Bijlage 1 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Meerjarenbegroting 2027-2030 1 Begroting 2027-2030 Gebaseerd op Collegeprogramma 2026-2030 Corsa 26.18124 Meerjarenbegroting 2027-2030 2 Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................................ 3 Leeswijzer ............................................................................................................................................................. 4 Uitgangspunten opstellen begroting 2027-2030................................................................................................... 5 Financieel beeld meerjarenbegroting 2027-2030 ................................................................................................. 7 1. Paragrafen .................................................................................................................................................. 10 1.1. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................. 11 1.2. Lokale heffingen .......................................................................................................................................... 15 1.3.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................. 19 1.4. Financiering ................................................................................................................................................. 27 1.5. Verbonden Partijen ...................................................................................................................................... 31 1.6. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................................... 37 1.7. Grondbeleid ................................................................................................................................................. 42 1.8. Openbaarheidsparagraaf ............................................................................................................................ 45 1.9. Bezuinigingen .............................................................................................................................................. 47 1.10. Participatie ............................................................................................................................................. 58 2.
Programma’s ................................................................................................................................................. 60 Programma 0. Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................... 61 Programma 1. Veiligheid .................................................................................................................................... 66 Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 68 Programma 3. Economie .................................................................................................................................... 71 Programma 4. Onderwijs .................................................................................................................................... 73 Programma 5. Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 75 Programma 6. Sociaal Domein........................................................................................................................... 79 Programma 7. Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 85 Programma 8.
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ........................................................ 90 Bijlage 1: Verschillenanalyse .............................................................................................................................. 93 Bijlage 2: Nieuwe kredieten wettelijke taken/vervanging ................................................................................... 96 Bijlage 3: Nieuw Beleid Wensen en ambities ..................................................................................................... 97 Bijlage 4: Subsidiejaarprogramma 2027 ............................................................................................................ 99 Bijlage 5: Totaal lasten en baten per programma ............................................................................................ 100 Bijlage 6: Staat van incidentele lasten en baten ............................................................................................... 101 Bijlage 7: Overzicht van stelposten .................................................................................................................. 103 Bijlage 8: Meerjarenstaat reserves en voorzieningen ......................................................................................
105 Meerjarenbegroting 2027-2030 3 Inleiding Na de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 is een nieuwe gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders geïnstalleerd. Het college is samengesteld op basis van een coalitie tuss en de fracties Samenwerking Reusel-De Mierden en CDA Reusel-de Mierden. Deze partijen hebben hun ambities voor de jaren 2026-2030 vastgelegd in het coalitieakkoord dat op 26 mei 2026 is aangeboden aan de gemeenteraad. Op basis van dat coalitieakkoord is door het college een meerjarig uitvoeringsprogramma opgesteld in de vorm van een collegeprogramma. Het collegeprogramma bevat de nadere uitwerking van het coalitiea kkoord op de aspecten te bereiken resultaten, inhoud en planning. De komende vier jaar zetten we in op een betrouwbare en toegankelijke gemeente met een sterke, toekomstbestendige organisatie. We zorgen voor goede dienstverlening, duidelijke processen en e en veilige werkomgeving voor onze medewerkers, die elke dag het verschil maken voor onze inwoners. Tegelijkerti jd werken we aan een financieel gezonde huishouding, waarin we zorgvuldig omgaan met middelen en prioriteiten stellen. Als we alle ambities uit het coalitieakkoord willen uitvoeren, dan kost dit extra geld. Dit betekent ook dat er keuzes gemaakt moeten worden. De financiºle uitwerking is terug te vinden in deze programmabegroting.
Om die reden is in dit collegeprogramma, zoveel mogelijk, de programma-indeling van de begroting gevolgd. In he t collegeprogramma is niet al het eerder vastgestelde of in ontwikkeling genomen beleid opgenomen. Als er onderdelen niet specifiek beschreven zijn in het coalitieakkoord, dan komen deze ook niet terug in dit collegeprogramma. Het collegeprogramma is in juli 2026 opgesteld en richtinggevend op hoofdlijnen met de informatie die op dat moment bekend is. Ontwikkelingen in en buiten onze gemeente kunnen leiden tot een tussentijdse bijstelling van doelen en plannen. Dit komt dan tot uitdrukking in de jaarlijkse programmabegroting. Op enkele onderdelen zijn kengetallen toegevoegd die betrekking hebben op het genoemde onderw erp. Door deze cijfers inzichtelijk te maken, is het mogelijk om na verloop van tijd te zien wat de resultaten zijn van de gekozen doelstellingen. Voor het college is het programma sturend voor de meerjarenplanning. In die zin vormt het gedeeltelijk de basis voor het opstellen van de jaarlijkse programmabegrotingen. Daarin komen naast de onderwerpen ui t dit collegeprogramma, ook andere onderwerpen aan bod die specifiek voor dat jaar qua begroting aan de orde zijn. Meerjarenbegroting 2027-2030 4 Leeswijzer In deze begroting wordt eerst stilgestaan bij de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor de sam enstelling van de begroting 2027-2030.
Vervolgens wordt het financieel begrotingsbeeld meerjarig weergegeven. De uitgangspunten worden met een korte opsomming toegelicht. Hoofdstuk 1 bevat de paragrafen. De gemeente dient op basis van het Bbv (Besluit begroting en verantwoording) 7 verplichte paragrafen op te nemen in de begroting. In de paragrafen wordt als een soort van dwarsdoorsnede over alle programma’s heen informatie gegeven over een aantal belangrijk e thema’s. In deze begroting is er voor gekozen om drie extra paragrafen op te nemen vanwege de onderwerpen die ex tra aandacht vragen: Openbaarheidsparagraaf; Bezuinigingen en participatie. De programma’s komen in hoofdstuk 2 aan bod. Een programma is een geheel van activiteiten om beoogde maatschappelijke effecten te bereiken. In onze gemeente is ervoor gekozen om de programma-inde ling gelijk te laten zijn aan de wettelijk voorgeschreven indeling in taakvelden. De programmabegroting bes taat uit 9 programma’s, die in onze situatie overeenkomen met de taakvelden die vanuit het BBV zijn voor geschreven. Ieder programma is onderverdeeld in producten en heeft een vaste indeling. Het blauwe blok geeft de ambities uit het coalitieprogramma weer. Deze ambities worden vervolgens vertaald naar wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Dit geeft het collegeprogramma weer. Ook wordt een overzicht gegeven van de beleidskaders.
Een beleidskader is een document of set spelregels waarin een organisatie (zoals een gemeente) de strategische doelen, uitgangspunten en randvoorwaarden voor een specifiek onderwerp vastlegt. Tevens wordt er per programma een overzicht gegeven van de verbonden partijen met welke de gemeente samenwerkt. Binnen elk programma worden de mutaties op de meerjarenbegroting 2027 - 2030 toegelicht. De afkortingen die hiervoor worden gebruik zijn als volgt: (VV) Vervangingsinv esteringen, (NB) Nieuw beleid en (BB) Bestaand beleid. Bovenstaande wordt samengevat in een financi ºle tabel: Wat mag het kosten? Ten slotte sluit elk programma af met een overzicht van de beleidsindicatoren. Voor de indicatore n wordt een beroep gedaan op bestaande cijfers, veelal vanuit de site waarstaatjegemeente.nl. Die indi catoren zijn niet altijd even actueel en daarom is het jaar vermeld waarop de indicator betrekking heeft. Naast de verpli chte indicatoren voor Reusel-De Mierden zijn er ook niet verplichte indicatoren opgenomen om de effecten of voortgang van de ambities beter te kunnen monitoren. Middels bijlagen worden enkele aspecten nog nader uitgediept of toegelicht. Een van de belangrijkste bijlagen is de bijlage ‘Nieuw beleid en vervangingsinvesteringen’.
De begroting gaat uit van bestaand beleid en in de ‘lijst nieuw beleid en vervangingsinvesteringen’ brengen we de consequenties in beeld van nieuwe beleidsvoornemens. Nieuw beleid kan noodzakelijk zijn vanuit Rijksbeleid, maar kan ook ingestoken worden vanuit prioriteiten of wensen vanuit de raad. Op de lijst nieuw beleid staan ook de vervangingsinvesteringen vermeld. Ofschoon vervanging van afgeschreven activa geen nieuw beleid is, brengen we ze toch op deze l ijst in beeld omdat het vervangingsmoment vaak een goed moment is om na te denken of doelstellingen wellicht op een andere wijze beter zouden kunnen worden gerealiseerd. De geprognosticeerde balans en het totaaloverzicht van baten en lasten met staat van incidentele bat en en lasten zijn verplichte bijlagen. Daarnaast zijn er nog diverse andere bijlages toegevoegd. Meerjarenbegroting 2027-2030 5 Uitgangspunten opstellen begroting 2027-2030 In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten geformuleerd, die bij de samenstelling van de begroting 2 027-2030 worden gehanteerd. 1. Bestaand beleid uit de begroting 2026-2029 inclusief inflatie Het vertrekpunt voor het opstellen van de begroting wordt gevormd door ongewijzigd beleid zoals o pgenomen in de begroting 2026-2029. Bij het opstellen van de begroting wordt rekening gehouden met prijsontwikkelingen (inflatie).
De meicirculaire houdt inflatiecijfers aan voor de bere kening van de hoogte van de algemene uitkering. Het is dan ook voor de hand liggend om in de meerjarenbegroting dezelfde percentages te hanteren. In deze begroting is uitgegaan van een indexering van 2,5% voor materiºle zaken, 2,1% voor overheidsuitgaven en 4,2% voor lonen gebaseerd op de prijsindexen CPB die ook gebruikt worden voor de meicirculaire. 2. Personeelsbudget In de begroting 2027-2030 zal de formatieomvang van 2026 het uitgangspunt zijn voor de raming v an de personeelsbudgetten, dit is exclusief nieuw beleid. De loonkostenontwikkeling op basis van de CAR/UWO zal gevolgd moeten worden. Ook zijn de algemene salariskostenontwikkelingen van invloed op de personeelskosten. Bij de meerjarige berekeningen van de loonkosten gaan wij uit van het stijgingspercentage zoals hierboven is beschreven. Ten tijde van het opstellen van de begroting is de impact van het besluit over de toekomstige organisatie nog niet bekend. Vanaf 2028 dient echter rekening te worden gehouden met verhoging van personeelskosten en verlaging van de bijdrage aan GRSK in verband met de decentralis atie van VTH-taken. 3. Rente Omslagrente (= rente die aan taakvelden toegerekend wordt) De omslagrente dient te worden berekend aan de hand van de geraamde rentelasten en de geraamde boekwaarden van investeringen, afgerond op een veelvoud van 0,5%.
Wij gaan uit van 0,5%. Dat is hetzelfd e percentage als in 2026. Voor nieuw beleid is uitgegaan van een verhoging van 0,5% naar 1,5% omdat de rente op nieuwe leningen tussen de 2,5% en 3% bedraagt. 1,5% is gekozen omdat er ook inkomsten zi jn van onder andere Kleine Hoeven II waardoor niet het volledige bedrag geleend hoeft te worden maar zal er wel een stijging zijn van de rentekosten. 4. Algemene uitkering In de begroting 2027-2030 zal de algemene uitkering in eerste aanleg opgenomen worden op basis van de meicirculaire 2026. Tevens zal de onderbesteding van het BTW-compensatiefonds geac tualiseerd worden. Indien het BTW compensatiefonds niet volledig wordt benut, wordt het overschot (achteraf) teruggest ort in de algemene uitkering. Dit mag structureel meegenomen worden. 5. Belastingen en heffingen Ten aanzien van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing wordt een kostendekkende tariefstelling aangehouden. In het voorjaar van 2026 is er een financiºle update uitgevoerd op het bestaande Plan Water en Riolering. Op dit plan zijn zowel de exploitatielasten als de investeringen gebaseerd. Voor de OZB-opbrengst gaan wij in eerste instantie uit van een indexering van 2 ,1%. Behalve de inflatieaanpassing vindt zoals altijd aanpassing plaats op basis van de waardeontwikkeling.
Om te kunnen komen tot een gelijkblijvende opbrengst zal bij dalende waardes sprake zijn van hogere tarieve n en bij stijgende waardes zal sprake zijn van een daling van de tarieven. 6. Basisgegevens Voor de aantallen inwoners en woningen vormen de werkelijke aantallen per 1 januari 2026 het uitgangspunt. Ramingen voor aantallen inwoners en woningen worden gebaseerd op globale inschattingen vanuit ervaringsgegevens. Bovendien wordt voor iedere begrotingscyclus de uitgangssituatie bepaald op de laatst bekende werkelijke aantallen. Er wordt voor het aantal woningen niet gekeken naar bijvoorbeeld concrete woningbouwplannen en de status van die plannen. De financiºle impact van dit soort relatief g eringe inschattingsafwijkingen zijn dermate klein, dat het niet lonend is om veel tijd te steken in een verdere nauwkeurigheid van de schattingen. Meerjarenbegroting 2027-2030 6 7. Sluitende begroting Omdat in de begroting van 2026-2029 enkel 2029 sluitend was is het van belang om in de be groting van 2027 ervoor te zorgen dat 2029 en 2030 ook sluitend zijn. Een opschuivend meerjarenperspecti ef is immers ongewenst, zoals ook beschreven in de toezichtskaders van de provincie (GTK Gemeenten 2026).
Meerjarenbegroting 2027-2030 Financieel beeld meerjarenbegroting 2027-2030 Structureel Begrotingssaldo | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 bedragen x € 1.000,- Lasten exclusief mutaties reserves | -48.620 | -54.230 | -54.850 | -54.735 Baten exclusief mutaties reserves | 46.691 | 53.362 | 54.757 | 54.671 Geraamd saldo van baten en lasten | -1.929 | -868 | -93 | -64 Toevoegingen reserves | -50 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 560 | 561 | 801 | 788 Geraamd resultaat | -1.419 | -307 | 708 | 724 Incidentele lasten (excl. Reservestortingen) | -1.410 | -296 | -164 | -494 Incidentele baten (excl. Reserveonttrekkingen) | 324 | 0 | 0 | 0 Incidentele toevoegingen reserves | -50 | 0 | 0 | 0 Incidentele onttrekkingen reserves | 82 | 84 | 334 | 480 Saldo van incidentele baten en lasten | -1.054 | -212 | 170 | -15 Structureel begrotingssaldo | -365 | -95 | 538 | 739 Mutaties saldo 2027-2030 Als basis voor deze begroting geldt het saldo gepresenteerd van het bestaande beleid zoals bekend uit de eerste berap 2026. Daarbij komen nog de College- en Raadsbesluiten tot en met juli 2026. Vervolgens worden onderstaande punten meegenomen. 1. | Doorrekening meicirculaire Voor 2027 zijn de CDOKE gelden, die tot 2026 vanuit een Spuk werden uitbetaald, naar de algemene uitkering gegaan.
Hiervan is een deel (€ 375.000) gereserveerd voor uitvoering van de lokale energie strategie en het overige (ongeveer € 120.000) resteert als voordeel voor de begroting. Vanaf 2028 is er een forse bezuiniging doorgevoerd op huishoudelijke hulp. Tegenover deze bezuiniging hebben we een stelpost opgenomen op advies van de VNG, zodat deze korting budgetneutraal blijft. Kortingen op de algemene uitkering voor jeugdzorg in verband met te nemen maatregelen die de kosten weer beheersbaar moeten maken zijn ook budgetneutraal verwerkt door middel van stelposten. Meer informatie hierover is te vinden in Bijlage 7. De onderuitputting van het BTW compensatiefonds is in 2025 lager gebleken dan in 2024. Dit levert een nadeel van € 151.000 op vanaf 2027. 2. | Loon-/prijscompensatie Wij ramen in onze begroting op basis van lopende prijzen. Dat betekent dat wij een begroting presenteren, waarin de ramingen in de verschillende jaarschijven worden geïndexeerd voor loon- en prijsstijgingen. Die indexering baseren we op de indexen die in de meicirculaire zijn opgenomen (zie ook de uitgangspunten in deze begroting). 3. | Bijdragen verbonden partijen Op basis van de (concept)begrotingen 2027-2030 van onze verbonden partijen zijn de bijdragen van onze gemeente aan deze gemeenschappelijke regelingen verwerkt.
De begroting van de VRBZO neemt toe door de bestuurlijke opdracht voor het voldoen aan wet- en regelgeving. De toename bij de ODZOB wordt veroorzaakt doordat een deel van de aanvullende opdrachten die eerst niet opgenomen waren in de begroting, nu wel voor een deel geraamd worden. Wij merken hierbij op dat dit cijfers betreffen op basis van conceptbegrotingen van de verbonden partijen. 7 Meerjarenbegroting 2027-2030 8 De begrotingswijzigingen op gebied van WMO en Jeugd (MD Samenwerking Kempengemee nten) en de Participatiewet (Kempenplus) zijn overgenomen uit de meest recente rapportages. De programmak osten van MD zijn op basis van de managementrapportage verhoogd met € 375.000,- in 2027, oplopend naar € 400.000,- in 2030. De oorzaak van deze continu oplopende kosten ligt met name in een aanhoudende groei van het zorggebruik, stijgende lonen en prijzen (indexatie) en een toenemende complexiteit va n de zorgvraag. Dit is een landelijk probleem, waarop nog geen antwoord is gevonden. 4. Financiºle update rioolplan In het voorjaar van 2026 is een financiºle update uitgevoerd op het plan water en riool omdat de voorziening leeg dreigde te raken. Uit deze update is gebleken dat de kosten de afgelopen jaren flink zijn gestegen waardoor de huidige tarieven niet kostendekkend zullen zijn bij de huidige uitgaven.
Om de uitgaven te kunnen betalen zal het tarief in 2027 met 18% (52 cent) moeten stijgen. Vanaf 2029 zal he t tarief jaarlijks met 2,1 % (7 cent) per jaar moeten stijgen. Dit is noodzakelijk om de voorziening weer op te bouwen. In deze begroting is uitgegaan van de uitgaven en inkomsten volgens de financiºle update. 5. Wettelijke verplichtingen / vervangingsinvesteringen en wensen / ambities In bijlage 2 is een lijst van benodigde investeringsbudgetten te vinden, waarvan de kapitaallasten vanaf 2028 meegenomen zijn in deze begroting. In bijlage 3 is een lijst opgenomen van aanvullingen op bestaand beleid met een uitleg w aarom het wenselijk is hiervoor budget te reserveren. 6. Stelpost onderuitputting kapitaallasten Om realistischer te kunnen begroten heeft de commissie BBV een actualisatie gedaan van de Notitie Structurele en incidentele baten en lasten. Het is vanaf de begroting van 2027 mogelijk om een stelpost op te nemen voor de onderuitputting van loonkosten en kapitaallasten. In de stelpost voor kapitaal lasten wordt uitgegaan dat 20% van de investeringen uit een jaar niet in datzelfde jaar zullen worden uitgevoerd en dat de afschrijving dus een jaar later in zal gaan. Dit geldt alleen voor kredieten die niet vallen onder de kostendekkende budgetten (riool) of waarvan de lasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. 7.
Bestemmingsreserves jaarrekening 2025 In de jaarrekening 2025 is besloten om nieuwe bestemmingsreserves te vormen voor de bereikbaarheidsagenda, Clemensschool en onderhoud en inrichting van het gemeentehuis. De bijbehorende stortingen en onttrekkingen aan de bestemmingsreserves zijn verwerkt in deze begroting. 8. Sluitende begroting 2027-2030 Verwerking van bovenstaande mutaties gaf in eerste instantie negatieve saldi voor alle jaarschijven. Om tot een sluitende begroting te komen zijn er verschillende opties. Verhogen OZB belasting Afgelopen jaren lopen de inkomsten uit onroerende zaak belasting (OZB) in onze gemeente achter op het landelijk gemiddelde. In 2025 is een extra verhoging geweest van 12% vastgesteld die verwerkt is in de programmabegroting 2026. Vorig jaar zijn de inkomsten alleen gestegen met de indexat ie en de WOZ waardes. Het collegeprogramma is alleen realiseerbaar bij voldoende inkomsten. Om een financieel gezonde gemeente te blijven stellen we voor in 2027 opnieuw een stijging boven de inflatie mee te nemen. In de paragraaf “Lokale heffingen” is dit verder uitgewerkt. Inzetten vrij beschikbare reserves Het is mogelijk om maximaal 10% van het vrij beschikbaar eigen vermogen in te zetten voor struc turele dekking. Het risico hiervan is dat de mogelijkheid om tegenvallers op te vallen daardoor jaarlijks kleiner wordt.
Zoals te zien is in onderstaande tabel, is deze inzet voor onze gemeente niet problematisch mits de solvabiliteit voldoende blijft. Meerjarenbegroting 2027-2030 Inzet vrij beschikbare algemene reserve | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting In Euro | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structureel saldo jaar | -365.000 | -95.000 | 538.000 | 739.000 Max. 10% vrije algemene reserve | 1.514.877 | 1.372.967 | 1.342.281 | 1.413.086 Resterende vrije algemene reserve na aftrek incidenteel en stuctureel saldo* | 13.729.674 | 13.422.810 | 14.130.858 | 14.855.053 * bij gelijkblijvende risico’s In de paragraaf “Bezuinigingen” is beschreven dat uw raad deze inzet van middelen om de begroting structureel sluitend te maken, in juli 2025 met de maatregelen in Spoor 2 heeft goedgekeurd. Bezuinigen In spoor 1 en 2 zijn al keuzes gemaakt voor diverse bezuinigingen. Het is mogelijk om nog verder te bezuinigen maar hiervoor zullen nog moeilijkere keuzes gemaakt moeten worden waarvan de gevolgen niet duidelijk zijn. Deze optie is in deze begroting niet verder uitgewerkt. 9 Meerjarenbegroting 2027-2030 10 1. Paragrafen Meerjarenbegroting 2027-2030 11 1.1. Bedrijfsvoering 1.1.1. Inleiding De afdeling Bedrijfsvoering heeft een belangrijke rol in het ondersteunen van de organisatie in de realisatie van de beleidsdoelen van de gemeente.
Het ondersteunt de primaire processen, dienstverlening aan burgers en beleids- en bestuurlijke processen. Daarbij hanteren we twee uitgangspunten: Een betrouwbare, transparante en toegankelijke gemeente zijn, die dicht bij haar inwoners staat; Een organisatieontwikkeling die zorgt voor een robuuste, toekomstbestendige en veilige gemeentelijk e organisatie, die haar ambities kan waarmaken. We streven naar een bedrijfsvoering die zodanig is ingericht, dat de uitvoering van de programmabegroting door de ambtelijke organisatie op een zo efficiºnt mogelijke wijze kan gebeuren. In deze paragraaf geven we inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen en ambities in 2027 op het gebied van bedrijfsvoering. 1.1.2. Dienstverlening: betrouwbaarheid, transparantie en toegankelijkheid De mens zien en waarde toevoegen is de essentie van onze dienstverlening. Dit betekent dat we kiezen voor een mensgerichte dienstverlening waarbij de behoeften van de inwoners centraal staan. In 2027 vertaalt dat zich in: • De organisatievisie “Samen Doen!” blijft de basis voor het handelen van de organisatie. We geven uitvoering aan de kernwaarden van ‘Samen Doen!’ en hebben en houden hiervoor aandacht in het dagelijkse werk. • We schaffen een participatieplatform aan en richten deze in zodat we onze inwoners en ondernemers beter kunnen informeren over onze projecten.
• We stellen een participatieaanjager aan die onze medewerkers ondersteunt met het inrichten van goede participatietrajecten, het gebruik van het participatieplatform en participatie verder inbedt binnen de organisatie. • Als het gaat om bereikbaarheid verbeteren we onze digitale mogelijkheden, maar persoonlijk contact blijft altijd mogelijk. • We zetten in op meer visuele, lokale communicatie in de vorm van bijvoorbeeld animatie, explainers (uitlegvideo’s), foto en film en gerichte communicatie aan doelgroepen. • We benutten bij voorkeur samen met andere gemeenten de kansen om nieuwe digitale middelen toe te passen die de dienstverlening ten goede komen. • We organiseren een open dag in het gemeentehuis om inwoners en potentiële medewerkers inzicht te geven in wat we doen en hoe we als organisatie zijn georganiseerd. • We gaan vergaderingen van de raad en commissies, indien mogelijk, meer op locatie organiseren. 1.1.3. Ambtelijke organisatie: Een robuuste, toekomstbestendige en veilige organisatie die haar ambities kan waarmaken Het managementteam heeft prioriteringswerkzaamheden benoemd, wat inhoudt dat zij sturen op de volge nde onderwerpen, die voorrang hebben: • Woningbouwopgave Vanuit de schaalsprong moeten we voor 2040 ca. 1500 woningen bouwen in alle kernen. Dat is een stev ige opgave voor een groot deel van de organisatie.
• Omgevingsvisie De Omgevingswet vereist dat we voor 1 januari 2027 een omgevingsvisie hebben opgesteld. Deze zal o p die datum in ontwerp klaar zijn en ligt dan omwille van brede participatie voor zienswijze ter inzage, waarna deze visie in 2027 definitief wordt vastgesteld. • Urgente doelgroepen Dit betreft het zoeken naar en realiseren van tijdelijke en structurele opvangmogelijkheden, waarmee we in opdracht van de gemeenteraad kunnen voldoen aan de eisen van het Rijk. • Netcongestie De overbelasting van het elektriciteitsnet vraagt dat we enerzijds weloverwogen keuzes maken over nieuwe stroomaansluitingen en anderzijds kijken naar alternatieven voor energievoorziening. Tot slot ontwikkelen we een continuïteitsplan voor langdurige stroomuitval. • Integrale toegang sociaal domein en versterken lokaal sociaal team Een herkenbare, laagdrempelige ingang voor inwoners is een belangrijke ambitie in het coalitieakkoord. Daarnaast hebben we vanuit de hervormingsagenda Jeugd de opdracht om lokaal de sociale teams te versterken. • Procesmanagement Om minder ad hoc en meer koersvast te werken worden processen op basis van Kritieke Prestatie Indicatoren (KPI’s) in beeld gebracht en gerealiseerd. Meerjarenbegroting 2027-2030 12 We sturen om te zorgen dat de capaciteit in gezonde overeenstemming is met onze ambities.
Dit doen we door het steeds beter plannen en programmeren van de werkzaamheden in teamplannen en projectplannen. Het vraagt ook om extra formatie om enerzijds het toenemende aantal Wet open overheid (Woo)-verzoek en te kunnen behandelen en anderzijds om bij ontwikkelingen op het gebied van digitale dienstverlening aan te sluiten en deze binnen de organisatie verder te implementeren. Het (verantwoorde) gebruik van kun stmatige intelligentie (AI) is hiervan een voorbeeld, wat op termijn kan leiden tot een capaciteits besparing. We investeren in de ontwikkeling van onze organisatie en onze medewerkers, zowel individueel als op teamniveau. Dit zal zich vertalen in: • Het zetten van concrete stappen gebaseerd op het in 2026 opgestelde advies over de best passende organisatievorm voor onze gemeente en welke taken binnen de huidige samenwerkingen kunnen worden herzien, aangepast of beºindigd. • Het implementeren van een programma dat de teamontwikkeling versterkt zowel op inhoud, als qua proces en integraliteit. • Een verplichte training AI geletterdheid voor de organisatie in het kader van de Europese AI- verordening. • Het zorgen voor een veilige werkomgeving voor onze medewerkers (maatregelen, training) en het kenbaar maken van onze omgangsregels aan het publiek.
• Een plan voor het geven van een eigentijdse uitstraling aan het gemeentehuis, zodat het voor de inwoners vertrouwd en toegankelijk is en voor de medewerkers naast een veilige ook een inspirerende en flexibele werkplek vormt. 1.1.4. Verbeteren van de informatiepositie ‘Informatiehuishouding op orde’ is een begrip wat vaak genoemd wordt maar uitleg behoeft om te kunnen aantonen wat het kan betekenen voor de gemeentelijke organisatie. Informatiehuishouding wordt nog te vaak gezien als een administratieve verplichting, terwijl een goede informatiepositie een strateg ische asset is die cruciaal is voor het behalen van lange termijn doelstellingen. Bestuurders en med ewerkers moeten op het juiste moment over de juiste informatie kunnen beschikken om hun werk goed te kunnen doen. Het voornemen is om de informatiehuishouding in 2027 meer te positioneren als ‘informatiepositie’ en de focus te verleggen naar de waarde die kwalitatief goede informatie kan hebben in het bestuurlijke proces. Voor alle gemeentelijke processen is informatie nodig, maar we sturen tot nu toe minder op de kwaliteit van d e informatie. Er is veel (landelijke) aandacht voor transparantie en openheid middels de Wet open overheid (Woo), Het efficiºnt uitvoeren van de Woo is niet mogelijk zonder kwalitatief goede informa tie.
De opkomst van AI maakt het sturen op de kwaliteit van de informatie alleen maar urgenter: Garbage in is garbage out. De kwaliteit van het eindresultaat (de output) hangt namelijk volledig af van de kwalit eit van de invoer (de input). Processen zijn nu nog veel ingericht op een papieren situatie. Om deze te laten aansluiten bij de Archiefwet 2026 die op 1 januari 2027 in werking treedt, moeten processen opnieuw worden vormgegeven op basis van ‘archiving by design’. Alleen als vooraf bij het inrichten van processen en systemen wordt gekeken naar wat er nodig is om informatie kwalitatief zo goed mogelijk te beheren, kunnen we zorgen voor een zo goed mogelijke informatiepositie voor bestuur en organisatie nu en in de toekomst. 1.1.5. Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging betreft het totale pakket aan maatregelen om de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van de gemeentelijke informatiesystemen te waarborgen. Op 15 augustus 2026 is de Cyberbeveiligingswet (Cbw) in werking getreden. De Cyberbeveiligingswet is de Nederlands e uitvoering van de NIS2-richtlijn die de Europese Unie heeft vastgesteld en vormt een stevige wettelijke basis v oor de implementatie van het normenkader BIO2 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). Met de inw erkingtreding gelden voor gemeenten direct nieuwe wettelijke verplichtingen op het gebied van digitale weerbaarheid .
De wet kent geen overgangstermijn. Voor collegeleden geldt een opleidingsplicht binnen twee j aar na inwerkingtreding van de wet. In 2026 zijn al voorbereidingen getroffen om het informatiebeveiligings beleid aan te laten sluiten bij de nieuwe wetgeving. De gemeente verantwoordt zich jaarlijks aan de gemeenteraad en betrokken ministeries over informatiebeveiliging via het verantwoordingsstelsel ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Informati on Audit). Omdat een van de belangrijkste factoren van invloed op de mate van informatieveiligheid de factor ‘mens’ is, wordt er veel tijd gestoken in bewustwording onder medewerkers. Dit is een continu proces en behoeft regelmatig aandacht. Als organisatie moeten we rekening houden met de mogelijkheid dat me dewerkers misleid worden. Periodiek worden er verplichte trainingen aangeboden waarvan deelname gemonitord wordt. Ook vinden er phishingtests plaats waarbij het handelen van medewerkers gemonitord en opgevolgd w ordt. Bij deze trainingen wordt ook aandacht besteed aan het veilig toepassen van AI. Meerjarenbegroting 2027-2030 13 In het dreigingsbeeld informatiebeveiliging 2025-2026 van de informatiebeveiligingsdienst (IBD) wordt ransomware wederom genoemd als de grootste dreiging voor gemeenten.
De impact van een ransomware aanval is aanzienlijk: Naast hoge reparatie en herstelkosten leidt een ransomware aanval ook tot schending van privacy van inwoners en medewerkers, imagoschade voor de gemeente en verlies van vertrouwen in d e overheid. 1.1.6. Financiºle huishouding In de meerjarenbegroting zagen we in de afgelopen jaren oplopende tekorten door stijgende kosten en dalende inkomsten van het Rijk. Om vanaf het jaar 2025 de begroting sluitend te krijgen i s toen een 2 sporen aanpak ingezet, waarbij in Spoor 1 is gekeken naar de budgetten, investeringen en reserves waar geen tot een beperkte beleidskeuze voor gemaakt hoeft te worden. Ook is een begin gemaakt met het inhal en van de inkomsten-achterstand op leges en het landelijk gemiddelde deels in te lopen op de Onroerende Zaak Belasting (OZB). Daarna is in Spoor 2 voor de jaren na 2025 gekeken naar beperking van lasten en waar mogelijk verhoging van inkomsten. In de paragraaf Bezuinigingen wordt de actuele status van de diverse maatreg elen uit Spoor 2 toegelicht. Omdat we hiermee tijdig aan de slag zijn gegaan, is het mogelijk nu een meerjarig structureel sluitende begroting voor te leggen. Structureel sluitend houdt in dat de begroting structureel in evenwicht is: jaarlijks terugkerende lasten zijn gedekt door jaarlijks terugkerende baten.
Hierop wordt de begroting beoordeeld door het toezichthouden d orgaan, provincie Noord-Brabant. De provincie bekijkt in hoeverre de raming (de schets van de begroting) realistisch is. • Een raming moet gebaseerd zijn op beleidskeuzes. Wanneer een gemeente de begroting aanpas t, dan moet ook beschreven worden welke taken of functies daarmee wijzigen. • Wanneer een gemeente bezuinigingen of taakstellingen in de begroting opneemt, moet de gemee nte laten zien dat bezuinigingen en taakstellingen realistisch en haalbaar zijn. • Een gemeente mag niet jaar op jaar een begroting vaststellen met een meerjarenraming waarv an alleen de laatste jaarschijf sluit. 1.1.7. Personeel & Organisatie Ook in 2027 blijft het aantrekken van gekwalificeerde medewerkers een prioriteit. Daarnaast blijft er aan dacht voor een zorgvuldig onboarding-proces en voor het binden en boeien van medewerkers, met als doel de uitstroom te beperken en kennis, continuïteit en betrokkenheid binnen de organisatie te behouden. Op het gebied van personeel en organisatie zijn de afgelopen jaren diverse projecten gerealiseerd. Tege lijkertijd blijven verschillende thema’s structurele aandacht vragen. Binnen het thema in- en externe veiligheid wordt een interventieteam opgericht om de organisatie verder te versterken. De landelijke functieprofielen (HR21) blijven actueel door jaarlijks onderhoud en actualisatie.
Daarnaast krijgt het competentiemanagement in 2027 een vervolg door de op organisatieniveau vastgestelde competenties verder uit te werken en toe te passen op team- en medewerkersniveau. Ook de verdere ontwikkeling e n uitvoering van het strategisch HR-beleid blijft een belangrijk aandachtspunt. Tenslotte vormen de uitkomsten van het in 2026 uitgevoerde onderzoek naar de toekomstige organisatiestructuur een belangrijk onderdeel op de P&O-agenda, waarbij de personele en organisatoris che consequenties van de best passende organisatievorm nader worden uitgewerkt. 1.1.8. Personeelsbudget Onderstaand een overzicht van het begrote personeelsbudget per 1 januari 2027, zoals dat in deze meerjarenbegroting is opgenomen: Meerjarenbegroting 2027-2030 Organisatieonderdeel / team: | Loonkosten inclusief sociale lasten Bedragen in € | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gemeenteraad | € 298.000 | € 310.000 | € 324.000 | € 337.000 Burgemeester en wethouders | € 473.000 | € 493.000 | € 513.000 | € 535.000 Griffie | € 176.000 | € 183.000 | € 191.000 | € 199.000 Gemeentesecretaris | € 157.600 | € 164.200 | € 171.100 | € 178.300 Afdeling Ontwikkeling en Dienstverlening | € 5.837.000 | € 6.082.000 | € 6.338.000 | € 6.604.000 Afdeling Bedrijfsvoering | € 3.163.000 | € 3.296.000 | € 3.434.000 | € 3.578.000 Totale loonkosten inclusief sociale lasten: | € 10.104.600 | € 10.528.200 | € 10.971.100 | €
11.431.300 1.1.9. | Gebruik gemeentehuis Op basis van de definitieve terugkoppeling vanuit de GRSK dat MD niet naar Reusel komt wordt gewerkt aan een nieuwe plan voor toekomstige huisvesting en invulling van de plint. In het tweede kwartaal van 2026 is een intern onderzoek gedaan naar mogelijke alternatieven voor verhuur van de plint. Dit onderzoek was gebaseerd op de gedachte van leegstand. Deze situatie is ondertussen ingehaald door de uitkomst van het onderzoek naar toekomstige organisatiestructuur, waardoor een substantiºle toename in werkplekken voor eigen organisatie verwacht wordt. Voortschrijdend inzicht op basis van de uitkomst van het onderzoek naar de toekomstige organisatiestructuur en het onderzoek naar mogelijke alternatieven voor verhuur van de plint werpt een nieuw licht op een totaal huisvestingsplan en herbestemming van de plint. Er wordt gewerkt aan een nieuw plan voor toekomstige huisvesting, specifiek gericht op de plint en rekening houdend met een totaal huisvestingsplan met daarin meegenomen een verwachte groei van 25% in aantal werkplekken en bijbehorende faciliteiten, op basis van het scenario waarin VTH uit Eersel teruggehaald wordt en integrale toegang in het voorliggend veld binnen het sociaal domein gerealiseerd moeten worden. Deze groei mag niet ten koste gaan van werkcomfort en beschikbaarheid van faciliteiten.
Aantrekkelijk werkgeverschap is een cruciaal element om medewerkers te kunnen binden in de huidige arbeidsmarkt. In het eerste kwartaal van 2027 zal dit plan worden uitgewerkt en een investeringskrediet worden aangevraagd. In het verleden is steeds gesproken over een huisvestingsvraagstuk van de plint als separate vleugel, echter is duidelijk geworden dat een integrale toekomstvisie op huisvesting wenselijk is, voordat een andere bestemming aan de plint gegeven wordt. Externe verhuur van de plint gaat gepaard met langdurige contracten, substantiºle verbouwingskosten en minder netto-inkomsten dan eerder ingeschat. Het verhuren van de Plint op korte termijn, zonder toekomstvisie, kan op lange termijn een nadelig effect hebben op de organisatie. In andere gemeenten zien we al vergelijkbare situaties met een ruimtetekort voor de eigen organisatie. Doel is, en blijft, het hebben en houden van een toegankelijk gemeentehuis voor onze inwoners en een goede werkomgeving voor onze medewerkers. 14 Meerjarenbegroting 2027-2030 1.2. | Lokale heffingen 1.2.1. | Algemeen De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De uitvoering van gemeentelijk beleid raakt daarmee elke burger, bedrijf of instelling direct in zijn/haar portemonnee. Zij wensen -terecht- waar voor hun geld. Lokale belastingen en heffingen staan dan ook sterk in de belangstelling.
Het doel van deze paragraaf is om integraal informatie te geven over alles wat met lokale heffingen te maken heeft. 1.2.2. | Geraamde opbrengsten Een totaaloverzicht van de opbrengsten belastingen en heffingen: Soort | Rekening | Begroot Bedragen in € | 2025 | 2026* | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onroerende zaakbelasting | 3.630.000 | 3.794.000 | 4.688.000 | 5.490.000 | 5.880.000 | 6.003.000 Toeristenbelasting | 139.000 | 67.000 | 91.000 | 95.000 | 102.000 | 107.000 Woonforensenbelasting | 37.000 | 37.000 | 42.000 | 43.000 | 44.000 | 45.000 Afvalstoffenheffing | 1.030.000 | 1.137.000 | 1.165.000 | 1.196.000 | 1.228.000 | 1.258.000 Rioolheffing | 1.868.000 | 1.989.000 | 2.432.000 | 2.494.000 | 2.545.000 | 2.595.000 Marktgelden | 36.000 | 39.000 | 39.000 | 40.000 | 42.000 | 43.000 Precario | - | - | - | 25.000 | 25.000 | 25.000 Leges burgerzaken (titel 1) | 367.000 | 358.000 | 386.000 | 391.000 | 389.000 | 397.000 Leges wonen en bouwen (titel 2) | 606.000 | 770.000 | 988.000 | 1.008.000 | 1.040.000 | 1.058.000 Leges openbare orde en veiligheid (titel 3) | 11.000 | 10.000 | 15.000 | 16.000 | 16.000 | 16.000 Totaal | 7.724.000 | 8.201.000 | 9.846.000 | 10.798.000 | 11.311.000 | 11.547.000 * Inclusief nieuw beleid en begrotingswijzigingen Doordat onderliggende aantallen in de loop van de tijd wijzigen, zijn de bedragen in bovenstaande tabel niet altijd te herleiden naar een
bijstelling met het inflatiepercentage. De toename van de onroerende zaakbelasting en rioolstoffenheffing zullen in de volgende pagina’s verder toegelicht worden. 1.2.3. | Ontwikkelingen Wet Waardering onroerende zaken (WOZ) De WOZ-waarde wordt vastgesteld naar het waardepeil per 1 januari van het jaar voorafgaande aan het belastingjaar. In 2027 wordt de waarde dus vastgesteld naar het peil van 1 januari 2026. Volgens de voorlopige waarden 2027 is er nog steeds sprake van een waardestijging. Het aantal bezwaar- en beroepsprocedures is in 2026 afgenomen met circa 35% ten opzichte van het jaar daarvoor. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door wetgeving waardoor het voor de no-cure-no-pay (ncnp) bureaus financieel minder interessant wordt om namens een client bezwaar en/of beroep aan te tekenen. Anderzijds is er sprake van een toename van de kwaliteit van het taxatieproces. Invoeren precario op terrassen Reusel-De Mierden rekent nu geen precario voor terrassen, terwijl de horecagelegenheden wel ruimte innemen van de openbare ruimte. Bij de bezuinigingen van spoor II is besloten om precariobelasting te gaan heffen. Eind 2026 wordt gestart met een onderzoek, in 2027 zal het onderzoek gereed zijn waardoor de implementatie kan worden gestart in 2028.
Leges In artikel 229 b eerste lid van de gemeentewet is bepaald dat de legestarieven zodanig vastgesteld moeten worden dat de geraamde baten van de rechten niet uitgaan boven de geraamde lasten. Winst maken op het totaal van legesopbrengsten is dus niet toegestaan. Ook in deze begroting hanteren wij het uitgangspunt van kostendekkendheid. In 2026 en 2027 zijn een aantal legestarieven verhoogd in het kader van spoor 2 om de kostendekkendheid te verhogen. Desondanks zijn de inkomsten nog 25% lager dan de kosten. We zullen met de nieuwe legesverordening streven naar een kostendekkendheid van 90%. Deze nieuwe verordening zal in december 2026 worden vastgesteld met daarin de nieuwe tarieven voor 2027. 15 Meerjarenbegroting 2027-2030 16 De legesverordening is verdeeld in 3 titels. Titel 1, Algemene dienstverlening: denk hierbij met name aan paspoorten, rijbewijzen, burgerlijke stand, naturalisatie e.d. Titel 2, Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning: denk hierbij met name aan de omgevingsvergunning Titel 3, Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning. De naamgeving van deze titel is wellicht wat verwarrend, maar hieronder vallen de evenementenvergunningen, vergunningen in het kader van Drank- en Horecawet en gebru iksvergunningen. 1.2.4.
Beleid en tariefstelling Algemene uitgangspunten De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De gemeentelijke belastingen en heffingen zijn de belangrijkste, door de gemeente te beïnvloeden, inkomstenbronnen. Bij de riool- en afvalstoffenheffing en de leges is 100% kostendek king het uitgangspunt. De tarieven worden dus bepaald door de raming van de kosten. De overige tarieven stijgen in beginsel met het inflatiepercentage van 2,1%, waarmee ook in de algemene uitkering wordt gerekend. OZB-tarieven Het OZB-tarief wordt uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. De nieuwe WOZ-waardes voor 2027 zijn nog niet allemaal bekend. Bij de definitieve vaststelling van de verordeningen met de tarieven voor 2027 zullen de tarieven uiteraard aangepast worden aan de waardemutaties (lagere tarieven bij een waardestijg ing of hogere tarieven bij een waardedaling). Voor de OZB-opbrengst wordt in deze begroting uitgegaan van een jaarlijkse aanpassing met inflatiecorrectie (2,1%) en een extra toename van 20% in 2027 , 15% in 2028 en 5% in 2029. Er wordt ook rekening gehouden met een toename van het areaal. Dit ten gevolge va n bijvoorbeeld nieuwbouwprojecten en aan- en verbouwingen.
De verwachting is dat het tarief voor woningen zal stijgen van 0,0871% naar 0,0968% en v oor niet-woningen (gebruikers en eigenarenbelasting tezamen) wordt een stijging verwacht van 0,4456% naar 0,5410% . Tarief afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing 2027 worden de ervaringen van de afgelopen jaren meegenomen bij het vaststellen van de nieuwe tarieven. De tarieven voor 2027 worden zoals gebruikelijk in de raadsvergader ing van december vastgesteld. Op basis van huidige inzichten gaan we uit van € 4,60 (was € 4,40) voor een tariefzak voor restafval en € 4,00 per lediging (was € 3,72) van een 140-liter GFT-container. Het vastrecht stijgt naar € 157,92 (was € 150,24). Berekening kostendekkendheid leges Bedragen in € Kosten burgerzaken (titel 1) 340.915 Kosten wonen en bouwen (titel 2) 848.109 Kosten openbare orde en veiligheid (titel 3) 15.616 Totaal lasten 1.204.639 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente 644.763 BTW 5.794 Totale kosten 1.855.197 Opbrengst leges 1.389.327 Dekkingspercentage 75% Meerjarenbegroting 2027-2030 17 Tarief rioolheffing Voor de rioolheffing geldt als algemene regel dat de lasten worden gebaseerd op het Programma Water en Riolering 2024-2028. Het verschil tussen lasten en baten wordt geºgaliseerd via de egalisatievoorziening riolering. Zodoende worden grote pieken en dalen in de tarieven voorkomen.
In 2026 is een financiºle actualisatie van het Kostendekkingsplan water en riolering uitgevoerd. U it deze actualisatie is gebleken dat het rioolheffingstarief meer moet stijgen dan opgenomen in het vastgestelde beleidsplan. Om in de planperiode een positief saldo van de voorziening te behouden is voor 2027 een stijging van het tarief van € 2,88 naar € 3,40 per kubieke meter waterverbruik noodzakelijk. In de jaren vanaf 2028 zal het tarief elk jaar met 7 cent stijgen. Voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing Voor de rioolheffing en voor de afvalstoffenheffing bestaan egalisatievoorzieningen waaraan eventuele overschotten in de opbrengsten worden toegevoegd of waaruit eventuele tekorten worden gedekt. Kosten en opbrengsten worden dus verevend. In de begroting lijken de opbrengsten de uitgaven te overstijgen. Dat komt doordat de BTW-component en de overhead wel worden doorberekend middels de tarieven, maar niet worden geraamd en verantwoord op deze producten. In bovenstaand overzicht wordt gerekend met overhead en BTW en komt na een onttrekking aan de egalisatievoorziening de dekking op 100%. Berekening kostendekkendheid Bedragen in € Afvalstoffenheffing Kosten taakveld incl. (omslag)rente 1.353.500 Inkomsten taakveld excl. heffingen 423.312 Netto kosten taakveld 930.188 Toe te rekenen kosten: Overhead incl.
(omslag)rente 43.403 BTW en Vpb 189.210 Totale kosten 1.162.802 Opbrengst heffingen 1.165.162 Dekkingspercentage 100% Berekening kostendekkendheid Bedragen in € Rioolheffing Kosten taakveld incl. (omslag)rente 1.725.136 Inkomsten taakveld excl. heffingen - Netto kosten taakveld 1.725.136 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente 381.481 BTW 293.206 Totale kosten 2.399.822 Opbrengst heffingen 2.432.149 Toevoeging egalisatievoorziening riolering -32.327 Totaal inkomsten 2.399.822 Dekkingspercentage 100% Meerjarenbegroting 2027-2030 Toeristenbelasting en woonforensenbelasting In de laatste raadsvergadering van het jaar 2026 zal aan de raad worden voorgesteld het tarief per 2027 te verhogen met 10% ofwel een verhoging van € 2,00 naar € 2,20. Dit conform de bezuinigingsvoorstellen van 3 juli 2025, ook wel Spoor 2 genoemd, zoals toegelicht in paragraaf Bezuinigingen onder maatregel 9. Voor de forensenbelasting wordt een tweeledige tariefwijziging voorgesteld. Naast de reguliere inflatiecorrectie (indexatie) wordt een beleidsmatige verhoging van 10% doorgevoerd, zie ook hiervoor paragraaf Bezuinigingen onder maatregel 6. Omdat de waarde hier mede bepalend is voor het tarief, kunnen we het exacte tarief nu nog niet melden. Voor deze heffing geldt een maximum per woning van circa € 1.590,00. 1.2.5.
| Lokale lastendruk 2027 per huishouden Uitgangspunten: • | OZB: op basis van gemiddelde woningwaarde € 524.000,- en tarief eigenaren verhoogd van 0,0871% naar 0,0968% (gecorrigeerd voor gemiddelde stijging woningwaarde, inflatiecorrectie van 2,1% en extra stijging van 20%) • | Afval: 7 GFT-ledigingen à € 3,72 + 2,2 restafvalzakken à € 4,00 + vastrecht • | Riool: 100 m³* waterverbruik à € 3,11 (tarief volgens vastgestelde Visie Water en Riolering) *(volgens Brabant Water 130, liter gebruik per persoon per dag 2026 – gemiddeld gezinssamenstelling 2,1 personen) Op basis van de meest actuele gegevens is een inschatting gemaakt van de basisgegevens, zoals gemiddelde woningwaarde, aantal GFT-ledigingen en afvalzakken en gemiddeld waterverbruik. De gegeven uitgangspunten leiden tot het volgende beeld van de gemiddelde belastingdruk per huishouden: Bedragen in € | Werkelijk | Raming | Raming 2027 2025 | 2026* Onroerende zaakbelastingen | € 408,95 | € 406,76 | € 507,23 Afvalstoffenheffing | € 175,90 | € 185,96 | € 196,04 Rioolheffing** | € 336,96 | € 322,56 | € 340,00 Totaal per huishouden | € 921,81 | € 915,28 | € 1.043,27 * Werkelijk 2025 en raming 2026 afkomstig uit respectievelijk jaarstukken 2025 en het raadsvoorstel belastingtarieven 2026 (RA 25.088). ** In 2027 is het verwachte verbruik bijgesteld van 112 naar 100m3 om beter aan te sluiten op de werkelijkheid.
Het laatst bekende landelijk gemiddelde voor gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden bedraagt voor 2026 € 1.095,-. Daar zitten we in onze gemeente in 2027 nog onder. Daarmee kan het kengetal “Belastingcapaciteit” voor onze gemeente berekend worden: 1.043/1.095 *100% = 95,3% 18 Meerjarenbegroting 2027-2030 19 1.3. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 1.3.1. Algemeen We geven in deze paragraaf inzicht in welke mate de gemeente Reusel-De Mierden in staat is financiºle risico’s op te vangen, zonder de uitvoering van haar taken in gevaar te brengen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en het totaal aan gekwantificeerde risico’s, waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen, verzekeringen zijn afgesloten of waar ook anderszins geen beheersmaatregelen tegenover staan. Voor de raad is het weerstandsvermogen van belang omdat er nooit een situatie zal zijn, waarin geen risico’s meer bestaan. De raad moet vanuit de kaderstellende en controlerende taak inzicht hebben in de ruimte die er is om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Als die ruimte onvoldoende groot is, mo eten aanvullende maatregelen genomen worden. 1.3.2. Beleid Bij raadsbesluit van 16 december 2025 is de nota ‘Reserves, voorzieningen & afschrijvingsbeleid’ vastgesteld.
Hierin zijn onder andere regels opgenomen over hoe om te gaan met reserves en voorzieningen en op welke wijze afschrijving plaatsvindt op activa. In het kader van deze paragraaf is van belang dat in het beleid is bepaald dat de algemene reserve bestaat uit 2 delen: • Een niet besteedbaar deel wat nodig is ter dekking van de gekwantificeerde risico’s, vermenigvuldigd met de vastgestelde ratio (1,8); • Een vrij besteedbaar deel. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende onderdelen: a. Algemene reserve b. Post onvoorzien c. Onbenutte belastingcapaciteit d. Begrotingsruimte Ad a. Algemene reserve De stand van de algemene reserve per 1 januari 2026 is afgerond € 23.570.000,- • Niet besteedbaar ter afdekking van risico’s (incl. ratio) € 4.514.000,- • Vrij besteedbaar € 19.056.000,- Voor de bepaling van het niet besteedbare deel van de algemene reserve zijn de regels toegepast uit het vastgestelde beleid op dit gebied. Daarom zijn de gekwantificeerde risico’s vermenigvuldigd met een factor 1,8, hetgeen tot een bedrag leidt van afgerond € 4.514.000,- (zie paragraaf 3.3.4) De bestemmingsreserves laten we buiten de berekening van de weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves moeten min of meer gezien worden als verplichtingen (er staat een bestedings doel tegenover). Daarom nemen we die niet mee in de berekening.
De raad is overigens te allen tijde bevoeg d om de bestemming van reserves aan te passen. Ad b. Post onvoorzien Jaarlijks wordt in de begroting een verplichte post onvoorzien opgenomen, bedoeld voor bijzondere, niet voorziene kosten. Deze post is al jarenlang niet nodig gebleken. In het kader van het structureel sluitend maken van de begroting (Spoor 2) is in juli 2025 besloten deze post voortaan voor slechts € 1,= op te nemen. Ad c. Onbenutte belastingcapaciteit De omvang van de belastingcapaciteit is de ruimte tussen de feitelijk te verwachten opbrengst en de opbrengst die de gemeente zou moeten realiseren wanneer zij een beroep doet op artikel 12 van de Financiºle verhoudingswet (de zogenaamde artikel 12-norm). Volgens die norm moet de afvals toffenheffing en het rioolrecht kostendekkend zijn. Dat uitgangspunt hanteren wij ook. Dan blijft de onbenutte cap aciteit van de onroerende zaakbelasting over. De meest recente factor daarvoor bedraagt 0,1595 % (afkomstig uit de Meicirculaire 2026) van de totale WOZ-waarde, hetgeen resulteert in een onbenutte belastingcapaciteit voor Reusel-De Mierden van afgerond € 1.910.000,-. Meerjarenbegroting 2027-2030 Ad d. Begrotingsruimte Indien sprake is van een positief totaal begrotingssaldo wordt dit meegerekend in de weerstandscapaciteit.
Stille reserves Stille reserves zijn activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd, maar die in principe direct verkoopbaar zijn. Van de omvang van de stille reserves is de volgende indicatie te geven (Jaarrekening 2025): Object | Oppervlak | Boekwaarde | Aanduiding boekwaarde | Waarde | Basis waardeberekening | Verschil Landbouwgrond, geliberaliseerde pacht | 41,92 ha | -€ | 4.820.800€ | 419.200m² x € 11,50 | 4.820.800€ Landbouwgrond, vaste pacht | 84,7 ha | -€ | 5.082.000€ | 847.000 m² x € 6,00 | 5.082.000€ Bossen, visvijver, landschapelementen | 944 ha | -€ | 11.800.000€ | 9.440.000 m† x 1,25 | 11.800.000€ Gemeentehuis | 1.162.022€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 2.990.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 1.827.978€ Gemeentewerf | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 928.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 928.000€ Sportzaal Den Houtert Lage Mierde | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 2.025.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 2.025.000€ Sporthuis Reusel | 1.724.239€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 2.083.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 358.761€ Brede School Plus Lage Mierde (Opstap+Ster) | 1.986.514€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 2.930.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 943.486€ Basisschool De Akkerwinde Hooge Mierde | 398.495€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 1.417.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 1.018.505€ Basisschool St.
Clemens Hulsel | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 605.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 605.000€ Basisschool De Torelaar Reusel | 172.092€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 1.279.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 1.106.908€ Basisschool De Leilinde Reusel | 1.277.164€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 3.256.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 1.978.836€ Basisschool De Klimop Reusel | 1.006.462€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 1.462.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 455.538€ MFA De Kei Reusel | 8.031.024€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 6.389.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | -1.642.024€ Brandweerkazerne Reusel | 88.262€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 380.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 291.738€ Sportpark Den Hoek Reusel | 434.907€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 2.838.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 2.403.093€ Sportpark De Leeuwerik Hooge Mierde | 156.046€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 362.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 205.954€ Sportpark D’n Daalacker Lage Mierde | 12.404€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 673.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 660.596€ Sportpark ’t Kantje Hulsel | 56.818€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 113.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 56.182€ Gildeterrein Broekkant Lage Mierde | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 209.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 209.000€ Woning Sportpark 1 Reusel | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 460.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 460.000€ Kinderdagverblijf Dooleg Reusel | 109.649€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 304.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 194.351€ Terrein voormalige werf
Denestraat | -€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 37.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 37.000€ Willibrordlaan 13 Hulsel | 471.106€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 491.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | 19.894€ Hamelendijk 12 Reusel | 323.923€ | Boekwaarde 1-1-2025 | 312.000€ | WOZ-waarde 1-1-2025 | -11.923€ € | 17.411.126 | € | 53.245.800 | € | 35.834.674 De stille reserves hebben dus een omvang van € 35,8 miljoen. Het is op basis van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) niet toegestaan om een waarde aan stille reserves toe te kennen en die waarde vervolgens mee te rekenen in de reservepositie. De reservepositie kan vanuit de stille reserves dus alleen toenemen door deze stille reserves om te zetten in geld (te gelde maken middels verkoop). Dat neemt niet weg dat in relatie tot de capaciteit om onverhoopte tegenvallers op te vangen de stille reserves wel een betekenis hebben. 1.3.3. | Risico’s De samenloop van risico’s is een ander aspect van het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te vangen (=weerstandsvermogen). Inventariseren van risico’s, een inschatting maken van de kans op deze risico’s en het beheersen en managen van risico’s is hierbij van wezenlijk belang. Hierna wordt een overzicht gegeven van de risico’s in het licht van het weerstandsvermogen.
De weerstandscapaciteit kan dan afgezet worden tegen de samenloop van de geïnventariseerde risico’s, zodat ‘beoordeeld’ kan worden of het weerstandsvermogen afdoende is. De vertaling van deze risico’s in bedragen is gebaseerd op inschattingen. Indien er sprake is van nauwkeurige berekeningen van concrete verplichtingen is vorming van voorzieningen nodig. Deze paragraaf geeft dan ook geen raming van budgetten die worden aangehouden om tegenvallers op te vangen, maar slechts een indicatie van het vermogen om tegenvallers op te kunnen vangen. Dat vermogen zit dan vooral in de reserves. De gemeente Reusel-De Mierden raamt altijd zo reºel mogelijk. Het blijven echter ramingen, zodat er altijd een risico is, dat de werkelijkheid anders is dan de ramingen. Wij achten dat risico niet dusdanig dat daarmee in de sfeer van weerstandsvermogen rekening moet worden gehouden. Reëel ramen betekent echter ook dat er geen ‘lucht’ in de ramingen zit ‘voor het geval dat’. Als bepaalde risico’s, zoals bijvoorbeeld inbraakschade, verzekerd zijn, dan ramen wij geen kosten voor die schade, óók niet voor een eventueel (beperkt) eigen risico. Mochten zich dan onverhoopt toch schades voordoen, dan kunnen ramingen dus tekort schieten. Daarover wordt dan gerapporteerd via bestuursrapportages. Hetzelfde geldt voor bijzondere omstandigheden.
Zo kunnen extreme weersomstandigheden tot extra kosten leiden (extra gladheidbestrijding, stormschades enz.). Gelet op de ervaringen ter zake achten wij het niet nodig om op dit gebied in het kader van het weerstandsvermogen met bijzondere risico’s rekening te houden. 20 Meerjarenbegroting 2027-2030 21 Grondexploitatie / Bestemmingsplannen De mogelijkheid bestaat dat onevenredige schade als gevolg van bestemmingswijziging moet worden vergoed. Hiervoor zijn geen specifieke middelen gereserveerd. In principe worden eventuele claims op d e ontwikkelaars van een plan afgewenteld. Indien de gemeente de planschade moet vergoeden, wordt deze opgevangen binnen de grondexploitatie. Daarnaast vormt de grondexploitatie zelf, als gemeentelijke activiteit, een voortdurend risico (economische ontwikkelingen, kredietbeleid van banken, stagnerende markten, veranderende wetgeving, fluctuerende rente s en dergelijke). Het feit dat deze activiteit in principe in vier kernen en op een kleinschalige wijz e wordt uitgevoerd, versterkt dit risico. De markt is voor zowel woningbouwgrond als bedrijfsgrond op dit moment gunstig, hetgeen zich uit in een toegenomen vraag. De grondexploitaties worden jaarlijks opnieuw berekend, waarbij ook een inventarisatie plaatsvind t van risico’s dan wel te optimistische inschattingen.