[25.25250] Definitieve jaarstukken 2025 - inclusief controleverklaring
Tekst van het document
Door deelname in de verschillende bestuurslagen van 22 gemeenschappelijke regelingen heeft onze gemeente invloed op die organen, maar de gemeente moet zich aansluiten bij besluiten die in gezamenlijkheid genomen worden. Minderheidsstandpunten kunnen, hoe belangrijk deze voor individuele gemeenten ook mogen zijn, in het grote geheel t e licht bevonden worden. Samenwerken is daarmee altijd een stukje inleveren van invloed. Overigens leert de ervaring dat de ‘winst’ van het samen optrekken vooral zit in de toename van professionaliteit en kwaliteit die wordt bereikt en in het borgen van de continuïteit op vitale bedrijfsprocessen. Net als bij gemeenten worden ook door besturen van Gemeenschappelijke Regelingen besluiten genomen inzake wijzigingen in ambitieniveaus op basis van allerlei ontwikkelingen. Daardoor bestaat het risico, dat gemeentelijke bijdragen aan Gemeenschappelijke Regelingen (GR) sterker dan trendmatig gaan stijgen. Voor zover die ontwikkelingen meelopen in het begrotingsproces van de betreffende GR zijn deze tijdig in beeld. In die gevallen moeten de financiële gevolgen worden opgenomen in de gemeentebegroting. Er is dan dus geen sprake meer van risico. Daarnaast houden sommige verbonden partijen zelf een vorm van weerstandsvermogen aan.
De vier grootste Gemeenschappelijke Regelingen (GGD, VRBZO, MRE en ODZOB) hebben samen afspraken gemaakt over het aan te houden weerstandsvermogen. Een verbonden partij als de GRSK houdt echter zelf helemaal geen weerstandsvermogen aan, maar KempenPlus doet dat wel. En de ene verbonden partij legt in haar stukken een relatie tussen (gekwantificeerde) risico’s en de ander doet dat niet of slechts in beperkte mate. Dit is van belang voor de inschatting van de gemeentelij ke risico’s. Immers als een verbonden partij haar risico’s zelf op kan vangen, is er geen risico voor de gemeente. Heeft een verbonden partij slechts deels of geen weerstandsvermogen, dan ontstaat er een risico voor de gemeente naar rato van haar deelname in die partij (bijvoorbeeld naar rato van inwonertal). Het risicobedrag waarmee de gemeente rekening moet houden, is dus afhankelijk van de mate waarin verbonden partijen zelf weerstandsvermogen aanhouden. Dat is per partij verschillend. Om toch een inschatting te doen van risico’s voor de gemeente, gaan we uit van de jaarbijdrage van onze gemeente aan de diverse verbonden partijen, die geen onderbouwd weerstandsvermogen aanhouden.
De meest recente gegevens (begrotingen 2026 van de betreffende partijen), afgerond op € 1.000,- zijn: • GGD Brabant-zuidoost € 0 • GRSK (Samenwerking Kempengemeenten) € 4.348.000 • MRE (Metropoolregio Eindhoven) € 0 • VRBZO (Veiligheidsregio Brabant Zuidoost) € 0 • KempenPlus € 0 • ODZOB (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant) € 505.000 • Stichting Bizob (Bureau inkoop en aanbestedingen zuidoost Brabant € 0 • BENEGO (Belgisch Nederlands Grensoverleg) € 1.000 • Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost € 5.000 • TOTAAL € 4.859.000 We schatten het algemene risico in op kostenoverschrijdingen tot 10% met een kans op voordoen v an 25%, hetgeen het risico bepaalt op 25% x 10% x € 4.859.000,- = € 121.000,- (afgerond). Informatiebeveiliging en privacy Gemeenten stonden in 2025 onverminderd voor een complex digitaal dreigingslandschap. Ransomware, datalekken en uitval van processen door incidenten vormden de grootste bedreigingen. • Ransomware blijft de grootste dreiging. Criminelen gebruiken kwetsbare systemen om gevoelige data te stelen en organisaties af te persen, met aanzienlijke gevolgen zoals privacy schendingen, imagoschade en financiële verliezen. 23 • Incidenten bij leveranciers leiden tot verstoringen in gemeentelijke processen. Gemeenten zijn afhankelijk van externe partijen, wat de noodzaak benadrukt van duidelijke afspraken over beveili ging.
• Beperkte capaciteit, kennis en middelen bemoeilijken investeringen in digitale veiligheid. Dit alles vraagt continu om een proactieve aanpak om digitale veiligheid te waarborgen en vertrouwen van inwoners en ondernemers te behouden (Bron: Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging 2025-2026 Informatie Beveiligingsdienst VNG). Door het nemen van passende beveiligingsmaatregelen proberen de samenwerkende kempenorganisaties het risico op beveiligingsincidenten te verlagen en de mogelijke negatieve impac t van dergelijke incidenten op privacy en de gemeentelijke informatievoorziening en da armee ook het risico op imago- en financiële schade te beperken. Eén Kempenorganisatie gehackt betekent namelijk dat we allemaal gehackt zijn. De hoogte van mogelijke financiële schade is op voorhan d moeilijk in te schatten en is, afhankelijk van de omvang, het soort en het tijdsverloop van een incident, zeer divers. Om die reden was er voor dit risico in 2025 geen concreet bedrag aan weerstandsvermogen opgenomen. Gegarandeerde geldleningen De gemeente staat garant voor de betaling van rente en aflossing over een aantal door derden aangegane geldleningen. Daarbij is een onderscheid te maken tussen garantstellingen aan woningcorporaties op basis van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en overige garantstellingen.
Voor geldleningen onder het regime van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geldt dat bij problemen eerst het WSW aangesproken wordt en pas als deze niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen, staan Rijk en gemeenten ieder voor 50% garant. Het totaalbedrag waarvoor onze gemeente onder het regime van het WSW een afgeleide garantstelling heeft afgegeven bedroeg per 31 december 2025 € 26,0 miljoen. De totale marktwaarde van de onroerende zaken waarop de garantie betrekking heeft, bedroeg eind 2025 € 158,5 miljoen. Wij hebben geen signalen, die zouden kunnen duiden op een concreet risico dat wij binnen afzienbare termijn aangesproken worden op onze waarborgverplichtingen. In het kader van het WSW is de verhouding tussen afgegeven garanties in relatie tot de waarde van het daar tegenover staande woningbezit nog dermate gunstig, dat de risico’s in de praktijk erg klein zijn. Daarom is het niet nodig hiermee in de berekening van de weerstandscapaciteit rekening mee te houden. Er is geen sprake meer van overige garantstellingen. De gemeente is terughoudend in het afgev en van garanties. Sociaal domein Binnen het sociaal domein is vrijwel altijd sprake van open-eind regelingen. De kosten voo r de gemeente hangen enerzijds af van de prijs zorgproducten en anderzijds van de vraag naar di e producten.
Getracht wordt om de ontwikkelingen in de vraagzijde zo goed mogelijk in te schatten en op basis daarvan zo realistisch mogelijk te ramen. Maar sommige zorgtrajecten zijn erg duur, soms wel € 100.000,- per persoon per jaar. Als een relatief kleine gemeente dan geconfronteerd wordt met een afwijkend vraagpatroon, is de impact op de ramingen meteen aanzienlijk. Heel actueel is tegenwoordig de indexering van de kostprijs, welke door loon- en prijsontwikkelingen veel hoger is dan we gewend zijn. Ook hiervoor maken we gebruik van de reguliere methodieken om dit soort indexeringen in te schatten. Het is echter niet uit te sluiten dat kosten zich toch in korte ti jd anders ontwikkelen dan was ingeschat (bijvoorbeeld als gevolg van CAO-afspraken). Gemeenten hebben de plicht om realistische tarieven te betalen voor afgenomen zorg. Het kan dan ook voorkomen dat zorgaanbieders een beroep doen op aanvullende indexering van tarieven omdat z ij anders hun financiën niet meer rond krijgen en daardoor de noodzakelijke zorg niet meer kunnen verlenen. Zeker bij zeer specialistische zorg is er dan al snel een probleem, waarvan de zorgv rager de dupe wordt als gemeenten niet bijspringen. In hoeverre de reguliere en extra indexeringen gecompenseerd worden door hogere uitkeringen van het Rijk is op voorhand niet te zeggen. Er is dus sprake van een risico op kostenoverschrijdingen.
Wij ramen 50% kans op € 500.000,- aan extra kosten, hetgeen neerkomt op € 250.000,-. Claims intensieve dierhouderij Rondom de intensieve dierhouderij spelen al geruime tijd tal van ontwikkelingen, welke doorwerken in regelgeving vanuit de landelijke en provinciale overheid, maar ook in gemeentelijk beleid, zoals 24 omgevingsvisie, bestemmingsplannen en dergelijke. Al deze ontwikkelingen kunnen wellicht beperkingen inhouden voor de ontwikkeling van een aantal bedrijven in die sector. Daarbij zullen sommige ondernemers zich benadeeld voelen door de nieuwe regelgeving en proberen dat nadeel gecompenseerd te krijgen door daartoe claims in te dienen. Het is op dit moment geenszins in te schatten wat de slagingskans voor dat soort claims zal zijn en om hoeveel gevallen het zou kunnen gaan. Desalniettemin moeten we rekening houden met de kosten van afhandeling van eventuele claims en bestaat altijd het risico dat claims toegewezen worden. Op basis van min of meer vergelijkbare toegekende schadevergoedingen kan een gemiddelde schade van circa € 65.000,- per casus berekend worden. Vooralsnog maken wij een inschatting op 2 casussen per jaar, waarvoor naast de schadevergoedingen ook afhandelingskosten worden gemaakt. Wij houden daarom rekening met een risico van in totaal € 150.000,-. Er is op dit moment sprake van een (mogelijke) claim van een dierhouderij.
Dat er sprake is van een nadeel voor betrokkene is inmiddels in een procedure bevestigd. Als gevolg van een vonnis van de rechtbank Oost-Brabant is in 2025 een schadebedrag betaald. Op dit moment loopt hoger beroep. Voor zover deze procedure daadwerkelijk eindigt in een ander te betalen bedrag voor de gemeente , zal het gedeelte boven de verzekerde som voor rekening van de gemeente komen. Voor het hoger beroep is geen risicobedrag te bepalen. Zodra daarover meer bekend wordt, zal daarvoor welli cht een voorziening moeten worden gevormd. Voorzieningen De voorzieningen worden bij de opstelling van de jaarrekening herrekend op basis van de dan bekende, meest recente informatie. Dat zijn echter altijd momentopnamen, zodat er altijd een risico bestaat dat voorzieningen onvoldoende hoog zijn. De onzekerheid over het al dan niet toereikend z ijn van voorzieningen kan toe- of afnemen door tijdsverloop of door de aard van de voorziening. De voorzieningen voor wegen en gebouwen en riolering worden eens in de 4 à 5 jaar geactualiseerd. Voor wegen en riolering is dat recent gebeurd. De actualisering van de onderhoudsvoorziening gebouwen heeft in 2019 plaatsgevonden. Voorzieningen voor wachtgeld- en Appa-verplichtingen worden jaarlijks geactualiseerd v oorafgaand aan de samenstelling van de jaarrekening. De voorziening wachtgelden is momenteel nihil .
Na de samenstelling van het nieuwe college is bekend wat de dotatie zal worden voor toekomstige uitkeringen aan de ex-wethouder. De voorziening voor pensioenen van oud-wethouders en oud-burgemeesters is in 2025 verhoogd in verband met de beoogde overgang aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) per 1 januari 2028. Komende jaren kan de dotatie aan deze voorziening fluctueren, omdat de benodigde inleg afhankelijk is van de dekkingsgraad van de fondsen van ABP. Omdat alle voorzieningen op basis van de meest recente gegevens zijn berekend, achten wij het niet nodig om hiervoor een aanvullend risicokapitaal aan te houden. Krapte arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt laat zich nog steeds voelen, ook in onze organisatie. Mensen maken in deze tijden eerder een overstap naar een nieuwe functie, zodat er meer vacatures ontstaan. Afgelopen jaar hebben we een bijna 12% aan personeelsverloop gekend. Dat betekent niet alleen een kennislek, lokale kennis moet opnieuw worden opgebouwd, maar niet ingevulde vacatures vormen ook een bedreiging voor de voortgang van het werk. Daarom moet er ingehuurd worden. Het is de verwachting dat er voorlopig geen verbetering in de arbeidsmarktsituatie op zal treden.
Daarom achten wij het wijs om in de bepaling van het weerstandsvermogen rekening te houden met extra lasten ter grootte van 10% van de totale salarissom, derhalve afgerond € 850.000, -. Resumé risicobedragen Samenvatting beschreven risico | Benodigde weerstand (Bedragen in €) Grondexploitaties | 829.000 Intergemeentelijke samenwerking | 121.000 Sociaal domein | 250.000 Claims | 150.000 Krapte arbeidsmarkt | 850.000 Totaal | 2.200.000 Tabel 9 Het geblokkeerde deel van de algemene reserve dient op basis van het door uw raad vastgestelde beleid bepaald te worden op 1,8 maal de gekwantificeerde risico’s, dus op 1,8 x € 2.200.000,- = € 3.960.000,- (afgerond). 2.3.4 | Kengetallen Op basis van artikel 11 van het BBV moet de begroting en ook de jaarrekening in de risicoparagraaf een tabel met een aantal kengetallen bevatten. De volgende cijfers kunnen gegeven worden: Kengetal | Rekening | Rekening | Begroting | Rekening 2023 | 2024 | 2025 | 2025 Solvabiliteit | 54,1% | 54,8% | 41,1% | 53,5% Netto schuldquote | 18,7% | 23,7% | 52,8% | 27,7% Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekt | e leningen | 18,2% | 23,2% | 52,9% | 27,2% Grondexploitatie | 44,0% | 33,0% | 5,3% | 40,4% Structurele exploitatieruimte | n.v.t. | 1,0% | 1,3% | 1,0% Belastingcapaciteit | 74,6% | 78,6% | 87,5% | 87,5% Tabel 10 Enige uitleg over de betekenis van deze kengetallen is nodig.
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoge schuld hoeft bijvoorbeeld geen probleem te zijn als er ook sprake is van veel eigen vermogen. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Hoe hoger deze quote, hoe beter de gemeente er voorstaat. De netto schuldquote en de netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen, weerspiegelen het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. Omdat onze gemeente nauwelijks gelden heeft uitgeleend, zijn de beide percentages nagenoeg gelijk. In beginsel is een zo laag mogelijke quote het meest gunstig. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond in exploitatie) is ten opzichte van de totale geraamde baten. Dat is belangrijk om te kunnen beoordelen of de gemeente veel geïnvesteerd heeft in bouwgronden in exploitatie en wellicht daar risico’s over loopt en of er een reële verwachting is dat bij de verkoop van deze gronden de eventuele schulden kunnen worden afgelost.
In het (recente) verleden is gebleken dat het voor de beoordeling van de gemeentelijke schuldpositie van belang is om te weten of deze schuldpositie kan worden afgelost wanneer de gronden van een grondexploitatie worden verkocht. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken (begrotingsoverschot). Uiteraard is hier een hogere quote altijd gunstiger. Het kengetal belastingcapaciteit geeft inzicht in de gemeentelijke woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Hierbij zijn de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met eigen woning leidend. De kwalificatie van deze quote is afhankelijk van politieke keuzes c.q. voorkeuren. Het hoeft geen doel te zijn om een lager belastingniveau te hebben dan het landelijk gemiddelde. Een score van 100% zou betekenen dat de gemeente precies op het landelijk gemiddelde zit. Als we de kengetallen bezien, dan zien we ten opzichte van de begroting 2025 een verbetering van de ratio’s voor solvabiliteit en schuldquotes, hetgeen verklaarbaar is vanwege een lager 25 26 investeringsniveau en positief resultaat. De kengetallen laten zien dat we een financieel gezonde gemeente zijn.
Ten aanzien van de grondexploitaties zien we een vergelijkbare waarde als in de jaarrekening 202 4. Er is nog veel grond uit te geven komende jaren. De ratio voor belastingdruk is niet alleen afhankelijk van eigen beleid, maar ook van het landelijke gemiddelde. Een grotere landelijke stijging leidt tot een gunstiger score voor onze gemeente. Na de stijging in de rioolheffing op basis van het eind vorig jaar vastgestelde Plan water en R iolering, zien we nu een sterke stijging in de afvalstoffenheffing vanwege sterk oplopende kosten. De verhoging van de OZB-tarieven in 2025 leidt ook tot een hogere belastingcapaciteitratio. Omdat we nog ver onder het niveau van het landelijke gemiddelde zitten blijft de ratio onder 100%. 27 2.4 Financiering 2.4.1 Algemeen De gemeente maakt gebruik van zogenaamde totaalfinanciering (geen projectfinanciering). Dat betekent dat zowel de lopende uitgaven als de investeringen worden gedekt door de lopende inkomsten en eigen (financierings)middelen (liquide middelen, reserves e.d.) en opgenomen kort- e n langlopende geldleningen. De zorg voor het permanent aanwezig zijn van voldoende financiële middelen behoort tot de treasuryfunctie.
De treasuryfunctie van de gemeente dient tot: • het tijdig aantrekken van voldoende middelen om de programma’s binnen de door de raad vastgestelde kaders van de begroting uit te kunnen voeren (beschikbaarheid); • het beheersen van de risico’s verbonden aan de treasuryfunctie (risicominimalisatie); • het zoveel mogelijk beperken van de rentekosten van de leningen en het bereiken van voldoende rendement op overtollige middelen (rente-optimalisatie); • het beperken van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities (kostenminimalisatie). De gemeentelijke liquiditeiten worden beïnvloed door de uitgaven- en de inkomstenstrom en. Bij de uitgavenstromen is er naast de redelijk constante stroom van min of meer dagelijkse uitgaven, sprake van beïnvloeding door grote projecten, welke voor tijdelijke pieken in de uitgaven zorgen. Bi j de inkomstenstromen zorgen de uitkeringen van het Rijk en de belastinginkomsten voor de redelijk constante stroom van inkomsten. Echter ook de inkomsten uit bijvoorbeeld bouwgrondverkopen hebben een grote invloed op de liquiditeitspositie. De situatie op de financiële markten heeft een aantal jaren achtereen geleid tot een ongekend lage rente op aan te trekken financieringsmiddelen. Dat geldt voor zowel de langlopende geldleningen (looptijd > 1 jaar) als voor kort geld (looptijd < 1 jaar).
Inmiddels is de situatie op de geld- en kapitaalmarkt meer genormaliseerd, zijn negatieve rentepercentages verleden tijd en vertonen rentetarieven een stijgende trend. Met behulp van prognoses van onze geldstromen proberen we continu onze behoefte aan geld of kapitaal zo slim mogelijk af te dekken. 2.4.2 Treasury en renteontwikkeling Voor de te hanteren rentepercentages gelden op basis van het BBV regels die er eenvoudig gezegd op neer komen dat de rente die de gemeente hanteert meer geënt moet zijn op de werkelijke rente. Voor de berekening van de te hanteren rentepercentages heeft het BBV een standaard model ontwikkeld, dat gebruik maakt van gegevens uit de (geprognosticeerde balans) . De commissie BBV adviseert het onderstaand renteschema in de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken op te nemen. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Omslagrente De rente die aan de taakvelden wordt doorbelast, wordt toegerekend op basis van een bij de begroting (voor)gecalculeerd omslagrentepercentage. De basis hiervoor is de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die bij de taakvelden horen + voorraad gronden (vlottende activa). H et bij de begroting gecalculeerde omslagrentepercentage mag op een veelvoud van een half procent worden afgerond.
Uitzonderingsrentes zijn niet meer toegestaan. De grondexploitaties worden ook berekend met de omslagrente. De werkelijke rentelasten en boekwaarden kunnen verschillen van de begrote rentelasten en boekwaarden die als basis hebben gediend voor het gecalculeerde omslagrentepercentage. Hierdoor kunnen de werkelijke rentelasten die aan de taakvelden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten die aan de taakvelden zijn doorbelast. De gemeente kan ervoor kiezen om de doorbelasting aan de taakvelden aan het eind van het jaar te corrigeren (nacalculeren) om de opgetreden afwijking ongedaan te maken. Ten behoeve van de getrouwe weergave van de rentelasten op de taakvelden wordt de correctie verplicht gesteld indien de bovenvermelde afwijk ing groter is dan 25% van de werkelijk aan taakvelden door te belasten rentelasten. Ter controle van de berekende omslagrente is deze staat opnieuw berekend voor dit afgelopen boekjaar en is bijstelling niet nodig gebleken. 28 Tabel 11 Renteresultaat Het renteresultaat is voor 2025 € 12.000,- nadelig. 2.4.3 Leningenportefeuille Onze gemeente heeft per 31 januari 2025 voor een bedrag van afgerond € 14 miljoen aan opgenomen langlopende geldleningen. In 2025 is één nieuwe lening aangetrokken voor een bedrag van in totaal € 5,0 miljoen, terwijl er ruim € 4,2 miljoen is afgelost op l eningen.
Afhankelijk van wanneer we inkomsten ontvangen uit met name grondverkopen zou de leningenportefeuille kunnen afnemen. Een toename is echter meer voor de hand liggend vanwege de grote investeringen die de komende jaren op stapel staan. 2.4.4 Kasgeldlimiet Onder kasgeldlimiet wordt verstaan het maximale bedrag dat de gemeente met kortlopend geld mag financieren. Dit kan bijvoorbeeld door ‘rood’ staan bij de bank of door het aantrekken van kasgeld. Wettelijk is vastgesteld dat de kasgeldlimiet 8,5% van de jaarbegroting (exclusief btw) is. De gemeente is verplicht om per kwartaal de kasgeldlimiet te toetsen en de provincie te informeren als deze meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Berekening kasgeldlimiet op basis van de begroting 2025: Omvang begroting € 39.954.000 Toegestane limiet 8,50% Ruimte kasgeldlimiet € 3.396.090 In 2025 is de kasgeldlimiet niet overschreden, hetgeen betekent dat het totaal aan korte schulden (kwartaalgemiddelde) niet groter was dan € 3.396.090,-. 2.4.5 Renterisiconorm De renterisiconorm op basis van de Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verpli chte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.
Er mag dus maximaal 1/5e deel van de langlopende schulden aan rentegevoeligheid onderhevig zijn (zie tabel hieronder). RENTESCHEMA 2025 Externe rentelasten over de korte en lange financiering (te betalen rente) € 402.936 Externe rentebaten over de korte en lange financiering € 47.121 SALDO rentelasten en rentebaten € 355.815 Doorbelaste rente naar grondexplotatie € 92.699 TOTAAL AAN TAAKVELDEN TOE TE REKENEN RENTE € 263.116 De aan taakvelden toegerekende rente € 251.047 RENTERESULTAAT op taakveld treasury € 12.069 OMSLAGRENTE (= gemiddelde rente, afgerond op 0,5%) 0,5% RENTE GRONDEXPLOITATIES (=omslagrente zie BBV wijziging) 0,5% Procentuele afwijking aan taakvelden toegerekende rente 5% Renterisiconorm | Begroting | Rekening 2025 (bedragen x € 1.000) | (primitieve | 2025 begr.) 1 | Renteherzieningen | 0 | 0 2 | Aflossingen | 3.323 | 4.240 3 | Renterisico (1+2) | 3.323 | 4.240 4a | Begrotingstotaal | 39.954 | 52.355 4b | Percentage regeling | 20% | 20% 4 | Renterisiconorm (20% van het begrotingstotaal) | 7.991 | 10.471 5a | Ruimte onder de renterisiconorm (4>3) | 4.668 | 6.231 5b | Overschrijding van de renterisiconorm (3>4) Tabel 12 Overigens trachten wij renterisico’s zoveel mogelijk te beperken door nieuwe leningen zoveel mogelijk in looptijd te spreiden.
Zodoende voorkomen we dat veel leningen op hetzelfde moment moeten worden geherfinancierd, waarbij we dan afhankelijk zijn van de rentestand op dat moment. 2.4.6 | EMU-saldo Het Economische en Monetaire Unie (EMU)-saldo is het vorderingensaldo van de totale overheid (Rijk, decentrale overheden en premie gefinancierde sectoren als zorg en sociale zekerheid). Het EMU-tekort mag maximaal 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) bedragen. Hiermee wil men voorkomen dat de overheidsfinanciën van EMU-landen ontsporen. Zolang de uitkomst van onderstaand overzicht positief is, levert de gemeente geen bijdrage aan een (te) hoog Europees begrotingstekort, want dan zijn de uitgaven in EMU-opzicht lager dan de inkomsten. Er is geen directe sanctie op overschrijding van het EMU-saldo door een individuele gemeente. Op basis van de Wet Hof (Wet Houdbare overheidsfinanciën) komt een sanctie pas in beeld als sprake is van structurele overschrijding van de norm én na uitgebreid overleg. Zoals in onderstaand overzicht ook goed zichtbaar is, spelen de (geraamde) opbrengsten van grondverkopen in de grondexploitaties en het investeringsniveau een grote rol in de bepaling van het EMU-saldo. De individuele referentiewaarde van het EMU-saldo voor Reusel-De Mierden is in de septembercirculaire 2024 bepaald op 2.138. Landelijk wordt nagedacht over een andere normering voor het EMU-saldo van gemeenten.
Gebleken is dat gemeenten niet of nauwelijks kunnen sturen op het EMU-saldo in relatie tot een individuele referentiewaarde. Deze individuele referentiewaarde betreft overigens geen norm, maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente heeft in de gezamenlijke (landelijke) norm. In de referentiewaarden van individuele overheden is naast het eigen aandeel ook het aandeel van openbare lichamen (verbonden partijen) opgenomen. Pas als nationaal blijkt dat de gemeenten en hun verbonden partijen gezamenlijk het plafond van het EMU-tekort gaan overschrijden, kan van gemeenten worden gevraagd het individuele EMU-tekort van de lopende begroting te verminderen. EMU-saldo x € 1000,- | x € 1000,- Volgens begroting | Jaarrekening 2025 | 2025 1. | -1.408 | 3.076Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 2. | Mutatie (im)materiële vaste activa | 1.359 | 1.529 3. | Mutatie voorzieningen | 272 | 1.449 4. | -539 | 3.878Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) 5.
| 0 | 0Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa Berekend EMU-saldo (=1-2+3-4-5) | -1.956 | -882 Tabel 13 29 30 2.5 Verbonden Partijen 2.5.1 Algemeen Een verbonden partij is een instelling, buiten de eigen organisatie, waarin de gemeente ee n bestuurlijk en financieel belang heeft (BBV, art. 1b). Met een zetel in het bestuur van een instelling of met stemrecht heeft de gemeente een ‘bestuurlijk belang’. Onder een ‘financieel belang’ wordt verstaan het ter beschikking stellen van middelen die de gemeente kwijtraakt bij faillissement van de verbonden partij of die bij financiële problemen v an de verbonden partij op de gemeente verhaald kunnen worden. We kunnen een verbonden partij zien als één van de drie vormen waarmee gemeenten hun taken (laten) uitvoeren: door een eigen dienst, een commerciële partij of door een verbonden partij. Er kan een aantal redenen zijn, waarom een gemeente samenwerkt met een verbonden partij. Bijvoorbeeld vanwege de mogelijkheden van spreiding van risico’s over de verschillende deelnemers of om een efficiëntere uitoefening van een wettelijke taak te realiseren. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen in de programma’s.
De raad dient hiervoor kaders te stellen en de verbonden partijen te controleren op de realisatie van de doelstellingen. Naast bovengenoemde taken is deze paragraaf belangrijk v oor de raad vanwege de kosten en de financiële risico’s die de gemeente kan lopen met verbonden partijen. De wijze waarop de raad in voldoende mate invloed kan hebben op verbonden partijen is onderwerp van voortdurende aandacht. Mogelijke verbeteracties vinden mede plaats op basis van rekenkameronderzoek en landelijke ontwikkelingen. 2.5.2 Onderscheid gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en privaatrechtelijke verbondenheden Op een aantal gebieden is binnen de gemeente sprake van verbonden partijen. Het belangrijkste onderscheid dat daarbij gemaakt kan worden, is dat in gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en andere privaatrechtelijke verbondenheden. Bij gemeenschappelijke regelingen betaalt onze gemeente jaarlijks een bedrag voor exploitatiek osten van die gemeenschappelijke regeling naar rato van deelname in de regeling. Evenals bij stichtingen is bij de oprichting bijgedragen in de oprichtingskosten. Naar rato van de bijdragen loopt onze ge meente risico in een eventueel liquidatiesaldo van een gemeenschappelijke regeling/stichting. Verder lopen wij het risico dat een andere partij, die deelneemt in een gemeenschappelijke regeling/stichting, u ittreedt.
Op dat moment zal die partij uittreedkosten moeten betalen, die meestal bestaan uit kosten in de vorm van wachtgelden aan personeel. Voor de achterblijvende deelnemende partijen zal de bijdrage in de exploitatiekosten dan veelal stijgen, doordat algemene kosten, bijvoorbeeld overheadkosten, over minder deelnemers omgeslagen kunnen worden. Ook kan het draagvlak van een gemeenschappelijke regeling/stichting verminderen bij uittreding van een partner. Een volgend risico is er voor ons wanneer wij zelf uit een gemeenschappelijke regeling stappen. Op dat moment zijn wij ook verpl icht tot het betalen van de eerder genoemde kosten. Via de afvaardiging van leden in besturen van gemeenschappelijke regelingen kunnen risico’s beïnvloed worden. De stem van de gemeente is meestal naar rato van de verhouding ten opzichte van het totaal aantal bestuursleden. Naast gemeenschappelijke regelingen/stichtingen heeft onze gemeente ook belangen in partijen op privaatrechtelijke grondslag. Het financiële risico van dit soort belangen is beperkt tot de waarde van de effecten c.q. de geaccepteerde verantwoordelijkheid. 2.5.3 Overzicht verbonden partijen Hieronder volgt een overzicht van de verbonden partijen van onze gemeente. Naast het openbaar belang worden ook de relevante ontwikkelingen uit de jaarverslagen van de betreffende partijen toegelicht.
Naam: | GGD Brabant-Zuidoost Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 6: Sociaal Domein Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | Belangenbehartiging op het gebied van gezondheidszorg. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 591.467 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 7.746.000 | € 9.439.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 29.551.000 | € 29.987.000 Ingeschat resultaat 2025: € 2.180.000 Ontwikkelingen: | De ontwikkelingen waarmee de GGD te maken heeft zijn beschreven in de kadernota en het meerjarenbeleidsplan van de GGD. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: ▪ | Doorontwikkeling van de regionale en landelijke beleidskaders. ▪ | Herorïentatie op het takenpakket van de GGD in het licht van de schaalsprong en toekomstig ravijnjaar. ▪ | Verdere vernieuwing van de Jeugdgezondheidszorg. ▪ | Start en uitwerking van de vaccinatievoorziening 0-100 jaar. ▪ | Structurele versterking informatieveiligheid, informatiehuishouing en NEN 7510. ▪ | Realisatie en borging van kwaliteits- en informatiebeheersystemen. ▪ | Start van meerdere strategische organisatie- en HR-programma’s. ▪ | Voorbereiding voor noieuwe meerjarige beleidsvisie 2026-2030. ▪ | Versterking van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid.
▪ | Organisatiebrede bijdrage aan landelijke positionering en datagedreven werken ▪ | Verdere professionalisering van forensische geneeskunde. Risico’s: | ▪ | Stijging van kosten vanwege sneller stijgende kosten voor loon en materieel. ▪ | Toenemende arbeidskrapte. ▪ | Een ramp bij PG die veel extra inzet benodigd heeft en waardoor het reguliere werk in gevaar komt ▪ | Verplichte landelijke wetgeving bij PG die leidt tot kosten die nog niet in de begroting zijn opgenomen. ▪ | Extra kosten door afname aan markttaken. ▪ | ICT-beveligingsproblemen Naam: | Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK) Vestigingsplaats: | Reusel Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning / diversen voor programmakosten. Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen en dagelijks bestuur. Openbaar belang: | Het, met behoud van de huidige bestuurlijke schaal, vergroten van de bestuurskracht door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau, met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 3.900.600 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 857.000 | € 20.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 12.602.000 | € 15.356.000 Resultaat 2025: € 68.443,- Ontwikkelingen: | ▪ | Organisatieontwikkeling. ▪ | MS Office 365.
▪ | voorbereiding ontvlechting Oirschot per 1-1-2028 Risico’s: | Net als veel andere organisaties werd GRSK in 2025 geconfronteerd met een krappe arbeidsmarkt en druk op de beschikbare capaciteit. Waar nodig zijn tijdelijke maatregelen getroffen om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen. 31 Naam: | Metropoolregio Eindhoven (MRE) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Programma 3: Economie Programma 5: Sport, cultuur en recreatie (RhcE) Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | Samenwerken op regionale taken op het terrein van: ▪ | Economie ▪ | Transitie landelijk gebied ▪ | Energietransitie ▪ | Mobiliteit Daarnaast is het Regionaal historisch centrum Eindhoven (RhcE) een samenwerkingsitem en overkoepelend is er samenwerking op het gebied van bestuurlijke samenwerking, organisatie, regionale strategie, overhead en landgoed Gulbergen. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025 (incl. brainport en stimuleringsfonds) | € 159.397 Gemeentelijke bijdrage 2025 RhcE | € 60.615 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 20.957.000 | € 21.952.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 21.827.000 | € 62.689.000 Ingeschat resultaat 2025: € 83.000 Ontwikkelingen: | ▪ | Gewerkt aan werkprogramma ‘Focus op realisatie’. ▪ | Convenant Beethoven en Brainportdeal.
▪ | Concrete maatregelen in het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitspakket. ▪ | Onderzoek actualisatie MIRT uitgevoerd met voor de lange termijn zes gebiedsgerichte ontwikkelpaden ▪ | Publieke dienstverlening regionaal historisch centrum bleef stabiel en intensief. ▪ | Verkoop noordelijk deel Gulbergen in gang gezet Risico’s: | ▪ | Overdracht Gulbergen aan de provincie. ▪ | Hogere kosten van inhuur. ▪ | Bezuinigingen bij gemeenten met als gevolg lagere gemeentelijke bijdragen MRE/RHCe. Naam: | Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 1: Veiligheid Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en dagelijks bestuur. Openbaar belang: | Samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant. Taken op het terrein van brandweerzorg, gemeenschappelijke meldkamer, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, ambulancezorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 974.329 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 2.107.000 | € 6.080.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 34.714.000 | € 31.775.000 Ingeschat resultaat 2025: € 291.000 Ontwikkelingen: | ▪ Bestuurlijke deelopdracht 1 is vastgesteld. ▪ Landelijke regeleing PTSS ingevoerd. ▪ Korting brede doeluitkering rampenbestrijding.
▪ Begonnen met noodsteunpunten en weerbare samenleving. ▪ Gestart met project rondom bedrijfscontinuïteitsmanagement. Risico’s: | ▪ Huisvesting: huurlasten, gebruikersonderhoud en duurzaamheid ▪ Kosten die voortvloeien t.b.v. bedrijfskritische continuïteit ▪ Eigen risicodrager WW ▪ Kosten grootschalige of langdurige crisis of incident ▪ PTSS situaties ▪ Aansprakelijkheid bij brand boven verzekerd bedrag 32 Naam: | Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) Vestigingsplaats: | Eindhoven Relatie programma: | Programma 7: Volksgezondheid en milieu Programma 8: VHROSV Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en dagelijks bestuur. Openbaar belang: | Belangenbehartiging op het gebied van: ▪ | Uitvoeren verplichte taken uit het landelijke basistakenpakket op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving; ▪ | Advisering over verzoektaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € | 769.781 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 4.182.954 | € 4.748.542 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 4.907.362 | € 3.999.049 Ingeschat resultaat 2025: € 917.000 Ontwikkelingen: | ▪ | Uitvoering meerjaren ontwikkelaanpak ▪ | Voldoen aan robuustheidscriteria uit het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel.
▪ | Ingezet op minder inhuur ▪ | Gevolgen stikstofproblematiek wordt in beeld gebracht. Risico’s: | ▪ | Te lage productiviteit. ▪ | Niet kunnen beschikken over voldoende gekwalificeerd personeel / kennisverlies als gevolg van uitstroom. ▪ | Overschrijding budget ICT voorziening. ▪ | Hoog ziekteverzuim. Naam: | KempenPlus Vestigingsplaats: | Bladel Relatie programma: | Programma 6: Sociaal domein Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het bestuur. Openbaar belang: | Uitvoering van taken op het gebied van sociale werkvoorziening ingevolge de Wsw, Werk en Inkomen (m.u.v. bijzondere bijstand) ingevolge de Participatiewet, Ioaw, Ioaz en Bbz. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 4.589.000 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 4.512.000 | € 3.840.000 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 6.544.000 | € 8.416.000 Resultaat 2025: € 916.000 Ontwikkelingen: | ▪ | Start ontwikkeling nieuw beleidskader op basis van onderzoeksrapport ‘Optimalisering uitvoering Kempenplus’. ▪ | Implementatie nieuw ERP systeem.
Risico’s: | ▪ | Wijzigingen in doelgroepen (hogere instroom, wijziging arbeidspotentieel) ▪ | Wegvallen goed renderende klanten ▪ | Concurrentie door lage lonenlanden en/of robotisering ▪ | Cybercrime 33 Naam: | Stichting Regionaal Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuidoost Brabant (Bizob) Vestigingsplaats: | Oirschot Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Bestuurlijk belang: | Het verzorgingsgebied wordt ingedeeld in 5 clusters (cluster 1: “BOV en De Kempen”, cluster 2: “A2 gemeenten en Dommelregio”, cluster 3: “Peelgemeenten”, cluster 4: “Noordoost” en cluster 5: “Overig”). Onze gemeente maakt deel uit van het cluster 1. Per cluster worden twee bestuurders gekozen m.u.v. cluster 5 “Overig” (bijv. VRBZO). Daarnaast worden twee secretarissen toegevoegd aan het bestuur en is de voorzitter van het bestuur een burgemeester. Tevens neemt één bestuurder van de gemeente zitting in de Vergadering van Aangeslotenen. Openbaar belang: | Het ondersteunen van de deelnemende gemeenten en aangesloten organisaties bij het uitvoeren van diverse inkoopacties voor het behalen van voordelen op zowel financieel, kwalitatief als procesmatig gebied.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 166.008 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 1.943.727 | € 2.579.378 Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 1.831.769 | € 2.050.078 *) Bron: Jaarrekening 2025 Bizob Ingeschat resultaat 2025: € 1.737.000 Ontwikkelingen: | Concreet zijn er actiepunten geformuleerd waar in 2025 extra aandacht naar toe gaat: ▪ | Inzetten op collectieve inkoop. ▪ | Krapte op de arbeidsmarkt. ▪ | Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. ▪ | Positie lokale en regionale MKB verbeteren. Risico’s: | De 36 aangesloten organisaties (24 gemeenten en 12 aan deze gemeenten gelieerde organisaties) zijn aansprakelijk voor eventuele exploitatie tekorten. Naam: | NV Bank Nederlandsche Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats: | Den Haag Relatie programma: | Programma 0: Bestuur en ondersteuning Bestuurlijk belang: | Aandeelhouder (0,019% van alle aandelen) Openbaar belang: | BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.
Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 0 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 4.777 mln | € 4.863 mln Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € 123.164 mln | € 110.701 mln *) Bron: Jaarrekening 2025 BNG Naam: | NV Brabant Water Vestigingsplaats: | ’s-Hertogenbosch Relatie programma: | Raakt diverse programma’s. Bestuurlijk belang: | Aandeelhouder (zeer beperkt aandeel) Openbaar belang: | Het leveren van water en het in stand houden van de benodigde infrastructuur om water te distribueren. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 0 Eigen vermogen (1-1-2024 / 31-12-2024):* | € 699 mln | € 716 mln Vreemd vermogen (1-1-2024 / 31-12-2024):* | € 619 mln | € 694 mln *) Bron: Jaarrekening 2024 34 Naam: | Stichting Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost (ZVHBZO) Vestigingsplaats: | Helmond Relatie programma: | Programma 1. Veiligheid Bestuurlijk belang: Openbaar belang: | Het ondersteunen van de gemeenten bij zeer complexe zorg-/veiligheidscasussen en het bevorderen van de integrale samenwerking tussen partners. Bij veroorzakers van ernstige overlast of criminaliteit met complexe problemen op diverse gebieden zijn vaak meerdere partijen (zorgorganisaties, justitiële organisaties en/of gemeente) betrokken. Bij de aanpak van deze personen is het effectiever om de inspanningen van deze verschillende partijen op elkaar af te stemmen.
Het ZVHBZO verzorgt onder andere de procesregie op complexe casuïstiek met het doel (nieuwe) strafbare feiten te verminderen en te voorkomen. En om te komen tot passende zorg voor de betrokken personen. Met deze aanpak levert het Zorg- en Veiligheidshuis een belangrijke bijdrage aan de veiligheid in alle 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 4.803 Eigen vermogen (1-1-2024 / 31-12-2024):* | € 807.531 | € 857.170 Vreemd vermogen (1-1-2024 / 31-12-2024):* | € 0 | € 0 *) Bron: jaarcijfers 2024 ZVHBZO Naam: | Belgisch Nederlands Grensoverleg (BENEGO) Vestigingsplaats: | Baarle-Hertog Relatie programma: | Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Bestuurlijk belang: | De gemeente is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Openbaar belang: | BENEGO heeft aandacht voor een aantal thema’s aan de grens en het oppakken van knelpunten. Financieel belang: | Gemeentelijke bijdrage 2025: | € 1.150 Eigen vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025):* | € n.b. | € n.b. Vreemd vermogen (1-1-2025 / 31-12-2025): | € 0 | € 0 *) gegevens niet beschikbaar Ontwikkelingen: | De aanbevelingen van het rapport “BENEGO, hét grensnetwerk” op te pakken met als doel BENEGO te ontwikkelen tot een lerend netwerk.
Dit doel wordt bereikt door het: ▪ | actueel houden van de website en regelmatig een nieuwsbrief uit te brengen; ▪ | organiseren van netwerkbijeenkomsten; ▪ | opvolgen van bovenlokale aanpak van grensobstakels; ▪ | opsporen en het signaleren van(Europese) subsidiemogelijkheden; ▪ | initiëren van projecten. Risico’s: | Geen risico’s 35 2.6 | Onderhoud kapitaalgoederen 2.6.1 | Algemeen Het is van belang om inzicht te hebben in de beleidskaders omtrent het onderhoud van kapitaalgoederen. Die beleidskaders zijn er zowel inhoudelijk als financieel-administratief. Inhoudelijk gaat het dan bijvoorbeeld om het vastgestelde onderhoudsniveau. Dit is het eindresultaat van enerzijds de kwaliteit die we voor ogen hebben en anderzijds de budgettaire mogelijkheden. Er is ook een financieel beleidskader. Dat gaat over de mate waarin financiële ruimte wordt gecreëerd voor onderhoud en vervanging van kapitaalgoederen. Hiervoor gelden de volgende ‘spelregels’ vanuit de commissie BBV: Alle vaste activa worden tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs geactiveerd. Uitzonderingen zijn: ▪ | investeringen in de openbare ruimte die via de grondexploitatie worden verhaald; ▪ | kunstvoorwerpen met een historische waarde; ▪ | indien sprake is van een ideaalcomplex (aanschaf en afstoot zijn in een zodanig ritme dat elk jaar hetzelfde bedrag wordt besteed).
De laatste twee uitzonderingen doen zich binnen onze gemeente niet voor. Op vaste activa met een beperkte levensduur wordt jaarlijks afgeschreven volgens een stelsel dat is afgestemd op de toekomstige gebruiksduur. Vaste activa met een onbeperkte gebruiksduur worden niet afgeschreven. Het meest aansprekende voorbeeld van vaste activa met onbeperkte gebruiksduur is grond. Immateriële vaste activa, zoals bijvoorbeeld onderzoek- en ontwikkelingskosten voor een bepaald actief, worden in maximaal 5 jaar afgeschreven. Soort investering | Termijn | Soort investering | Termijn in jaren | in jaren Gebouwen (permanent) | 40 | Riolering (excl. pompen/gemalen drukriolering) | 60 Gebouwen (semipermanent) | 15 | Software | 6 Groen (korte levensduur) | 40 | Speeltoestellen / sportattributen | 15 Groen (lange levensduur) | 80 | Straatmeubilair | 25 Hardware | 4 | Straatverlichting (armaturen) | 20 Inrichting | 15 | Straatverlichting (masten) | 40 Kunststof (gras)velden/banen: ondergrond | 40 | Technische installaties (waaronder | 15 pompen/gemalen drukriolering) Kunststof (gras)velden/banen: toplaag | 20 | Vervoermiddelen | 10 Machines | 10Wegen (aanleg, reconstructie) en waterkundige | 40 werken Tabel 14 Het beleid rond afschrijving is voor gemeente Reusel-De Mierden vastgelegd in (‘Nota reserves, voorzieningen en afschrijvingsbeleid 2025’, vastgesteld 16 december 2025.
2.6.2 | Wegen en verkeer A. Beleidskader Op 4 februari 2025 is door de gemeenteraad het Wegenbeleidsplan 2025-2029 vastgesteld. Daarin is vastgelegd hoe we als gemeente invulling geven aan de wettelijke taken en verplichtingen. In dit beheerplan wordt op basis van de beleidsdoelen van het beleidsplan beschreven op welke wijze met welke maatregelen het verhardingsareaal wordt beheerd en onderhouden en welke kosten hiermee gepaard gaan. Hierbij wordt gestuurd op het beheersen van risico’s (veiligheid en kapitaalvernietiging) van het gehele wegenareaal. Naast een voorziening voor de reguliere onderhoudskosten is ook een voorziening voor achterstallig wegenonderhoud gevormd voor € 725.000,-. Gladheidbestrijding op wegen waarvoor de gemeente de verantwoordelijkheid draagt, vindt momenteel plaats door de eigen buitendienst op basis van het beleidsplan gladheidbestrijding 2018- 2028. 36 37 2.6.3 Gebouwen A. Beleidskader Het beheerplan gebouwen (uit 2019) is in 2025 volledig geactualiseerd en door de raad vastgestel d op 23 september. De dotaties aan de onderhoudsvoorziening gebouwen zijn reeds afgestemd op dit onderhoudsplan. Daarbij wordt opgemerkt dat inmiddels de nieuwe Kei gereed is en overgedragen is aan het team Gebouwenbeheer. Het onderhoudsbedrag is in verband daarmee aangepast . 2.6.4 Riolering en watertaken A.
Beleidskader In het najaar van 2023 is het nieuwe programma Riolering en Water bestuurlijk vastgesteld. In dit plan inclusief kostendekking zijn alle noodzakelijke middelen opgenomen voor de dekking van de kosten van de riolering en andere watersystemen en grote vervangingen. De exploitatie betreft het klein en groot onderhoud aan de riolering en watersystemen alsmede onderzoeken naar de kwaliteit van het areaal, het vegen van straten, reinigen van kolken, onderhoud aan de drukriolering en vacuumriolering. Het Programma Water en Riolering loopt tot en met 31 december 2028, maar zal i n 2026 financieel worden geactualiseerd. Indien nodig kunnen dan extra dotaties aan de voorzien ing voorgesteld worden. 2.6.5 Openbare verlichting A. Beleidskader Onderhoud van de openbare verlichting gebeurt op basis van het Beleidsplan Openbare Verlichting 2018-2030 en vormt de basis voor het vervangen en aanpassen van de openbare verlichting. We streven naar het realiseren en in stand houden van een duurzame en betrouwbare openbare verlichting, waarbij de gebruiker zich veilig voelt in het openbaar gebied. Hierbij wordt de beno digde verlichtingskwaliteit gerealiseerd tegen economisch en maatschappelijk verantwoorde kosten en levert de gemeente een bijdrage om de doelstellingen van het Energieakkoord te halen. 2.6.6 Groenvoorziening A.
Beleidskader In november 2021 heeft de gemeenteraad het Beleidsplan Openbaar Groen 2022-2031 vastgesteld en daarmee de visie en kaders bepaald. Naast de beleidsambities zijn de bijbehorende middelen voor een kwaliteitsgericht en consistent groenonderhoud (volgens de onderhoudsniveau ’s A, B en C) bepaald en opgenomen in de begroting. Daarnaast is er sprake van jaarlijkse vervangingsinvesteringen van totaal € 310.000,- om het kapitaalgoed groen duurzaam in stand te houden waarbij sprake is van de gewogen afschrijftermijnen van 40 en 80 jaar. 38 2.7 Grondbeleid 2.7.1 Algemeen Het grondbeleid heeft invloed op en samenhang met de realisatie van beleidsvoornemens op het terrein van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer en de economische struc tuur. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De eventuele baten, maar vooral de financiële risico’s zijn van belang voor de algemene financiële positie van de gemeente. Grondbeleid richt zich op exploitatiegebieden voor het bouwen van woningen en bedrijven. Deze paragraaf geeft hoofdzakelijk de stand van zaken en (toekomstige) ontwikkelingen weer van de bouwgrondexploitaties. In 2021 is er een geactualiseerde nota Grondbeleid vastgesteld. Daarin zijn de beleidsuitgangspunten voor het te voeren grondbeleid binnen de gemeente Reusel-De Mierden geformuleerd.
Deze uitgangspunten vormen samen een integraal beleidskader voor een verbetering van de beheersing en onderlinge afstemming van de verschillende binnen het grondexploitatieproces te onderkenn en uitvoeringstrajecten. De gemeente bepaalt middels haar beleid wat, wanneer en waar gebouwd kan worden. De gemeente wil regie op ontwikkeling voeren om haar ruimtelijke doelstellingen te realiseren. De gemeente kan op verschillende manieren invulling geven aan deze rol. Denk hierbij aa n actief grondbeleid, passief grondbeleid en vele tussenvormen. Afhankelijk van de economische uitvoerbaarheid van een ontwikkeling en de mogelijke risico’s, maakt de gemeente per locatie / deelgebied een keuze voor het type grondbeleid. Woningbouw De gemeente heeft diverse uitbreidingslocaties voor woningbouw. Deze grondexploitaties betreffen het Centrumplan in Reusel, De Leeuwerik in Hooge Mierde, De Hasselt- II in Lage Mierde en ’t Kantje te Hulsel. In deze grondexploitaties zijn alle gronden verkocht. Als gemeente zijn we daarom op zoek naar nieuwe locaties waar woningbouw kan gaan plaatsvinden. In Lage Mierde zijn gronden in het bezit van de gemeente om Hasselt-III mogelijk te gaan maken. In Reusel vinden gesprekken pl aats met grondeigenaren voor nieuwe ontwikkelingen en is er een voorkeursrecht gevestigd voor het pl an Braaksche Akkers.
In Hooge mierde is gestart met het plan Rogse Wieken en in Hulsel heeft een projectontwikkelaar zich gemeld die een nieuw plan wil realiseren. Bedrijventerrein Voor het bedrijventerrein Kleine Hoeven Fase 2 is gestart met het bouwrijp maken van het plangebied. 2.7.2 Beleidskaders grondbeleid De Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden, is de wet die alles regelt voor de ruimte waarin we wonen en werken; de leefomgeving. Onderdeel van de omgevingswet is de aanvullingswet grondeigendom. Daarin zijn de wetten opgenomen die gaan over grondbeleid zoals: • de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg); • de Onteigeningswet; • de Pachtwet; • Regels over kostenverhaal en financiële bijdragen. De belangrijkste beleidskaders voor het grondbeleid worden verder gevorm door: • Omgevingsverordening Noord-Brabant; • De Brabantse omgevingsvisie 2018; • het regionaal Woningbouwprogramma; • de gemeentelijke omgevingsvisie; • Kempische visie op wonen 2024-2028 vastgesteld op 2 juli 2024; • de Nota Grondbeleid vastgesteld door de raad op 20 april 2021; 2.7.3 Financieel kader Het financiële kader wordt gevormd door de richtlijnen die door het Rijk en de provincie zijn opgelegd en de eigen kaders van de gemeente. De door het Rijk opgelegde richtlijnen zijn gebaseerd op het BBV. Het BBV kent een driedeling als het gaat om de rubricering van gronden. Deze driedeling bestaat uit: 39 1.
bouwgronden in exploitatie; 2. materiële vaste activa; 3. faciliterend grondbeleid. ad. 1: Bouwgronden in exploitatie (BIE) Het startpunt van een Bouwgrond in exploitatie (BIE) is het raadsbesluit met de vaststelling van het grondexploitatiecomplex, inclusief grondexploitatiebegroting. Vanaf dat moment wordt de BIE geopend en kunnen kosten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie op de balans. ad. 2: Materiële vaste activa Gronden die in de toekomst getransformeerd gaan worden naar bouwrijpe grond maar waarvoor nog geen grondexploitatiebegroting is vastgesteld, worden als materieel vast actief aangemerkt en verantwoord. ad. 3: Faciliterend grondbeleid Bij gronden die in bezit zijn van een private partij waarbij deze grond wordt ontwikkeld door dez e private partij is er sprake van faciliterend grondbeleid. De gemeente treedt in deze gevallen op als overheid die de plannen van private partijen faciliteert als daarvoor een bestemmingswijzig ing noodzakelijk is. Bouwgrondexploitaties Het financiële kader is van belang voor: • jaarlijkse prognoses grondexploitatie; • winstnemingen grondexploitaties; • het afdekken van de financiële risico’s. In de paragraaf grondbeleid wordt niet gerapporteerd over de materiele vaste activa of over het faciliterend grondbeleid. Deze onderdelen staan op andere plaatsen in de jaarrekening.
Tussentijdse winstneming Bij het stelsel van baten en lasten zoals geformuleerd in het BBV zijn het toerekeningbeginsel, het voorzichtigheidsbeginsel en het realisatiebeginsel essentiële uitgangspunten. Baten en lasten -en het daaruit vloeiende resultaat- moeten worden toegerekend aan de periode waarin deze zijn gerealiseerd. Bij meerjarige projecten betekent dit dat (de verwachte) winst niet pas aan het eind v an het project als gerealiseerd moet worden beschouwd maar dat deze naar rato van de voortgang van het project tussentijds moet worden genomen. Voor de projecten ’t Kantje en het plan Hasselt II hebben we in 2025 tussentijds winst kunnen nemen. Voor het plan Hasselt II beëindigen we de grondexploitatie per 31 december 2025 omdat dit plan helemaal is afgerond. Het plan wordt afgesloten met een winstneming voor 2025 van € 35.000. Voor de geactualiseerde grondexploitaties zijn de volgende parameters gehanteerd: Parameter Gehanteerd Inflatiecorrectie Voor de kosten hanteren we een inflatiecorrectie van 2% per jaar. Voor de opbrengsten hanteren we voor Kleine Hoeven, vanuit het voorzichtigheidsprincipe, geen inflatiecorrectie. Voor de woningbouwlocaties hanteren we een inflatiecorrectie van 1% voor de opbrengsten (vanaf het boekjaar 2024) tenzij er contractuele afspraken liggen onder de opbrengsten. In dat geval wordt de contractwaarde opgenomen in de grondexploitatie.
Rente Voor 2025 en verder 0,5% van de boekwaarde. Fasering Er is rekening gehouden met een reële fasering in tijd op basis van de woningbouwbehoefte per kern. Resultaat Gebaseerd op eindwaarde. 40 Kosten Alle kosten zijn gebaseerd op geactualiseerde kostenramingen per februari 2026 met als prijspeil 1-1-2026. Voor het bepalen van de kosten in de grondexploitatie zijn er door een civieltechnisch bureau kostenramingen gemaakt. Deze kostenramingen zijn gebaseerd op de hoeveelheden die voortvloeien uit inrichtingstekeningen behorende bij de desbetreffende grondexploitatie. De fasering van de werkzaamheden en de kosten in de verschillende jaarschijven zijn gekoppeld aan de verwachte uitgifte van grond per fase. Opbrengsten gronduitgifte woningbouw Ten aanzien van de geraamde nog te realiseren opbrengsten heeft het college op basis van de nota Grondbeleid de volgende uitgangspunten gehanteerd: De basisgrondprijs bedraagt € 470,- per m² voor de kern Reusel, € 450,- voor de kernen Hooge- en Lage Mierde en € 425,- per m² voor de kern Hulsel. De uitgifte in de verschillende jaarschijven vloeit voort uit het woningbouwprogramma welke door het college is vastgesteld. Hierbij wordt ook rekening gehouden met afspraken welke voortvloeien uit uitgiftecontracten.
Voor woningbouwkavels wordt een trapsgewijze relatieve afname per 500 m² gehanteerd, waarbij van elke daaropvolgende 500 m² de prijs wordt gehalveerd. Uitzondering hierop vormen kavels met zeer ruime bebouwingsmogelijkheden. Dit heeft betrekking op woningen met een inhoud van meer dan 750m³ en/of een kavel met een bouwvlak groter dan 150 m². Hiervoor geldt dat de eerste 750 m² een grondprijs van 100% kennen, waarna vervolgens dezelfde trapsgewijze afname per 500 m² wordt gehanteerd. Opbrengsten bedrijventerrein De gronden in Kleine Hoeve Fase II zijn getaxeerd waarna de grondprijzen door het college zijn vastgesteld. Hierbij worden 3 prijscategorieën gehanteerd bestaande uit: • € 215,- per m2 • € 225,- per m2 • € 235,- per m2 Disconteringsvoet De disconteringsvoet die is gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is voor alle gemeenten gelijk gesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van het Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone (voor 2025: 2,0%). Vennootschapsbelasting voor grondexploitatie Voor het onderdeel grondexploitatie is bij de uitwerking van de Vennootschapsbelasting (Vpb)-pl icht voor gemeenten de afbakening van het begrip grondexploitaties en de kosten die hieraan worden toegerekend lang onduidelijk geweest.
Op basis van de huidige gegevens is voor onze gem eente op dit moment geen sprake van winstverwachting voor de totale grondexploitaties, waardoor er voor de grondexploitaties geen Vpb afgedragen behoeft te worden. Dit is afgestemd met de Belastingdienst. De winstgevendheid van de grondexploitaties als geheel zal voortdurend moeten worden bezien, want de kans bestaat dat parameters dusdanig veranderen (in positieve zin) dat daarmee wel Vpb-pl icht kan gaan ontstaan. In mei 2026 is nog een externe scan uitgevoerd op de actuele situatie inzake de mogelijke Vennootschapsbelasting verplichting op de grondexploitaties. Onze positie is daarin bevestigd. 41 2.7.4 Bedrijventerreinen Bedrijventerrein Kleine Hoeven Reusel In 2024 is de grondexploitatie voor Kleine Hoeve Fase II vastgesteld waarbij is besloten om dez e samen te voegen met de grondexploitatie Kleine Hoeve Fase I. Voor Fase II is in 2025 het defin itieve ontwerp van het civiele inrichtingsplan afgerond waarna is gestart met het bouwrijp maken van het plangebied. Na afronding van het definitieve ontwerp is parallel ook gestart met uitgifte van de definitieve percelen waarbij deze eerst zijn getaxeerd. De uitgifte is inmiddels gevorderd en alle percelen zijn momenteel onder optie. De actualisatie van de grondprijzen heeft geresulteerd in een stijging van het opbrengende vermogen.
Tariefstelling in de grondexploitatie was eerder gebaseerd op de gerealiseerde tarieven voor Kleine Hoeve Fase 1 in combinatie met een indexering. Uit de taxatie is gebleken dat de tarieven voor bedrijfspercelen momenteel een hogere grondprijs kennen wat mede wordt veroorzaakt door schaarste aan bedrijfspercelen. De nog te realiseren opbrengsten in verband met de gronduitgifte voor fase II komen uit op een bedrag van € 10.643.000,-. Daarnaast is de opdracht voor het bouwrijp maken gegund en zijn de werkzaamheden gestart. Ook is er een geactualiseerde raming gemaakt voor de nog te realiseren werkzaamheden. De toekomstig nog te maken kosten komen uit op een bedrag van € 2.957.000 ,-. Op basis van het voorgaande kunnen we de verliesvoorziening van € 10.757.000,- verlagen naar € 8.753.000,-. Een onttrekking aan de verliesvoorziening van in totaal € 2.004.000,- die ten gunste komt aan de algemene reserve. De belangrijkste oorzaak van dit incidentele resultaat is de actualisatie van de grondprijzen. Kempisch Bedrijven Park In 2025 is wederom een winstuitkering ontvangen, voor een bedrag van € 200.000,-. Daarnaast is bekend geworden dat de slotbetaling van € 2.650,- in 2026 zal plaatsvinden. Daarmee is de laatste handeling van het KBP verricht en wordt op korte termijn de gemeenschappelijke regeling KB P uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel.