Gewaarmerkte jaarrekening inclusief jaarverslag GGDrU 2022

• •

• •

JGZ heeft impact op maatschappelijke uitdagingen zoals armoede, kindermishandeling en schooluitval en speelt in op actuele vraagstukken van jongeren en scholen rond seksuele- en genderidentiteit en stress In alle gemeenten is gewerkt aan een goede lokale samenwerking met partners, zoals scholen, sociale wijkteams, geboortezorgpartners, medische partners, SAVEteams en het welzijnswerk. Zo gaan we gezamenlijk voor een gezonde en weerbare jeugd. Door nieuwe en moderne werkwijzen sluit de JGZ-dienstverlening beter aan bij de wensen en behoeften van inwoners JGZ heeft steeds meer contact met (potentiële) gezinnen in een kwetsbare situatie in een vroeg stadium, waardoor er meer mogelijkheden zijn voor preventie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? JGZ is er voor gevluchte Oekraïense kinderen In 2022 kende ook regio Utrecht een instroom van Oekraïners die hun land ontvluchtten. JGZ heeft een speciaal team ingericht om alle Oekraïense gezinnen een nieuwkomersonderzoek aan te bieden. Daarbij brengen artsen en jeugdverpleegkundigen in kaart hoe het met het kind en het gezin gaat. Er is aandacht voor zowel de lichamelijke als mentale gezondheid en zo nodig worden vaccinaties gegeven. Daarna krijgen alle kinderen de reguliere JGZ-diensten aangeboden. Vanwege het grote aantal vluchtelingen, is (landelijk) prioriteit gegeven aan het nieuwkomersonderzoek voor de jongste kinderen. Het bleek een uitdaging om alle gezinnen te bereiken, maar inmiddels heeft 94% Oekraïense kinderen van 0 tot 4 jaar contact gehad met JGZ. In totaal hebben we 1.915 Oekraïense kinderen van 0-18 jaar in zorg gehad in 2022, het grootste deel heeft al 1 of meerdere keren gebruik gemaakt van onze dienstverlening. De reacties vanuit de Oekraïense gezinnen zijn positief op deze -voor hen- nieuwe dienstverlening. De artsen en jeugdverpleegkundigen zijn welkom bij gezinnen en zien gedurende het gesprek het vertrouwen in GGDrU groeien.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 27

Eigentijdse JGZ-dienstverlening JGZ streeft ernaar laagdrempelig toegankelijk te zijn voor ouders en jongeren, voor alledaagse vragen, voor praktische tips, bij kleine zorgen, maar ook met complexere problemen. In 2022 hebben we de kwaliteit van onze dienstverlening op diverse punten verbeterd: • Het inloopspreekuur en het telefonisch spreekuur zijn steeds beter gebruikte mogelijkheden voor contact. Ook nam het (beeld)bellen met ouders/jongeren toe in 2022 • Het gebruik van de chat en de Groeigidsapp wordt gepromoot voor veel voorkomende opvoedvragen. Met effect: het aantal ouders dat de app gebruikt groeide van 9.226 in 2021 naar 12.472 in 2022 • JGZ werkt volgens het Landelijk Professioneel Kader om de basisdienstverlening verder aan te sluiten bij de wensen en behoeften van inwoners • JGZ heeft de erkende gesprekmethodiek GIZ ‘Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoeften’ in gebruik genomen, die ouders en jongeren meer regie geeft. Het gesprek wordt ondersteund met pictogrammen en is daarmee toegankelijker voor minder taalvaardige gezinnen en kinderen met een beperking • De vragenlijsten die ouders invullen zijn gedigitaliseerd. Hierdoor is de privacy beter geborgd: de gegevens staan direct in het digitale dossier.

73% Van de ouders vult de vragenlijst digitaal in • De onderzoeken op het basisonderwijs die niet zijn uitgevoerd door de schoolsluiting vanwege corona in 2021-2022, zijn ingehaald in het najaar van 2022 • Voor het VMBO geldt vanaf schooljaar 2021-2022 een nieuwe werkwijze: VMBOleerlingen komen als zij in klas 1 en 3 zitten in contact met JGZ (in plaats van in klas 2 en 4). Het voordeel hiervan is dat problematiek eerder in beeld komt en er meer mogelijkheden voor preventief advies en begeleiding zijn. Ook GGDrU speelt in op artsentekort Het te kort aan zorgprofessionals is een grote uitdaging in de zorgsector in heel Nederland. Ook JGZ heeft te maken met een tekort aan jeugdartsen; een probleem dat al een aantal jaar ontstaat vanwege hoge uitstroom door vergrijzing en beperkte aanwas. GGDrU speelt hierop in door kortetermijnoplossingen, zoals een wervingscampagne, en prioriteiten stellen in de taken die jeugdartsen uitvoeren. Daarnaast wordt gewerkt aan meer structurele oplossingen. In 2022 hebben we een proef gestart met het anders inrichten van het werk, waarbij taken gedifferentieerd zijn naar verpleegkundigen. Zij volgen hiervoor een opleiding tot ‘medisch jeugdverpleegkundige’. Jeugdartsen blijven wel betrokken. Werken aan een Kansrijke Start is samenwerken Ouders zijn cruciaal bij het geven van een goede start aan hun kind.

Als we verschil willen maken moeten we (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie beter ondersteunen. Samenwerking tussen medische, sociale en informele partners (zoals verloskundigen, JGZ, sociale teams en informele hulporganisaties) is hiervoor van belang; een lokale coalitie Kansrijke Start versterkt deze samenwerking.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 28

In 2021 waren 18 gemeenten bezig met het vormen van lokale coalities, in 2022 hebben alle 26 gemeenten hiervoor een financiële impuls ontvangen van het rijk. GGDrU adviseert gemeenten hierbij, in samenwerking met Pharos. Dat doen we op maat per gemeente, en we stimuleerden samenwerking en uitwisseling op (sub)regionaal niveau. In de coalities zijn partners geïnformeerd over het belang van een Kansrijke Start en over het aanbod dat zij lokaal beschikbaar hebben. Daardoor zijn nieuwe en betere onderlinge contacten ontstaan. Dit brede netwerk helpt om ondersteuning in een vroeg stadium op te starten, waardoor zwaardere zorg voorkomen kan worden. GGDrU (JGZ) neemt deel aan alle lokale coalities en daarnaast ook aan de Verloskundig Samenwerkings Verbanden vanuit ziekenhuizen in de regio. In opdracht hiervan organiseerde we mede de conferentie ‘Van spreekkamer naar huiskamer’ in november 2022, die in het teken stond van verwijsmogelijkheden in het sociale domein in regio Utrecht. Nu Niet Zwanger steeds meer op de kaart GGDrU coördineert het programma Nu Niet Zwanger, met als doel om mensen in een kwetsbare situatie een bewuste keuze te laten maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken. Dit begint bij een eerlijk gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie door hun hulp- en zorgverleners.

Inmiddels zijn ruim 112 aandachtsfunctionarissen van 52 zorg- en hulpverleningsorganisaties (waaronder de JGZ teams) in Utrecht en Amersfoort getraind. Dit leidde in 2022 tot gesprekken met 731 cliënten, waarvan 80% vrijwillig heeft gekozen voor uitstel van hun kinderwens. Daarnaast heeft de implementatie van het programma in Utrecht en Amersfoort tot betere samenwerkingsafspraken geleid. Zo worden cliënten snel en zonder financiële belemmering met passende anticonceptie geholpen. Het landelijke actieprogramma Kansrijke Start zet in op beschikbaarheid van Nu Niet Zwanger in heel Nederland. In die lijn streeft GGDrU naar Nu Niet Zwanger als een basisvoorziening in alle gemeenten in regio Utrecht vanaf 2023. JGZ steeds meer tijdens zwangerschap beschikbaar Aanstaande gezinnen die vragen of zorgen hebben tijdens de zwangerschap, waar zij met de verloskundige niet uitkomen, kunnen vragen of JGZ bij hen thuiskomt (prenataal huisbezoek). In een oriënterend gesprek bekijken ze samen wat nodig is, om goed voorbereid te zijn op de komst van het kindje en het ouderschap. Deze dienstverlening is in 2022 door een wetswijziging in alle gemeenten beschikbaar gekomen in het standaardtakenpakket. Het draagt daardoor bij aan kansengelijkheid, omdat het aanbod toegankelijk is voor alle aanstaande ouders, ongeacht hun woonplaats.

Er zijn meer ouders die baat hebben bij een dergelijk huisbezoek dan er nu gebruik van maken, en daarom zet JGZ zet zich in om het huisbezoek beter bekend te maken bij toeleiders en aanstaande ouders. Daarnaast breidt GGDrU het contact met aanstaande ouders tijdens de maternale kinkhoest vaccinatie (MKV, 22-wekenprik) uit met een kennismakinggesprek met JGZ voor ouders die hun eerste kind verwachten.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 29

Tevens werkt JGZ aan preventie bij jonge ouders, door hun zelfvertrouwen te vergroten, hun sociale netwerk te versterken en te werken aan kennis van ontwikkeling, hechting en communicatie, onder andere door het programma Stevig Ouderschap. Het aantal gemeenten waarin Stevig Ouderschap beschikbaar is, is in 2022 gestegen van 18 naar 22 gemeenten. Dit komt mede door de financiële impuls van Kansrijke Start. Bij gezinnen die meer steun nodig hebben door een opeenstapeling van problemen, loopt een VoorZorg-verpleegkundige van JGZ een langere tijd op met het gezin: vanaf de zwangerschap tot het kind 2 jaar is. In 2022 was VoorZorg beschikbaar in Nieuwegein, Vijfheerenlanden en Zeist. Door deze ontwikkelingen heeft JGZ in een vroeg stadium contact met gezinnen, juist ook met hen in een kwetsbare situatie, waardoor er meer mogelijkheden zijn voor preventie van opvoedproblemen (zoals kindermishandeling) en gezondheid en ontwikkelkansen verbeterd worden. Meer gezinnen met geldzorgen Het opgroeien in (langdurige) armoede heeft veel gevolgen voor de ontwikkeling van kinderen. JGZ-professionals hebben een belangrijke functie bij het voorkomen en signaleren van geldzorgen in het gezin. Dit was extra belangrijk in dit jaar waarin steeds meer gezinnen moeite kregen met rondkomen door de gestegen kosten van levensonderhoud, ook gezinnen die nog niet in beeld waren met deze problematiek.

Door de nieuwe gespreksmethodiek GIZ merkten professionals dat het makkelijker is om het gesprek over financiën in relatie tot opvoeding en gezondheid aan te gaan. JGZ heeft in 2022 meer dan 2 keer zoveel armoede gesignaleerd als in 2020. Om gezinnen vervolgens goed te verwijzen naar (financiële) ondersteuning in de eigen gemeente, heeft GGDrU in 2022 de ‘Wegwijzer bij geldstress’ gemaakt. Deze digitale gids is gemaakt door een ervaringsdeskundige en is ook toegankelijk voor andere organisaties in regio Utrecht. Kindermishandeling Kindermishandeling, in al haar verschijningsvormen, is voor te veel kinderen een ernstig probleem, met grote gezondheidsschade op korte en lange termijn. Professionals binnen de jeugdgezondheidszorg hebben de mogelijkheden om de schade te beperken, mishandeling te stoppen en de cirkel van geweld te doorbreken. De Verwijsindex en Meldcode Kindermishandeling helpen professionals, samen met ketenpartners, bij het nemen van goede besluiten, en er te zijn voor het kind én de ouder in moeilijke omstandigheden. Voor 221 kinderen is de meldcode gestart of is een informatieverzoek van Veilig Thuis ontvangen, en voor 21 kinderen een melding gemaakt bij Veilig Thuis. Ook medewerkers van het Coronabedrijf zijn alert op signalen van onveiligheid of andere zorgen. Ongeveer de helft van deze signalen betrof jonge kinderen die in strikte isolatie zaten.

De meeste ouders zijn geholpen met goede adviezen, een luisterend oor en/of passende doorwijzing. Er zijn in 2022 5 Veilig Thuis meldingen gedaan in verband met vermoedens van een onveilige situatie.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 30

Meer vragen over seksuele- en genderidentiteit Onderwerpen als afvallen, goed slapen en stress zijn al jaren de meest besproken onderwerpen in gesprekken tussen jongeren en JGZ. In 2022 merkte JGZ dat jongeren meer vragen hadden over seksuele- en genderidentiteit. Om dit beter te monitoren en te signaleren, is in het gezondheidsonderzoek op middelbare scholen een vraag hierover opgenomen. Tevens hebben JGZ professionals bijscholing gekregen over hoe zij over gender in gesprek gaan met jongeren en welke informatie ze hen kunnen geven. Ook hadden meer scholen vragen over dit thema, bijvoorbeeld hoe zij een veilige school creëren en een goed schoolgezondheidsbeleid rond diversiteit opstellen. Voor advisering aan de scholen werkt JGZ samen met Seksuele Gezondheid en Gezondheidsbevordering. Mentale gezondheid jongeren onder druk, meer ziekteverzuim De mentale gezondheid van de Nederlandse jeugd staat al lange tijd onder druk. Het aantal jongeren waarover zorgen zijn over hun mentale gezondheid groeit. Ook het aantal kinderen/gezinnen (4-18 jaar) die extra begeleiding kreeg van JGZ op het gebied van psychische en sociaal emotionele problemen steeg in 2022. Meer jongeren in klas 2 ervaren vaak stress dan vorig jaar. GGDrU onderzoekt deze ontwikkelingen.

Zonder tijdige en passende hulp, kan lichte angst en somberheid uitgroeien tot complexe problematiek met ernstige gevolgen voor de leerling. JGZ zag in 2022 een toename in suïcidale gedachten bij leerlingen, als uiting van dat zij in de knel zitten. Dit zagen we ook terug in de toename in ziekteverzuim in het onderwijs: in schooljaar 2021-2022 werden 250 aanvragen voor ziekteverzuim meer (= 20% meer) gedaan dan in het schooljaar ervoor (zie de figuur). In toenemende mate betreft het complexe situaties. Een enkele afspraak voor extra zorg is dan niet voldoende. Daarom werken we volgens de ‘Interventie methodiek voor een integrale aanpak van ziekteverzuim (MAZL)’. MAZL is een preventieve, effectieve interventie om vroegtijdig schoolverzuim te signaleren en langdurig thuiszitten of vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen. Het vermindert daarmee ook gevolgen op langere termijn, zoals verminderde arbeidsproductiviteit. Naast individuele begeleiding betreft het ook advisering op schoolniveau. MAZL wordt door GGDrU ingezet op het voortgezet onderwijs en er is in toenemende mate behoefte aan op het basisonderwijs. MAZL vraagt een grote inzet van jeugdartsen, waarvan reeds een tekort is.

Dit heeft tot gevolg gehad dat er in 2022 geprioriteerd is: meer inzet op individuele ziekteverzuimbegeleiding, en minder preventieve onderzoeken of aansluiten bij Multi disciplinaire overleggen (MDO’s) en andere overleggen.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 31

Daarnaast zien we ook een toename van 38% in het aantal aanvragen voor leerplichtvrijstelling. In 2023 komt GGDrU met een plan voor het vervolg. Om uit de negatieve spiraal van continue toename van psychische klachten te komen, draagt GGDrU bij aan een duurzame oplossing met de collectieve interventie ‘Je brein de baas’. De Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal heeft in 2022 de ervaringen met deze lessenserie geëvalueerd. Bijna 75% van de leerlingen vindt dat het hen heeft geholpen beter te snappen waarom ze gestrest zijn en 75% heeft ideeën gekregen over hoe om te gaan met stress. Aanbevelingen waren om lessen nog meer op maat te kunnen maken door extra opdrachten, en ouders meer te betrekken. Dit laatste heeft geresulteerd in een informatiepagina en filmpje speciaal voor ouders. Ook is de lessenserie uitgebreid met lessen over ‘stress door leren’ en ‘stress in omgang met anderen’. Rijksvaccinatieprogramma JGZ voert het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) uit, om kinderen te beschermen tegen infectieziekten die vooral bij jonge kinderen ernstige gevolgen kunnen hebben. In 2021 was de vaccinatiegraad in regio Utrecht voor bijna alle vaccinaties licht gedaald ten opzichte van 2020. Dit is vermoedelijk deels het gevolg van de coronapandemie en bijbehorende maatregelen. Afspraken werden vaker afgezegd vanwege ziekte, of uit angst voor corona.

Daarnaast stelde een deel van de jongeren een RVP-vaccinatie uit, omdat zij voorrang gaven aan de COVID-19-vaccinatie. De regionale cijfers van regio Utrecht 2021 lagen wel iets hoger dan de landelijke cijfers. Deze ontwikkeling, plus de toegenomen reisbewegingen en instroom van nieuwkomers (waaronder Oekraïense vluchtelingen) vragen extra aandacht van GGDrU om de vaccinatiegraad te bevorderen en het risico op onder andere een mazelenuitbraak te verkleinen. In 2022 waren er de gebruikelijke groepsvaccinaties voor jongeren voor DTP/BMR, meningokokken en HPV. Voor HPV-vaccinatie is de doelgroep verbreed. Voorheen werden meisjes uitgenodigd in het jaar dat ze 13 werden, sinds 2022 worden meisjes èn jongens uitgenodigd in het jaar dat ze 10 worden. Naast veel meisjes zijn nu dus ook veel jongens beschermd tegen 6 soorten kanker die aan HPV gerelateerd zijn. Daarnaast vond een grote inhaalcampagne plaats: alle jongeren tot 18 jaar kregen in 2022 de kans om de HPV-vaccinatie (in) te halen (en ook nog in 2023). Sinds 2022 werkt GGDrU in het vaccinatieproces met Informed Consent: toestemming vragen aan ouders/jeugdigen voor het uitwisselen van vaccinatie- en persoonsgegevens met het RIVM. Het RIVM gebruikt dit voor het nauwkeurig bepalen van de vaccinatiegraad en het versturen van herinneringsoproepen bij gemiste vaccinaties. Vrijwel alle ouders en jongeren geven toestemming.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 32

Onze prestaties 2022 ten aanzien van kansrijk opgroeien 25

25

vrouwen begeleid met VoorZorg in 3 gemeenten

gemeenten ondersteund bij Kansrijke Start

239 huisbezoeken tijdens de zwangerschap

werken aan lokale coalities Kansrijke Start Kansrijke Start zwangere vrouwenmet impuls van gevaccineerd tegen het Rijk maternale kinkhoest in 2021

52

74%

aangesloten organisaties bij Nu Niet Zwanger

Vaccinaties Kindermishandeling, armoede, ziekteverzuim

opkomst meningokokkenvaccinatie 13-14 jarigen in 2021

221 keer

83,7% vaccinatiegraad BMR zuigelingen in 2021

92,7%

1.618

Meldcode Kindermishandeling gestart

64,3%

aanvragen ziekteverzuim in schooljaar 2021-2022

21 kinderen

jongeren gevaccineerd tegen HPV in 2021

melding bij Veilig Thuis

306 kinderen in gezinnen met geldzorgen gesignaleerd

Bereik dienstverlening JGZ 12.472

94%

gebruikers Groeigids-app

van de Oekraïense vluchtelingkinderen van 0-4 jaar is in beeld bij JGZ

in zorg:

Beeldbellen Telefonisch contact

56.117

0-4 jarigen

57.881 keer bij

100.910 4-12 jarigen

0-18 jarigen (ouders/jongeren)

afspraken:

104.955

met 0-4 jarigen op consultatiebureaus

consulten extra zorg:

20.000 9.300 met 4-12 jarigen op basisscholen

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

keer bij 0-18 jarigen (ouders/jongeren)

30.523

99,7% bereik pasgeborenen met neonatale gehoorscreening

298

met 0-4 jarigen

4.000

met 4-12 jarigen

bereik gezondheidsonderzoek Voortgezet Onderwijs:

10.500 jongeren in de onderbouw

9.407 jongeren in de bovenbouw

Pagina 33

Jouw GGD Meest bekeken onderwerpen 44% Lichaam 20% Seksualiteit 17% gevoel

37.781 Bezoeken jongeren JouwGGD

Chatfunctie JouwGGD gebruikt

621

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Een goede start voor ieder kind’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

1.3.5

Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s

We willen dat gemeenten in de regio Utrecht weten wat de gezondheidssituatie van de inwoners is. In het formuleren van lokaal gezondheidsbeleid en bij het nemen van beslissingen worden onze adviezen meegenomen. Wat hebben we bereikt? -

We hebben de huidige en te verwachten gezondheidssituatie van inwoners van de regio in kaart gebracht per gemeente Op basis van de in kaart gebrachte gezondheidssituatie hebben gemeenten adviezen ontvangen voor hun gezondheidsbeleid, gericht op preventie, gezondheidsachterstanden en kwetsbare groepen Gemeenten en samenwerkingspartners schakelen GGDrU proactief in Ongewenste gezondheidssituaties en -risico’s bij kinderopvang en aanbieders WMOhulp hebben we gesignaleerd en aangepakt.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Onderzoek Corona Gezondheidsmonitors Tussen 2021 en 2024 worden in het kader van de Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19 verschillende Corona Gezondheidsmonitors uitgevoerd (zie hieronder de activiteiten voor 2022). Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, die samen het netwerk GOR vormen. Het onderzoek is

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 34

bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronacrisis onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021: resultaten In het voorjaar van 2022 ontvingen alle gemeenten de resultaten van de monitor. Bij gemeenten die dit wilden zijn de cijfers ook besproken. Hierbij waren naast de onderzoeker, ook vaak de accounthouder, adviseur gezondheidsbevordering, JGZ-arts en/of -verpleegkundige aanwezig duiding aan de cijfers te geven. Er werd in de gesprekken ook aandacht besteed aan de risicogroepen; welke groepen in de gemeente scoren minder gunstig op de gezondheids- en leefstijl indicatoren en wat is het verhaal hierachter? In veel gevallen leidden de gesprekken met de gemeente tot adviezen voor hun gezondheidsbeleid. Daarnaast werden de resultaten gepubliceerd op het Dashboard Jongeren van de Gezondheidsatlas. Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022: dataverzameling In voorjaar en zomer 2022 heeft de dataverzameling van de monitor plaatsgevonden. De resultaten per regio/gemeente volgen eind maart 2023. Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Senioren 2022: dataverzameling In het najaar van 2022 heeft de dataverzameling van de monitor plaatsgevonden. De resultaten volgen eind juni 2023.

Kwetsbare groepen in beeld GGDrU presenteert cijfers per gemeente over kwetsbare groepen op de GGD-atlas https://ggdru.buurtmonitor.nl/. Denk hierbij aan cijfers over politiemeldingen over personen met onbegrepen gedrag, mensen met een ernstige psychiatrische aandoening en meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast zijn rapportages met informatie per gemeente verschenen over kindermishandeling en huiselijk geweld, omvang en aard van Woon Hygiënische Problematiek, reguliere en WvGGZ-meldingen bij het Meld- en Adviespunt Bezorgd en van de meldingen van zorgacties aan onverzekerden. Tot slot is met de ZonMw startimpuls Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag samen met Hogeschool Utrecht en Trimbos Instituut een subsidieaanvraag geschreven om in regio Utrecht met partijen uit praktijk, beleid, onderzoek en onderwijs samen met ervaringsdeskundigen en naasten te werken aan regionale maatschappelijke vraagstukken rondom mensen met onbegrepen gedrag. Panelonderzoeken Er zijn in 2022 drie panelonderzoeken uitgevoerd. Onder de 18-plussers is een panelonderzoek uitgevoerd over uitgestelde zorg en bewegen & sporten. Onder de jongvolwassenen (16 t/m 25-jarigen) is een panelonderzoek uitgevoerd naar seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Dit laatste onderzoek heeft er onder andere toe geleid dat de jeugdverpleegkundigen van de GGDrU een disciplineoverleg hebben gehad over "Wensen en Grenzen”. Dit overleg werd geleid door het team seksuele gezondheid van de GGDrU.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 35

Impact coronamaatregelen op overgewicht kinderen groter bij kinderen van lager opgeleide ouders: ongelijkheid toegenomen Op basis van de registratiegegevens van lengte en gewicht tijdens de JGZcontactmomenten bij 2 t/m 14-jarigen worden elk schooljaar gegevens over over- en ondergewicht op de GGD-atlas gepubliceerd. Uit een trendanalyse blijkt dat ten tijde van de coronamaatregelen het percentage kinderen met overgewicht is toegenomen. Vooral kinderen met lager opgeleide ouders zijn kwetsbaar. De factsheet is te vinden op de GGD-atlas. Rapid Needs Assessment (RNA) Oekraïense ontheemden In 2022 heeft de GGDrU, GGD Hollands Midden en GGD Noord- en Oost-Gelderland een pilot Rapid Needs Assessment uitgevoerd om zicht te krijgen in (aandachtspunten en problemen rondom) de zorg aan en de gezondheid van de Oekraïense vluchtelingen. Zij kregen hierbij ondersteuning van twee procesbegeleiders van het RIVM. De uitkomsten van de RNA zijn beschreven in een factsheet. Omdat deze RNA is uitgevoerd als pilot zijn de uitkomsten niet volledig, niet representatief, maar slechts indicatief. In 2023 wordt gekeken of de RNA vanuit alle GGD-regio’s kan worden opgesteld.

Regionale samenwerking in onderzoek Binnen diverse netwerk in regio Utrecht (onder andere Regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal, Kennisplatform Utrecht Sociaal, Regionaal Leernetwerk Jeugd, Kennisnetwerk mentale gezondheid en gezondheidsachterstanden) werken partner vanuit beleid, praktijk, opleidingen en onderzoek samen. GGDrU draagt vanuit haar kennisfunctie bij aan deze samenwerking in regio Utrecht. Zo is de coördinatie van de Regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal (RKJGC) belegd bij GGDrU. De RKJGC wil meehelpen aan het zo gezond, veilig en kansrijk opgroeien en opvoeden van alle jeugdigen in vier Utrechtse jeugdregio’s. De RKJGC is een netwerkorganisatie waarbinnen partners zoals ouders / jeugdigen, professionals en bestuurders vanuit praktijk/beleid, docenten en studenten vanuit de opleidingen en onderzoekers samen onderzoeken, leren en verbeteren. In 2022 was één van de projecten Mentaal Kapitaal (gericht op voorkomen van schoolstress, prestatiedruk en schooluitval bij jongeren). Daarnaast is in 2022 een groot project uitgevoerd gericht op hoe het opgroeien in armoede van invloed is op de ontwikkeling van jongeren. Dit onderzoek is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Voor het onderzoek zijn twee buurten geselecteerd: één in Utrecht en één in Amersfoort.

Daarnaast heeft GGDrU in 2022 deelgenomen aan het kernteam van het kennisplatform Utrecht Sociaal (kUS). GGDrU vraagt binnen dit netwerk actief aandacht voor preventie in het sociaal domein en zoekt naar verbinding tussen het sociale en gezondheidsdomein. Ook binnen dit netwerk werkte GGDrU samen in onderzoek, maar ook aan de verspreiding van opgedane kennis. Bijvoorbeeld door het organiseren van kennisbijeenkomsten voor gemeenten. Toezicht Wmo toezicht GGDrU voert het Wmo toezicht uit voor 24 gemeenten3 in de regio Utrecht. De toezichthouders stimuleren en adviseren de Wmo-organisaties om de kwaliteit te verbeteren en stellen rapporten op voor de gemeenten. Hierin staat een beschrijving van

3

De gemeenten Utrecht en Eemnes nemen Toezicht WMO niet af bij GGDrU

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 36

de kwaliteit en een advies aan de colleges B&W met betrekking tot monitoren en handhaven. Het protocol Openbaarmaking en het herziene Regionaal kader Handhaving zijn vastgesteld door alle colleges van B&W. GGDrU maakt in 2022 alle inspectierapporten van regulier kwaliteitstoezicht openbaar; inspectierapporten van signaalgestuurde onderzoeken en calamiteitentoezicht worden nog niet openbaar gemaakt. De openbaarmaking draagt bij aan transparant toezichthouderschap. Wij hebben in 2022 80% van de opdracht (door gemeenten aangeleverde jaarplannen) gehaald. In nauw overleg met de inkoopregio’s prioriteren wij onze werkzaamheden. Oorzaken van niet volledig realiseren van de opdracht zijn: • Het soms laat aangeleverd krijgen van jaarplannen (opdracht tot onderzoek). • Personele wisselingen: Twee nieuwe medewerkers gestart, waarvan één medewerker na vijf maanden langdurig uitgevallen; en het vertrek van een vast teamlid. • Covid-19 en de inzet van personeel en de bestrijding ervan. Toezicht Kinderopvang Ondanks de inzet van onze toezichthouders bij de Covid-19 Boostercampagne hebben wij de wettelijke opdracht gehaald bij de jaarlijkse onderzoeken (100% van de kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus).

De wettelijke norm van 5% jaarlijkse onderzoeken voor gastouders is ook ruimschoots gehaald: wij hebben 30% van de gastouders bezocht, in overleg met en in opdracht van gemeenten. Daarnaast hebben wij nog 216 ‘onderzoeken vóór registratie’ gedaan voor de gastouders. Vanwege de Boostercampagne, het onverwachte vertrek van een collega en twee medewerkers in langdurig verzuim, hebben we – om de volledige realisatie mogelijk te maken – medewerkers tijdelijke contracturen-verhoging gegeven en hebben we iemand op zzp-basis ingehuurd. Daarbij zijn we in 2022 gestart met een pilot bij een aantal gemeenten met flexibel toezicht4. Flexibel toezicht zal in 2024 verplicht worden ingevoerd. De pilot is positief ontvangen en hoewel 2023 nog een overgangsjaar is, hebben alle gemeenten aangegeven al te willen werken met flexibel toezicht.

Flexibel toezicht betekent dat er minder verplichte inspectiepunten zijn en er meer ruimte is voor uitgebreider of diepgaander onderzoek. Dit helpt tegen de voorspelbaarheid van het toezicht (waardoor het toezicht scherper wordt) en biedt meer ruimte tot (risicogericht) maatwerk. 4

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 37

Onze prestaties 2022 ten aanzien van onderzoek en toezicht

25 2

gemeenteprofielen Corona gezondheidsmonitor Jeugd 2021

nieuwe Dashboards op de GGD atlas

4596 4 inhoudelijke factsheets over kwetsbare groepen

3

respondenten Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (excl stad Utrecht)

panelonderzoeken (jong)volwassenen

WMO toezicht: 84 onderzoeken kwaliteit 1 signaal onderzocht 8 calamiteiten onderzoeken

reguliere jaarlijkse inspecties: 951 kinderdagverblijven/BSO’s 317 gastouderbureau’s en gastouders

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 38

1.3.6

De organisatie op orde

Uit de benchmark die in 2022 is gehouden komt naar voren dat GGDrU in vergelijking met de andere GGD’en een relatief lage inwonerbijdrage heeft. Dat dit niet tot acute financiële implicaties leidt, is te verklaren door het feit dat de arbeidskosten bij GGD regio Utrecht achterblijven in vergelijking met andere GGD’en en overige vergelijkbare organisaties, voortkomend uit het feit dat de salariëring van onze medewerkers relatief laag is. Deze situatie is al langjarig gaande en leidde in het verleden al tot veel moeite voor GGDrU om vacatures op specifieke functies ingevuld te krijgen. Door de huidige arbeidsmarktsituatie ervaart GGDrU dat de uitdaging om medewerkers te binden en te boeien over een breed scala aan functies speelt. Wat hebben we bereikt? -

We hebben gewerkt aan optimalisatie van de bedrijfsvoering zodat we inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners zo goed mogelijk kunnen bedienen. We halen het optimale uit onze organisatie en onze professionals, ondanks (of gegeven) de relatief beperkte middelen, ten opzichte van de meeste andere GGD’en

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doorontwikkeling interne organisatie Als GGD willen we aansluiten op de steeds veranderende samenleving; bij wat inwoners doen, willen en nodig hebben voor hun gezondheid. Met wat er in de wereld om ons heen gebeurt is dit niet zomaar vanzelfsprekend en een grote opgave. We zien een wereld om ons heen waar polarisatie, kansenongelijkheid en wantrouwen toeneemt. De zorg om mentale weerbaarheid van een deel van onze bevolking is een groeiend fenomeen. Tegelijkertijd zijn inwoners mondiger en hebben hoge verwachtingen- ook van ons. Daarbij hebben we hebben te maken met gehad met verschillende crises (vluchtelingen, pandemieën, wooncrises). Ieder vakgebied binnen de GGDrU heeft hier mee te maken. Deze ontwikkelingen maken het belangrijk als GGDrU permanent te investeren in onze mensen en organisatieontwikkeling. Ook in 2022 hebben we hierin een aantal stappen gezet. Naast alle reguliere processen is de focus het afgelopen jaar met name ook geweest op de verdere afbouw van ons coronabedrijf en daarmee de integratie met de reguliere organisatie. Zelforganisatie In het kader van Organisatieontwikkeling ligt de focus op het borgen en bestendigen van het werken met zelforganiserende teams.

Als middel en ter ondersteuning van een wendbare en flexibele organisatie met duurzaam inzetbare medewerkers in een organisatie met minder lagen, waarin ruimte is voor ieders talent en ontwikkeling. Alle teams hebben hiervoor een Tweedaagse aangeboden gekregen. In juni is de mijlpaal bereikt dat alle 38 teams op Tweedaagse zijn geweest.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 39

Leiderschap binnen GGDrU Nu de basis op het gebied van zelforganisatie staat is in 2022 een vervolgstap gezet in het Leiderschapsprogramma. De focus in dit programma zal er op gericht zijn hoe de verschillende teams, in een beweeglijke context gezamenlijk uitvoering kunnen gaan geven aan de bestuursagenda 2023-2027. Hiertoe zijn gezamenlijke sessies tussen managers en DT van start gegaan. Daarnaast zijn wij met het oog op in positie brengen van artsen M&G ook voor deze groep een leiderschapsprogramma gestart. Hiervoor is in 2022 een programma ontwikkeld en de eerste groep artsen heeft dit doorlopen. Klanttevredenheid In 2022 heeft team kwaliteit verschillende klanttevredenheidsonderzoeken voor het Coronabedrijf en de non-COVID organisatie uitgevoerd: • Op de COVID-vaccinatie- en teststraatlocaties loopt vanaf juni 2021 een doorlopend klanttevredenheidsonderzoek. Voor bemonsteren is dit onderzoek in 2022 meer dan 4500 keer ingevuld. De klanten geven het bemonsteren bij GGDrU gemiddeld een 8,7. Voor de vaste locaties vaccineren is het onderzoek bijna 11.500 keer ingevuld en is het gemiddelde cijfer tevens een 8,7.

De verbeterpunten worden wekelijks teruggekoppeld en worden zo snel mogelijk opgepakt • Daarnaast worden er momenteel klanttevredenheidsonderzoeken uitgevoerd onder ouders en verzorgers die de consultatiebureaus IJsselstein, Cothen en Bunnik bezoeken en onder cliënten van team seksuele gezondheid op de locaties Amersfoort en Utrecht. Verder is er klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd voor team screeners over de ervaring van ouders over het eerste huisbezoek. Hier werd gemiddeld een rapportcijfer 8,5 gegeven. Uit het klanttevredenheidsonderzoek onder ouders en verzorgers die het consultatiebureau Doorn bezoeken kwam een gemiddeld rapportcijfer van 8,4. Uit de verschillende (lopende) klanttevredenheidsonderzoeken komt naar voren dat klanten over het algemeen heel tevreden zijn over onze dienstverlening. Er worden complimenten gegeven en soms ook mooie verbeterpunten waar het team mee aan de slag gaat. Medewerkersonderzoek Coronabedrijf In 2022 is er drie keer onderzoek uitgevoerd onder de medewerkers van het Coronabedrijf (januari, april, september-oktober) om de ervaring op te halen met betrekking tot diverse thema's. Telkens was er een goede respons op dit onderzoek. De kwaliteitsmedewerkers hebben samen met de managers van de verschillende teams verbetermaatregelen opgesteld aan de hand van de uitkomsten.

Er is hierbij specifiek aandacht geweest voor het thema veilig werkklimaat. Ook is er extra aandacht geweest voor de professionalisering van de medewerkers. Klachten We zien een klacht als een kans om te leren. Er werden in 2022 aanzienlijk minder klachten ingediend dan over 2021. Waar de klachten in relatie tot corona afnamen in lijn met het afnemen van de pandemie, lijken de klachten regulier structureel iets toegenomen. Klachten reguliere GGD Voor de reguliere GGD zijn er over 2022 in totaal 139 klachten ingediend. De helft van deze klachten gaan over JGZ (bejegening, medisch handelen, privacy en werkwijze BO/VO), verklaarbaar door de hoeveelheid contacten met inwoners. De andere helft is verdeeld over alle andere teams. Inwoners zijn bijvoorbeeld onaangenaam verrast dat SOA-testen niet gedaan kunnen worden, omdat de landelijke budgetverdeling geen adequate ruimte biedt. De Geschillencommissie in de Zorg heeft dit jaar één klacht in behandeling genomen. De klacht is ongegrond verklaard en de werkwijze door GGDrU voldoende zorgvuldig.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 40

Klachten Coronabedrijf Voor het Coronabedrijf zijn er over 2022 in totaal 660 klachten ingediend. De meeste klachten gaan over Bemonstering en Vaccinatie.

Klachten verdeling 2022

Logistiek

Handelingen

Beleid

Alle klachten, zowel voor de reguliere GGD als het Coronabedrijf, zijn afgehandeld volgens de klachtenregeling. Het aantal klachten betreft een zeer kleine fractie ten opzichte van het aantal klantcontacten. De leer- en verbeterpunten van de klachten zijn gebruikt om de dienstverlening te verbeteren. In de figuur hiernaast is de verdeling van het totaal aantal klachten over handelingen, logistiek en beleid te zien.

FONA-commissie COVID-19 FONA staat voor Fouten, Ongevallen en Near-Accidents. GGDrU heeft een FONAcommissie, om te leren van FONA casussen die zich voordoen. In 2022 heeft de FONA COVID-commissie onder begeleiding van team Kwaliteit ongeveer 350 meldingen behandeld (ca. 29 meldingen per maand). De meeste meldingen komen van COVID-19 Vaccinaties (ca. 250), Bemonsteren (ca. 70), en Facilitair (ca.10). De meeste incidenten zijn het gevolg van menselijk handelen (inschattingsfouten, onhandigheden, niet naleven van procedures). Deze teams hebben verschillende verbeteracties in gang gezet naar aanleiding van de rapportage en adviezen van de commissie. FONA-commissie reguliere GGDrU (non-Covid) Bij de FONA-commissie voor de reguliere organisatie zijn in 2022 48 meldingen behandeld. De FONA-commissie bestaat uit artsen en verpleegkundigen Infectieziektebestrijding en Jeugdgezondheidszorg. Zij nemen de melding door, geven advies en analyseren of er sprake zou kunnen zijn van een trend. De meeste incidenten waren ook hier het gevolg van menselijk handelen. Het gaat om een fractie van het totaal aantal klantcontacten. De betrokken teams pakken de verbeteracties op. Informatiebeveiliging/AVG GGDrU beschikt over veel data. Met name de grote hoeveelheid persoonsgegevens en bijzondere persoonsgegevens van inwoners van onze regio maakt een goede beveiliging noodzakelijk.

Hierbij moeten we voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het NEN7510 normenkader voor de Zorg en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). In 2022 zijn we er in geslaagd een Privacy Officer en een (Chief) Information Security Officer aan te trekken. Daarmee zijn in 2022 stappen gezet in het werken conform de AVG; die in 2023 worden voortgezet. Een doorlopende bewustwordingscampagne is gestart. Nieuwe verwerkingen en nieuwe systemen worden nu altijd beoordeeld door het Privacyoffice zodat, indien nodig, een data protection impact assessment (DPIA) uitgevoerd. Dat is een instrument om vooraf de privacyrisico’s van een gegevensverwerking in kaart te brengen. En om daarna maatregelen te kunnen nemen om de risico’s te verkleinen. Ten behoeve van innovatie, zoals het automatiseren van repeterend werk, is een pragmatische aanpak ontwikkeld. Hiermee wordt privacy geborgd maar is er voldoende ruimte voor nieuwe ontwikkelingen.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 41

In 2022 is de omvang van het Coronabedrijf van GGDrU sterk teruggebracht en is gestart met de integratie van het Coronabedrijf in de reguliere organisatie. Dit betekent dat activiteiten rondom Informatiebeveiliging en Privacy zich ook weer volledig gaan richten op de reguliere organisatie. Zo is GGDrU gestart met monitoring van alle systemen op technische kwetsbaarheden en het labelen van informatie op vertrouwelijkheid. Er waren in 2022 geen grote incidenten op het gebied van Privacy en Informatiebeveiliging. In 2022 zijn 57 datalekken geregistreerd. Hiervan zijn 9 gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Zoals te verwachten vindt een verschuiving plaats van incidenten voortkomend uit de werkzaamheden binnen het Coronabedrijf naar incidenten binnen de reguliere organisatie. Het aantal gemelde datalekken neemt relatief en absoluut toe als gevolg van het toegenomen bewustzijn van de medewerkers en de bereidheid onregelmatigheden te melden.

1.3.7

Een eigentijdse dienstverlening

We willen een organisatie zijn die meegaat met zijn tijd. Die midden in de samenleving staat en op een manier werkt waarbij inwoners zich prettig voelen. Die altijd de verbinding zoekt en gezamenlijk met gemeenten en anderen werkt aan een gezond en veilig leven in de regio Utrecht. Wat hebben we bereikt? -

We zijn gestart met de daadwerkelijke renovatie van ons hoofdkantoor In ons werk maakten we gebruik van eigentijdse technologie, waarbij medewerkers hybride kunnen werken Daarnaast zijn een paar werkprocessen gerobotiseerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Huisvesting In de afgelopen periode zijn er op verschillende plekken in de regio vragen ontstaan over de beschikbaarheid (door de krappe vastgoed markt) of kwaliteit van onze consultatiebureau’s. Om deze vragen te beantwoorden willen we samen met diverse interne en externe stakeholders een strategisch huisvestingsplan maken. Het strategisch huisvestingsplan moet helderheid geven over de zorginhoudelijke en Arbo technische eisen van onze taak en wat dit betekent voor de verschillende locaties in de regio. In 2022 is daadwerkelijk gestart met de renovatie van ons hoofdkantoor. Verwachting is dat GGDrU medio 2023 de vernieuwde huisvesting aan de Dreef te Zeist in gebruik zal kunnen nemen. Ontwikkeling I-strategie GGDrU wordt geconfronteerd met diverse ontwikkelingen die het noodzakelijk maken om de informatievoorziening goed tegen het licht te houden, te versterken en op onderdelen anders te organiseren. In 2022 is hierin een eerste stap gezet door de huidige situatie rondom IV/ICT in kaart te brengen en de verschillende opgaven vanuit wet- en regelgeving of andere ontwikkelingen (zoals pandemische paraatheid) in kaart te brengen. Dit inzicht is de basis voor een nieuwe i-strategie die in 2023 verder ontwikkeld wordt om koers te kunnen bepalen voor de toekomst.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 42

Daarnaast is ingezet op het robotiseren van een aantal administratieve processen. Eerst vanuit de corona-organisatie, maar later ook ter ondersteuning van de administratieve processen van de jeugdgezondheidszorg. Dit heeft geleid tot efficiëntere werkwijzen.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 43

1.4

Paragrafen

Dit onderdeel van het jaarverslag bevat de in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voorgeschreven paragrafen met uitzondering van lokale heffingen en grondbeleid. Deze laatste twee paragrafen zijn niet van toepassing op GGDrU. Het gaat om de volgende paragrafen: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering en treasury • Rechtmatigheid • Openbaarheidsparagraaf

1.4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De paragraaf weerstandsvermogen gaat over hoe solide de financiële huishouding van GGDrU is. Weerstandsvermogen is van belang wanneer zich financiële tegenvallers voordoen. Het weerstandsvermogen is het resultaat van de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Risico-inventarisatie In de notitie ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ (vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur op 26 maart 2015) zijn uitgangspunten opgenomen voor de uitvoering van de risico-inventarisatie. De actualisatie van de risico-inventarisatie vindt jaarlijks plaats door deze risico’s met de betreffende verantwoordelijken te bespreken. Medio januari 2023 heeft de meest recente actualisatie van de risico-inventarisatie plaatsgevonden. Deze actualisatie maakt onderdeel uit van de reguliere P&C-cyclus en heeft daardoor nadrukkelijk de aandacht van GGDrU. In 2019 is besloten om voor de taak ‘Reizigersadvisering’ een separate bestemmingsreserve te vormen, zodat de jaarlijkse exploitatieresultaten van deze taak ten gunste of ten laste van deze reserve worden gebracht. Zodra de bestemmingsreserve afdoende is opgebouwd zal een eventueel gekwantificeerd risico niet meer ten laste van de weerstandscapaciteit komen. Ten aanzien van de taak ‘Jeugdgezondheidszorg’ is een vrijwaringsbepaling vastgelegd met de gemeente Utrecht.

Dit houdt in dat de gemeente Utrecht wordt gevrijwaard voor JGZ-exploitatieresultaten. Eventuele risico’s hierop (DDJGZ en JGZ-exploitatieresultaten) worden separaat afgedekt en niet middels aanhouden van een algemene reserve. Voor alle andere financieel gekwantificeerde risico’s dient GGDrU over voldoende weerstandscapaciteit te beschikken. De actualisatie van de risico-inventarisatie leidt tot onderstaande risicokaart, waarbij de GGDrU-brede risico’s, risico's ten aanzien van Reizigersadvisering en risico's inzake DDJGZ tezamen zijn opgenomen. In de uitwerking van de kwantificering van de risico’s naar euro’s weerstandsvermogen wordt wel een splitsing aangebracht in de drie groepen (interne bedrijfsvoering, samenwerking in de gemeenschappelijke regeling en externe ontwikkelingen) van risico’s.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 44

Hoog Midden

IMPACT

-AVG -Fiscaliteit -Stoppen ASGsubsidie

-Europees Aanbesteden -ICT omgeving

-Maatwerk -Juridische claim leverancier GGiD -Ombuigingen

-Nieuwe pandemie / disruptieve gebeurtenissen -Tekort gekwalificeerd personeel

-Fluctuatie kindaantallen -RI&E-Rovatie De Dreef 5 -Vraag reisadvies -Aanbesteding DDJGZ -Renovatie De Dreef 5

Transitie Coronabedrijf

Laag

Publieke gezondheid asielzoekers

Laag

Midden

Hoog

KANS

Kwantificering GGD-brede risico’s Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van de benoemde GGD-brede risico’s (NB: de geactualiseerde risicoinventarisaties van reizigersadvisering en DDJGZ, waaronder GGiD, worden separaat in deze paragraaf beschreven). Dit leidt tot de volgende opstelling:

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 45

Nr

Onderwerp

Oorzaak risico

Omschrijving risico

A

INTERNE BEDRIJFSVOERING

A1. Europees aanbesteden (EA)

Intern is niet bij alle betrokkenen voldoende kennis en capaciteit van aanbesteden

Er wordt niet voldaan aan de aanbestedingsregels (leidend tot issues op het gebied van rechtmatigheid en verschil van inzicht tussen GGDrU en (mogelijke) marktpartijen)

A2a. IC T omgeving (telefooncentrale)

Telefooncentrale 'end-of-life' en 'end-ofsupport'

Mogelijke problemen met de telefooncentrale wegens gebrek aan onderdelen en support (dit zou kunnen leiden tot problemen met bereikbaarheid)

A2b. IC T omgeving (complexiteit)

C omplexe IT-omgeving met veel verschillende applicaties

Onvoldoende adequaat applicatiebeheer leidt tot risico's op het gebied van veiligheid en toepassing in de praktijk

A3.

Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)

A4. Fluctuatie kindaantallen

GGDrU maakt veel gebruik van persoonsgegevens. Zowel in de coronaorganisatie (persoonsgegevens bij testen, Niet voldoen aan wet- en regelgeving vaccineren en bron- en inzake omgang met persoonsgegevens contactonderzoek) als bij de non-covidorganisatie

Vanaf 2018 financiering JGZ op basis van Structurele lasten bij fluctuatie kindaantallen. Aantal kinderen neemt af opbrengsten

Publieke Gezondheid Asielzoekers A5. (PGA)

Wisselende instroom van asielzoekers

A6. Jeugdgezondheidszorg asielzoekers

Aanbesteding JGZ dienstverlening bij asielzoekers

A7. Tekort gekwalificeerd personeel

Lastig om personeel te vinden (zowel medisch als niet-medisch personeel)

Onvoldoende capaciteit en kennis voor werk. Druk op bestaand personeel neemt toe met verhoogd risico op ziekteverzuim

A8. Fiscaliteit

Onjuiste, niet tijdige of onvolledige informatieverstrekking aan de belastingdienst

Niet voldoen aan fiscale regelgeving (leidend tot mogelijke boetes)

A9. Transitie coronabedrijf

Goed gekwalificeerde medewerkers die GGDrU wil behouden vertrekken

We behouden niet de juiste gekwalificeerde medewerkers uit het coronabedrijf waardoor de uitvoering in de knel komt

Ombuigingen zijn noodzakelijk voor structureel en reëel evenwicht in de meerjarenbegroting

Ombuigingen worden niet uitgevoerd conform plan

B

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten Dienstverlening wordt gegund aan een andere partij waardoor structurele lasten doorlopen terwijl baten wegvallen

Benodigd weerstandsvermogen 2022

Benodigd weerstandsvermogen 2021

Actiepunt / beheersmaatregel

Inkoopadviseur aangetrokken. Door een inkoopkalender te hanteren is inzichtelijk welke aanbestedingen zijn te verwachten. Aandacht voor interne communicatie van 12.000 het inkoopbeleid. Gecentraliseerd digitaal ingericht contractbeheer zodat de juiste informatie op het juiste tijdstip en op de juiste plaats beschikbaar is. De vervanging van de bestaande telefooncentrale door de leverancier die de opdracht gegund kreeg op basis van de oorsponkelijke VNG-aanbesteding is 3.000 niet gerealiseerd en heeft geleid tot een juridisch traject dat eind 2022 is afgerond. GGDrU haakt aan op de nieuwe GT-C onnect aanbesteding via de VNG die binnenkort gaat lopen. Het ontwikkelen van een visie met als doel een structurele veilige en goed beheerde IC T omgeving te waarborgen. 12.000 Verder het uitwerken van een plan van aanpak voor een toekomstigbestendig IC T-landschap. C yclische benadering beleid, processen en projectuitvoering. Verdere invulling door beleids- en uitvoeringskaders. Optimaliseren taakverdeling met voldoende functiescheiding tussen Functionaris Gegevensbescherming (FG), Information Security Officer (ISO) en 80.000 Privacy Officer (PO). Maatregelen blijven nemen om persoonsgegevens beter te beschermen. Zoals vervanging van de informatie- en communicatietechnologiesystemen voor bron- en contactonderzoek. Detectie van cyberdreigingen door investeringen cyberssecurity.

Deels op te vangen door natuurlijk 30.000 verloop medewerkers. Eventueel methodiek financiering evalueren. 3.750 Opvangen via inzet tijdelijke krachten 0

12.000

3.000

0

80.000

30.000 1.500

Uitkomst aanbesteding is dat GGDrU de uitvoering kan continueren.

Door de krappe arbeidsmarkt zet GGDrU in toenemende mate extra in om goed gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. Inzet op een zorgvuldig werkproces bij loonbelastingopgaves, Btw aangiften, 80.000 opgaves aan het Btw-compensatiefonds en de WKR In afwachting van communicatie van het Rijk over het coronabeleid en de vergoedingsregeling blijft GGDrU in 1.500 gesprek met deze collega's om hen te interesseren voor indiensttreding bij GGDrU.

240.000

30.000

30.000

0

0

SAMENWERKING IN DE GR

B1. Ombuigingen

B2. Maatwerk

Fluctuatie in afname maatwerk door gemeenten. In afwachting van uitwerking van akkoorden als GALA/WOZO/IZA krijgt GGDrU minder dan voorheen zekerheid over de maatwerkafname. Ook Structurele lasten bij fluctuatie zijn de consequenties van de Wet aanpak opbrengsten meervoudige problematiek in het sociaal

In december 2022 is het ombuigingenplan geactualiseerd en vastgesteld door het AB. GGDrU zal de voortgang monitoren.

320.000

GGDrU blijft in gesprek met gemeenten 200.000 over de regionale samenwerking op gezondheidsvlak.

150.000

GGDrU en gemeenten hebben afspraken 0 gemaakt over de opdracht en de structurele financiering daarvan.

1.500

150.000

domein (Wams) ten aanzien van de financiering en het beleggen van de uitvoering van OGGZ-taken momenteel nog onduidelijk. B3. Toezicht WMO

C

Oorspronkelijke opdracht had een tijdelijk karakter

Verliezen of afslanken van de opdracht

EXTERNE ONTWIKKELINGEN

C 1. Risico Inventarisatie & Evaluatie

Arbobeleid is wettelijk verplicht. De Door ontbreken adequate maatregelen werkgever dient zorg te dragen voor een ontstaan gezondheidsklachten en gezonde en veilige (thuis)werkplek van ongevallen. de werknemer

C 2.

Nieuwe pandemie / disruptieve gebeurtenissen

Onzekerheden over toekomstige verloop van de coronapandemie, nieuwe infectieziekten en overige disruptieve gebeurtenissen en de gevolgen voor de volksgezondheid op korte en lange termijn

C apaciteitsproblemen (schaarste van mensen, (financiële) middelen, kennis) om de crisis adequaat te kunnen bestrijden

C 3.

Stoppen subsidie seksuele gezondheid

Mogelijke veranderingen in wetgeving

Structurele personenlasten bij fluctuatie opbrengsten

Onvoorziene omstandigheden bij uitvoering renovatie

Ontwerp niet maakbaar, het budget ontoereikend, planning onrealistisch

C 4. Verbouwing Dreef 5

Totaal GGD-brede risico’s

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Uitvoeren en vervolg geven aan RI&E. Dit is een meerjarig plan van aanpak met als 30.000 doel minder ziekteverzuim, het bevorderen van werkplezier en productiviteit. GGDrU neemt de geleerde lessen (samen met andere betrokken partijen) uit de coronapandemie mee. En spant zich in 320.000 voor goede structurele maatregelen en bijbehorende middelen om in de toekomst pandemisch paraat te zijn en te blijven. In gesprek blijven met VWS over dit onderwerp. VWS heeft aangegeven dat 60.000 een subsidie niet zomaar wordt gestopt. De intentie is uitgesproken om bestaande structuren te behouden.

320.000

Het aanbestedingstraject is afgerond. De renovatie is volop gaande. In dit stadium zijn er geen indicaties dat de planning uitloopt of budget wordt overschreden.

60.000

7.500

€ 1.229.750

30.000

60.000

€ 1.128.000

Pagina 46

Weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve. Per 31 december 2022 bedraagt de weerstandscapaciteit €2.848.598 (zijnde de algemene reserve van GGDrU) vòòr resultaattoedeling. Benodigde weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit €1.229.750. De beschikbare weerstandscapaciteit is €2.848.598. Daarmee is de verhouding (beschikbaar/nodig) 2,316. Hiermee zijn de genoemde risico’s financieel ruim afdoende afgedekt. Kwantificering risico Reizigersadvisering Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van het benoemde risico ten aanzien van de taak Reizigersadvisering. Dit leidt tot de volgende opstelling:

Nr

Onderwerp

A

INTERNE BEDRIJFSVOERING

A1. Vraag naar reisadvies B

SAMENWERKING IN DE GR

C

EXTERNE ONTWIKKELINGEN

Oorzaak risico

Omschrijving risico

Fluctuaties in vraag reisadvies- en vaccinaties.

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten

Totaal risico's Reisadvies

Benodigd weerstandsvermogen 2022

30.000

Actiepunt / beheersmaatregel

Benodigd weerstandsvermogen 2021

Aanhouden flexibele schil van medewerkers.

€ 30.000

30.000

€ 30.000

Weerstandscapaciteit risico Reizigersadvisering De weerstandscapaciteit voor dit risico bestaat uit de bestemmingsreserve Reizigersadvisering. Per 31 december 2022 bedraagt de weerstandscapaciteit €0 vòòr resultaattoedeling. Benodigde weerstandscapaciteit risico Reizigersadvisering Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit €30.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is €0. Omdat de weerstandscapaciteit €0 is kan geen verhouding (beschikbaar/nodig) worden berekend. Hiermee is het genoemde risico financieel niet afdoende afgedekt. In principe kan dan de algemene reserve als buffer fungeren. Kwantificering risico DDJGZ Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van het benoemde DDJGZ-risico. Dit leidt tot de volgende opstelling:

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 47

Nr

Onderwerp

A

INTERNE BEDRIJFSVOERING

A1. Aanbesteding DDJGZ

B

Omschrijving risico

Ivm stopzetten ontwikkeling GGiD is er besloten tot een nieuwe aanbesteding DDJGZ

Aanbesteding valt duurder uit dan verwacht

Bouw van een nieuw digitaal dossier met twee andere GGD-en

Incidenteel hogere kosten in zowel bouwfase als licentiekosten bestaande software (verlengen van gebruik). Tevens later moment van realiseren ombuigingen

Verschil van inzicht oplevering product

Tegenpartij start een rechtszaak met nadelige uitkomst voor GGD-en

Benodigd weerstandsvermogen 2021

Actiepunt / beheersmaatregel

GGDrU voert een aanbestedingsprocedure uit om te komen tot een nieuw DDJGZ waarbij de 7.500 uitdrukkelijke voorkeur uitgaat naar de aanschaf van een standaard applicatie die zich in de praktijk ruimschoots heeft bewezen.

0

SAMENWERKING IN DE GR

B3. Aanbesteding GGiD

C

Oorzaak risico

Benodigd weerstandsvermogen 2022

0

Door stopzetten ontwikkeling GGiD vervalt dit risico

320.000

EXTERNE ONTWIKKELINGEN

C 1. Juridische claim leverancier GGiD

Totaal risico's DDJGZ

In zorgvuldige afstemming met de andere twee GGD-en en de inzet van 50.000 gespecialiseerde advocaten draagt GGDrU zorg voor een zo sterk mogelijke juridische positie

0

€ 320.000

€ 57.500

Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit €57.500. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt gevormd door de bestemmingsreserve JGZ.

1.4.2

Bedrijfsvoering

Deze paragraaf geeft inzicht in de ontwikkelingen en de belangrijkste realisaties op het gebied van bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering bestaat uit alle beherende, verantwoordende en controlerende activiteiten die de organisatie in staat stellen om de voorgenomen activiteiten binnen de productgroepen en prestaties zo effectief en efficiënt mogelijk te realiseren. In deze paragraaf richten wij ons op de realisatie van zaken op het gebied van personeel en organisatie en planning & control (P&C). Kengetallen Het BBV schrijft voor dat de financiële weerbaarheid en wendbaarheid zichtbaar worden gemaakt aan de hand van zes kengetallen. Daarvan hebben twee kengetallen (grondexploitatie en belastingcapaciteit) geen betrekking op GGDrU. De overige vier kengetallen zijn hierna weergegeven. Per kengetal is daarna een toelichting opgenomen.

Netto schuldquote (inclusief gecorrigeerd voor alle leningen) De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Volgens het BBV moeten twee ratio’s worden weergegeven, te weten de ‘netto schuldquote’ en ‘netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen’. Hoe hoger de schuld hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote per eind 2022 is lager in vergelijking met de begroting 2022.

Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 48

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGDrU in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe beter GGDrU zijn verplichtingen kan voldoen en hoe gunstiger de financiële weerbaarheid is. De solvabiliteit wordt berekend als de verhouding tussen het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen. Bij een hoger eigen vermogen kan de ratio worden verbeterd. Per eind 2022 is de solvabiliteit van GGDrU flink verbeterd ten opzichte van 2021. Dit komt voort uit het feit dat GGDrU ter financiering van de activiteiten in de coronabestrijding in 2021 een extra aangevraagd voorschot van €8.000.000 had open staan wat in 2022 is verrekend. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een neutraal of positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente van de langlopende leningen) te dekken. Eind 2022 is het percentage 0,0% ofwel precies toereikend.

Toelichting op de ontwikkeling van de kengetallen Ten aanzien van bovenstaande kengetallen kan worden opgemerkt de ontwikkeling stabiel tot positief is door onder meer een daling van het saldo voorschotten bij het Rijk door de ontwikkeling van het coronavirus en een versteviging van het eigen vermogen van GGDrU. Beleidsindicatoren Conform de regeling beleidsindicatoren gemeenten van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 maart 2016 moeten onderstaande beleidsindicatoren in de programmaverantwoording van GGDrU worden opgenomen.

Verzekeringen GGDrU voert het beheer van zijn verzekeringen in eigen beheer uit. Het pakket bestaat uit de volgende verzekeringen: • • • • • •

brand- en exploitatiekostenverzekering; aansprakelijkheidsverzekering; werkgevers aansprakelijkheidsverzekering bestuurder motorrijtuigen verzekering; wagenparkverzekering; rechtsbijstandverzekering; computer- en elektronicaverzekering.

Personeel & Organisatie Verzuim Het ziekteverzuimpercentage in 2022 was 7,43%. Het verzuim is hiermee ten opzichte van 2021 (4,8%) gestegen. De redenen hieronder zijn van diverse aard, maar wat veelal Jaarstukken 2022 GGD regio Utrecht – april 2023

Pagina 49

terugkomt is dat collega’s uitvallen met mentale klachten. Die klachten hebben vaak te maken met werkdruk die weer voortkomt uit situaties waarin de bezetting in de teams niet altijd afdoende op orde is. Vertrouwenspersoon, agressiemeldingen en klachten ongewenst gedrag In 2022 heeft de vertrouwenspersoon 10 meldingen ontvangen. Eén van de meldingen heeft geleid tot een gesprek op kantoor met een hogere leidinggevende. De afhandeling van de meldingen zijn naar tevredenheid afgehandeld door de vertrouwenspersoon. Boventalligen Er waren in 2022 geen boventalligen. Opleiding artsen Er waren in 2022 de volgende artsen in opleiding: • • • • •