Bijlage 1 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Op basis van de meest recente berekeningen zijn voorzieningen gevormd voor de gecalculeerde nadelige saldi. In rapportages, zoals die voor alle grondexploitaties zijn opgesteld, is een risicoanalyse en risicoberekening opgenomen. Het gaat dan om risico’s als extra hoge kostenstijgingen, grondprijsverlaging, rentestijgingen e.d.. Voor zover risico’s binnen de (positieve) resultaten van de grondexploitatie kunnen worden opgevangen, is geen aanvullend weerstandsvermogen nodig. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: De weerstandscapaciteit: de middelen en mogelijkheden waarover we beschikken of kunnen beschikken om niet begrote kosten te dekken. Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiºle betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiºle positie. We moeten de mogelijke financiºle gevolgen van de ruimtelijke ontwikkelingen opvangen. Dit doen we door de risico’s af te dekken (post onvoorzien) binnen de grondexploitatie. Andere risic o’s nemen we op in de calculaties. Als de risico’s groter zijn dan de te verwachten winst, houden we de weerstandscapaciteit aan. De (financiële) risico’s van ruimtelijke ontwikkelingen moeten we in relatie brengen met de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente. De relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s is bepalend voor het weerstandsvermogen van de gemeente.
We moeten daarom een financieel weerstandsvermogen in stand houden. Daarmee dekken we de risico’s van grondexploitatie. Het benodigde weerstandsvermogen is een minimaal noodzakelijke buffer binnen de bedrijfsvoering van de gemeente. De aanwezigheid van weerstandsvermogen maakt het voor ons mogelijk om in moeilijke tijden de geplande bedrijfsprocessen voort te zetten. Zowel ten aanzien van het bedrag als ten aanzien van de kans op voordoen zijn inschattingen gemaakt voor: • vertraging in de uitgifte; • verlaging van de gronduitgifteprijs; • verhoging van de inflatie. Kleine risico’s (tot € 50.000,-) zijn niet meegenomen, omdat deze wegvallen binnen normaal te achten schommelingen in het resultaat (zowel positief als negatief). Op basis van deze inschattingen is het weerstandsvermogen bepaald dat deze risico’s moet afdekken. De bedragen voor de geraamde risico’s zijn in een aantal gevallen lager dan het resultaat van het plan. Bij het optreden van deze risico’s kunnen deze binnen het resultaat van het project worden opgevangen. Dat geldt niet voor de plannen De Leeuwerik, Hart van Reusel en Kleine Hoeven. Door de negatieve resultaten van deze plannen kunnen geen risico’s binnen de exploitatie worden opgevangen.
Op grond van de ‘Methode bepalen weerstandsvermogen grondexploitaties gemeente Reusel-De Mierden’, moet een weerstandsvermogen worden aangehouden voor de grondexploitaties. De contante waarde van de risico’s voor die plannen is op basis van de actuele calculaties bepaald op: De Leeuwerik € 3.000,- Hart van Reusel € 84.000,- Kleine Hoeven € 741.000,- Totaal € 828.000,- Doordat jaarlijks een actualisatie van de grondexploitatieprojecten plaatsvindt, inclusief een analyse van risico’s en kansen, zijn risico’s goed in beeld en kan tijdig gestuurd worden op risicobeperking. De meeste grondexploitaties zijn ook zover gevorderd dat de risico’s kleiner worden. Immers aan het begin van een Meerjarenbegroting 2027-2030 22 grondexploitatieproject moeten gronden nog verworven worden, kunnen planschades optreden, kunnen er tegenvallers zijn in kosten van bouwrijp maken enz. De risico’s zijn dan groter. De nu actieve grondexploitaties zijn zover gevorderd dat daarin geen grondverwerving meer hoeft plaats te vinden, bouwrijp maken al achter de rug is en zelfs woonrijp maken deels al heeft plaatsgevonden. Daardoor zijn de risico’s afgenomen. Bij het opstarten van nieuwe grondexploitatieprojecten kunnen de risico’s weer toenemen. Intergemeentelijke samenwerking Onze gemeente neemt deel in een aantal verbonden partijen.
Voor deze paragraaf zijn de belangrijkste: • GGD Brabant-Zuidoost • GRSK (Samenwerking Kempengemeenten) • MRE (Metropoolregio Eindhoven) • VRBZO (Veiligheidsregio Brabant Zuidoost) • KempenPlus • ODZOB (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) • Stichting Bizob (Bureau inkoop en aanbestedingen zuidoost Brabant) • BGTS Euregio Benego (Belgisch Nederlands Grensoverleg) • Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost In de paragraaf verbonden partijen treft u meer gegevens aan over de gemeenschappelijke regelingen. Het betreft deels verplichte samenwerkingen (VRBZO, ODZOB), deels samenwerkingen die weliswaar vrijwillig zijn, maar waar nauwelijks een reºel alternatief voor bestaat (GGD, MRE), maar ook deels v olledig vrijwillige samenwerkingsvormen (GRSK, KempenPlus enz.). Ook al zijn samenwerkinge n vrijwillig, kunnen er wel ingrijpende gevolgen kleven aan uittreding uit de betreffende partij. Samenwerking binnen gemeenschappelijke regelingen geeft een risico in de vorm van beheersbaar heid van de eigen organisatie. Door deelname in de verschillende bestuurslagen van gemeenschappelijke regelingen heeft onze gemeente invloed op die organen, maar de gemeente moet zich aansluiten bij besl uiten die in gezamenlijkheid genomen worden. Minderheidsstandpunten kunnen, hoe belangrijk deze voor individuele gemeenten ook mogen zijn, in het grote geheel te licht bevonden worden.
Samenwerken is daarmee alt ijd een stukje inleveren van invloed. Overigens leert de ervaring dat de ‘winst’ van het samen optrekken vooral zit in de toename van professionaliteit en kwaliteit die wordt bereikt en in het borgen van de continuïteit op vitale bedrijfsprocessen. Net als bij gemeenten worden ook door besturen van Gemeenschappelijke Regelingen besluiten genomen inzake wijzigingen in ambitieniveaus op basis van allerlei ontwikkelingen. Daardoor bestaat het risico, dat gemeentelijke bijdragen aan Gemeenschappelijke Regelingen (GR) sterker dan trendmatig gaan stijgen. Voor zover die ontwikkelingen meelopen in het begrotingsproces van de betreffende GR zijn deze tijdig in b eeld. In die gevallen moeten de financiºle gevolgen worden opgenomen in de gemeentebegroting. Er is da n dus geen sprake meer van risico. Daarnaast houden sommige verbonden partijen zelf een vorm van weerstandsvermogen aan. De vier grootste Gemeenschappelijke Regelingen (GGD, VRBZO, MRE en ODZOB) hebben samen afspraken gemaakt over het aan te houden weerstandsvermogen. Een verbonden partij als de GRSK houdt echter zelf helemaal ge en weerstandsvermogen aan, maar KempenPlus doet dat wel. En de ene verbonden partij legt in haar stukken een relatie tussen (gekwantificeerde) risico’s en de ander doet dat niet of slechts in beperkte mate.
Dit is van belang voor de inschatting van de gemeentelijke risico’s. Immers als een verbonden partij haar risico’s zelf op kan vangen, is er geen risico voor de gemeente. Heeft een verbonden partij slechts deels of geen weerstandsvermogen, dan ontstaat er een risico voor de gemeente naar rato van haar deelname in die parti j (bijvoorbeeld naar rato van inwonertal). Het risicobedrag waarmee de gemeente rekening moet houden, is dus afhankelijk van de mate waarin verbonden partijen zelf weerstandsvermogen aanhouden. Dat is per partij verschillend. Om toch een inschatting te doen van risico’s voor de gemeente, gaan we uit van de jaarbijdrage van onze gemeente aan de diverse verbonden partijen. De meest recente gegevens (begrotingen 2027 van de betreffende partijen), afgerond op € 1.000, wat dat betreft zijn: Meerjarenbegroting 2027-2030 23 We schatten het algemene risico in op kostenoverschrijdingen tot 10% met een kans op voordoen v an 25%, hetgeen het risico bepaalt op 25% x 10% x € 11.970.000,- = € 300.000,- (afgerond). Informatiebeveiliging en privacy Informatiebeveiliging en privacy gaan, naast de bescherming van informatie en persoonsgegevens, ook over de weerbaarheid van de organisatie om na een aanval de dienstverlening zo snel mogelijk te kunnen hervatten. Gemeenten verwerken veel informatie van inwoners en bedrijven.
Dit maakt een gemeentel ijke organisatie een gewild doelwit van criminelen. Maar niet alleen cyberaanvallen vormen een risico voor de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van de informatie die wij verwerken. De mens blijft vaak, ook onbedoeld, de zwakste schakel. Risico’s voor informatiebeveiliging en privacy zijn niet volledig af te vangen met techniek. Een belangrijk risico en daarmee ook een kans op verbetering zit in de cultuur van de organisatie. Medewerkers moeten in staat zijn beveiligingsincidenten te herkennen en op de hoogte zijn van de interne meldprocedures. Op die manier kan in veel gevallen worden voorkomen dat de gemeentelijk e dienstverlening uitvalt, of kan de impact van een aanval ingeperkt worden. In het BIO2-normenkader wor den maatregelen voorgeschreven die helpen bij het mitigeren van het risico op beveiligingsincidenten. Het voldoen aan die maatregelen en het sturen op de werking ervan is niet vrijblijvend. Onder de nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbw) is het college verantwoordelijk voor de naleving van de wet, ma ar ook aansprakelijk mocht dit niet voldoende gebeuren. In het uiterste geval kan dit tot sancties leiden. Een cyberaanval is nooit helemaal te voorkomen. De focus voor de komende jaren ligt daarom meer op risicomanagement en weerbaarheid.
De afgelopen jaren zijn er bij verschillende gemeenten grote beveiligingsincidenten en/of datalekken voorgekomen. Dankzij de openheid van de gemeente Epe over de kosten die zij gemaakt hebben bij het afhandelen van een groot datalek in maart van 2026 is er wat me er inzicht in wat een dergelijk incident kan kosten: zo’n € 400.000,-. De imagoschade en politieke schade voor de gemeente en de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de inwoners vallen niet in geld uit te drukken. Het afgelopen jaar zijn er binnen onze gemeente verschillende beveiligingsmaatregelen uitgevoerd. Omdat menselijk handelen een van de grootste risico’s blijft, zijn naast technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen verschillende acties opgepakt om ook de bewustwording op het gebied v an informatiebeveiliging en privacybescherming te vergroten. Ook het laagdrempelig melde n en bespreken van incidenten en datalekken wordt gestimuleerd. Dit onderwerp heeft voortdurend de aandacht binne n onze organisatie, door uitleg en training, nieuwsbrieven, berichten op intranet en het elkaar aanspreken op onveilig gedrag. Medewerkers worden doorlopend getraind in het herkennen van beveiligingsincidenten, het signaleren ervan en het zorgen voor een juiste afhandeling. Deelname aan deze training is verplicht en wordt gemonitord en opgevolgd.
Op deze manier proberen we enerzijds beveiligingsincidenten te voorkomen en anderzijds de schade van incidenten te beperken. Gegarandeerde geldleningen De gemeente staat garant voor de betaling van rente en aflossing over een aantal door derden aangegan e geldleningen. Daarbij is een onderscheid te maken tussen garantstellingen aan woningcorporaties op basis van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en overige garantstellingen. Voor geldleningen onder het regime van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geldt dat bij pro blemen eerst het WSW aangesproken wordt en pas als deze niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen, staan Verbonden Partijen zonder weerstandsvermogen Bijdrage 2027 (Bedragen in €) GGD Brabant-zuidoost € 644.000 GRSK (Samenwerking Kempengemeenten) € 4.237.000 MRE (Metropoolregio Eindhoven) € 234.000 VRBZO (Veiligheidsregio Brabant Zuidoost) € 1.256.000 KempenPlus € 4.850.000 ODZOB (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) € 593.000 Stichting Bizob (Bureau inkoop en aanbestedingen zuidoost Brabant € 148.000 BGTS Euregio Benego (Belgisch Nederlands Grensoverleg) € 3.000 Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost € 5.000 TOTAAL € 11.970.000 Meerjarenbegroting 2027-2030 24 Rijk en gemeenten ieder voor 50% garant.
Het totaalbedrag waarvoor onze gemeente onder het regime van het WSW een afgeleide garantstelling heeft afgegeven bedroeg per 31 december 2025 € 26 miljoen. De totale marktwaarde van de onroerende zaken waarop de garantie betrekking heeft, bedroeg in 2025 € 158,5 miljoen. Wij hebben geen signalen, die zouden kunnen duiden op een concreet risico dat wij binnen afzienbare termijn aangesproken worden op onze waarborgverplichtingen. In het kader van het WSW is de verhouding tussen afgegeven garanties in relatie tot de waarde van het daar tegenover staande woningbezit nog dermate gunstig, dat de risico’s in de praktijk erg klein zij n. Daarom is het niet nodig hiermee in de berekening van de weerstandscapaciteit rekening mee te houden. Er is geen sprake meer van overige garantstellingen. De gemeente is terughoudend in het afgev en van garanties. Sociaal domein Binnen het sociaal domein is vrijwel altijd sprake van open-eind regelingen. De kosten voo r de gemeente hangen enerzijds af van de prijs van zorgproducten en anderzijds van de vraag naar die producte n. Getracht wordt om de ontwikkelingen in de vraagzijde zo goed mogelijk in te schatten en op basis daarvan zo realistisch mogelijk te ramen. Maar sommige zorgtrajecten zijn erg duur, soms wel € 100 .000,- per persoon per jaar.
Als een relatief kleine gemeente dan geconfronteerd wordt met een afwijkend vraagpatroon, is de impact op de ramingen meteen aanzienlijk. Heel actueel is tegenwoordig de indexering van de kostprijs, welke door loon- en prijsontwikkelingen v eel hoger is dan we gewend zijn. Ook hiervoor maken we gebruik van de reguliere methodieken om dit soor t indexeringen in te schatten. Het is echter niet uit te sluiten dat kosten zich toch in korte tijd anders on twikkelen dan was ingeschat (bijvoorbeeld als gevolg van CAO-afspraken). Gemeenten hebben de plicht o m realistische tarieven te betalen voor afgenomen zorg. Het kan dan ook voorkomen dat zorgaanbieders een beroep doen op aanvullende indexering van tarieven omdat zij anders hun financiºn niet meer rond krijgen en daardoor de noodzakelijke zorg niet meer kunnen verlenen. Zeker bij zeer specialistische zorg is er dan al snel een probleem, waarvan de zorgvrager de dupe wordt als gemeenten niet bijspringen. In hoeverre de reguliere en extra indexeringen gecompenseerd worden door hogere uitkeringen van het Rijk is op voorhand niet te zeggen. Er is dus sprake van een risico op kostenoverschrijdingen. Wij ramen 50% kans op € 500.000,- aan extra kosten, hetgeen neerkomt op € 250.000,-.
Claims intensieve dierhouderij Rondom de intensieve dierhouderij spelen ontwikkelingen, welke doorwerken in regelgeving vanuit de landelijke en provinciale overheid, maar ook in gemeentelijk beleid, zoals omgevingsvisie, bestemmingsplannen en dergelijke. Al deze ontwikkelingen kunnen wellicht beperkingen inh ouden voor de ontwikkeling van een aantal bedrijven in die sector. Het is op dit moment geenszins in te schatten wat de slagingskans voor planschade-claims zal zijn. Desalniettemin moeten we rekening houde n met de kosten van afhandeling van eventuele claims en bestaat altijd het risico dat claims toegewezen worden. We maken een inschatting van twee casussen per jaar. Op basis van min of meer vergelijkbare toegekende schadevergoedingen kan een gemiddelde schade van circa € 50.000,- per casus berekend worden, waarvoor ook € 20.000,- afhandelingskosten worden ingeschat. Wij houden daarom rekening met een risico van in totaal € 120.000,-. Voorzieningen De voorzieningen worden bij de opstelling van de jaarrekening herrekend op basis van de dan bekende, meest recente informatie. Dat zijn echter altijd momentopnamen, zodat er altijd een risico bestaat dat voorzieningen onvoldoende hoog zijn. De onzekerheid over het al dan niet toereikend zijn van v oorzieningen kan toe- of afnemen door tijdsverloop of door de aard van de voorziening.
De voorzieningen voor wegen en gebouwen en riolering worden eens in de 4 à 5 jaar geactualiseerd. Voo r wegen en riolering is dat recent gebeurd. De actualisering van de onderhoudsvoorziening gebouwen heeft in 2019 plaatsgevonden. Voorzieningen voor wachtgeld- en Appa-verplichtingen worden jaarlijks geactualiseer d voorafgaand aan de samenstelling van de jaarrekening. De voorziening wachtgelden is gebaseerd op inschattingen ten aanzien van met name de duur van de wachtgeldverplichting. Die duur is meestal redelijk nauwkeu rig te bepalen, maar kan onzeker worden als zich zaken voordoen als arbeidsongeschiktheid tijdens de wachtgeldperi ode. Daardoor kan de wachtgeldverplichting langer doorlopen, terwijl de tijd dan moeilijk in te schatten i s. Momenteel loopt slechts ØØn wachtgeldverplichting en is de omvang van de verplichting dus beperkt. Omdat alle voorzieningen op basis van de meest recente gegevens zijn berekend, achten wij het niet nodig om hiervoor een aanvullend risicokapitaal aan te houden. Meerjarenbegroting 2027-2030 Krapte arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt blijft ook in 2027 merkbaar en heeft nog steeds invloed op onze organisatie. Medewerkers zijn relatief vaker bereid om van functie of werkgever te wisselen, waardoor vacatures ontstaan die niet altijd direct kunnen worden ingevuld.
Dit leidt niet alleen tot verlies van kennis en ervaring, maar vraagt ook tijd en inspanning om lokale en organisatie specifieke kennis opnieuw op te bouwen. Daarnaast vormen langdurig openstaande vacatures een risico voor de continuïteit en voortgang van de werkzaamheden. Om de dienstverlening en uitvoering van taken op peil te houden, is het regelmatig noodzakelijk tijdelijke capaciteit in te huren. De hiermee samenhangende kosten blijven aanzienlijk. De verwachting is dat de arbeidsmarkt ook in 2027 krap zal blijven. Daarom achten wij het verstandig om bij de bepaling van het weerstandsvermogen rekening te houden met extra lasten ter grootte van 10% van de totale salarissom, derhalve afgerond op € 1.010.000,-. 1.3.4. | ResumØ risicobedragen Samenvatting beschreven risico | Benodigde weerstand (Bedragen in €) Grondexploitaties | 828.000 Intergemeentelijke samenwerking | 300.000 Sociaal domein | 250.000 Claims intensieve veehouderij | 120.000 Krapte arbeidsmarkt | 1.010.000 Totaal | 2.508.000 Het geblokkeerde deel van de algemene reserve dient op basis van het in juli 2020 door uw raad vastgestelde beleid bepaald te worden op 1,8 maal de gekwantificeerde risico’s, dus op 1,8 x € 2.508.000,- = € 4.514.000,- (afgerond). 1.3.5.
| Kengetallen Op basis van artikel 11 van het Bbv moet de begroting en ook de jaarrekening in de risicoparagraaf een tabel met een aantal kengetallen bevatten. De volgende cijfers kunnen gegeven worden: Kengetallen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Solvabiliteit | 39,2% | 40,3% | 39,1% | 36,4% | 31,2% Netto schuldquote | 66,9% | 72,8% | 68,0% | 80,0% | 102,2% Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 67,0% | 72,8% | 68,0% | 80,0% | 102,2% Grondexploitatie | 6,7% | 15,9% | 11,2% | 9,1% | 9,1% Structurele exploitatieruimte | -2,2% | -1,6% | 0,0% | 1,6% | 2,2% Belastingcapaciteit | 87,9% | 95,3% | 95,3% | 95,3% | 95,3% Als we de kengetallen bezien, dan zien we ten opzichte van de begroting 2026 dat de verslechtering van de ratio’s voor solvabiliteit en schuldquotes een jaar is opgeschoven, hetgeen verklaarbaar is door de vertraging in de bouw van scholen met een jaar. Op langere termijn laten deze kengetallen nog acceptabele waarden zien, ondanks het hoge niveau van investeringen en de dalende reserveposities. De netto schuldquote en de netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen, weerspiegelen het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie.
Omdat onze gemeente nauwelijks gelden heeft uitgeleend, zijn de beide percentages nagenoeg gelijk. In beginsel is een zo laag mogelijke quote het meest gunstig. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is haar financiºle verplichtingen te voldoen. Een hoge schuld hoeft bijvoorbeeld geen probleem te zijn als er ook sprake is van veel eigen vermogen. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Hoe hoger deze quote, hoe beter de gemeente er voorstaat. Door de geplande investeringen in de tabel Nieuw 25 Meerjarenbegroting 2027-2030 26 Beleid, die gefinancierd zullen moeten worden door leningen, stijgt de verwachte schuldenlast en da alt de solvabiliteit in komende jaren. Zolang deze echter boven de 20% blijft is de gemeente voldoende financieel gezond. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond in exploitati e) is ten opzichte van de totale geraamde baten. Aan deze quote is eigenlijk geen kwalificatie goed of slecht te hangen. Wel is een hoge quote een teken van grotere voorraad nog uit te geven grond, waar door het risico op dat gebied groter is. Een lagere quote voor grondexploitatie betekent dus in het algemeen dat de gemeente minder risico’s loopt op dat gebied. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is.
Een posit ief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken (begrotingsoverschot). Uiteraard is hier een hogere quote altijd gunstiger. Het kengetal belastingcapaciteit geeft inzicht in de gemeentelijke woonlasten (OZB, rioolheff ing en afvalstoffenheffing) ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Hierbij zijn de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met eigen woning leidend. De kwalificatie van deze quote is afhankel ijk van politieke keuzes c.q. voorkeuren. Het hoeft geen doel te zijn om een lager belastingniveau te hebben dan het landelijk gemiddelde. Een score van 100% zou betekenen dat de gemeente precies op het landelij k gemiddelde zit. Het percentage uit 2027 is doorgetrokken naar de latere jaren omdat het toek omstige landelijke gemiddelde moeilijk te voorspellen is. De ratio voor belastingdruk is niet alleen afhankelijk van eigen beleid, maar ook van het landelijke gemiddelde. Een grotere landelijke stijging leidt tot een lager percentage voor onze gemeente. Meerjarenbegroting 2027-2030 27 1.4. Financiering 1.4.1. Algemeen De gemeente Reusel-De Mierden maakt gebruik van zogenaamde totaalfinanciering (geen projectfinanciering).
Dat betekent dat zowel de lopende uitgaven als de investeringen worden gedekt door de lopende inkomsten en eigen (financierings)middelen (liquide middelen, reserves e.d.) en op genomen kort- en langlopende geldleningen. De zorg voor het permanent aanwezig zijn van voldoende financiºle middelen behoort tot de treasuryfunctie. De treasuryfunctie van de gemeente dient tot: het tijdig aantrekken van voldoende middelen om de programma’s binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te kunnen voeren (beschikbaarheid); het beheersen van de risico’s verbonden aan de treasuryfunctie (risicominimalisatie); het zoveel mogelijk beperken van de rentekosten van de leningen en het bereiken van voldoende rendement op overtollige middelen (rente-optimalisatie); het beperken van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiºle posities (kostenminimalisatie). De gemeentelijke liquiditeiten worden beïnvloed door de uitgaven- en de inkomstenstrom en. Bij de uitgavenstromen is er naast de redelijk constante stroom van min of meer dagelijkse uitgaven, sprake van beïnvloeding door grote projecten, welke voor tijdelijke pieken in de uitgaven zorgen. Bij de i nkomstenstromen zorgen de uitkeringen van het Rijk en de belastinginkomsten voor de redelijk constante stroom van inkomsten.
Echter ook de inkomsten uit bijvoorbeeld bouwgrondverkopen hebben een grote invloed op de liquiditeitspositie. De situatie op de financiºle markten heeft een aantal jaren achtereen geleid tot een ongekend lage rent e op aan te trekken financieringsmiddelen. Dat geldt voor zowel de langlopende geldleningen (looptijd > 1 jaar) als voor kort geld (looptijd < 1 jaar). Inmiddels is de situatie op de geld- en kapi taalmarkt meer genormaliseerd, zijn negatieve rentepercentages verleden tijd en vertonen rentetarieven een stijgende trend. Met behulp va n prognoses van onze geldstromen proberen we continu onze behoefte aan geld of kapitaal zo slim mog elijk af te dekken. 1.4.2. Treasury en renteontwikkeling Voor de te hanteren rentepercentages gelden op basis van het Bbv regels die er eenvoudig gezegd o p neer komen dat de rente die de gemeente hanteert meer geºnt moet zijn op de werkelijke rente. Het Bbv maakt daarbij onderscheid tussen de rente die aan de grondexploitatie mag (moet) worden toegerekend en de rente die aan producten wordt toegerekend (middels de kapitaallasten). Op basis van de BBV Notitie grondbeleid 2023 is met ingang van 2025 de rente voor grondexplo itaties gelijk aan de gemiddelde rente. Voor de berekening van de te hanteren rentepercentages heeft het Bbv een standaard model ontwikkeld, da t gebruik maakt van gegevens uit de geprognosticeerde balans.
Daaruit volgen de volgende cijfers: Meerjarenbegroting 2027-2030 RENTESCHEMA 2027 1 Externe rentelasten over de korte en lange financiering (te betalen rente) | 470.642 2 Externe rentebaten over de korte en lange financiering | 8.000 3 SALDO rentelasten en rentebaten | 462.642 4 Doorbelaste rente naar grondexplotatie | 106.622 5 Doobelaste rente aan projectfinanciering naar taakvelden | 0 6 Rentebaat van doorverstrekte leningen in het kader van projectfinanciering naar taakvelden | 0 7 AAN TAAKVELDEN TOE TE REKENEN RENTE | 356.020 8 Rente over eigen vermogen | 0 9 Rente over voorzieningen | 0 10 TOTAAL AAN TAAKVELDEN TOE TE REKENEN RENTE | 356.020 11 De aan taakvelden toegerekende rente | 347.515 12 RENTERESULTAAT op taakveld treasury | 8.505 13 Aan taakvelden toe re rekenen externe rente (= 10) | 356.020 14 Vast activa boekwaarde 1-1-2027 | 69.825.940 15 GEMIDDELDE RENTE | 0,51% OMSLAGRENTE (= gemiddelde rente, afgerond op 0,5%) | 0,5% RENTE GRONDEXPLOITATIES (=omslagrente) | 0,5% Omslagrente Om de rente die wordt gebruikt bij de berekening van kapitaallasten enigszins stabiel te houden, wordt gewerkt met een omslagrente. Die wordt berekend door de geraamde netto te betalen rente in 2027 te delen door de (geraamde) boekwaarde van de investeringen per 1 januari. De uitkomst daarvan wordt volgens de Financiºle Verordening afgerond op een veelvoud van 0,5%.
Er is een stijgende lijn zichtbaar afgelopen jaren, maar afgerond blijft de berekende omslagrente voor de begroting (zie renteschema) 0,5%. Renteresultaat Volgens bovengenoemd schema wordt ook het renteresultaat berekend, dat in deze begroting is opgenomen. Voor 2027 bedraagt het negatief renteresultaat afgerond € 8.500,-. 1.4.3. | Leningenportefeuille Onze gemeente heeft per 1 januari 2027 naar verwachting voor een bedrag van afgerond € 13,9 miljoen aan opgenomen langlopende geldleningen. Afhankelijk van wanneer we inkomsten ontvangen uit met name grondverkopen zou de leningenportefeuille kunnen afnemen. Een toename is echter meer voor de hand liggend vanwege de grote investeringen die de komende jaren op stapel staan. 1.4.4. | Kasgeldlimiet Onder kasgeldlimiet wordt verstaan het maximale bedrag dat de gemeente met kortlopend geld mag financieren. Dit kan bijvoorbeeld door ‘rood’ staan bij de bank of door het aantrekken van kasgeld. Wettelijk is vastgesteld dat de kasgeldlimiet 8,5% van de jaarbegroting (exclusief btw) is. De gemeente is verplicht om per kwartaal de kasgeldlimiet te toetsen en de provincie te informeren als deze meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Berekening kasgeldlimiet op basis van de begroting 2027: Omvang begroting | € 48.312.218 Toegestane limiet | 8,50% Ruimte kasgeldlimiet | € 4.106.539 28 Meerjarenbegroting 2027-2030 1.4.5.
| Renterisiconorm De renterisiconorm op basis van de Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Er mag dus maximaal 1/5e deel van de langlopende schulden aan rentegevoeligheid onderhevig zijn. In onderstaand overzicht is deze norm voor de komende begrotingsjaren afgezet tegen de ingeschatte aflossingen. Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 1 | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Aflossingen | 2.950 | 2.900 | 2.900 | 1.983 3 | Renterisico (1+2) | 2.950 | 2.900 | 2.900 | 1.983 4a | Begrotingstotaal van betreffend jaar | 48.312 | 53.948 | 54.292 | 54.076 4b | Percentage regeling | 0 | 0 | 0 | 0 4 | Renterisiconorm (20% van het begrotingstotaal) | 9.662 | 10.790 | 10.858 | 10.815 5a | Ruimte onder de renterisiconorm (4 > 3) | 6.712 | 7.890 | 7.958 | 8.832 5b | Ruimte boven de renterisiconorm (3 > 4) | 0 | 0 | 0 | 0 Zichtbaar is dat we alle jaren onder de renterisiconorm blijven. Overigens trachten wij renterisico’s zoveel mogelijk te beperken door nieuwe leningen zoveel mogelijk in looptijd te spreiden.
Zodoende voorkomen we dat veel leningen op hetzelfde moment moeten worden geherfinancierd, waarbij we dan afhankelijk zijn van de rentestand op dat moment. 1.4.6. | EMU-saldo Het Economische en Monetaire Unie (EMU)-saldo is het vorderingensaldo van de totale overheid (Rijk, decentrale overheden en premie gefinancierde sectoren als zorg en sociale zekerheid). Het EMU-tekort mag maximaal 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) bedragen. Hiermee wil men voorkomen dat de overheidsfinanciºn van EMU-landen ontsporen. Zolang de uitkomst van onderstaand overzicht positief is, levert de gemeente geen bijdrage aan een (te) hoog Europees begrotingstekort, want dan zijn de uitgaven in EMU-opzicht lager dan de inkomsten. Er is geen directe sanctie op overschrijding van het EMU-saldo door een individuele gemeente. Op basis van de Wet Hof (Wet Houdbare overheidsfinanciºn) komt een sanctie pas in beeld als sprake is van structurele overschrijding van de norm Øn na uitgebreid overleg. Zoals in onderstaand overzicht ook goed zichtbaar is, spelen de (geraamde) opbrengsten van grondverkopen in de grondexploitaties en het investeringsniveau een grote rol in de bepaling van het EMU-saldo. De individuele referentiewaarde van het EMU-saldo voor Reusel-De Mierden is in de septembercirculaire 2024 bepaald op 2.138. Landelijk wordt nagedacht over een andere normering voor het EMU-saldo van gemeenten.
Gebleken is dat gemeenten niet of nauwelijks kunnen sturen op het EMU-saldo in relatie tot een individuele referentiewaarde. Deze individuele referentiewaarde betreft overigens geen norm, maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente heeft in de gezamenlijke (landelijke) norm. In de referentiewaarden van individuele overheden is naast het eigen aandeel ook het aandeel van openbare lichamen (verbonden partijen) opgenomen. Pas als nationaal blijkt dat de gemeenten en hun verbonden partijen gezamenlijk het plafond van het EMU- tekort gaan overschrijden, kan van gemeenten worden gevraagd het individuele EMU-tekort van de lopende begroting te verminderen. 29 Meerjarenbegroting 2027-2030 EMU-saldo 2025 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omschrijving | x € 1000,- | x € 1000,- | x € 1.000 | x € 1.000 | x € 1.000 Jaarrekening | Volgens | Volgens | Volgens | Volgens meerjaren- | meerjaren- | meerjaren- | meerjaren- raming in | raming in | raming in | raming in begroting | begroting | begroting | begroting 2027-2030 | 2027-2030 | 2027-2030 | 2027-2030 1. | Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves | 3.076 | -1.929 | -868 | -93 | -64 (zie BBV, artikel 17c) 2. | Mutatie (im)materiºle vaste activa | 1.529 | 6.904 | 2.376 | 9.475 | 10.475 3. | Mutatie voorzieningen | 1.449 | -2.281 | -19 | 142 | 37 4. | 3.878 | -13.189 | -1.435 | -1.000 | 0Mutatie voorraden (incl.
bouwgronden in exploitatie) 5. | Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiºle vaste | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 activa en (im)materiºle vaste activa, alsmede de afwaardering van financiºle vaste activa Berekend EMU-saldo (=1-2+3-4-5) | -882 | 2.076 | -1.828 | -8.426 | -10.501 30 Meerjarenbegroting 2027-2030 31 1.5. Verbonden Partijen 1.5.1. Algemeen Een verbonden partij is een instelling, buiten de eigen organisatie, waarin de gemeente een b estuurlijk en financieel belang heeft (Bbv, art. 1b). Met een zetel in het bestuur van een instelling of met stemrecht heeft de gemeente een ‘bestuurlijk belang’. Onder een ‘financieel belang’ wordt verstaan het ter beschikking stellen van middelen die de gemeente kwijtraakt bij faillissement van de verbonden partij of die bij financiºle problemen van de verbonden partij op de gemeente verhaald kunnen worden. We kunnen een verbonden partij zien als ØØn van de drie vormen waarmee gemeenten hun taken (laten) uitvoeren: door een eigen dienst, een commerciºle partij of door een verbonden partij. Er kan een aantal redenen zijn, waarom een gemeente samenwerkt met een verbonden partij. Bijvoorbeeld vanwege de mogelijkheden van spreiding van risico’s over de verschillende deelnemers of om een efficiëntere uitoefening van een wettelijke taak te realiseren.
De gemeente blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen in de programm a’s. De raad dient hiervoor kaders te stellen en de verbonden partijen te controleren op de realisatie van de doelstellingen. Naast bovengenoemde taken is deze paragraaf belangrijk voor de raad va nwege de kosten en de financiële risico’s die de gemeente kan lopen met verbonden partijen. De wijze waarop de raad in voldoende mate invloed kan hebben op verbonden partijen is onderwerp van voortdurende aandacht. Mogelijke verbeteracties vinden mede plaats op basis van rekenkameronderzoek en landelijke ontwikkelingen. 1.5.2. Onderscheid gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en privaatrechtelij ke verbondenheden Op een aantal gebieden is binnen de gemeente sprake van verbonden partijen. Het belangrijkste ondersc heid dat daarbij gemaakt kan worden, is in gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en andere privaatrechtelijke verbondenheden. Bij gemeenschappelijke regelingen betaalt onze gemeente jaarlijks een bedrag voor exploitatiek osten van die gemeenschappelijke regeling naar rato van deelname in de regeling. Evenals bij stichtingen is bij de oprichting bijgedragen in de oprichtingskosten. Naar rato van de bijdragen loopt onze gemeente risico in e en eventueel liquidatiesaldo van een gemeenschappelijke regeling/stichting.
Verder lopen wij het risico dat een andere partij, die deelneemt in een gemeenschappelijke regeling/stichting, uittreedt. Op dat mo ment zal die partij uittreedkosten moeten betalen, die meestal bestaan uit kosten in de vorm van wachtgelden aan personeel. Voor de achterblijvende deelnemende partijen zal de bijdrage in de exploitatiekosten dan veelal stijgen, doordat algemene kosten, bijvoorbeeld overheadkosten, over minder deelnemers omgeslagen kunne n worden. Ook kan het draagvlak van een gemeenschappelijke regeling/stichting verminderen bij uittre ding van een partner. Een volgend risico is er voor ons wanneer wij zelf uit een gemeenschappelijke re geling stappen. Op dat moment zijn wij ook verplicht tot het betalen van de eerder genoemde kosten. Via de afvaardiging van leden in besturen van gemeenschappelijke regelingen kunnen risico’s beïnvloed worden. De stem van de gemeente is meestal naar rato van de verhouding ten opzichte van het totaal aan tal bestuursleden. Naast gemeenschappelijke regelingen/stichtingen heeft onze gemeente ook belangen in partijen op privaatrechtelijke grondslag. Het financiºle risico van dit soort belangen is beperkt tot de waarde van de effecten c.q. de geaccepteerde verantwoordelijkheid. 1.5.3. Overzicht verbonden partijen Hieronder volgt een overzicht van de verbonden partijen van onze gemeente.
Naast het openbaar belang worden ook de relevante ontwikkelingen toegelicht. Meerjarenbegroting 2027-2030 Naam: | GGD Brabant-Zuidoost Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 6: Sociaal Domein Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | Belangenbehartiging op het gebied van gezondheidszorg. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 643.716 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 7.746.000 | 9.439.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 29.551.000 | € 29.987.000 *) Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | De ontwikkelingen waarmee de GGD te maken heeft zijn beschreven in de kadernota en het meerjarenbeleidsplan van de GGD. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: ▪ | De gevolgen van Covid-19 voor de volksgezondheid en versterking pandemische paraatheid. ▪ | versterken infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid ▪ | Naar een sluitende aanpak in de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ). ▪ | Versterken van ambulancezorg als onderdeel van de acute zorgketen, waaronder het beter spreiden van ambulanceposten. ▪ | Vernieuwing van de Jeugdgezondheidszorg. ▪ | Er wordt landelijk onderzocht of de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma (RVP) voor volwassenen bij de GGD’en kan worden ondergebracht.
▪ | Ondersteunen van gemeenten bij het uitwerken en implementeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord en Integraal Zorg Akkoord, waarbij meer moet worden ingezet op preventie zodat de gezondheidszorg in de toekomst haalbaar en toegankelijk te houden. ▪ | Het op orde brengen van informatieveiligheid, de informatiehuishouding en risicomanagement. ▪ | De omgevingswet betekent een taakuitbreiding (ondersteunende rol) van de GGD. Risico’s: | ▪ | Toenemende arbeidsmarktkrapte bij specifieke functies betekent dat vaker tijdelijk een andere invulling van de taakuitvoering moet worden georganiseerd (bv duurder personeel van derden / ZZP inhuren) om de noodzakelijke dienstverlening op peil te houden. ▪ | Het risico dat er zich beveiligingsproblemen voordoen. Hierbij te denken aan risico’s van stroomuitval, cybercrime en andere situaties waarin systemen uitvallen en/of gegevens (tijdelijk) niet beschikbaar zijn of dat er schade ontstaat vanwege misbruik. Vanwege toegenomen (inzicht in de) externe dreiging en ervaringen (o.a. datalek covid), de geconstateerde achterstand in informatiebeveiliging in combinatie met de grote hoeveelheid persoonsgegevens die de GGD zowel bij PG (Publieke Gezondheidszorg) als AZ (Ambulancezorg) beheert, wordt de omvang van dit risico hoger ingeschat. .
▪ | De Corona-, M-Pox en Oekraïne-crises maken duidelijk dat rampen en pandemieºn een enorme impact op de werkzaamheden van de GGD kunnen hebben. Veelal zal het Rijk de kosten daarvan echter vergoeden, zoals ze nu ook voor de genoemde crises heeft toegezegd; de daarvoor toegekende vergoedingsregeling vanuit VWS geeft op dit moment vertrouwen dat alle extra kosten vergoed worden. Er bestaat echter wel het risico op meer werk en kosten op de langere termijn als gevolg van een verslechterde algemene gezondheidssituatie van de burgers in onze regio. f Naam: | Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK) Vestigingsplaats: | Reusel Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Programma 6: Sociaal Domein e.a. voor programmakosten. Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen en dagelijks bestuur. Openbaar belang: | Het, met behoud van de huidige bestuurlijke schaal, vergroten van de bestuurskracht door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau, met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiºntie.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 4.237.224 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 857.000 | € 20.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 12.602.000 | € 15.356.000 *) Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | ▪ | Wijziging regelingen (informatiebeveiliging, Wet open overheid, Hervormingsagenda Jeugd enz. ▪ | Functiewaarderingssysteem HR21 ▪ | Inkoop- en aanbestedingsbeleid 32 Meerjarenbegroting 2027-2030 Risico’s: | ▪ | Gemeente Oirschot heeft in een voorlopig besluit aangegeven dat het de uitvoering van front-office taken Wmo, uitgevoerd door MD te willen beºindigen. Mogelijke frictiekosten veroorzaakt door de beºindiging zullen bij gemeente Oirschot in rekening worden gebracht. ▪ | De gevolgen van de uittreding van gemeente Reusel-de Mierden uit VTH zijn op dit moment nog niet duidelijk. In 2027 zal blijken wat voor kosten hieraan verbonden zitten. Naam: | Metropoolregio Eindhoven (MRE) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 3: Economie Programma 5: Sport , cultuur en recreatie (RhcE) Programma 8: Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur.
Openbaar belang: | Samenwerken op regionale taken op het terrein van: ▪ | Economie ▪ | Transitie landelijk gebied ▪ | Energietransitie ▪ | Mobiliteit Daarnaast is het Regionaal historisch centrum Eindhoven (RhcE) een samenwerkingsitem en overkoepelend is er samenwerking op het gebied van bestuurlijke samenwerking, organisatie, regionale strategie, overhead en landgoed Gulbergen. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027 (incl. brainport en stimuleringsfonds) | € 168.964 Gemeentelijke bijdrage 2027 RhcE | € 65.320 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 20.596.792 | € 21.951.686 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12- | € 22.149.532 | € 62.686.851 2025):* *) Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | ▪ | Versnelling van de bouw van (betaalbare) woningen. ▪ | Het uitvoeren van het regionale mobiliteitsprogramma met (hoogwaardig) openbaar vervoer, regionale fietspaden en mobiliteitshubs. ▪ | Het werken aan een toekomstbestendig energiesysteem en voldoende stroomcapaciteit. ▪ | Intensiveren van bestaande werklocaties Øn het uitbreiden met nieuwe werklocaties (o.a. BIC Noord, Brainport-Oost) ▪ | Vitaal Landelijk Gebied ▪ | Robuust Fondsbeheer middels Realisatiebedrijf MRE Risico’s: | ▪ | Ontoereikendheid doelvermogen eeuwigdurende nazorg Gulbergen.
▪ | Voor de uivoering van de diverse subsidieregelingen zal extra capaciteit noodzakelijk zijn die zal worden ingehuurd, omdat hetgeen structurele inkomsten betreft. We zien dat de gevraagde tarieven per uur in de markt nog steeds stijgen, waardoor er hogere kosten worden gemaakt Naam: | Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 1: Veiligheid Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | Samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant. Taken op het terrein van brandweerzorg, gemeenschappelijke meldkamer, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, ambulancezorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 1.255.668 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 2.107.547 | € 6.081.356 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 34.714.024 | €31.768.011 *) Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | ▪ Deelopdracht 1: voldoen aan wet- en regelgeving ▪ Deelopdracht 2 en 3: meerjarig regionaal beleidsplan (2027-2030) zoals bedoeld in de Wet Veiligheidsregio’s: ▪ Basis op orde ▪ Weerbaarheid inwoners en organisaties ▪ Schaalsprong en complexe infrastructuur ▪ Klimaatveiligheid ▪ Technologie, informatie en innovatie 33 Meerjarenbegroting 2027-2030 Risico’s: | ▪ | Loonkosten in relatie tot vrijwilligers en WNRA ▪ | Aansprakelijkheid bij brand boven verzekerd bedrag ▪ | PTSS door inzet bij incidenten ▪ | Onvoldoende slagkracht om te voldoen aan de landelijke normen voor grootschalig brandweeroptreden ▪ | Kosten grootschalige of langdurige crisis of incident ▪ | Huisvestingskosten: huur, gebruikersonderhoud en duurzaamheid ▪ | Informatieveiligheid (cybersecurity) i.v.m. data- en/of beveiligingslek ▪ | Eigen risicodrager WW ▪ | Stijgende prijsstijgingen en rentekosten ▪ | Kosten die voortvloeien t.b.v.
bedrijfskritische continuïteit Naam: | Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 7: Volksgezondheid en milieu Programma 8: VHROSV Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur Openbaar belang: | Belangenbehartiging op het gebied van: ▪ | Uitvoeren verplichte taken uit het landelijke basistakenpakket op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving; ▪ | Advisering over verzoektaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € | 592.988 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 4.182.954 | € 4.748.542 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 5.295.449 | €3.999.049 *) Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | ▪ | Ontwikkelingen milieu ▪ | Meerjaren ontwikkelaanpak naar robuuste omgevingsdienst ▪ | Robuuste financiering ▪ | Horizontale verantwoording ▪ | Schaalsprong regio Zuidoost-Brabant. Risico’s: | ▪ | Ransomware (informatieveiligheid). ▪ | Overschrijding budget ICT voorzieningen ▪ | Hoog ziekteverzuim ▪ | Opdrachten en formatie stemmen niet met elkaar overeen ▪ | Niet kunnen beschikken over voldoende gekwalificeerd personeel / kennisverlies als gevolg van uitstroom.
Naam: | KempenPlus Vestigingsplaats: | Bladel Relatie programma: | Programma 6: Sociaal domein Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het bestuur. Openbaar belang: | Uitvoering van taken op het gebied van sociale werkvoorziening ingevolge de Wsw, Werk en Inkomen (m.u.v. bijzondere bijstand) ingevolge de Participatiewet, Ioaw, Ioaz en Bbz. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 4.850.000 Eigen vermogen (1-1-2026 / 31-12-2026):* | € 6.294.000 | € 3.282.000 Vreemd vermogen (1-1-2026 / 31-12-2026):* | € 8.890.000 | €12.718.000 *) Geprognosticeerde balans Ontwikkelingen: | ▪ | Strategische verkenning KempenPlus ▪ | Implementatie nieuw zaaksysteem en ERP-systeem ▪ | Landelijke evaluatie Participatiewet Risico’s: | ▪ | Wijzigingen in doelgroepen (hogere instroom, wijziging arbeidspotentieel) ▪ | Wegvallen goed renderende klanten ▪ | Concurrentie door lage lonenlanden en/of robotisering ▪ | Cybercrime 34 Meerjarenbegroting 2027-2030 Naam: | Stichting Regionaal Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuidoost Brabant (Bizob) Vestigingsplaats: | Oirschot Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Bestuurlijk belang: | Het verzorgingsgebied wordt ingedeeld in 5 clusters (cluster 1: “BOV en De Kempen”, cluster 2: “A2 gemeenten en Dommelregio”, cluster 3: “Peelgemeenten”, cluster 4: “Noordoost” en cluster 5: “Overig”).
Onze gemeente maakt deel uit van het cluster 1. Per cluster worden twee bestuurders gekozen m.u.v. cluster 5 “Overig” (bijv. VRBZO). Daarnaast worden twee secretarissen toegevoegd aan het bestuur en is de voorzitter van het bestuur een burgemeester. Tevens neemt ØØn bestuurder van de gemeente zitting in de Vergadering van Aangeslotenen. Openbaar belang: | Het ondersteunen van de deelnemende gemeenten en aangesloten organisaties bij het uitvoeren van diverse inkoopacties voor het behalen van voordelen op zowel financieel, kwalitatief als procesmatig gebied. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 147.874 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 1.943.604 | € 2.579.388 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 1.831.768 | € 2.050.079 *) Bron: Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | Concreet zijn er actiepunten geformuleerd waar in 2027 extra aandacht naar toe gaat: ▪ | Inkoop- en contractmanagement data; ▪ | Programmatisch inkopen Verduurzaming maatschappelijk vastgoed; ▪ | Ondersteuning partners met vakspecialisten en tijdelijke ondersteuning ▪ | Aanbestedingen rekeningen houdend met milieu, zero emission en social return Risico’s: | De 35 aangesloten organisaties (23 gemeenten en 12 aan deze gemeenten gelieerde organisaties) zijn aansprakelijk voor eventuele exploitatie tekorten.
Naam: | NV Bank Nederlandsche Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats: | Den Haag Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Bestuurlijk belang: | Aandeelhouder (0,019% van alle aandelen) Openbaar belang: | BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 0 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 4.777 mln | € 4.863 mln Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | €123.173 mln | €110.708 mln *) Jaarrekening 2025 Naam: | NV Brabant Water Vestigingsplaats: | ’s-Hertogenbosch Relatie programma: | Raakt diverse programma’s. Bestuurlijk belang: | Aandeelhouder (zeer beperkt aandeel) Openbaar belang: | De kerntaak van Brabant Water is het produceren en distribueren van drinkwater voor 2,7 miljoen Brabanders. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 0 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 716 mln | € 767 mln Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 694 mln | € 714 mln *) Jaarrekening 2025 35 Meerjarenbegroting 2027-2030 Naam: | Stichting Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost (ZVHBZO) Vestigingsplaats: | Helmond Relatie programma: | Programma 1.
Veiligheid Bestuurlijk belang: Openbaar belang: | Het ondersteunen van de gemeenten bij zeer complexe zorg-/veiligheidscasussen en het bevorderen van de integrale samenwerking tussen partners. Bij veroorzakers van ernstige overlast of criminaliteit met complexe problemen op diverse gebieden zijn vaak meerdere partijen (zorgorganisaties, justitiºle organisaties en/of gemeente) betrokken. Bij de aanpak van deze personen is het effectiever om de inspanningen van deze verschillende partijen op elkaar af te stemmen. Het ZVHBZO verzorgt onder andere de procesregie op complexe casuïstiek met het doel (nieuwe) strafbare feiten te verminderen en te voorkomen. En om te komen tot passende zorg voor de betrokken personen. Met deze aanpak levert het Zorg- en Veiligheidshuis een belangrijke bijdrage aan de veiligheid in alle 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 4.992 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 857.170 | € 983.965 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 282.647 | € 215.236 *) Bron: Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen | ▪ Casuïstiek-op-maat; procesregie in complexe casuïstiek met een knelpunt en een veiligheidsrisico; ▪ de PGA Radicalisering, deze is gericht op personen die (mogelijk) radicaliseren; ▪ de PGA Jeugd, die zich richt op jongeren met overlast gevend en/of crimineel gedrag; ▪ de PGA Personen met onbegrepen gedrag, die een gevaar (kunnen) zijn voor zichzelf of de omgeving; ▪ MDA++, gericht op huishoudens waarin het niet lukt om de cirkel van geweld duurzaam te doorbreken. ▪ Verbinding met de omgeving en kennis & expertise (netwerk, bevordering samenwerking aanpak radicalisering, kennisknooppunt) ▪ Pilot multidisciplinaire aanpak. ▪ Doorontwikkeling domein overstijgende ketensamenwerking. Risico’s: | ▪ Onvoorziene budgetoverschrijdingen ▪ Krapte op de arbeidsmarkt Naam: | BGTS Euregio Benego Vestigingsplaats: | Baarle-Hertog Relatie programma: | Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | BENEGO heeft aandacht voor een aantal thema’s aan de grens en het oppakken van knelpunten.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2027: | € 3.472 Eigen vermogen: (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 171.000 | € 153.486 Vreemd vermogen: (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 33.480 | € 43.212 *) Bron: Jaarrekening 2025 Ontwikkelingen: | De aanbevelingen van het rapport “BENEGO, hét grensnetwerk” op te pakken met als doel BENEGO te ontwikkelen tot een lerend netwerk. Dit doel wordt bereikt door het: ▪ | actueel houden van de website en regelmatig een nieuwsbrief uit te brengen; ▪ | organiseren van netwerkbijeenkomsten; ▪ | opvolgen van bovenlokale aanpak van grensobstakels; ▪ | opsporen en het signaleren van(Europese) subsidiemogelijkheden; ▪ | initiºren van projecten. ▪ | Professionalisering organisatie. Risico’s: | Geen risico’s 36 Meerjarenbegroting 2027-2030 1.6. | Onderhoud kapitaalgoederen 1.6.1. | Algemeen Het is van belang om inzicht te hebben in de beleidskaders omtrent het onderhoud van kapitaalgoederen. Die beleidskaders zijn er zowel inhoudelijk als financieel-administratief. Inhoudelijk gaat het dan bijvoorbeeld om het vastgestelde onderhoudsniveau. Dit is het eindresultaat van enerzijds de kwaliteit die we voor ogen hebben en anderzijds de budgettaire mogelijkheden. Er is ook een financieel beleidskader. Dat gaat over de mate waarin financiºle ruimte wordt gecreºerd voor onderhoud en vervanging van kapitaalgoederen.
Hiervoor gelden de volgende ‘spelregels’: Alle vaste activa worden tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs geactiveerd. Uitzonderingen zijn: ▪ | investeringen in de openbare ruimte die via de grondexploitatie worden verhaald; ▪ | kunstvoorwerpen met een historische waarde; ▪ | indien sprake is van een ideaalcomplex (aanschaf en afstoot zijn in een zodanig ritme dat elk jaar hetzelfde bedrag wordt besteed). De laatste twee uitzonderingen doen zich binnen onze gemeente niet voor. Op vaste activa met een beperkte levensduur wordt jaarlijks afgeschreven volgens een stelsel dat is afgestemd op de toekomstige gebruiksduur. Een uitzondering hierop is de afschrijvingsduur van immateriºle vaste activa. Deze worden incidenteel ten laste gebracht van de exploitatie. Het beleid rond afschrijving is vastgelegd in een beleidsnota. In het afschrijvingsbeleid (‘Nota reserves, voorzieningen en afschrijvingsbeleid 2025’, vastgesteld 16 december 2025, zijn de volgende afschrijvingstermijnen opgenomen: Soort investering | Termijn | Soort investering | Termijn in jaren | in jaren Gebouwen (permanent) | 40 | Riolering (excl.
pompen/gemalen drukriolering) | 60 Gebouwen (semipermanent) | 15 | Technische installaties (waaronder pompen etc.) | 15 Inrichting | 15 | Speeltoestellen / sportattributen | 15 Groen (korte levensduur) | 40 | Straatmeubilair | 25 Groen (lange levensduur) | 80 | Straatverlichting (masten) | 40 Hardware | 4 | Straatverlichting (armaturen) | 20 Software | 6 | Wegen (aanleg, reconstructie) en waterkunde | 40 Kunststof (gras)velden/banen: ondergrond | 40 | Vervoermiddelen | 10 Kunststof (gras)velden/banen: toplaag | 20 | Machines | 10 1.6.2. | Wegen en verkeer A. Beleidskader Op 4 februari 2025 is door de gemeenteraad het Wegenbeleidsplan 2025-2029 vastgesteld. Daarin is vastgelegd hoe we als gemeente invulling geven aan de wettelijke taken en verplichtingen. Het gewenste kwaliteitsniveau voor de wegen is vastgesteld op minimaal niveau B, waarbij kwaliteitsniveau C zoveel mogelijk wordt beperkt en kwaliteitsniveau D zoveel mogelijk wordt voorkomen (conform CROW-publicatie 147). De beleidsuitgangspunten voor gladheidbestrijding op gemeentelijke wegen zijn vastgelegd in het vigerende Beleidsplan gladheidsbestrijding 2018-2028. De wijze waarop hier in de praktijk uitvoering aan wordt gegeven is uitgewerkt in het Uitvoeringsplan gladheidbestrijding 2018-2028. 37 Meerjarenbegroting 2027-2030 B.
Financiºle consequenties Exploitatie - Wegen, straten en pleinen + mobiliteit | Begroting 2027 Bedragen in € | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 "Klein" onderhoud wegen | 156.000 | 162.000 | 170.000 | 175.000 "Groot" onderhoud wegen (voorziening wegen) | 1.134.000 | 1.134.000 | 1.134.000 | 1.134.000 Mobiliteit en verkeer | 195.000 | 201.000 | 206.000 | 212.000 Gladheidsbestrijding | 68.000 | 70.000 | 72.000 | 74.000 Kunstwerken | 23.000 | 23.000 | 23.000 | 23.000 Diverse kosten groen | 34.000 | 36.000 | 38.000 | 40.000 Overige kosten (salarissen / belastingen etc) | 410.000 | 427.000 | 445.000 | 461.000 Kapitaallasten | 921.000 | 917.000 | 914.000 | 914.000 Totaal exploitatie | 2.941.000 | 2.970.000 | 3.002.000 | 3.033.000 C. (Geplande) investeringen RECONSTRUCTIE WILHELMINALAAN: In 2024 is een eerste kostenraming gemaakt die in hoofdlijnen overeenkomt met het nu voorliggende programma van eisen. De kosten voor de voorgenomen herinrichting zijn destijds geraamd op afgerond € 6.400.000,- We gaan nu uit van uitvoering van het werk in 2028. Met doorlooptijd en indexering gaan we voorlopig uit van een investering voor de herinrichting van de Wilhelminalaan van afgerond € 7.200.000,-. Vooralsnog is er een deel van de geraamde kosten al gedekt.
De bestemmingsreserve "overdracht N284" bevat € 1.850.000,- waarvan € 208.808,- wordt besteed voor de herinrichting van het gedeelte Wilhelminalaan ter hoogte van de Markt. Restant is € 1.641.192,- » Restant bestemmingsreserve overdracht N284: | € 1.641.192,- » Subsidie RMP 2023 (regionaal mobiliteitsprogramma provincie) | € | 250.000,- » Bijdrage “Realisatie F67” gedekt via raadsbesluit van 4-7-2023 | € | 602.025,- « Reserve onderhoud wegen | € | 380.600,- « Bijdrage “Programma Water en Riolering” | € 1.138.433,- Totaal: | € 4.012.250,- De hierboven genoemde bedragen geven een beeld van de nog te dekken kosten en worden duidelijker zodra er een eerste schetsontwerp met een actuele kostenraming aan de raad wordt gepresenteerd. Ook is dan in beeld wat de bijdrage is vanuit de vervangingsinvestering groen omdat dan duidelijk is welk groenelement wordt verwijderd. Voor nu betekent het, dat er nog met de huidige inzichten voor dekking moet worden gezorgd ter hoogte van afgerond 3,2 miljoen Euro.
Investeringsoverzicht - Wegen, straten en pleinen + GVVP | Begroting | Begroting 2027 Afgeronde bedragen in € | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lopende investeringen (restant budgetten 2026):* GVVP 2021 | 501.000 GVVP 2022 | 185.000 GVVP 2023 | 497.000 GVVP 2024 | 496.000 GVVP 2025 | 496.000 GVVP 2026 (Mobiliteitsplan) | 949.000 Nieuwe aansluiting N284 en opwaardering infrastructuur Kleine Hoeven | 1.246.000 Maatregelen Randweg A2 incl. mobiliteitshub en F67 | 301.000 Aanleg eerste fietskronkel | 49.000 Reconstructie dorpskern Hooge Mierde** | 3.100.000 Voorbereiding Wilhelminalaan incl. snelfietsroute F67 | 312.000 Nieuwe investeringen (lijst nieuw beleid 2027-2030):*** Rehabilitatiekrediet wegen 2027 t/m 2030 | 1.394.000 | 1.394.000 | 1.394.000 | 1.394.000 Mobiliteitsplan 2027 t/m 2030 | 500.000 | 500.000 | 500.000 | 500.000 Totaal investeringen | 8.132.000 | 1.894.000 | 1.894.000 | 1.894.000 | 1.894.000 *Stand per Juli 2026 ** Betreft het volledige krediet voor Hooge Mierde, dus inclusief riool, groen en verlichting. *** Kapitaallasten zijn nog niet doorgerekend naar het product wegen en GVVP, omdat de lijst nieuw beleid nog vastgesteld moet worden. 38 Meerjarenbegroting 2027-2030 1.6.3. | Gebouwen A. Beleidskader Het beheerplan gebouwen werd samen met de Meerjaren Onderhoudsplannen (MOP’s) 2025-2039 in september 2025 door de raad vastgesteld.
De dotaties aan de onderhoudsvoorziening gebouwen dienen te worden afgestemd op dit beheerplan. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening is vanaf 2026 verhoogd naar € 490.510,-. B. Financiºle consequenties Exploitatie - Dotaties voorziening onderhoud gebouwen | Begroting 2027 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dotatie voorziening onderhoud Brandweerkazerne Reusel | 18.720 | 18.720 | 18.720 | 18.720 Dotatie voorziening onderhoud De Kei | 70.700 | 70.700 | 70.700 | 70.700 Dotatie voorziening onderhoud Den Houtert | 53.210 | 53.210 | 53.210 | 53.210 Dotatie voorziening onderhoud Gemeentehuis | 221.400 | 221.400 | 221.400 | 221.400 Dotatie voorziening onderhoud Gemeentewerf | 28.110 | 28.110 | 28.110 | 28.110 Dotatie voorziening onderhoud Kdv Nummereen Reusel | 18.800 | 18.800 | 18.800 | 18.800 Dotatie voorziening onderhoud VOV halte Reusel | 16.370 | 16.370 | 16.370 | 16.370 Dotatie voorziening onderhoud Beheerderswoning sportpark | 2.110 | 2.110 | 2.110 | 2.110 Dotatie voorziening onderhoud De Ster Lage Mierde | 57.080 | 57.080 | 57.080 | 57.080 Dotatie voorziening diverse kleine bouwwerken | 4.010 | 4.010 | 4.010 | 4.010 Totaal exploitatie | 490.510 | 490.510 | 490.510 | 490.510 C.