[21.14532] - VGRP 2017-2021 Gemeente Reusel-De Mierden
Tekst van het document
Hydraulisch functioneren en klimaatverandering Het toetsingskader voor de afvoercapaciteit van de riolering blijft de komende planperiode ongewijzigd: een neerslaggebeurtenis met een herhalingstijd van 1x per 2 jaar mag niet tot „wateroverlast‟ leiden. Stichting RIONED: normen wateroverlast Omdat de capaciteit van het rioleringssysteem vanuit economisch oogpunt is beperkt kan het voorkomen dat water op straat optreedt. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt in hinder, ernstige hinder en overlast, waarbij: Hinder: kortdurend beperkte hoeveelheden „water op straat‟, met een duur in de orde van 15-30 minuten; Ernstige hinder: forse hoeveelheden „water op straat‟, ondergelopen tunnels, opdrijvende putdeksel, met een duur in de orde van 30 – 120 minuten. Overlast: langduriger en op grotere schaal „water op straat‟, water in winkels en woningen met materiele schade en mogelijk ook ernstige belemmering van het (economische) verkeer.
In geval van hinder worden niet direct maatregelen getroffen, er wordt een beroep gedaan op het acceptatievermogen van de burgers en aanpassing van hun gedrag (o.a. aanpassen rijgedrag om hekgolven te voorkomen). Ingeval van ernstige hinder treft de gemeente bij de uitvoering van reconstructiewerken tevens zodanige maatregelen, dat de kans op het optreden van ernstige hinder aanmerkelijk kleiner wordt.
43
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
In geval van overlast stelt de gemeente een onderzoek in naar de mogelijke oorzaken hiervan en treft tijdelijke bovengrondse kostenefficiënte maatregelen om het risico op schade te beperken. Structurele verbeteringsmaatregelen worden voor zover mogelijk genomen in combinatie met overige reconstructiewerkzaamheden. Bij reconstructie van openbaar gebied dient te worden voorkomen dat regenwater afstroomt naar particulier terrein. Andersom heeft de particulier een inspanningsverplichting om hemelwater zoveel als mogelijk op eigen terrein te verwerken alvorens het aan te bieden aan de gemeente. Om de effecten van klimaatverandering te kunnen inschatten, worden in het basisrioleringsplan scenario‟s met een zwaardere neerslagbelasting doorgerekend (herhalingstijd 1x per 5 jaar). Door deze klimaatscan maakt de gemeente inzichtelijk op welke locaties hardnekkige knelpunten kunnen optreden. Voor het oplossen van dergelijke knelpunten zijn ruimtelijke maatregelen (waterslim inrichten) vaak doelmatiger dan rioleringsmaatregelen. Voorbeelden van ruimtelijke maatregelen zijn het verhogen van trottoirbanden, het stroomlijnen van oppervlakkige afvoer en het aanwijzen van overloopgebieden.
Juridische aspecten De huidige situatie in de gemeente Reusel-De Mierden ten aanzien van de hemelwaterzorgplicht geeft vooralsnog geen aanleiding om specifieke juridische instrumenten toe te passen of te ontwikkelen. Indien zich ongewenste situaties voordoen hanteert de gemeente eerst een communicatietraject. Indien afkoppelen van verhard oppervlak een oplossing is voor structurele wateroverlast wordt de mogelijkheid opengehouden dit afdwingbaar te stellen. Hiertoe dient eerst nut & noodzaak van een hemelwaterverordening te worden onderzocht.
6.3.3
Grondwater
Voorkomen grondwaterproblemen Bij planologische wijzigingen doorlopen gemeente en waterschap een watertoetsprocedure. Hierbij worden de waterhuishoudkundige randvoorwaarden en effecten van nieuwe ontwikkelingen vastgesteld en beoordeeld. Door middel van de watertoetsprocedure voorkomen gemeente en waterschap in de bestemmingsfase dat „natte‟ gebieden bebouwd worden en/of dat onvoldoende ontwateringsmaatregelen worden getroffen. In geval van lozingen van bronneringswater wordt, voor het verwerken daarvan, de volgende voorkeursvolgorde gehanteerd: 1) retourbemaling, 2) lozing op oppervlaktewater, 3) lozing op gemeentelijke riolering (alleen na haalbaarheidstoets). Het waterschap en de gemeente zijn hier samen verantwoordelijk voor.
Ontwateringsnormen In het stedelijke gebied streeft de gemeente naar voldoende ontwateringsdiepte. In nieuwbouw gebieden worden daarbij landelijk de ontwateringsdiepten uit Tabel 14 geadviseerd. De gemeente kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor het handhaven van de genoemde waarden, maar is wel aanspreekpunt voor alle grondwater-gerelateerde aangelegenheden. Door middel van het watertoetsproces wordt nagestreefd dat er alleen in hydrologisch geschikte gebieden wordt gebouwd en/of dat doelmatige maatregelen worden getroffen.
44
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Tabel 14 – Geadviseerde minimale ontwateringsdiepten bij nieuwbouw Functie
Landelijk geadviseerde ontwateringsdiepte (m t.o.v. maatgevend hoogste grondwaterstand)
Woningen met kruipruimte*
0,7
Tuinen/groenvoorzieningen*
0,5
Hoofdwegen **
1.0
Secundaire wegen en woonstraten **
0,7
* t.o.v. onderkant vloer; ** t.o.v. de kruin van de weg
Bronneringen en lozingen grondwater Voor de lozing van overtollig grondwater hanteert de gemeente Reusel-De Mierden de „voorkeursvolgorde voor afvoer van bronneringswater‟. De initiatiefnemer dient de onderbouwing voor de gekozen verwerkingswijze aan te leveren. Het lozen van grondwater op een vuilwaterriool is in geen geval toegestaan. Voorkeursvolgorde voor afvoer van bronneringswater 1. Retourbemaling naar hetzelfde watervoerend pakket; 2. Lozen in de bodem (d.w.z. in een ander watervoerend pakket); 3. Afvoeren naar oppervlaktewater (eventueel via een hemelwaterriool) 4. Afvoeren naar een gemengd riool (nooit naar een vuilwaterriool).
Afhankelijk van het onttrekkingsvolume en de lozingsroute kan gemeente, provincie of het waterschap bevoegd gezag zijn en geldt een meld- of vergunningplicht. De gemeente is verantwoordelijk voor lozingen naar de bodem en/of het riool. Het waterschap is verantwoordelijk voor lozingen naar oppervlaktewater en de provincie is verantwoordelijk voor specifieke lozingscategorieën.
Handelen bij grondwaterproblemen Van de perceelseigenaren wordt verwacht dat zij bij eventuele grondwaterproblemen de vereiste (waterhuishoudkundige en/of bouwkundige) maatregelen nemen. Dit wordt getoetst bij de aanvraag van de bouwvergunning en/of op basis van een locatiebezoek. De gemeente treft alleen maatregelen indien sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand en indien het treffen van maatregelen doelmatig is. In dergelijke gevallen wordt het overtollige grondwater (bij voorkeur) separaat van het stedelijke afvalwater verwerkt in het openbare gebied. De gemeente accepteert alleen in uitzonderlijke gevallen de lozing van drainagewater op de gemengde riolering. Lozingen van drainagewater op vuilwaterriolering worden in geen geval geaccepteerd. De termen structureel, nadelige gevolgen en doelmatig worden door de gemeente Reusel-De Mierden als volgt geïnterpreteerd: •
• •
Structureel: waarbij minimaal benodigde ontwateringsdiepe gedurende vier weken per jaar wordt overschreven. Voor nieuwbouwgebieden gelden daarbij de ontwateringsdiepten uit Tabel 14 Bestaande gebieden worden afzonderlijk beoordeeld, omdat destijds nog geen ontwateringsdiepten waren geformuleerd. In alle gevallen betreft het een omstandigheid die voor een langere termijn geldt en geen incidentele situatie die bijvoorbeeld kan optreden na extreme neerslag. In dergelijke gevallen laat de wet een normaal maatschappelijk risico bij de perceeleigenaar. Nadelige gevolgen: indien in verblijfruimten omstandigheden optreden die tot volksgezondheidsproblemen en/of economische schade leiden. De verblijfruimten dienen daarbij te voldoen aan de bouwregelgeving. Doelmatig: in de toelichting op de wetgeving is ten aanzien van de doelmatigheidsvraag onder andere het volgende geschreven: „factoren als de omvang en de duur van de overlast, het aantal getroffen percelen, evenals de functie en de hydrologische toestand van het betrokken gebied, de financiële implicaties alsmede de verschillende mogelijke oplossingen om grondwateroverlast tegen te gaan, kunnen een rol spelen bij de vraag of maatregelen doelmatig zijn‟. Bij de doelmatigheidsafweging dient ook te worden nagegaan of eventuele maatregelen niet tot de verantwoordelijkheid van het waterschap of de provincie behoren.
In de praktijk zullen eventuele maatregelen in de openbare ruimte altijd in combinatie met andere (reconstructie)werkzaamheden worden uitgevoerd (werk-met-werk). 45
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Juridische aspecten De huidige situatie in de gemeente Reusel-De Mierden ten aanzien van de grondwaterzorgplicht geeft vooralsnog geen aanleiding om specifieke juridische instrumenten toe te passen of te ontwikkelen. Indien zich ongewenste situaties voordoen hanteert de gemeente eerst een communicatietraject.
6.3.4
Oppervlaktewater
Het waterschap is verantwoordelijk voor het operationele regionale waterbeheer. Dit betekent dat zij zorgen voor droge voeten (veiligheid), schoon en voldoende water. De visie hierop en de bijhorende maatregelen zijn beschreven in het Waterbeheerplan „Waardevol Water‟ 2016-2021 (Waterschap De Dommel, 2015). Het waterschap is verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen tegen inundaties. Samen met Waterschap De Dommel geeft de gemeente Reusel-De Mierden invulling aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water om te komen tot een gezond oppervlaktewatersysteem. Gemeentelijke maatregelen zijn het beperken van de vuiluitworp van riolering (o.a. afkoppelen en saneren riooloverstorten), duurzaam terreinbeheer en het monitoren van de afvalwaterketen. In het kader van de Stedelijke Wateropgave werken gemeente en waterschap/provincie eveneens samen om het bestaande watersysteem beter te benutten en om wateroverlast vanuit oppervlaktewater te voorkomen. Een verdere uitwerking hiervan zal worden vastgelegd in het hemelwaterstructuurplan dat in 2017 wordt gerealiseerd.
6.3.5
Bedrijfsvoering
Beheer en onderhoud stedelijk watersysteem Om het goede functioneren van het stedelijke watersysteem te waarborgen worden beheer- en onderhoudsmaatregelen (B&O) uitgevoerd. De planning hiervan legt de gemeente vast in operationele jaarplannen. Bij de invulling van het onderhoud hanteert de gemeente Reusel-De Mierden niet langer een vaste frequentie, maar houdt zij rekening met een differentiatie op basis van werkelijke degeneratie van het stelsel. Dit wordt in beeld gebracht door middel van inspecties. In plaats van een vaste frequentie van onderhoud gaat de gemeente nu risico-gestuurd te werk. Hierdoor kunnen de personele en financiële middelen efficiënter ingezet worden. Uitgangspunt hierbij is dat alle inwoners van de gemeente Reusel-De Mierden het recht hebben op een goed functionerend rioolstelsel en een veilige leefomgeving. De gemeente Reusel-De Mierden onderscheidt vier typen B&O: 1. Reactief onderhoud 2. Klein onderhoud (reparaties) 3. Grond onderhoud (renovaties) 4. Vervanging (en waar mogelijk afkoppelen) Door een gedegen uitvoering van het beheer- en onderhoud beperkt de gemeente het reactief onderhoud en calamiteiten zoveel mogelijk. Klein onderhoud betreffen reguliere onderhoudsactiviteiten met een kort-cyclisch karakter, zoals reinigen en repareren van kolken, gemalen en riolen.
Dit type onderhoud heeft de gemeente tot dusverre met een vaste frequentie uitgevoerd. In de aankomende planperiode onderzoekt de gemeente de mogelijkheden voor een gedifferentieerde aanpak om op deze manier kosten te besparen en middelen optimaal in te zetten. Groot onderhoud zijn ingrijpende preventieve en/of correctieve maatregelen om het rioolstelsel in goede staat te houden of te brengen, zoals bijvoorbeeld relining. Vanwege de stabiele grondslag treden zettingen in de riolering maar beperkt op. De gemeente Reusel-De Mierden beschouwt groot onderhoud daarom als een doelmatige maatregel om het disfunctioneren van de riolering te herstellen. Dit type maatregelen zijn kosteneffectief en veroorzaken weinig hinder voor de omgeving. Onder vervanging worden maatregelen verstaan zoals het slopen en vervangen van het bestaande rioolstelsel, gemalen en/of andere rioolvoorzieningen. De gemeente Reusel-De Mierden voert deze vervangingsmaatregelen projectmatig uit in combinatie met verbeteringsmaatregelen, zoals afkoppelen. Bij de uitvoering wordt een integrale aanpak gehanteerd, waarbij gelijktijdig maatregelen worden uitgevoerd voor weg, verkeer, groen, kunstwerken en openbare verlichting (reconstructie openbare ruimte). Door „werkmet-werk‟ te maken, bespaart de gemeente kosten en wordt hinder tot een minimum beperkt. 46
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Communicatie Landelijk is een trend waarneembaar dat de bewustwording van burgers ten aanzien van water en riolering afneemt en dat de belangstelling voor de beroepsgroep daalt. De gemeente Reusel-De Mierden vindt het belangrijk om met bewoners over stedelijk water en riolering te communiceren. Communicatie gaat uiteindelijk verder dan het melden van klachten en het geven van voorlichting. Per situatie (ontwerp, aanleg en beheer) is een verschillende methode en intensiteit noodzakelijk. Om burgers en bedrijven te informeren en bewust te maken van het stedelijke waterbeheer communiceert de gemeente periodiek over recente ontwikkelingen en wetenswaardigheden. Net als in de huidige situatie zet de gemeente deze communicatie vooral projectgericht in. Hierbij wordt gebruik gemaakt van bestaand materiaal van onder andere de Stichting RIONED. Via gerichte communicatie worden burger en het bedrijfsleven gewezen op het nut en de noodzaak van het hergebruiken, infiltreren en bergen van water. Omdat bij nieuw- en verbouw de kansen om duurzaam met water om te gaan het grootste zijn, wordt de communicatie bij deze ontwikkelingen geïntensiveerd.
Afkoppelen Voorafgaand aan de uitvoering van afkoppelprojecten worden omwonende burgers en bedrijven door middel van een voorlichtingsbijeenkomst geïnformeerd over de consequenties van afkoppelen voor het gebruik van de (openbare) ruimte. Een van de speerpunten van de gemeente is ook het afkoppelen van hemelwaterafvoer van drukriolering. Tijdens of parallel aan deze bijeenkomst worden burgers/bedrijven ook actief benaderd om hun eigen terreinverharding af te koppelen van de gemengde riolering. Effectiviteit van afkoppelen Afkoppelen is, hoewel een duurzame en brongerichte maatregel, in het grotere geheel geen zaligmakende oplossing. Door de toenemende mogelijkheden op reparatie- en renovatiegebied worden er steeds minder volledige vervangingen uitgevoerd. Dit beperkt de mogelijkheden om een nieuw hemelwaterriool „mee te leggen‟ in reconstructieprojecten. Om alle beoogde effecten op waterkwantiteit en –kwaliteit door middel van afkoppelen te behalen, zouden vele decennia nodig zijn. Afwijken van het „natuurlijke´ vervangingsmoment is geen optie; dit leidt tot forse (frictie)kosten. Het optimaliseren van bovengrondse berging en afstroming is dan ook een effectievere oplossingsrichting.
6.4
Uitvoeringsprogramma
In deze paragraaf is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen de gemeente Reusel-De Mierden verricht om invulling te geven aan de opgaven en strategie. Omdat maatregelen bijdragen aan meerdere opgaven zijn de maatregelen gegroepeerd weergegeven per type: planvorming, onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen, facilitair.
6.4.1
Planvorming
De gemeente Reusel-De Mierden reserveert eens in de 5 jaar een bedrag van € 20.000,- voor het actualiseren van het verbreed GRP/omgevingsplan. In de aankomende planperiode zal – onder de noemer “Beheer op Orde” – een actualisatieslag gemaakt worden op het gebied van databeheer. Om deze inhaalslag mogelijk te maken is voor de 5 planjaren een bedrag van € 20.000,- per jaar beschikbaar voor “Beheer op orde”, onder te verdelen in riolering, hemelwater en grondwater/drainage. In 2017 is er € 15.000,- beschikbaar voor het opstellen van een hemelwaterstructuurplan en in 2020 is er € 10.000,- beschikbaar voor het opstellen van een calamiteitenplan. Voor het opstellen en uitvoeren van maatregelen naar aanleiding van inspecties is jaarlijks € 50.000,- beschikbaar.
47
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Tabel 15 – Activiteiten planvorming 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Opstellen + maatregelen n.a.v. inspectie Calamiteitenplan Hemelwaterstructuurplan Beheer op orde riolering Beheer op orde hemelwater Beheer op orde grondwater/drainage Actualisatie VGRP TOTAAL
6.4.2
2017 € 50 000
2018 € 50 000
2019 € 50 000
€ 15 000 € 10 000 € 5 000 € 5 000 € 85 000
€ 10 000 € 5 000 € 5 000 € 70 000
€ 10 000 € 5 000 € 5 000 € 70 000
2020 50 000
2021 € 50 000
10 000 € 10 000 € 5 000 € 5 000 € 80 000
€ 10 000 € 5 000 € 5 000 € 20 000 € 90 000
€ €
Onderzoek
Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. Voor het actualiseren van het BRP wordt elke 10 jaar een bedrag van € 35.000,gereserveerd. Het is bekend dat er op meerdere locaties hemelwater is aangesloten op druk- en vacuümriolering. Om dit te herstellen is in de planperiode een bedrag van € 10.000,- opgenomen. De gemeente Reusel-De Mierden draagt bij aan onderzoek dat gezamenlijk wordt ingevuld in Waterportaal Zuid-Oost Brabant, voor een bedrag van € 2.500,- per jaar. Binnen de gemeente wordt op een aantal locaties gemeten en gemonitord. Het betreft onder meer de gemalen, randvoorzieningen, overstorten en in 2017 gaat de gemeente Reusel-De Mierden een grondwatermeetnet uitrollen zodat ook grondwatermonitoring kan plaatsvinden. De metingen die voortkomen uit deze meetnetten worden elk jaar geanalyseerd. Daarnaast vraagt het grondwatermeetnet gedurende het jaar een kleine hoeveelheid onderhoud voor de instandhouding van de peilbuizen. Voor deze twee aspecten van het meten en monitoren wordt voor beide onderdelen rekening gehouden met € 5.000,- per jaar. Elk jaar wordt een deel van de gemeentelijke vrijvervalriolering geïnspecteerd en worden de beelden die dat oplevert beoordeeld. Hiermee is een bedrag gemoeid van € 10.000,- per jaar.
In de aankomende planperiode zal, op basis van de tot dan toe bekende inspectiegegevens, een gedetailleerd onderzoek worden uitgevoerd naar de restlevensduur van de verschillende stelselonderdelen. De verwachting is dat dat de resultaten van dit onderzoek aanleiding zullen zijn om de vervangingsplanningen op zowel de korte als de lange(re) termijn bij te stellen. Dit zal dan leiden tot een herziening van de toekomstige lasten en een naar verwachting gunstiger verloop van de benodigde tariefsveranderingen in de rioolheffing. Voor het onderzoek naar de restlevensduur wordt een bedrag gereserveerd van € 10.000,-. Tabel 16 – Activiteiten onderzoek 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Inspectie vrijvervalriolering
2017 € 10 000
2018 € 10 000
2019 € 10 000
Analyse metingen Grondwatermonitoring Vervolgonderzoek restlevensduur Actualiseren VBRP Waterportaal ZO Brabant Onderzoek foutaansluitingen drukriool TOTAAL
€ 5 000 -
€ 5 000 € 5 000 -
€ 5 000 € 5 000 -
€ 2 500 -
€ 2 500 € 5 000
€ 2 500 € 5 000
€ 17 500
€ 27 500
€ 27 500
6.4.3
2020 10 000
2021 € 10 000
5 000 5 000 -
€ 5 000 € 5 000 € 10 000
€
2 500 -
€ 2 500 -
€
22 500
€ 32 500
€ € €
Onderhoud
Om alle voorzieningen goed te laten functioneren is regelmatig onderhoud noodzakelijk. Voor het totaal aan reiniging van de verschillende rioleringsvoorzieningen in de gemeente Reusel-De Mierden een bedrag van € 50.000,- per jaar beschikbaar. Dit bedrag is inclusief verwerking van het daarbij vrijkomende slib. Voor noodzakelijke, kleine herstelwerkzaamheden aan het hoofdriool, huisaansluitingen en kolken is een bedrag van € 30.000,- per jaar voorzien. Dergelijke reparaties zijn bedoeld om de geplande levensduur van het betreffende object te behalen, niet om deze te verlengen. 48
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Voor noodzakelijk klein onderhoud en herstelwerkzaamheden aan de elektromechanische delen van drukriolering, gemalen en randvoorzieningen is € 40.000,- beschikbaar. Voor het straatvegen is jaarlijks € 10.000,- beschikbaar en voor het onderhoud aan sloten en duikers is elk jaar € 90.000,- beschikbaar. Er wordt rekening gehouden met € 10.000,- per 5 jaar aan kosten voor de periodieke NEN-keuring van de verschillende elektromechanische installaties. Tabel 17 – Activiteiten onderhoud 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Reinigen vrijvervalriool t.b.v. inspectie Reinigen kolken (2 x /jaar) Reinigen gemalen, pompputten en randvoorzieningen Verwerken rioolslib Onderhoud gemalen (preventief en correctief) Periodieke NEN Keuringen Reparaties kleine gebreken hoofdriool en aansluitingen Vegen van wegen (50% kosten voor riool) Onderhoud sloten en duikers, maaien retenties TOTAAL
6.4.4
2017 € 10 000
2018 € 10 000
2019 € 10 000
€
2020 10 000
2021 € 10 000
€ 20 000 € 10 000
€ 20 000 € 10 000
€ 20 000 € 10 000
€ €
20 000 10 000
€ 20 000 € 10 000
€ 10 000 € 40 000
€ 10 000 € 40 000
€ 10 000 € 40 000
€ €
10 000 40 000
€ 10 000 € 40 000
€ 10 000 € 30 000
€ 30 000
€ 30 000
€
30 000
€ 30 000
€ 10 000
€ 10 000
€ 10 000
€
10 000
€ 10 000
€ 90 000
€ 90 000
€ 90 000
€
90 000
€ 90 000
€ 230 000
€ 220 000
€ 220 000
€ 220 000
€ 220 000
Maatregelen
Door slijtage, toename van verhard oppervlak, klimaatverandering en milieueisen zijn in de komende planperiode vervangings- en verbeteringsmaatregelen nodig. Daarnaast worden er ook werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de realisatie van het gemeentelijke meetnetten. Voor de aanschaf en installatie van de benodigde peilbuizen en bijbehorende meetapparatuur is in de planperiode een bedrag opgenomen van € 50.000,-. Voor de periodieke vervanging van de overstortmeters (Kallisto-onderzoek) wordt rekening gehouden met € 25.000,- per 5 jaar. Vanwege de geringe omvang van deze uitgaven, gecombineerd met het sterke onderzoekskarakter (niet-essentieel voor het in stand houden van het watersysteem) worden deze uitgaven niet geactiveerd.
Vervanging en verbetering vrijvervalriolering Voor de maatregelen ten aanzien van vrijvervalriolering wordt de in de vorige planperiode opgezette structuur voortgezet. Op basis van de theoretische vervangingsopgave (bij verwachte levensduur van 60 jaar) is over de eerstvolgende tien jaar het gemiddeld benodigde vervangingsbudget bepaald. Vervolgens wordt periodiek, op basis van actuele inspectiegegevens, klachten/meldingen en functioneren van het systeem, bepaald welke locaties de hoogste prioriteit hebben. Hierbij vind ook afstemming plaats met andere gemeentelijke afdelingen. Voor de aankomende planperiode is op deze wijze het benodigde investeringsbudget vastgesteld op € 616.972,- per jaar Ook de resultaten uit het BRP zijn richtinggevend voor de inhoud en prioritering van de maatregelen ten aanzien van de vrijvervalriolering. Dat houdt in dat de maatregelen die uit dit budget worden bekostigd niet alleen bestaan uit vervangingsmaatregelen, maar ook (ten dele) uit verbeteringsmaatregelen. Vanuit het actuele BRP zijn de volgende maatregelen gepland voor de planperiode: • • • •
Reusel - Turnhoutseweg Reusel - Lange Voren / Denestraat Hooge Mierde - Leendestraat Hooge Mierde -‟t Bogtje
diametervergrotingen & nieuwe overstort koppeling buizen Ø200 mm twee extra overstorten, inclusief buizen Ø315 mm ombouw stelsel, daardoor geen pomp meer noodzakelijk
Indien het totaal aan benodigde maatregelen in een jaar het verwachte jaarbudget overschrijdt, zal dit kenbaar gemaakt worden en zal per geval beschouwd worden of dit alsnog leidt tot herprioritering / opsplitsing van de maatregelen of de aanvraag van aanvullend budget. Indien het jaarbudget niet volledig verbruikt wordt, blijft het resterende investeringsbudget behouden voor de resterende planjaren. 49
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Bij de actualisatie van het VGRP en/of kostendekkingsplan wordt ook het benodigde 10-jaarsgemiddelde investeringsbudget opnieuw vastgesteld, met inachtneming van de eventuele restant-budgetten.
Verbeteringsmaatregelen KRW Het lokale Kallisto-onderzoek is nog lopende. Uit het onderzoek moet nog duidelijk worden welke (regionale) maatregelen er nodig zijn om de KRW doelstellingen te behalen. Om als gemeente al wel op de financiële gevolgen voorbereid te zijn is in de planperiode rekening gehouden met een investeringsbijdrage van in totaal € 200.000,- (verdeeld over 4 jaren). De hoogte van dit bedrag is ingeschat op basis van de geplande maatregelen in de zuiveringskring Eindhoven plus de daarbij kostenverdeling tussen de betrokken partijen. Er is uitgegaan van een procentuele bijdrage conform die van de gemeente Heeze-Leende, die qua inwoneraantal vergelijkbaar is met de gemeente Reusel-De Mierden.
Vervanging en verbetering druk-/vacuümriolering, gemalen, randvoorzieningen Ten aanzien van de elektromechanische vervangingsinvesteringen (pompen) zoals aanwezig in de druk/vacuümriolering, gemalen en randvoorzieningen, wordt vanaf de aankomende planperiode het uitgangspunt gehanteerd dat deze in principe niet integraal worden vervangen. In de praktijk is doorgaans alleen sprake van een reparatie of (deel)vervanging van een los element. Om deze reden wordt in het kostendekkingsplan geen rekening gehouden met elektro/mechanische vervangingsinvesteringen, maar slechts met het reguliere onderhoudsbudget voor preventief en correctief onderhoud (zie paragraaf 6.4.3). De twee aanwezige vacuümgemalen moeten gerenoveerd worden. Deze maatregelen zijn dusdanig van omvang dat deze wel geactiveerd worden, voor een bedrag van € 50.000,- (Wilhelminalaan) en € 100.000,(Voort). Als aanvullende onderhoudsmaatregel worden in de aankomende planperiode in twee jaar extra luchtinblaasunits aangebracht in het drukriool. De kosten hiervoor bedragen 2x € 50.000,- . Ten aanzien van de bouwkundige vervangingen zijn er in de aankomende planperiode naar verwachting geen investeringen noodzakelijk, behalve de persleiding behorende bij het rioolgemaal aan de Denestraat, voor een bedrag van € 31.194,-.
Vervanging drainage- en infiltratievoorzieningen Ten aanzien van drainage- en infiltratievoorzieningen zijn er in de aankomende planperiode naar verwachting geen investeringen noodzakelijk. Tabel 18 – Maatregelen 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Directe kosten Grondwatermetingen Vervanging overstortmeters WDD Aanbreng luchtinblaasunits TOTAAL Investeringen Vervanging en verbetering vrijvervalriolering Regionale KRW maatregelen (verwachte bijdrage) Renovatie vacuümgemaal Voort Renovatie vacuümgemaal Wilhelminalaan Persleiding gemaal Denestraat TOTAAL
2017
2018
2019
2020
2021
€ 50.000
€ 25.000 € 50.000 € 75.000
€ 50.000 € 50.000
€ 616.972
€ 616.972
€ 616.972
€ 616.972
€ 616.972
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 31.194 € 698.166
€ 666.972
€ 666.972
€ 50.000
€ 100.000 € 50.000 € 716.972
€ 716.972
50
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
6.4.5
Facilitair/overig
Ten behoeve van werking en aansturing van de verschillende rioolobjecten (gemalen, drukrioleringspompen en randvoorzieningen) worden elektriciteits- en telefoniekosten (telemetrie) gemaakt. In de planperiode is voor het geheel aan deze facilitaire kosten een bedrag in de exploitatie opgenomen van circa € 50.000,- per jaar. Voor een goede bedrijfsvoering dienen de beheerbestanden actueel en compleet te zijn. Het gaat hierbij niet alleen om rioleringsgegevens, maar ook data met betrekking tot meetgegevens, meldingen en rekenmodellen. Om de informatie over het areaal op orde te houden dienen revisiegegevens consequent te worden verwerkt. Voor de verwerking van deze data en het actueel houden van de verschillende systemen wordt, naast de inzet van eigen personele middelen, ook gebruik gemaakt van de inzet van derden. Hier is een bedrag voor opgenomen van € 75.000,- per jaar. Daarnaast zijn voor de in gebruik zijnde softwarepakketten (Aquaview, GBI, SAM) licentiekosten verschuldigd à € 15.000,- per jaar. Voor de monitoring van de overstorten met Waterschap De Dommel is jaarlijks een bedrag van € 5.000,beschikbaar. Voor de inning van de rioolheffing maakt de gemeente (perceptie)kosten à € 7.000,- per jaar. Aan de Stichting RIONED en Klic is de gemeente Reusel-De Mierden een bijdrage van € 3.000,- per jaar verschuldigd.
Tabel 19 – Activiteiten facilitair / overig 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Energiekosten Applicatiekosten (Aquaview, SAM, Vaculink, GBI) Monitoring overstorten met WDD Begunstiger Rioned en Klic Perceptiekosten Inhuur derden TOTAAL
2017 € 50 000 € 15 000
2018 € 50 000 € 15 000
2019 € 50 000 € 15 000
2020 € 50 000 € 15 000
2021 € 50 000 € 15 000
€ 2 000
€ 2 000
€ 2 000
€ 2 000
€ 2 000
€ 3 000 € 7 000 € 75 000 € 152 000
€ 3 000 € 7 000 € 75 000 € 152 000
€ 3 000 € 7 000 € 75 000 € 152 000
€ 3 000 € 7 000 € 75 000 € 152 000
€ 3 000 € 7 000 € 75 000 € 152 000
51
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
7
WAT KOST HET ONS?
7.1
Inleiding
Goed rioolbeheer kost veel geld. In de aankomende planperiode geeft de gemeente Reusel-De Mierden gemiddeld € 1,4 miljoen per jaar uit aan het beheren van het stedelijk watersysteem en de benodigde investeringen. Geld dat via de rioolheffing door de burgers en bedrijven van de gemeente bijeen wordt gebracht. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de benodigde middelen om invulling te kunnen geven aan goed en doelmatig rioolbeheer.
7.2
Personele middelen
In de Leidraad Riolering zijn in de module D2000 „Personele aspecten van gemeentelijke rioleringszorg‟ kengetallen opgenomen voor de benodigde arbeidsinspanning. Op basis van deze kengetallen en de gemeentelijke situatie (o.a. inwonertal, areaalgrootte, investeringsvolume) kan de benodigde personele formatie worden berekend. De uitkomsten betreffen geen normen waaraan een gemeente moet voldoen, maar zijn een bruikbare indicatie. De benodigde personele capaciteit voor de gemeente Reusel-De Mierden (het jaargemiddelde voor de aankomende planperiode) is weergegeven Tabel 20. De onderbouwing hiervoor is opgenomen in Bijlage E. Tabel 20 – Benodigde personele capaciteit volgens Leidraad Riolering – Module D2000. Jaargemiddelde voor de planperiode 2017-2021. Benodigde arbeidscapaciteit
Taakveld Planvorming, onderzoek en facilitair Onderhoud Maatregelen TOTAAL
1,4 fte 0,5 fte 0,3 fte 2,2 fte
In het vigerende VGRP was een minimaal benodigde formatie van 1,5 fte (binnen- plus buitendienst) berekend voor het uitvoeren van de geplande activiteiten. In de afgelopen periode was deze omvang echter niet beschikbaar: de werkelijke capaciteit was minder dan 1,0 fte. Hierdoor was (extra) inhuur nodig om in elk geval de meest noodzakelijke taken uit te voeren. Voor de aankomende planperiode is, op basis van de verwachte activiteiten en de bijbehorende uitbestedingsgraad, een minimale omvang van de (eigen) formatie berekend van 2,2 fte (binnen- plus buitendienst). Om aan de gestelde basis-ambities tegemoet te komen zal, vanaf de aankomende planperiode, de vaste formatie worden uitgebreid tot 2,0 fte. Voor het overige, inclusief eventuele aanvullende activiteiten, zal gebruik worden gemaakt van (structurele) inhuur. In het geactualiseerde kostendekkingsplan is financieel rekening gehouden met zowel de formatie-uitbreiding (Tabel 21) als structurele inhuur van derden (zie paragraaf 6.4.5). Tabel 21 – Loon- & Overheadkosten 2017-2021 (prijspeil 2016). Activiteit Loonkosten (incl. formatieuitbreiding naar 2,0 fte) Overheadkosten TOTAAL
7.3
2017
2018
2019
2020
2021
€ 112 500
€ 112 500
€ 112 500
€ 112 500
€ 112 500
€ 198 716 € 311 216
€ 198 716 € 311 216
€ 198 716 € 311 216
€ 198 716 € 311 216
€ 198 716 € 311 216
Financiële middelen
In deze paragraaf wordt invulling gegeven aan de financiële middelen die noodzakelijk zijn om de in dit VGRP beschreven activiteiten te kunnen financieren. In het kostenoverzicht wordt onderscheid gemaakt tussen exploitatiekosten en investeringsuitgaven. Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig rioolbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van 52
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
werkzaamheden als gevolg van de Wet gemeentelijke watertaken. Door efficiënter te werken kan de noodzakelijke prijsstijging zoveel als mogelijk worden beperkt. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en worden in het algemeen gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daar uit voortkomen- de kapitaallasten – bestaan uit rente en afschrijvingen.
7.3.1
Uitgangspunten
Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd:
Afschrijving • • •
De financiële afschrijvingstermijn voor bouwkundige delen van de aanwezige voorzieningen bedraagt 50 jaar. Voor elektromechanische delen bedraagt deze 15 jaar; De gemiddelde technische levensduur van bouwkundige delen van de aanwezige voorzieningen bedraagt 60 jaar. Voor elektromechanische delen bedraagt deze 15 jaar; Afschrijving vindt lineair plaats. De eerste afschrijvingstermijn wordt in het jaar van investeren in rekening gebracht.
Rente & Inflatie •
• •
De jaarlijkse rente op (de boekwaarde van) geactiveerde investeringen bedraagt in 2016 4%. Vanaf 2017 bedraagt deze 1,5%. De rente wordt vanaf het jaar van investeren volledig in rekening gebracht; Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen; Er vindt per jaar 0,9% indexatie van de (nieuwe) uitgaven plaats (als gevolg van optredende inflatie).
BTW-compensatie •
De BTW – 21% over de directe exploitatiekosten en 15% over de afschrijvingscomponent van kapitaallasten – wordt jaarlijks doorbelast aan de rioolheffing en wordt gedoteerd aan de Algemene Middelen.
Doorbelasting gemengde activiteiten •
•
Het vegen van de straten in de gemeente Reusel-De Mierden is te beschouwen als (preventieve) onderhoudsactiviteit: door schone straten ontstaat er minder inspoeling van zand en vuil in het riool en/of oppervlaktewater en dat leidt tot verminderde reinigingskosten. Om deze reden mag een deel van deze kosten worden doorbelast aan de rioolheffing. Op basis van het Model kostenonderbouwing rioolheffing van de VNG en de ervaring bij andere gemeenten, wordt in de gemeente Reusel-De Mierden circa 50% van de veegkosten doorbelast aan de rioolheffing: een bedrag van € 10.000,- per jaar; Watergangen die een waterbergende en/of –afvoerende functie hebben voor hemelwater, worden door de gemeente beheerd en onderhouden. Jaarlijks leidt dit tot kosten voor het maaien van sloten en retentievoorzieningen en herstel van gebreken aan duikers in deze watergangen. Deze kosten worden doorbelast aan de rioolheffing: een bedrag van € 90.000,- per jaar.
Investeringen •
•
De vervangingskosten van de verschillende voorzieningen zijn gebaseerd op de technische kenmerken en de kostenkengetallen uit de Leidraad Riolering (module D1100, versie 2015). Deze kostenkengetallen zijn verhoogd met 1,5% om ze naar prijspeil 2016 te brengen; Voor de investeringsplanning van vrijvervalriolering is uitgegaan van een gemiddeld jaarbudget, zie paragraaf 6.4.4. Voor de overige voorzieningen is uitgegaan van jaar van aanleg plus de verwachte standaardlevensduur. Daar waar een specifieke (project)planning en/of raming voorhanden was, is deze aangehouden boven de theoretische planning en/of raming.
53
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Voorzieningen • •
Het saldo van de “algemene” voorziening riolering (ex. Art 44.2 BBV) bedraagt per 1 januari 2016: € 256.083,-; Het saldo van de voorziening mag gedurende de gehele planhorizon (60 jaar) niet negatief zijn;
Heffingseenheden & Rioolheffing • • • • •
• • • •
De inkomsten uit de rioolheffing bedragen in 2016 € 1.230.799,-; 3 Het tarief in 2016 bedraagt € 1,92 per m verbruikt drinkwater (per jaar). Als (equivalente) 3 heffingseenheid wordt aangenomen een huishouden met een gemiddeld verbruik van 100 m per jaar. Dit leidt tot een rioolheffing van € 192,00 per equivalente heffingseenheid; 3 Uit bovenstaande volgt dat er in 2016 sprake was van een grondslag van ± 641.000 m waterverbruik en dus van ± 6.410 equivalente heffingseenheden (à € 192,00 per eenheid); Op basis van actuele verbruikscijfers bedraagt de grondslag voor de rioolheffing in 2017 ± 675.000 waterverbruik, ofwel een toename van ± 340 equivalente heffingseenheden; 3 Voor de overige jaren in de planperiode wordt uitgegaan van een toename in aantal eenheden (à 100 m per eenheid per jaar) die overeenkomst met 50% van de actuele, gemeentelijke woningbouwprognose: 3 - 2017 t/m 2020: + 4000 m per jaar (+ 40 eenheden / + 0,6% per jaar) 3 - 2021: + 1100 m (+ 11 eenheden / + 0,2%) 3 Vanaf 2022 bedraagt de grondslag daarmee ± 692.100 m waterverbruik per jaar. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn: per jaar mogen de geraamde opbrengsten de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b); Dotaties aan een voorziening (ex.
Artikel 44 BBV) zijn toegestaan als “last ter zake” indien deze een doel dienen, bijvoorbeeld lastenegalisatie of sparen voor toekomstige vervangingen; Dotaties aan een voorziening zijn niet toegestaan als deze slechts dienen ter uitbreiding van het voorzieningenniveau: aan het einde van de planhorizon mag daarom geen positief saldo in de voorziening resteren; De inkomsten uit de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan de gemeentelijke riolering (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend, ofwel hebben een relatie met de verbrede gemeentelijke watertaken.
7.3.2
Berekeningsresultaten
Voor een uitgebreid overzicht van de uitgangspunten, basisgegevens en rekenresultaten voor de volledige planhorizon zie Bijlage F.
Uitgaven De in Bijlage F opgenomen basisgegevens en de in de vorige paragraaf vermelde uitgangspunten en randvoorwaarden leiden tot het in Figuur 7 weergegeven uitgavenpatroon voor de gemeente Reusel-De Mierden in de periode 2016 t/m 2075. De uitgaven zijn in deze grafiek per stelselonderdeel samengevoegd: • • • • • •
exploitatie rioolvervanging transportsysteem buitengebied randvoorzieningen verbetering
directe kosten beheer en onderhoud, inclusief loon- en overheadkosten; vervanging vrijvervalriolering en drainage; vervanging gemalen, persleidingen; vervanging druk- en vacuümriolering; vervanging rand- en infiltratievoorzieningen; KRW-maatregelen
54
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Figuur 7 – Verwacht uitgavenpatroon gemeente Reusel-De Mierden voor de periode 2016 t/m 2075 (prijspeil 2016).
Investeringen In de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2075) wordt geen gebruik gemaakt van een spaarvoorziening. Alle te activeren investeringen worden voor de volle omvang geactiveerd op basis van lineaire afschrijving. Dit leidt per investering tot een boekwaarde en daaruit volgen jaarlijks kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur (zie 7.3.1). Ook de nog resterende boekwaarden van in het verleden geactiveerde investeringen leiden in de beschouwde periode nog tot kapitaallasten. Het totale boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 8.
Figuur 8 – Verwacht verloop boekwaarden (per 31 december) gemeente Reusel-De Mierden voor de periode 2016 t/m 2075 (prijspeil 2016) 55
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Lasten & Inkomsten Het uitgavenpatroon (Figuur 7), gecombineerd met het boekwaardenpatroon (Figuur 8) leidt tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 9. Dit lastenpatroon bestaat uit de volgende onderdelen: •
Exploitatie
alle directe beheer- en onderhoudskosten, inclusief interne (loon)kosten
•
Oude kapitaallasten
de rente- en afschrijvingslasten als gevolg van de “oude boekwaarde” (investeringen vóór 2016)
•
Nieuwe kapitaallasten
de rente- en afschrijvingslasten als gevolg van de “nieuwe boekwaarde” (investeringen van 2016 en verder)
•
BTW
de BTW-component die in het kader van het BCF wordt toegerekend aan de rioolheffing. In de gemeente Reusel-De Mierden betreft dit het BTW-bedrag over de exploitatielasten, exclusief de interne (loon) kosten, en over de afschrijvingscomponent van de kapitaallasten.
In de grafiek zijn tevens de benodigde inkomsten weergeven. In het bepalen van de hoogte van deze inkomsten is telkens een evenwicht gezocht tussen het zo goed mogelijk volgen van het lastenpatroon enerzijds, en het niet laten schommelen van het tarief anderzijds. Daarbij is ook de wettelijke regel in acht genomen dat het saldo in de algemene voorziening riolering niet negatief mag zijn. Voorgaande leidt tot een benodigd inkomstenpatroon waarbij een stijging nodig is om aan te sluiten bij de stijgende lasten en een negatief voorzieningssaldo te voorkomen. Op langere termijn wordt een stabiele heffing bereikt.
Figuur 9 – Verwacht lasten- en inkomstenpatroon gemeente Reusel-De Mierden voor de periode 2016 t/m 2075 (prijspeil 2016).
56
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Voorziening riolering Het in Figuur 9 weergegeven lasten- en inkomstenpatroon kent in een meerderheid van jaren een verschil tussen inkomsten en lasten. In het kader van lastenegalisatie worden deze verschillen verwerkt op een voorziening volgens artikel 44.2 BBV. Bij een zich gelijkmatig ontwikkelend inkomstenniveau leidt dit wisselend tot dotaties aan, of onttrekkingen uit, deze voorziening. Het saldoverloop van deze voorziening is weergegeven in Figuur 10
Figuur 10 - Verwacht verloop van de saldi (per 31 december) van de “algemene” voorziening rioolheffing (BBV art. 44.2) in de gemeente Reusel-De Mierden voor de periode 2016 t/m 2075 (prijspeil 2016).
7.3.3
Ontwikkeling rioolheffing
De benodigde inkomsten zoals weergegeven in Figuur 9 zijn in onderstaande figuur vertaald naar het 3 benodigde heffingstarief per equivalente heffingseenheid (100 m waterverbruik). In 2016 bedraagt dit € 192,00.
Figuur 11 – Benodigd heffingspatroon gemeente Reusel-De Mierden voor de periode 2016 t/m 2075 (prijspeil 2016). 57
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Uitgaande van de benodigde inkomsten per jaar leidt dit tot het volgende overzicht: Tabel 22 – overzicht benodigde verandering van totaalinkomsten, (equivalente) heffingseenheden en tarief in de gemeente Reusel-De Mierden voor de planperiode 2017 t/m 2021 (prijspeil 2016).
Jaar
Benodigde inkomsten uit rioolheffing,
Aantal equivalente heffingseenheden
Tarief per equivalente heffingseenheid
Tarief per m
2016
€ 1 230 799
6 410
€ 192,00
€ 1,92
2017
€ 1 315 440 (+6,9%)
6 750 (+5,3%)
€ 194,88 (+1,5%)
€ 1,95
2018
€ 1 343 084 (+2,1%)
6 790 (+0,6%)
€ 197,80 (+1,5%)
€ 1,98
2019
€ 1 371 261 (+2,1%)
6 830 (+0,6%)
€ 200,77 (+1,5%)
€ 2,01
2020
€ 1 399 981 (+2,1%)
6 870 (+0,6%)
€ 203,78 (+1,5%)
€ 2,04
2021
€ 1 429 254 (+2,1%)
6 910 (+0,6%)
€ 206,84 (+1,5%)
€ 2,07
3
Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient het tarief jaarlijks geïndexeerd te worden op basis van de optredende inflatie. Op basis van de aangenomen inflatie van 0,9% per jaar komt het tarief voor 2017 3 daarmee uit op € 196,63 per eenheid, ofwel € 1,97 per m waterverbruik.
58
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
BIJLAGE A BEGRIPPEN EN DEFINITIES Aanbod op RWZI De totale hoeveelheid afvalwater die wordt aangeboden aan de RWZI. Afvalwaterakkoord Een akkoord tussen waterschap en gemeente. Het bevat afspraken over overnamepunten en afnamehoeveelheden. Daarnaast staat in het afvalwaterakkoord hoe partners omgaan met uitwisseling van (meet)gegevens, elkaar informeren in de situatie van groot onderhoud of calamiteiten, enzovoort. Afvloeiend hemelwater Neerslag die tot afstroming komt. Afkoppelen/niet-aankoppelen Het op de gemengde of vuilwaterriolering aangesloten afvoerend verhard oppervlak loskoppelen en aansluiten op een hemelwatervoorziening. Bij nieuwbouw: het niet aansluiten van afvoerend verhard oppervlak op een vuilwatersysteem. Afnamehoeveelheid De toegestane hoeveelheid regenwater dat op het overnamepunt wordt aangeboden. Afvalwater Al het water waarvan de houder zich - met het oog op de verwijdering daarvan - ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen. Afvalwatersysteem Het geheel van rioleringstechnische en zuiveringstechnische werken (waaronder riolering, gemalen, persleidingen, RWZI) Algemene regels De lozingen worden tegenwoordig hoofdzakelijk geregeld via algemene regels (AmvB‟s). Uitgangspunt: de lozer mag niets doen waarvan hij kan verwachten dat het problemen oplevert voor het riool, de zuivering of het (water)milieu.
Basisrioleringsplan (BRP) / Verbreed BRP. Plan waarin de hydraulische afvoercapaciteit, de vuilemissie en het aanbod op de RWZI wordt getoetst voor de bestaande en toekomstige plansituatie (planhorizon ca. 10-15 jaar). Het plan bevat in de regel verbeteringsmaatregelen om in de toekomstige situatie te voldoen aan de wensen/eisen van gemeente en waterbeheerder. In een Verbreed BRP zijn de zorgplichten grondwater en hemelwater meer expliciet uitgewerkt. Bedrijfsafvalwater Afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. Boorkernonderzoek Inspectiemethode waarbij door middel van een boring een kern uit de bovenkant van de rioolbuis wordt genomen en beproefd op sterkte. Buitenriolering Het geheel van rioleringsobjecten voor inzameling en transport van afvalwater dat zich buiten gebouwen bevindt. Het gaat hierbij om riolen, putten, kolken, perceel- en kolkaansluitleidingen, rioolgemalen, riooloverstorten, zinkers, randvoorzieningen etc. Classificatie Indeling van de toestandsaspecten riolering in schadeklassen. Drukriolering Een mechanisch rioleringssysteem waarbij het afvalwater via kleine pompjes en persleidingen wordt verpompt naar een ontvangstput. Drukriolering wordt vaak toegepast in het buitengebied. 59
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
DWA-systeem Zie vuilwatersysteem. Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) / Verbreed GRP Een strategische beleidsnota waarin op hoofdlijnen de visie van het gemeentebestuur voor de komende planperiode is neergelegd met betrekking tot aanleg en beheer van het rioleringssysteem. Het VGRP is een verplicht planinstrument volgens de Wet Milieubeheer (in de toekomst Omgevingswet). In een Verbreed GRP is het beleid m.b.t. de zorgplichten grondwater en hemelwater concreet uitgewerkt. Gemengd rioolstelsel (GEM) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door één buizenstelsel worden ingezameld en afgevoerd. Gescheiden rioolstelsel (GS) Rioolstelsel waarbij afvalwater en regenwater door afzonderlijke buizenstelsels worden ingezameld en afgevoerd. Het afvalwater wordt afgevoerd naar een RWZI, (een groot deel van) het regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. Groene berging Verdiepte groenvoorziening voor de tijdelijke opvang van overtollig regenwater. Grondwater Spreekt voor zich, geen wettelijke definitie. Hemelwatersysteem Het geheel aan voorzieningen voor de gescheiden inzameling en transport van hemelwater. Hoofdrioolgemaal Eindgemaal, meestal in beheer en eigendom van een waterbeheerder, via welke het afvalwater wordt getransporteerd naar een RWZI.
Huishoudelijk afvalwater: Afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden. Hydraulische afvoercapaciteit De capaciteit van een rioolstreng of rioleringssysteem om overtollig water af te voeren. IBA Systeem voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Vergelijkbaar met een verbeterde septic-tank. Industrieel afvalwater Afvalwater afkomstig van industrieën of bedrijven. Ingrijpmaatstaf Grenstoestand van een rioleringsobject waarbij ingrijpen noodzakelijk is en maatregelen moeten worden opgesteld. Inspecteren Het waarnemen, herkennen en beschrijven van de toestand van rioleringsobjecten. Microverontreiniging Verontreiniging die in een concentratie van een miljoenste gram of minder per liter of kilogram voorkomt en biologische effecten kan veroorzaken. Bijvoorbeeld: zware metalen, PCB's, PAK's (organische microverontreinigingen), bestrijdingsmiddelen maar ook medicijnresten en hormoonstoffen. Openbare riolering Het gedeelte van de buitenriolering in eigendom en beheer bij de overheid (in de meeste gevallen is dit de gemeente). Operationeel aanlegprogramma Beschrijving van op korte termijn aan te leggen riolering naar aard, omvang en tijdstip.
60
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Operationeel maatregelenprogramma Beschrijving van op korte termijn uit te voeren (beheer)maatregelen met betrekking tot onderhoud, reparatie, renovatie, vervanging en verbetering naar aard, omvang en tijdstip. Operationeel onderzoeksprogramma Beschrijving van de op korte termijn uit te voeren benodigde onderzoeken. Overlastfrequentie Het theoretisch gemiddeld aantal malen per jaar dat ernstige hinder of wateroverlast optreedt als gevolg van o.a. een gebrekkige hydraulische afvoercapaciteit. Overnamepunt Punt waar de overdracht plaatsvindt van het afvalwater uit de riolering aan het transportsysteem van het waterschap. Persleiding Een leiding waardoor rioolwater met gebruikmaking van één of meerdere pompen onder overdruk wordt afgevoerd. Randvoorziening Vloeistofdichte voorziening als onderdeel van het rioolstelsel met als het doel het afvangen van vuil en/of bergen van overtollig afvalwater. Dergelijke voorzieningen worden toegepast ter verbetering van de waterkwaliteit. Regenwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van afstromend regenwater. Regenwatersysteem Zie: "RWA-systeem". Regenwateruitlaat Voorziening bedoeld voor de directe lozing van regenwater op oppervlaktewater of groene berging. Regenweerafvoer (RWA) Afvoer van huishoudelijk afvalwater vermengd met ingezameld hemelwater.
Relinen Het inbrengen van een verstevigende constructie ter versterking van de buis. Meestal in de vorm van een in te brengen flexibele kous die door hete lucht, of water en/of licht uithardt en de buis duurzaam herstelt. Retentiebassin Een ruimte al of niet overdekt, voor het tijdelijk opslaan van overtollig regenwater. Riolering Het geheel van riolen, rioolputten en bijbehorende voorzieningen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Rioleringsbeheer Zorg voor het goed functioneren van het rioleringssysteem. Rioolheffing De belasting die burgers en bedrijfsleven moeten betalen om gebruik te mogen maken van de riolering. De heffing kan uit een aansluitheffing (doorgaans eigenarenheffing) en een afvoerheffing (doorgaans gebruikersheffing) bestaan. De aansluitheffing wordt geheven wegens het hebben van een aansluiting op het gemeentelijk riool. De rioolafvoerheffing wordt geheven wegens het afvoeren van rioolwater afkomstig van de gebruiker van een onroerend goed. Rioleringsbeheerplan (RBP) / Verbreed RBP In een rioleringsbeheerplan staat op welke wijze het rioleringssysteem wordt beheerd. Het bevat o.a. onderhoudsstrategieën en een vervangingsplanning riolering. In een Verbreed RBP is het onderhoud en beheer ook uitgewerkt voor hemelwater- en grondwatervoorzieningen. 61
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Rioolbeheerder Openbaar lichaam belast met de zorg voor (het goed functioneren van) de riolering (meestal een gemeente). Rioolgemaal Bouwwerk met een inrichting voor het verpompen van afvalwater. Riooloverstortput Voorziening die bij hevige of langdurige neerslag in werking treedt en het overtollige regenwater loost op een voorziening of direct op oppervlaktewater. Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Een installatie waar het afvalwater wordt ontdaan (van een groot deel) van de verontreinigingen. Rioleringssysteem Samenstel van riolen en rioolputten voor de inzameling en het transport van afvalwater. RWA-systeem Rioolstelsel alleen bestemd voor de inzameling en het transport van regenwater. Stedelijk afvalwater Huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Verbeterd gemengd rioolstelsel (VGM) Gemengd rioolstelsel met ter plaatse van één of meerdere lozingspunten een randvoorziening met als doel vuilemissiereductie. Verbeterd gescheiden rioolstelsel (VGS) Gescheiden rioolstelsel waarbij een deel van het (meest vervuilde) regenwater wordt verpompt naar de AWZI of alternatieve locatie voor de behandeling van verontreinigd regenwater. Verhard oppervlak Het op de riolering aangesloten oppervlak dat tijdens neerslag regenwater afvoert naar het rioleringssysteem.
Visuele inspectie Het op (in)directe wijze inspecteren van de toestand van een rioleringsobject. Hierbij wordt vaak gebruik gemaakt van optische hulpmiddelen zoals spiegels, fotocamera, tv-camera of maninspectie. Vrijvervalriolering Rioleringssysteem waarbij het transport van afvalwater plaatsvindt door middel van de zwaartekracht. Vuilemissie Het totaal aan vervuilende stoffen afkomstig uit het rioleringssysteem dat (in)direct via riool-overstortputten wordt geloosd op oppervlaktewater. Vuilwaterriool Riool alleen bestemd voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater. Vuilwatersysteem Het geheel aan voorzieningen voor de gescheiden inzameling en transport van stedelijk afvalwater. Waarschuwingsmaatstaf Grenstoestand van een rioleringsobject waarbij de actuele toestand discutabel is en nader onderzoek benodigd. Water-op-straat Het verschijnsel tijdens hevige of langdurige neerslag dat water uit de riolering op straat komt te staan of dat regenwater niet in de riolering kan stromen als gevolg van een onvoldoende of belemmerde afvoercapaciteit.
62
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Wateroverlast Het verschijnsel dat "water op straat" overgaat in wateroverlast in de vorm van ernstige hinder (langdurige onbereikbaarheid) of leidt tot waterschade (bijvoorbeeld water in de woning). Zorgplicht stedelijk afvalwater De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt bij de binnen het grondgebied van de gemeente gelegen percelen. Zorgplicht hemelwater De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling van het afvloeiend hemelwater, voor zover van degene die zich daarvan ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen, redelijkerwijs niet kan worden gevergd het afvloeiend hemelwater op of in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen. Zorgplicht grondwater De gemeente draagt zorg voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van het waterschap of de provincie behoort.
63
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
BIJLAGE B WETGEVING EN BELEID
64
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
A)
B)
REGIONAAL (SAMENWERKINGSVERBANDEN, WATERSCHAP EN PROVINCIE)
1.
Waterbeheerplan Waterschap de Dommel 2016-2021
2.
Keur Brabantse waterschappen
3.
Provinciaal Waterplan 2016-2021
NATIONAAL
1.
Waterwet (Ww)
2.
Wet Milieubeheer (Wm)
3.
Zorgplichten Afval-, Hemel-, en Grondwater
4.
Lozingen besluit Afvalwater (Wm)
5.
Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo)
6.
Wet Informatie Uitwisseling Ondergrondse Netten (Wion)
7.
Basisregistratie Ondergrond (BRO)
8.
Wet op lijkbezorging en besluit op lijkbezorging (1991)
9.
Nationaal Waterplan 2016-2021
10. Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) 11. Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten
C)
EUROPEES
1.
D)
Europese Kaderrichtlijn Water
NADERE INFORMATIE
65
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
A.1 (REGIONAAL) WATERBEHEERPLAN WATERSCHAP DE DOMMEL 2016-2021
Waterschap De Dommel heeft de koers voor de komende jaren vastgelegd in het waterbeheerplan. Met de titel van dit plan, “Waardevol Water, samen meer waarde geven aan water”, geeft het waterschap aan dat er de komende jaren samen met allerlei partijen samen gewerkt moet gaan worden om de problemen voor de toekomst op te lossen. Waarde voor stad en land
Als waterschap erkennen we dat iedereen een andere waarde aan water geeft. Voor een agrariër is het anders dan voor een recreatieondernemer of een burger. Als waterschap staan we voor de uitdaging om die waarden te vergroten. Het is onze taak om te zorgen voor schoon, voldoende en veilig water. Hier werken we al jaren aan en dat zullen we de komende jaren blijven doen. De komende jaren ligt het accent op:
Aanpak van verdroging in natuur en landbouwgebieden; De watervraagstukken in de stad zoals wateroverlast en hittestress; Zorgen voor voldoende en schoon water op een duurzame wijze. Het halen van grondstoffen uit afvalwater of maaisel; Verwijderen en het voorkomen van ongewenste stoffen in het water als medicijnen, gewasbeschermingsmiddelen en microplastics; Vergroten van het waterbewustzijn bij de inwoners en bedrijven in het Dommelgebied;
Dit zal alleen lukken als we hier samen met bedrijven, kennisinstellingen, belangenorganisaties, overheden en inwoners in ons gebied aan gaan werken. Op het moment van opstellen van dit VGRP ligt het Waterbeheerplan nog ter inzage. A.3 (REGIONAAL) KEUR BRABANTSE WATERSCHAPPEN
De keur is een verordening met de regels die het waterschap hanteert bij de bescherming van waterkeringen, watergangen (sloten, beken en rivieren) en bijbehorende kunstwerken (gemalen, stuwen). Voor sommige werkzaamheden zijn in de keur algemene regels opgesteld. Als aan deze regels wordt voldaan, is geen watervergunning nodig. De werkzaamheden moeten wel bij het waterschap worden gemeld. Voorbeelden van situaties waarbij een watervergunning nodig is:
•het dempen of wijzigen van een watergang •het aanleggen van een kabel of leidingen •het planten van bomen en struiken •het brengen van water in een watergang
Of de regels uit de Keur op uw activiteit van toepassing zijn kunt u nagaan op www.brabantkeur.nl A.3 (REGIONAAL) PROVINCIAAL MILIEU- EN WATERPLAN 2016-2021
De provincie Noord-Brabant werkt aan een gezond leef- en vestigingsklimaat. Wat er op het gebied van water en milieu daaraan kan worden bijgedragen staat in het Provinciaal Milieu- en Waterplan 2016-2021. Een aantal zaken moeten we verplicht in het plan opnemen. Maar wij willen, samen met onze partners, gaan voor meer. Het plan kent drie thema‟s:
Het eerste is een gezonde, fysieke leefomgeving. Denk aan zuiver water, een gezonde bodem, en een schone lucht. De basis voor elk mens, dier en plant. Het tweede is een veilige leefomgeving. Brabanders moeten natuurlijk altijd zo goed mogelijk beschermd zijn tegen overstromingen en ongevallen met gevaarlijke stoffen. Ook daar zorgt dit plan voor. Maar het gaat niet alleen om risico‟s afdekken en het beschermen van het milieu- en water, maar ook de economische kansen er van in te zien. Ons kristalhelder grondwater betekent bijvoorbeeld ook heerlijk bier. Het derde thema is dan ook “Groene groei”: hoe we samen met bedrijven onze doelen realiseren. De provincie stimuleert bijvoorbeeld de transitie naar een circulaire economie: waar de één zijn afval, de ander zijn grondstoffen zijn.
66
VGRP REUSEL-DE MIERDEN 2017-2021
Het is de tijdsgeest om samen te werken. De provincie is al een partner van bijvoorbeeld de waterschappen en de milieufederatie, maar ook van bedrijven en burgers. De rol van de provincie verandert. Naast bestuursorgaan zijn we ook steeds meer initiator, facilitator of aanjager. Het samenvoegen van het milieuplan en het waterplan is een eerste stap naar een integrale aanpak en baant de weg naar één omgevingsvisie. Daarom wordt het plan nauw afgestemd met aangrenzende beleidsvelden zoals natuurbeleid, de energienota, verordening ruimte en het verkeers- en vervoersplan. Het milieu en water van Brabant beschermen en benutten: daar staan wij voor. B.1 (NATIONAAL) WATERWET
De Waterwet heeft acht bestaande wetten voor het waterbeheer in Nederland vervangen. De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater. De wet is gericht zijn op het bereiken van doelstellingen van watersystemen (stroomgebieden), met een verdeling van verantwoordelijkheden en taken tussen de verschillende betrokken overheden. Tevens is de wet gericht op een adequaat instrumentarium voor de uitvoering van het waterbeleid. Dit betreft dan vooral een vermindering van regels, vergunningstelsels en administratieve lasten. Door de Waterwet zijn waterschappen, gemeenten en provincies beter in staat wateroverlast, waterschaarste en watervervuiling tegen te gaan. Ook voorziet de wet in het toekennen van functies voor het gebruik van water zoals scheepvaart, drinkwatervoorziening, landbouw, industrie en recreatie. Op grond van toegekende functies worden eisen gesteld aan de kwaliteit en inrichting van het water. Watervergunning