€
427.000
Overhead Totaal Verwerkingskosten en poorttarief
€ €
34.605 243.870
€ €
42.797 342.447
€ €
75.000 706.600
Afvoerkosten
Opbrengsten (als negatief noteren) Totaal Explotatie resultaat
€ € € €
243.933 -107.153 136.781 380.651
€ € € €
345.523 -217.207 128.316 470.762
€ € € €
580.000 -324.000 256.000 962.600
Kosten per aansluiting Per aansluiting excl. kwijtscheldingen
€
46,0
€
33,5
€
43,1
Huisvesting
Overig
In dit exploitatieoverzicht zijn de vermeden verwerkingskosten en de ‘circulaire potentie’ van het Grondstoffencentrum nog niet verwerkt.
6.6.1 Besparingen Door te investeren in het Grondstoffencentrum worden er besparingen gerealiseerd. Ten eerste betreft dit de vermeden verwerkingskosten. Deze zijn geraamd op € 55.000,- per jaar. Het Grondstoffencentrum heeft echter ook als doel om de aangeboden grondstoffen zo hoogwaardig als mogelijk te verwerken. Dit betekent dat er naar andere bestemmingen dan ‘recycling’ zal worden gekeken. Dit zal moeten worden ingevuld door lokale makers, kringlopen en creatieven. Op het moment dat creatief makers producten zouden maken van afvalstromen van de milieustraat dan hoeft een deel van het aanbod niet meer te worden verwerkt tegen de geldende verwerkingstarieven. Dit zou de meeropbrengst zijn van een samenwerking met verschillende lokale stakeholders. Het bedrag van deze meeropbrengst noemen we de ‘Circulaire potentie’. Je kunt een theoretische inschatting maken van deze circulaire potentie door te kijken wat een product of een grondstof nieuw kost en wat het kost om het product/grondstof als afval te verwerken. Het verschil daartussen is de maximale circulaire potentie. Op basis van de afvalcijfers van De Kempen wordt de totale maximale circulaire potentie ingeschat op € 1 miljoen per jaar. Gezien de macro-economische ontwikkelingen neemt dit in de toekomst verder toe. Voorbeeld: A/B hout Bijvoorbeeld de fractie A/B-hout. Deze zal groeien door de drive-thru en demontagehal.