[21.14086] - Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2022-2027

 Twee derde (68%) vindt het terugbrengen van erfbeplantingen bij boerderijen een goed idee.  (Ruim) de helft vindt dat er extra bomen geplant moeten worden in de weilanden (53%) en dat er extra bomen geplant moeten worden langs de wegen in het buitengebied (53%), dat stallen en schuren niet altijd goed zijn ingepast in het landschap (51%) en dat de kwaliteit van het landschap verbeterd moet worden (49%).

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

1

Projectgerelateerd

Bijlage 5: Nadere infomatie over hitte & gezondheid In deze bijlage is meer informatie over de gezondheidseffecten, communicatie over hitte en terugkoppeling uit de interviews te vinden. Gezondheidseffecten De volgende gezondheidseffecten als gevolg van warme temperaturen zijn denkbaar:  Hittestress/oververhitting  Afname kwaliteit nachtrust  Concentratieverlies en verminderd psychisch welzijn  Meer verdrinkingen  Meer alcohol- en drugsgebruik  Meer blootstelling aan muggen e.d.  Hogere UV-belasting  Meer verkeersongelukken  Meer sterfte door o.a. hart- en vaatziekten  Meer smog en andere luchtverontreiniging  Introductie en overleving vectors exotische ziekten (bijv. westnijlvirus, dengue)  Meer blauwalg en ander e ziekteverwekkers in water  Meer zoönose  Voedsel bederft sneller Communicatie over hitte Het RIVM heeft diverse voorlichtingsmiddelen beschikbaar gesteld die informeren over wat te doen bij warme temperaturen (Hitte | RIVM). Daarnaast maakt het RIVM met het Nationaal Hitteplan organisaties, professionals en vrijwilligers die zijn betrokken bij de zorgverlening aan ouderen en chronisch zieken extra alert op het feit dat het voor langere periode warm wordt. Zo kunnen zij passende maatregelen nemen om mensen goed te verzorgen tijdens de hitteperiode en negatieve gezondheidseffecten beperken.

Terugkoppeling uit interviews Binnen Reusel-De Mierden zijn wij met de katholieke ouderenbond (KBO), Woonstichting de Zaligheden en Wooninc., GGD en Stichting het Kempenkind in gesprek geweest over hitte in relatie tot gezondheid. Hieronder is per partij opgenomen waar dit thema hen raakt en welke aanpassingen/ maatregelen ze al treffen. Ervaringen van KBO Reusel-De Mierden “KBO-Brabant is partner van het hitteplan en staat in nauw contact met het RIVM. KBO-Brabant wordt gewaarschuwd als er een hittegolf aankomt. De informatie wordt vaak op de site gezet en in Ons Actueel. Afdelingen kunnen een rol spelen door ‘om te zien’ naar elkaar, een lokaal hitteplan op te stellen en zich aanmelden voor de hittewaarschuwing. Mocht het weer tot een hittegolf komen dan kunnen we als KBOBrabant daaruit ruimschoots putten.” (KBO-Brabant kring Reusel-De Mierden). Woonstichting de Zaligheden en Wooninc. “Bij ons woningcorporaties komen weinig klachten binnen over hitte. Als woonstichting de Zaligheden hebben we relatief veel nieuw bezit wat goed geïsoleerd is. Ook zijn veel gebouwen voorzien van airco’s.

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

2

Projectgerelateerd

De nieuwere warmtepomp systemen kunnen tevens ook koelen. Wel merken we dat veel tuinen onderhoudsarm (en vaak met veel tegels) worden ingericht. Als woonstichting hebben wij behoefte aan voorbeelden en tips voor een onderhoudsarme en betaalbare groene tuin.” Vanuit de woonstichting komen bewonersconsultenten geregeld over de vloer bij bewoners. Dat kan een moment zijn om ook informatie over groene tuinen en voorlichtingsmiddelen over hitte van het RIVM te delen. Woonstichting de Zaligheden & Wooninc zijn hiertoe bereid. Een ander vraagstuk wat nu niet besproken is – hoe kunnen inwoners die willen afkoppelen of een regenton willen installeren ondersteund worden. Stichting het Kempenkind “Groene koele schoolpleinen hebben een tal van positieve effecten op de kinderen. Kinderen spelen meer buiten, leren op een andere manier en ook pesten verminderd in een groenere omgeving. Hoe we als scholen en samenleving met hitte omgaat hangt er vanaf of hittestress incidenteel of structureel voorkomt. Bij incidenteel accepteer je dat iets af en toe voorkomt. Bij structureel gaat het om een aanpassing van lestijden, de rol van ouders/ verzorgers en gebouwinrichting. Niet alleen de schoolsituatie maar ook de thuissituatie van kinderen is dan belangrijk. Hoe komen de kinderen naar school, hoe is de omgeving waar ze opgroeien? Goed dat we daarover in gesprek zijn” (stichting het Kempenkind).

GGD De GGD heeft veel informatie beschikbaar over gezondheid in relatie tot hitte. Via de beldienst, website GGD en Hitteplan RIVM wordt deze informatie verschaft. Dit blijft bij (passieve) informatie verschaffing. Er is nu onvoldoende beeld of de informatie ook terechtkomt bij de betreffende doelgroepen. Zorginstellingen hebben vaak een eigen hitteplan. Deze hitteplannen worden zover bekend niet voorgelegd bij de GGD of bij het team maatschappelijke ontwikkeling van de gemeente. “Vraag blijft wie de probleem eigenaar is voor het thema hitte. Nu is er niet één partij of persoon eigenaar van het hitte-probleem in de gemeente. Hitte raakt de inrichting van openbaar gebied, gebouwen en aanpassingen in gedrag. De GGD ziet de volgende aandachtspunten/mogelijkheden:  In openbare ruimte maken verschillende groepen gebruik van groen en voorzieningen zoals bankjes. Breng eens in kaart hoe dit soort gebieden gebruikt worden. En ook of bankjes die er nu staan voldoende zijn en of dat ze in de zon of schaduw staan.  De behoefte aan drinkwater is toegenomen. Kijk of je drinkwatertappunten kan aanleggen.  Schoolterreinen bieden veel kansen voor vergroening. We weten dat scholen vaak met het vignet ‘Gezonde school’ werken. Die zijn vooral aangevraagd op het gebied van sport en voeding. Maar kan ook kansen bieden voor de inrichting van het schoolterrein.

 Aandacht in communicatie voor mooie plekken in het groen in dorp of buitengebied (bv. een aantal wandelroutes).  Voor informatie voor ouderen denken wij ook aan plekken waar ze al komen via welzijn, thuiszorg en vrijwilligersorganisaties. Informatiemiddelen GGD:  GGD-website: https://www.ggdbzo.nl/informatie/milieu/Paginas/Hitte.aspx .  Brabantscan: Brabantse Omgevingsscan met gerichte informatie over Reusel-De Mierden: Omgevingsscan - HITTE - (Reusel-De Mierden) Reusel (brabantscan.nl)  Gids Gezonde Leefomgeving: Aan de Slag | Gezonde Leefomgeving.

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

3

Projectgerelateerd

    

GGD GHOR Nederland heeft Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving opgesteld; dit is een belangrijke leidraad voor het maken van keuzes over de leefomgeving; Gezondheidsmonitor; De gemeente Amsterdam heeft 12 principes voor de gezonde leefomgeving opgesteld; Concrete aanbevelingen om bewegen in de bebouwde omgeving te bevorderen, staan bijv. ook in de Amsterdamse beweeglogica; Groene Schoolpleinen: Gezonde Schoolpleinen | IVN.

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

4

Projectgerelateerd

Bijlage 6: Nadere infomatie over klimaat & buitengebied Terugkoppeling uit interviews De ervencoach De gemeente Reusel-De Mierden heeft een ervencoach die – als gemeenteambtenaar – agrariërs of erfeigenaren ondersteunt bij de verschillende ontwikkelopgaves waarmee deze te maken krijgen. Het platteland is enorm in beweging. Er is veel aandacht voor onder andere asbest, nieuwe functies, doorontwikkeling, duurzame energie en bedrijfsbeëindiging. Veel agrariërs komen in aanraking met deze thema’s. Soms is het lastig om binnen al deze thema’s het overzicht te bewaren. Voor het bespreken van plannen voor een verandering binnen het bedrijf (bijvoorbeeld een inkrimping/uitbreiding van de veestapel) biedt de ervencoach een luisterend oor. Als sparringpartner is hij onafhankelijk en wil dat ook blijven om zijn positie te kunnen behouden. Ondersteuningsnetwerk Brabant Provincie Brabant werkt aan een veehouderij die internationaal vooroploopt op duurzaamheid, innovatie en gezondheid. De provincie zet zich in om die beweging te versnellen. Er is beleid aangepast die veehouders dwingen om op afzienbare termijn te investeren in toekomstbestendige stallen. Veehouders moeten daardoor eerder dan ze hadden gedacht een beslissing nemen over de toekomst van hun bedrijf. Zo’n beslissing kan financieel ingrijpend zijn en brengt onrust met zich mee.

Het ondersteuningsnetwerk biedt onafhankelijke gesprekspartners/coaches die de veehouder ondersteunen om zijn/haar keuze voor het bedrijf te maken. In die gesprekken kan informatie geboden worden over financiering, regelgeving, alternatieve verdienmodellen, schulden en bedrijfsbeëindiging. Hoewel de gemeente het eerste aanspreekpunt is voor deze ondersteuning, kan de veehouder in alle gevallen bij de provincie terecht. Verkennende gesprekken met de ondersteuners werkzaam in Reusel-De Mierden geven aan om nu met name bij de individuele agrariërs niet te interfereren met al lopende gesprekken, initiatieven en projecten in het buitengebied. Wel liggen er kansen om als gemeente aan te sluiten bij verschillende gemeente overstijgende initiatieven en projectgroepen en op deze manier de opgaven voor klimaatadaptatie in het buitengebied te agenderen. Initiatieven in het buitengebied Het buitengebied in de gemeente Reusel-De Mierden bruist van een groot aantal initiatieven, waarbij een aantal een duidelijke voorlopers rol innemen. Enkele lokale initiatieven:  Boerderij van de Toekomst, voorbeeldboerderij. Jacob Van den Borne, aardappelteler. Bezig met kringlooplandbouw zonder gebruik van kunstmest, strokenteelt, precisielandbouw met drones voor onkruidbestrijding en bemesting. Info toegevoegd n.a.v.

website: Brabantse Boerderij van de toekomst - Landbouw en Voedsel Brabant  Windmolen Kempenglas  Reuseldal: tegengaan vernatting en verdroging van het beekdal, ZLTO, zie link: https://www.zlto.nl/welgoedwatergeven  Verenigde boeren in het Zuiden. Collectief van ondernemers in Zuid-Reusel.  De Buitenman – vernatting en verdroging speelt een rol.

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

5

Projectgerelateerd

Enkele regionale initiatieven:  Visie op het platteland anno 2050: De transitie van donkergroen en donkergeel, naar 50 tinten groen; het platteland anno 2050! - Bosgroep Zuid Nederland (bosgroepen.nl)  Verkenning platteland West: Een nieuw traject waar Reusel-De Mierden deel van uitmaakt. Deze verkenning is gericht op het aanpakken van de stikstofproblematiek binnen de N2000-gebieden. Maatregelen betreffen zowel binnen als buiten de N2000-gebeiden en raken daarmee het buitengebied.  Klimap: Onze hooggelegen zandgronden zijn niet ingericht op de effecten van klimaatverandering (droogte en piekbuien). De komende vier jaar onderzoekt een consortium van 24 partijen, waaronder STOWA hoe het water- en bodemsysteem op de zandgronden in Nederland klimaatadaptief kan worden ingericht voor onder andere landbouw en natuur. De naam van het project: Klimaatadaptatie in de Praktijk, kortweg KLIMAP.Klimaatadaptatie in de praktijk KLIMAP | STOWA  Bodem Up: een ZLTO-project: https://www.zlto.nl/bodemup

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

6

Projectgerelateerd

Bijlage 7: Relevante financiële regelingen Impulsregeling Klimaatadaptatie 2021-2023 Decentrale overheden kunnen vanaf 1 januari 2021 gebruikmaken van de eenmalige Impulsregeling klimaatadaptatie (kamerbrief 20 april 2020). Ze kunnen een rijksbijdrage krijgen voor het versneld uitvoeren van adaptatiemaatregelen, het uitbreiden van al geplande ruimtelijke maatregelen met een adaptatiecomponent of het oppakken van nieuwe adaptatiemaatregelen. Aanvragen indienen kan vanaf 2021 tot 31 december 2023 onder voorwaarden o.a. dat de opgave (met stresstest, risicodialoog, uitvoeringsagenda) duidelijk zijn, met een investerings- en samenwerkingsvoorstel. Vanuit het rijk is een totaal bedrag van maximaal 150-250 miljoen euro gereserveerd voor de 42 werkregio’s. De verdeling van deze middelen over de werkregio’s en de wijze van indienen is met het opstellen van dit rapport nog niet bekend. De rijksbijdrage is 33% van het totaal bedrag en de werkregio’s zetten daar zelf 67% tegenover. Het is dus belangrijk om als regio en gemeente tijdig te werken aan planvorming en investeringsvoorstellen. De gelden zijn beschikbaar via de werkregio’s, waar eens per jaar een uitvraag voor een bijdrage mogelijk is. Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap is de opvolger van de Subsidieregeling Groen Blauw Stimuleringskader Noord-Brabant, beter bekend als het STIKA.

Iedere euro die een gemeente of waterschap voor de regeling beschikbaar stelt, wordt door de provincie verdubbeld. De Stimuleringsregeling Landschap is een regeling van provincie, gemeenten en waterschappen in Brabant om landschapsbeheer door particuliere grondeigenaren te stimuleren. Deze grondeigenaren kunnen een vergoeding aanvragen voor de aanleg en het beheer van landschapselementen en wandelpaden over boerenland. Daarbij horen ook vergoedingen als tegemoetkoming voor de inbreng van landbouwgrond bij de aanleg van nieuwe landschapselementen. Milieu-investeringsaftrek & VAMIL De MIA (Milieu-investeringsaftrek) is een investeringsaftrek die kan oplopen tot 36% van het investeringsbedrag. Die aftrek komt bovenop de gebruikelijke investeringsaftrek. Met de VAMIL (Willekeurige afschrijving milieu-investeringen) kunt je tot 75% van de investeringskosten afschrijven. Dat kan op een moment dat de ondernemer zelf bepaalt en levert een liquiditeits- en rentevoordeel op. Bijdrageregeling klimaatadaptatieprojecten Noord-Brabant Vanaf 1 september 2021 t/m 31 augustus 2022 kunnen gemeenten een aanvraag indienen bij de Provincie Noord-Brabant voor de bijdrageregeling klimaatadaptatie. De maatregelen moeten onder meer een bovenlokaal karakter hebben. Ook wordt de provincie actief betrokken bij de projecten: haar rol verschuift van subsidiënt naar partner met deze regeling.

Klimaatbuffer subsidie Waterschap De Dommel Voor het opvangen en infiltreren van hemelwater kunnen klimaatbuffers aangelegd worden. Voor de grotere klimaatbuffers heeft Waterschap De Dommel een subsidieregeling beschikbaar gesteld. Onder de klimaatbuffer subsidie vallen ook maatregelen zoals het afkoppelen van verhard oppervlak, het aanleggen

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

7

Projectgerelateerd

van verbeterd gescheiden rioolsystemen, de aanleg van halfverharding en de aanleg van hemelwaterberging (met of zonder infiltratie).

28 juli 2021

UITVOERINGSAGENDA KLIMAATADAPTATIE

BH7478WMRP210728

8