Definitieve concept Jaarstukken 2023

Regionale bijeenkomsten voor kennisdeling Om de kennis, data en ervaringen over preventie van en in kwetsbare situaties te verspreiden in de regio Utrecht, organiseerde GGDrU (met samenwerkingspartners) onder meer de volgende regionale bijeenkomsten in 2023: - Jaarlijkse conferentie ‘Geweld in gezinnen’, over huiselijk geweld in verschillende contexten: de kracht van diversiteit, voor professionals in het sociaal domein - Themabijeenkomst ‘Nu Niet Zwanger’ over het kinderwensgesprek en onbedoeld vaderschap, voor professionals uit het sociale en medische domein. - Kennisatelier ‘Kansrijke Start’, over het belang van een Kansrijke Start en lokaal en regionaal samenwerken, voor professionals van gemeenten, het sociale domein, medische domein en informele netwerken rond de (aanstaande) ouders. Mentale gezondheid van jongeren De mentale gezondheid van de Nederlandse jongeren staat al lange tijd onder druk. Veel jongeren ervaren problemen zoals prestatiedruk, verminderde motivatie voor onderwijs, angst, somberheid, eenzaamheid en ook suïcidale gedachten. Bij de individuele gesprekken met jongeren op het Voortgezet Onderwijs, ervaren jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen al een paar jaar niet alleen een toename van mentale gezondheidsproblemen, maar ook dat deze problemen complexer worden.

Om schooluitval (door deze problemen) te voorkomen, signaleren we vroeg met behulp van de MAZL-interventie (Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerling). In 2023 was er wederom een toename in het aantal aanvragen voor deze ziekteverzuimbegeleiding. JGZ kan vanuit de financiële ruimte in het basispakket JGZ maximaal 1,5% van het aantal leerlingen op een school (voortgezet onderwijs) zien, wat structureel te weinig is. Gemeenten hebben op dit signaal gehandeld, door via regionale afspraken extra MAZLtrajecten in te kopen (tot 3%). Hierdoor konden leerlingen toch de benodigde zorg ontvangen. Een goed verzuimgesprek werkt preventief voor verdere schooluitval. Daarom traint GGDrU docenten in het versterken van hun competenties ten aanzien van gesprekken over ziekteverzuim met leerlingen en ouders. In 2023 hebben we deze preventieve MAZL-workshop 7 keer gegeven. Om schoolverzuim vóór te zijn, en dus het aantal MAZL-trajecten af te bouwen, is een preventieve en integrale aanpak nodig voor de onderliggende (mentale) problematiek, zowel op individueel als collectief niveau binnen de scholen. GGDrU werkt mee aan overleggen en preventieve acties die mentale gezondheid en een gezond leerklimaat bevorderen.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 25

Onderzoek naar prestatiedruk levert concrete aanwijzingen op In 2023 heeft GGDrU meegewerkt aan het onderzoek Mentaal kapitaal van de Regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal (RKJGC) over school gerelateerde problematiek (prestatiedruk, stress, verzuim en schooluitval bij leerlingen). Bij het onderzoek worden professionals, ouders én jongeren betrokken. GGDrU heeft een deel van het onderzoek begeleid. Het resultaat is een overzicht van de succesfactoren en knelpunten in de hulp voor jongeren met school gerelateerde problematiek, en aangrijpingspunten voor verbeteringen. Gezond leerklimaat Investeren in een gezond pedagogisch klimaat loont, omdat vrijwel alle kinderen naar school gaan. De Gezonde School-aanpak is een effectieve manier om een gezonde leefstijl een vast en integraal onderdeel te maken van het schoolbeleid. GGDrU adviseert en ondersteunt basisonderwijs, voortgezet onderwijs- en MBO-scholen met behulp van deze aanpak. Op deze manier wordt een gezonde leefstijl op school vanzelfsprekend. Zo is er bijvoorbeeld meer aandacht voor welbevinden van leerlingen, een gezond voedingsbeleid, voldoende bewegen gedurende de dag, aandacht voor relationele en seksuele vorming en sociale media. Scholen met een (tijdelijke) landelijke Gezonde Schoolregeling en scholen in gemeenten met maatwerk voor Gezonde School, begeleiden we intensiever.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 26

Gezonde Scholen in regio Utrecht 2023 Aantal scholen met landelijke regelingen t.a.v. gezonde School in 2023: - 75 scholen het Ondersteuningsaanbod van Gezonde School (89 aangevraagd) - 27 scholen de Stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit (47 aangevraagd) Voor beide regelingen geldt dat méér scholen de regeling hebben aangevraagd dan het aantal dat is toegekend, dus niet alle scholen konden er gebruik van maken. Gekeken per schooljaar, konden we met deze regelingen 70 scholen begeleiden met Gezonde School in schooljaar 2022-2023, en 102 scholen in schooljaar 2023-2024:

Eind 2023 waren er in totaal 97 basisscholen (PO), 26 middelbare scholen (VO) en 14 MBO's met een themacertificaat Gezonde School in de provincie Utrecht:

Scholen die structureel en integraal een gezondheidsthema borgen, komen in aanmerking voor het vignet Gezonde School. Hiermee laten zij aan alle leerlingen en

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 27

ouders zien dat zij gezondheid op school belangrijk vinden. Zie hieronder twee voorbeelden van een vignetuitreiking in 2023.

Om scholen te helpen bij het opstellen van een gezond schoolbeleid, gebruiken we: • de gegevens van de Gezondheidsmonitor jeugd 2023 • de data uit het gezondheidsonderzoek Jouw GGDCheck (die vrijwel alle leerlingen invullen). In 2023 is een pilot uitgevoerd op 9 VO-scholen, waarbij de signalen uit die onderzoeken –anoniem en op collectief niveau– zijn besproken met de school, soms met leerlingen erbij. Professionals van JGZ én Gezonde School-adviseurs vertalen signalen direct in kansen voor verbeteringen op de school, in onder meer educatie, beleid en schoolomgeving. Scholen waardeerden deze gesprekken met een 7,6 en leerlingen met een 8,3. GGDrU onderzoekt begin 2024 hoe de werkwijze verder geïmplementeerd kan worden. In april organiseerden we een inspiratiebijeenkomst voor PO en VO scholen over hoe om te gaan met armoede op school. Scholen kunnen echt het verschil maken als het gaat om kansengelijkheid en stress bij ouders en kinderen. De bijeenkomst werd door de aanwezige scholen erg gewaardeerd. Vanuit het programma Jong Leren Eten was er onder meer aandacht voor moestuinieren op het PO en VO. Voor alle basisscholen in Eemland is er een inspiratiesessie georganiseerd met workshops zoals koken met wildpluk, groen en gezonde schoolpleinen en composteren op school.

Ook schreven 48 scholen zich in voor de stimuleringsregeling Lekker naar buiten! In samenwerking met Jellinek verslavingszorg organiseerden we docententrainingen en ouderavonden omtrent middelenpreventie.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 28

Onze prestaties 2023 ten aanzien van Kansrijk Opgroeien Kansrijke Start 25

25

vrouwen begeleid met VoorZorg in 3 gemeenten

gemeenten ondersteund bij Kansrijke Start

60

werken aan 571 lokale coalities organisaties Kansrijke Start hanteren gezinnen met gespreksmethodiekmet impuls van indicatie voor het Rijk Nu Niet Zwanger

292 huisbezoeken tijdens de zwangerschap

Vaccinaties

Stevig Ouderschap

opkomst meningokokkenvaccinatie 13-14 jarigen in 2022

vaccinatiegraad BMR zuigelingen in 2022 (excl. stad Utrecht)

90%

Kindermishandeling, armoede, ziekteverzuim

5.756

63%

zwangere vrouwen gevaccineerd tegen maternale kinkhoest in 2022

VO-leerlingen ziekteverzuimbegeleiding in schooljaar 2022-2023

213 keer 52%

Meldcode Kindermishandeling gestart

opgeroepen jongeren 1e vaccinatie tegen HPV in 2022

20 kinderen

1424

321

melding bij Veilig Thuis

kinderen in gezinnen met geldzorgen gesignaleerd

Bereik dienstverlening JGZ 20.728 gebruikers Groeigids-app sinds 2021

99,6% bereik pasgeborenen met neonatale gehoorscreening

90%

in zorg:

van de Oekraïense vluchtelingkinderen van 0-4 jaar is in beeld bij JGZ

0-4 jarigen

55.950

105.508

4-12 jarigen

19.106 VO-leerlingen bereikt met de Jouw Gezondheids Check in schooljaar 2022-2023

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 29

Bereik Gezonde school 115 scholen (PO, VO en MBO) in de provincie Utrecht hebben 1 of meer gezonde school vignetten behaald

102 Scholen hebben Gezonde School subsidie ontvangen

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de pijler ‘Kansrijk opgroeien’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting van de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. In de jaarrekening wordt tevens verduidelijkt of het resultaat incidenteel dan wel structureel van aard is.

1.3.3

Langer gezond zelfstandig

Mensen blijven, veel meer dan vroeger, over het algemeen langer gezond, vitaal en actief. Wanneer hun gezondheid afneemt, blijven ouderen onder andere door de Wet langdurige zorg (Wlz) en het verdwijnen van verzorgingstehuizen, steeds langer zelfstandig thuis wonen. Ook dan willen zij regie over hun eigen leven blijven houden. Tegelijkertijd worden zij door hun gevorderde leeftijd relatief meer geconfronteerd met ziektes, verlies, eenzaamheid en fysieke beperkingen. En zien we dat het aantal mantelzorgers juist afneemt. Deze ontwikkeling is een belangrijk onderdeel van het in 2023 vastgestelde Regiobeeld. GGDrU adviseerde over wat regionaal en lokaal gedaan kan worden om ouderen te ondersteunen, zodat zij langer gezond zelfstandig kunnen zijn. Preventieve ouderenzorg, gericht op gezonde leefstijl van alle inwoners in de regio en waar nodig het vergroten van veerkracht, helpt mensen zo gezond mogelijk oud te worden. Een slim ingerichte omgeving, die bewegen stimuleert en waar ouderen veilig kunnen wonen met toegankelijke en passende voorzieningen draagt daar ook aan bij. GGDrU werkte hierin samen met gemeenten en partners in de gemeente, zoals welzijnsorganisaties, buurtsportcoaches en scholen. Daarnaast richtten onze professionals van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) zich op sociaal kwetsbare inwoners.

De meest kwetsbare inwoners hebben vaak meerdere problemen tegelijkertijd. Naast een meervoudige hulpvraag heeft deze groep relatief vaak te maken met verschillende maatschappelijke problemen, zoals de

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 30

wooncrisis, de zorgcrisis en complexiteit van toeslagen. De betrokkenheid van partijen in het zorgdomein, sociaal domein en veiligheidsdomein benadrukt het belang van verbinding en een goede samenwerking. Wat hebben we bereikt? • OGGZ: - Vroegtijdig sociale kwetsbaarheid is gesignaleerd, zodat sociale uitsluiting en overlast tijdig kunnen worden aangepakt - Het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) is volop gevonden. Het MAB werkt in gemeenten goed samen met lokale partners, zodat hulp zo efficiënt mogelijk wordt ingezet en mensen snel de juiste ondersteuning kunnen krijgen. - Oprichting van kenniswerkplaats Samen Omgaan met Onbegrip (SOMO) met als doel om de zorg en ondersteuning voor sociaal kwetsbare burgers in regio Utrecht te verbeteren (samen met Onderzoek). • Gezondheidsbevordering en Onderzoek - We hebben geadviseerd aan alle gemeenten over diverse gezondheidsthema's, zoals rookvrije omgevingen, dementie en valpreventie. Gericht op preventie, gezondheidsachterstanden en kwetsbare groepen. - GGDrU heeft gemeenten ondersteund in de GALA/IZA ontwikkeling, door het beschikbaar stellen van monitoringsinformatie, advisering op de GALA plannen en het Regioplan en coördinatie van regionale en/of lokale aanpak van bijvoorbeeld valpreventie. - We hebben de huidige en te verwachten gezondheidssituatie van inwoners van de regio in kaart gebracht per gemeente.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2023 hebben we heel concreet gewerkt aan het helpen van de kwetsbaarste inwoners en het voorkomen en beperken van overlast door: OGGZ Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB) Het meld- en Adviespunt richt zich op personen met meervoudige problematiek die niet in een acute crisis verkeren, maar wel zorg nodig hebben of overlast veroorzaken en zelf geen hulp vragen. Het meldpunt heeft een consultatie- en vangnetfunctie. Dit betekent dat we meldingen triëren, indien wenselijk adviseren en (als het nodig is) doorzetten naar de (lokale)zorg(structuur). GGDrU voert het MAB uit voor 17 gemeenten. Gemeenten van de subregio’s Utrecht West, Lekstroom en Eemland (met uitzondering van Eemnes) en Stad Utrecht zijn verbonden aan het MAB. Gemiddeld kreeg het MAB circa 70 meldingen per week. Ten opzichte van 2022 waren er in 2023 ruim 30% meer meldingen. Belangrijkste oorzaak is dat het aantal meldingen via de politie verder is toegenomen, net als vorig jaar. Meldfunctie meldingen en Verkennend Onderzoek Deze taken van de Wet verplichte GGZ (WvGGZ) hebben vorm gekregen binnen het bestaande meldpunt MAB. Op deze wijze wordt iedere melding getrieerd op mogelijk verplichte zorg. GGDrU is gemandateerd om deze taken uit te voeren door de betrokken gemeenten.

In bijna alle gevallen is er sprake van meervoudige problematiek zoals verslaving, psychiatrie, financiële problematiek, verstandelijke beperking.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 31

Woon Hygiënische Problematiek (WHP) Op basis van specifieke expertise op het gebied van woningvervuiling en dwang en drang, adviseert GGDrU en/of voert regie ten aanzien van de Woon Hygiënische Problematiek (WHP) situatie in 17 gemeenten. De regievoering vindt plaats in overleg met betrokken professionals en (voor zover mogelijk) met betrokkene. Met een gezamenlijk plan van aanpak wordt gewerkt aan een duurzame oplossing. Voorkomen Huisuitzettingen (VIA) GGDrU coördineert voor 3 gemeenten in subregio Eemland het voorkomen huisuitzettingen. Bij VIA gaat het om huishoudens waarbij sprake is van dreiging tot huisuitzetting door huurachterstand in combinatie met meervoudige problematiek. Vanuit een gedwongen kader wordt een VIA traject opgestart, waarbij de betrokkene zich conformeert aan een gezamenlijk plan van aanpak. Kenniswerkplaats Samen Omgaan met Onbegrip (SOMO) GGDrU is penvoerder en projectleider van de Kenniswerkplaats Samen Omgaan met Onbegrip (SOMO). Dit is een vierjarig door ZonMw gesubsidieerd project waarin samen met diverse (keten-)partners en stakeholders (zoals ervaringsdeskundigen, Hogeschool Utrecht, het Trimbos Instituut, gemeenten, politie, GGZ, huisartsen etc.) gewerkt wordt om de zorg en ondersteuning voor sociaal kwetsbare burgers te verbeteren.

De kenniswerkplaats richt zich vooral op het ontsluiten van bestaande kennis en ervaring, het experimenteren van nieuwe werkvormen en het gezamenlijk werken aan een duurzame verbinding tussen praktijk en kennis. In deelproject 1 staat de inzet van ervaringsdeskundigheid centraal. Advisering GALA/IZA en gezondheidsthema’s Beleidsadvies en ondersteuning aan gemeenten (GALA/IZA) In 2023 hebben gemeenten hun lokale GALA plannen opgesteld. GGDrU heeft hiervoor de meest recente cijfers van de gezondheidsmonitor aangeleverd. Daarnaast waren we aanwezig op de lokale bijeenkomsten om de GALA plannen vorm te geven en gaven we gemeenten advies. Hierbij hadden we extra aandacht voor kansengelijkheid. GGDrU heeft voor gemeenten een ‘gemeenteprofiel GALA’ gemaakt op het dashboard GGDrU GezondheidsAtlas ten behoeve van de GALA-plannen. Daarnaast hebben we ondersteuning gegeven over het gebruik van cijfers in de GALA-plannen. Met behulp van AI heeft GGDrU een analyse gemaakt over de GALA plannen van de gemeenten, en deze gepresenteerd in het AB van 31 januari jl. Gemeenten krijgen hiermee inzicht in met welke gemeente er kansen zijn voor samenwerking en waar mogelijk hiaten liggen. GGDrU heeft meegewerkt aan het regiobeeld IZA regio Utrecht en Gelderse Vallei. Beide regiobeelden zijn te vinden op de website van de juistezorgopdejuisteplek.

Van het regiobeeld van regio Utrecht is ook een samenvatting en infographic gepubliceerd. In zes gemeenten en in de subregio Eemland coördineerde GGDrU één van de ketenaanpakken: Valpreventie, Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht. Gesprekken zijn gaande om in het begin van 2024 ook te starten als coördinator ketenaanpakken bij twee andere gemeenten en drie andere subregio's. Het vraagt van GGDrU een investering om deze aanpakken goed op te zetten. Het gaat om tijdelijke middelen voor 2024 en mogelijk nog 2025. Armoede Gemeenten ontvingen op Wereldarmoededag op 17 oktober jl. een informatieblad over armoede en gezondheid en de vernieuwde Wegwijzer bij geldstress. Het informatieblad geeft beleidsadviseurs van gemeenten informatie over de samenhang tussen armoede, Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 32

schulden en gezondheid, leven met ongezonde stress en inspiratie hoe je dit als gemeente vertaalt naar beleid.

Alcoholpreventie In verschillende gemeenten was in 2023 een adviseur gezondheidsbevordering betrokken bij werkgroepen en activiteiten die zich richten op alcoholpreventie/matiging. Daarnaast is de campagne IkPas uitgezet naar alle gemeenten en JGZ-locaties. Rookvrije Omgeving Een mooie stap die we in 2023 hebben gezet op weg naar een rookvrije generatie is de start van de wijkaanpak 'Een rookvrij leven voor iedereen'. Voor 3 wijken in Utrecht, Amersfoort en Veenendaal hebben we de GGD GHOR Nederland subsidie 'Een rookvrij leven voor iedereen' toegekend gekregen. Met deze wijkaanpak werken professionals en inwoners 2,5 jaar lang samen aan een passende, integrale en lokale aanpak voor hun wijk om inwoners gezond en rookvrij te helpen leven. In Utrecht en Amersfoort zijn we gestart in april 2023 en in Veenendaal in juli 2023. In totaal hebben we in 2023 zeven gemeenten specifiek geadviseerd over het rookvrij maken van hun bushaltes, sportvelden en gemeentelijke gebouwen. Daarnaast zijn we in meerdere gemeenten betrokken bij werkgroepen die zich richten op de rookvrije generatie. Ook voor 2023 tot 2025 is het ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving toegekend aan GGDrU. Hiermee kunnen de we komende jaren inzetten op het creëren van rookvrije omgevingen. Tot slot hebben we Stoptober actief onder de aandacht gebracht bij gemeenten.

Stoptober is de landelijke stoppen met roken maand in oktober. In Amersfoort hebben we bijvoorbeeld de Stoptoberbus ingezet op het stationsplein en in 3 andere gemeenten heeft de Stoptoberbal gezorgd voor aandacht voor deze maand. Daarnaast hebben we campagnemateriaal verstuurd naar 9 gemeenten en alle JGZ-locaties. Valpreventie Valpreventie was in 2023 een belangrijk thema. Alle gemeenten ontvangen, als onderdeel van de Brede SPUK, vanaf 2023 namelijk middelen om de ketenaanpak valpreventie in hun gemeente op te zetten. GGDrU heeft binnen korte tijd veel kennis kunnen verwerven op dit thema en gemeenten hierover geadviseerd. Al in januari organiseerden we samen met landelijke kennispartners VeiligheidNL en RIVM, een digitale inspiratiebijeenkomst over valpreventie voor gemeenten in de regio Utrecht. Het doel van de bijeenkomst was om gemeenten op weg te helpen met een integrale aanpak valpreventie. Vanaf de zomer zijn we bij steeds meer gemeenten betrokken als coördinator van of adviseur betrokken bij de lokale ketenaanpak valpreventie. Het gaat om de gemeenten: Stichtse Vecht, Woerden, Oudewater, Montfoort, Houten en Nieuwegein. Daarnaast zijn we gestart als projectcoördinator regionale ketenaanpak valpreventie in de subregio Eemland, waar zeven gemeenten en meerdere regionale organisaties bij betrokken zijn.

Op het thema valpreventie worden we in toenemende mate gevonden door gemeenten. Ook werken we vanuit de deelcoalitie Langer Gezond Zelfstandig van de Health Hub Utrecht aan een handreiking Valpreventie voor gemeenten en andere relevante partijen in de regio. Hierin geven we praktische invulling aan de ketenaanpak valpreventie.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 33

Dementie In 2023 ging de campagne ’We zijn zelf het medicijn’ van start om bewustwording te vergroten over de invloed van leefstijl op dementie. De campagne brengt 3 leefstijladviezen onder de aandacht: eet gezond, beweeg regelmatig en blijf nieuwsgierig. In totaal sloten 15 gemeenten zich aan bij de campagne. Daarnaast deden meer dan 25 andere organisaties mee, waaronder huisartsen, apothekers, welzijnsorganisaties, ouderenzorginstellingen, bibliotheken en sportorganisaties. De campagne was op verschillende plekken zichtbaar, zoals in de krant, op borden langs de weg, bij Alzheimercafé's, op lokale gezondheidsmarkten en bij locaties van zorg- en welzijnsinstellingen. GGDrU organiseerde ook een kennisatelier over dementie. Om het bereik van de campagne te meten hebben we via ons inwonerspanel een vooren een nameting gedaan. De resultaten verwachten we hiervan in het eerste kwartaal van 2024. Onderzoek Om gemeenten in staat te stellen gezondheidsbeleid te voeren op basis van epidemiologische gegevens verzamelt de GGDrU gegevens over de gezondheid van de bevolking. Zo signaleren we onder andere trends, en onderkennen we tijdig gezondheidsrisico’s bij specifieke groepen. Daartoe voert team onderzoek periodiek monitors uit (onder volwassenen en jeugdigen), en was in 2023 nog specifieke aandacht voor monitoring van de effecten van corona en jong volwassenen.

Naast deze algemene monitoring worden regelmatig onderzoeken uitgevoerd rond specifieke vraagstukken of specifieke doelgroepen (in 2023 bijvoorbeeld Oekraïners), afhankelijk van de actualiteit. Toenemend wordt ook een bijdrage geleverd aan het onderbouwen en evalueren van lokale gezondheidsvraagstukken, onder andere in het kader van IZA/GALA. Daarmee is het onderzoek een belangrijke ‘drager’ van de kennisen adviesfunctie van de GGDrU. Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen: resultaten De resultaten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 zijn in maart 2023 gepubliceerd. Daarnaast zijn duidingsgesprekken gevoerd met jongvolwassenen. Het rapport hierover is begin juli uitgekomen. In mei 2023 gestart met de organisatie van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024. GGD regio Utrecht heeft zitting in de landelijke werkgroep harmonisatie. Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen: resultaten De resultaten zijn op 20 juni 2023 gepubliceerd. De resultaten zijn gepubliceerd op www.ggdatlas.nl. In het najaar van 2023 is gestart met de voorbereiding van de reguliere Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 34

Bij de gemeenten die dit wilden zijn de cijfers van bovenstaande Gezondheidsmonitors ook besproken. Er werd in de gesprekken ook aandacht besteed aan de risicogroepen; welke groepen in de gemeente scoren minder gunstig op de gezondheids- en leefstijl indicatoren en wat is het verhaal hierachter? In veel gevallen leidden de gesprekken met de gemeente tot adviezen voor hun gezondheidsbeleid. Gezondheidsmonitor Jeugd 13-17 jarigen (regulier) In het najaar van 2023 (schooljaar 2023-2024) is de Gezondheidsmonitor Jeugd weer uitgevoerd. Dit is een vierjaarlijks onderzoek in klas 2 en 4 van het (regulier) voortgezet onderwijs. Sinds 2015 wordt de Gezondheidsmonitor Jeugd door alle GGD’en tegelijk uitgevoerd, in samenwerking met het RIVM. Er hebben in totaal 66 van de 77 scholen in de regio Utrecht meegedaan aan deze monitor. In totaal hebben ruim 17.640 leerlingen van de vragenlijst ingevuld. Kwetsbare groepen in beeld GGDrU presenteert cijfers per gemeente over kwetsbare groepen op de GGD-atlas https://ggdru.buurtmonitor.nl/. Denk hierbij aan cijfers over politiemeldingen over personen met onbegrepen gedrag, mensen met een ernstige psychiatrische aandoening en meldingen over huiselijk geweld en kindermishandeling.

Daarnaast zijn in 2023 rapportages met informatie per gemeente verschenen over kindermishandeling en huiselijk geweld, omvang en aard van Woon Hygiënische Problematiek, reguliere en WvGGZ-meldingen bij het Meld- en Adviespunt Bezorgd en van de meldingen van zorgacties aan onverzekerden. Resultaten onderzoek gezondheidssituatie en zorgbehoefte Oekraïnse ontheemden bekend Na de pilot in 2022 waarin met drie GGD'en een pilot Rapid Needs Assessment (RNA) rondom Oekraïense ontheemden is opgesteld heeft het project landelijke doorgang gevonden en is in 2023 een tweede RNA opgesteld om de signalen ten aanzien van de gezondheidssituatie en zorgbehoefte van Oekraïense ontheemden op te halen. 10 GGD'en hebben interviews gehouden met sleutelfiguren. De resultaten zijn opgeleverd juni 2023 en gemaild naar gemeenten. GezondheidsAtlas Alle uitkomsten van onze onderzoeken staan op de GGDrU GezondheidsAtlas. Deze atlas wordt continue doorontwikkeld zodat het voor de gebruiker (gemeente, professionals, collega's etc.) gemakkelijker wordt om informatie te vinden en te presenteren. Eind 2023 zijn we gestart met de ontwikkeling van gezondheidsprofielen. Deze ontwikkeling is mogelijk dankzij de SPUK middelen 2023 voor de versterking van de kennis- en adviesfunctie van de GGD.

Panelonderzoeken Om rechtstreeks meningen van inwoners van onze gemeenten op te halen heeft de GGDrU een panel van zo'n 15.000 inwoners van regio Utrecht. In 2023 zijn er 5 panelonderzoeken uitgevoerd. Onder 18-plussers zijn onderzoeken gedaan naar dementie (project ‘We zijn zelf het medicijn'), mantelzorg, houtrook en energiecrisis en bereidheid van 60-plussers om coronavaccinatie te halen. Panelonderzoek jongvolwassenen (16-25 jaar) en jongeren 12-18 jaar Gezien de grote uitdagingen die onze jeugd ondervindt, vinden we het belangrijk om hen goed aan het woord te laten. Daarom hebben wij een panelonderzoek gehouden onder jongvolwassenen (16-25 jaar) over het onderwerp ‘Onzekere toekomst’.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 35

Om onze inspanningen rond gezond opgroeien goed te kunnen richten is het belangrijk om ook jongeren gericht te kunnen benaderen. Daarom is in 2023 een jongerenpanel geworven, dat we in 2024 voor het eerst zullen inzetten. Regionale samenwerking in onderzoek De GGDrU weet zich omgeven door tal van relevante kennispartners (universiteit, hogeschool, diverse landelijke kenniscentra). Samenwerken maakt het mogelijk veel kennis te delen, en de mogelijkheden van deze partners te benutten in het belang van de volksgezondheid in de regio. Regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal (RKJGC) De Regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal is in 2020 van start gegaan in de vier jeugdregio's (Eemland, Zuidoost Utrecht, Utrecht West en Lekstroom). Mentaal Kapitaal is één van de grote projecten in de kenniswerkplaats over ongezonde schoolstress en schoolverzuim. Daarnaast wordt een onderzoek uitgevoerd naar ontwikkelingsproblematiek van jongeren die opgroeien in armoede. Regiodeal Vitale wijken De Provincie Utrecht, diverse ministeries en de gemeenten Utrecht, Zeist, Nieuwegein en Amersfoort werken als Regiodeal partners vanaf medio 2020 tot eind 2025 samen aan Vitale Wijken, met als doel leefbare, veilige en gezonde wijken met gelijke kansen voor iedereen. Het RIVM en de GGD regio Utrecht voeren samen de monitoring uit van de Regiodeal Vitale Wijken.

Met de monitoring in de vier gemeenten leren betrokken partijen wat wel en niet werkt, zodat er eventueel tussentijds kan worden bijgestuurd. Onze prestaties 2023 ten aanzien van ondersteuning sociaal kwetsbaren

8

111 meldingen opgepakt Woon Hygiënische Problematiek (WHP)

3.643 meldingen opgepakt Meld- en adviespunt Bezorgd (MAB). Waarvan:

trajecten voorkomen huisuitzettingen

80 WetvGGZ (waarvan 26 keer verkennend onderzoek uitgevoerd door GGDrU)

Onze prestaties 2023 ten aanzien van gezondheidsbevordering 2443 inwoners hebben meegedaan aan IkPas

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

In 6 gemeenten en 1 subregio coördineert GGDrU een ketenaanpak uit GALA.

Pagina 36

Ruim 45 organisaties doen mee met We zijn zelf het medicijn, waarvan 15 gemeenten

3

9

gemeenten doen mee met de aanpak Een rookvrij leven voor iedereen

gemeenten hebben materialen aangevraagd voor Stoptober

Onze prestaties 2023 ten aanzien van onderzoek

Datagedreven werken gemeenteprofiel GALA ontwikkeld

Regionale samenwerking Regionale kenniswerkplaats SOMO opgestart ZonMw project gehonoreerd

5 panelonderzoeken uitgevoerd

Bijna 14.000 leerlingen hebben Gezondheidsmonitor Jeugd ingevuld (incl. stad Utrecht)

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening voor de pijler ‘langer gezond zelfstandig’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting van de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. In de jaarrekening wordt tevens verduidelijkt of het resultaat incidenteel dan wel structureel van aard is.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 37

1.3.4

Vitale en wendbare organisatie

Wat hebben we bereikt? Kwaliteit: In 2023 heeft team kwaliteit projecten bij diverse teams uitgevoerd om nog beter inzicht te krijgen in het perspectief van de inwoner en/of gemeenten op de dienstverlening. Facilitair: In 2023 was een groot project de verbouwing van en de verhuizing naar hoofdkantoor in Zeist. Dit is goed gelukt binnen budget en tijd! Informatisering en Automatisering: 2023 stond in het teken van het integreren van coronawerkzaamheden binnen de eigen organisatie. Afschalen en weer opschalen maar ook de integratie van nieuwe medewerkers en werkwijzen. De tweede helft van het jaar hebben we gezorgd dat de bezetting op orde kwam, ook in het kader van de extra financiering per 2024. Het Data- en Innovatielab heeft een aantal gerobotiseerde processen opgeleverd voor met name het Service Center van de JGZ, dit zorgt voor verminderde administratieve lasten bij het personeel en het ontzorgen in piekperiodes (start schooljaar). Op het gebied van innovatie heeft het team de schoolmonitor opgeleverd, een geautomatiseerd rapport naar aanleiding van vragenlijsten op het voortgezet onderwijs die een hele mooie basis vormen voor de professionals JGZ om het gesprek aan te gaan met scholen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Eigentijdse arbeidsvoorwaarden In 2023 zijn we gestart met het project Eigentijdse Arbeidsvoorwaarden waarin de onderwerpen inschaling, aanvullende beloning en mobiliteit op de agenda staan om aan te passen aan de eisen en wensen van deze tijd. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de inschaling voor meerdere functies en een vernieuwd beloningsbeleid die ruimte biedt voor maatwerk. Deze twee aanpassingen zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat GGDrU marktconforme salarissen en eigentijdse beloningsmogelijkheden biedt, waardoor we medewerkers kunnen binden en boeien. Belangrijk en zelfs noodzakelijk voor een robuuste GGD is immers dat we onze personele bezetting op peil houden om onze kernactiviteiten goed te blijven vervullen. Vitaliteit In 2023 is er een vitaliteitswerkgroep opgericht die vanuit hun kennis en expertise hebben bijgedragen aan het bevorderen van de vitaliteit. Zo is er een vitaliteitskalender ontwikkeld, zijn we een samenwerking aangegaan met een online platform waar medewerkers hun hulpvragen met een psycholoog kunnen bespreken en is er veel energie gestoken in het aanbieden van workshops. Daarnaast zijn er bijeenkomsten georganiseerd waarbij positieve gezondheid centraal stond en is het management getraind in het voeren van verzuimgesprekken.

Klanttevredenheid/kwaliteit GGDrU zoekt naar effectieve manieren om het perspectief van de inwoner en/of gemeente te horen. In 2023 hebben we daarom een (voor ons nieuwe) vorm van klantbetrekking toegepast. We hebben de klantreis bij Seksuele Gezondheid in kaart gebracht aan de hand van interviews met cliënten. Het traject heeft naast inzicht in de Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 38

klantervaring ook concrete afspraken over verbeteracties opgeleverd voor team Seksuele Gezondheid, voornamelijk over het verbeteren van de communicatie richting inwoners over de schaarste aan plekken op de spreekuren. Het is een uitdaging om meer kwetsbare doelgroepen te bereiken en betrekken. Dikwijls zijn de mensen die openstaan voor deelname aan klantonderzoeken onderdeel van groepen die je al relatief makkelijk bereikt: digitaal vaardig, theoretisch geschoold, en vaardig in de Nederlandse taal. De GGDrU blijft daarom ontwikkelen om passende manieren te vinden voor betekenisvol engagement met doelgroepen die anders onderbelicht blijven. Daarnaast hebben we in 2023 bij diverse teams klanttevredenheidsenquêtes uitgezet: Bij 8 consultatiebureaus, gemiddelde cijfer ligt op 8,3 Bij het team Reisadvies, gemiddeld cijfer ligt op 8,6. Bij de accounthouders: alle respondenten zijn (zeer) tevreden over hun contact met de accounthouder. Het doorlopend klanttevredenheidsonderzoek op de Coronavaccinatielocaties met gemiddeld een 8,8. Wij leren van de suggesties die inwoners doen bij deze klanttevredenheidsenquêtes en verwerken die in onze processen. Klachten We zien een klacht als een kans om te leren. Veel klachten hebben direct tot kwaliteitsverbetering geleid. Het aantal klachten rond Covid-19 is ten opzichte van vorig jaar met 75% gedaald.

In 2023 zijn 171 klachten en meldingen rond Covid-19 ontvangen, die voor 15% beleid (ook landelijk), 63% logistiek en 22% handelingen betreffen. Hieruit zijn geen geschillen voortgekomen welke naar de verzekering of Geschillencommissie zijn gestuurd. Het aantal klachten over de reguliere werkzaamheden is met 20% gestegen. Dit is te verklaren door het weer volledig uitvoeren van de taken. In 2023 zijn 175 klachten en meldingen ontvangen, bijna de helft voor JGZ, hetgeen begrijpelijk is door de vele inwonercontacten. Er zijn 3 aansprakelijkheidsstellingen naar de verzekering verzonden. In 1 zaak is geen aansprakelijkheid vastgesteld. Over 2 zaken wachten wij nog het oordeel af. Het aantal dossierverzoeken is gelijk aan vorig jaar, namelijk 164. FONA-commissie FONA staat voor Fouten, Ongevallen en Near-Accidents. GGDrU heeft een FONAcommissie om te leren van fouten die worden gemaakt binnen de organisatie. In 2023 heeft de FONA-commissie een professionaliseringsslag gemaakt, waarbij onder andere het meldingsformulier is gedigitaliseerd zodat het makkelijker is geworden om te melden en de anonimiteit van de melder beter is gewaarborgd. In 2023 heeft de FONA-commissie 68 meldingen behandeld. Hiervan kwamen 49 meldingen vanuit Jeugdgezondheidszorg.

Hiervan is het grootste deel een vaccinatiefout: het te vroeg geven van een vervolgvaccinatie (10), of bijvoorbeeld het toedienen van een verkeerde vaccinatie (19). Het is logisch dat de meeste meldingen uit JGZ komen, aangezien daar het grootste volume aan vaccinaties wordt gezet. Het gaat hierbij om een fractie van het totaal aantal klantcontacten. Andere meldingen kwamen uit COVID/HPV vaccineren (8), Seksuele Gezondheid (4), Infectieziektebestrijding (3), TBC (2) en Reizigers (2). Wat betreft trends ziet de commissie dat een bijdragende factor vaak werken op automatische piloot is. Ook drukte tijdens een spreekuur wordt meermaals genoemd. Naar aanleiding van de advisering van de FONA commissie is in 2023 in een aantal Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 39

teams de werkwijze aangepast om hem minder foutgevoelig te maken. Ook is protocol gemaakt voor werkwijzen die nog niet beschreven stonden. Daarnaast heeft de advisering van de FONA-commissie bijgedragen aan meer bekendheid van bepaalde hulpmiddelen om fouten te voorkomen. Informatiebeveiliging/AVG/privacy Voor GGDrU is het belangrijk om NEN7510 compliant te worden. Voor alle GGD-en staat digitale samenwerking hoog op de agenda, het bundelen van onze krachten is noodzakelijk om mee gaan in ontwikkelingen rondom informatievoorziening. Hiertoe moeten wij aan kunnen sluiten op deze landelijke ontwikkelingen die als vereiste hebben dat we NEN7510 compliant zijn. Hiermee regelen we dat we een goede cyclus hebben op het gebied van risico’s in de informatievoorziening. In 2023 zijn hiertoe de eerste belangrijke stappen gezet op het gebied van risicomanagement, een belangrijke pijler van NEN7510. De risicobereidheid is formeel vastgesteld, een methode voor risicoanalyse is ontwikkeld en volgens deze methode zijn risicoanalyses uitgevoerd. Met de resultaten kunnen verbeterplannen worden geïmplementeerd waarop gerapporteerd en geëvalueerd kan worden. In de eerste maanden van 2023 is door een onafhankelijke partij een penetratietest uitgevoerd. Hierbij hebben ethical hackers van deze partij de website en de IT infrastructuur van GGDrU onderzocht op kwetsbaarheden.

Hierbij zijn geen kritieke kwetsbaarheden aangetroffen. Er zijn verbeteringen doorgevoerd in interne processen waardoor veiligheidsrisico’s eerder worden gesignaleerd. Hierdoor kunnen we beter anticiperen op bijvoorbeeld phishing mails of onbevoegden die zich toegang willen verschaffen tot onze systemen. In 2023 lag de focus van het privacy team de focus op het versterken van de privacy organisatie. Hiervoor is een Privacy Control Framework opgesteld met de criteria om AVG-proof en compliant te zijn. Vanuit daar zijn er vier prioriteiten vastgesteld: het verwerkingsregister, de privacyverklaringen, het privacyloket en het privacybeleid. De inventarisatie van de verwerkingen voor het verwerkingsregister is bijna compleet, nieuwe privacyverklaringen zijn gepubliceerd op de website, de processen voor en de bezetting van het privacyloket is herzien en overgenomen door de Privacy Officer en het privacybeleid is ter controle voorgelegd aan de Functionaris Gegevensbescherming. In 2023 is een AVG Compliancy Quickscan uitgevoerd waaruit blijkt dat GGDrU reeds grote stappen heeft gezet om AVG-compliant te worden. Voor 2024 is het doel gezet op 80 %, waarmee we voldoende compliant zijn conform de AVG. Huisvesting Op het gebied van huisvesting zijn in 2023 hele mooie stappen gezet. Het nieuwe hoofdkantoor op De Dreef 5 is naar grote tevredenheid van haar gebruikers weer betrokken.

Dit draagt bij aan de saamhorigheid en ontmoeting binnen de organisatie en vol enthousiasme wordt gesproken over de open uitstraling. Naast de tevredenheid van de interne klant is de verbouwing binnen budget en tijd afgerond en hebben we ondertussen een energielabel A++. Een project dus om trots op te zijn!

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 40

Naast de verbouwing van het hoofdkantoor gingen uiteraard de verbouwingen en verhuizingen van een aantal van onze consultatiebureaus ook gewoon door. We hebben in 2023 10 verbouwingen/verhuizingen van consultatiebureau’s gedaan. Dit heeft veel impact op de dienstverlening van JGZ, omdat we dagelijks ouders en kinderen ontvangen op de consultatiebureau’s. Voor de gemeentes zijn de kosten gestegen voor energie op onze consultatiebureau’s, dit door de wereldwijde stijging van energiekosten. Naast stijgende energiekosten zijn ook de schoonmaakkosten omhoog gegaan doordat we noodgedwongen over moesten naar een andere, duurdere schoonmaakpartij. Het juridisch geschil met de oude schoonmaakpartij is ondertussen op hoofdlijnen afgerond, de GGD is aan haar gelijk gesteld dat het contract is ontbonden. Wat rest in 2024 is het afronden van een schadeclaim richting deze schoonmaakpartij. Op strategisch niveau is een start gemaakt met het strategisch huisvestingsplan. Dit plan moet ons én de gemeentes gaan helpen om keuzes te maken in onze huisvesting. Ontwikkelingen Informatievoorziening en datagedreven werken Onze GGD is een moderne, eigentijdse GGD die met haar dienstverlening aansluit op de (digitale) behoefte in de samenleving. Team informatisering en automatisering ondersteunt dit. Een groot deel van de dienstverlening steunt op Informatievoorziening.

In april 2023 is op de bestuursconferentie toegelicht waarom het nodig is te investeren op het op orde brengen van onze basis informatievoorziening. Deze zorg en kwetsbaarheid is door het bestuur herkend en voor 2024 zijn hiervoor middelen toegekend. De tweede helft van 2023 heeft dan ook vooral in het teken gestaan van het treffen van voorbereidingen om dit geld zo efficiënt mogelijk in te zetten in 2024 en verder. Dit heeft ertoe geleid dat er vanaf begin januari 2024 een aantal functies zijn ingevuld ter ondersteuning van het op orde brengen van onze basis, daarbij is te denken aan applicatiebeheer, projectmanagement en IV management. In 2023 is geïnvesteerd in het Data- en Innovatielab. Zij hebben een aantal gerobotiseerde processen opgeleverd voor met name de Jeugdgezondheidszorg. Dit zorgt voor minder administratieve lasten bij het personeel. Op het gebied van innovaties is de schoolmonitor opgeleverd. Een geautomatiseerd rapport waarmee de dienstverlening vanuit onze zorg op het Voortgezet Onderwijs is verbeterd. Het rapport vormt een basis voor het gesprek tussen onze professionals JGZ en de scholen. Dit rapport is een mooi voorbeeld van hoe we onze data kunnen gebruiken om de gezondheidssituatie van onze inwoners beter in kaart te brengen. Een ander mooi voorbeeld is de doorontwikkeling van IZB dashboards in 2023, om mogelijke uitbraken sneller te signaleren.

Naast data voor onze externe dienstverlening hebben we data ook nodig om inhoudelijk op onze bedrijfsvoering te kunnen sturen, hiertoe zijn nieuwe dashboards ontwikkeld.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 41

1.4

Paragrafen

Dit onderdeel van het jaarverslag bevat de in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voorgeschreven paragrafen met uitzondering van lokale heffingen en grondbeleid. Deze laatste twee paragrafen zijn niet van toepassing op GGDrU. Het gaat om de volgende paragrafen: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering en treasury • Rechtmatigheid • Openbaarheidsparagraaf

1.4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De paragraaf weerstandsvermogen gaat over hoe solide de financiële huishouding van GGDrU is. Weerstandsvermogen is van belang wanneer zich financiële tegenvallers voordoen. Het weerstandsvermogen is het resultaat van de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Risico-inventarisatie In de nota ‘Weerstandsvermogen en risicomanagement’ (vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur op 5 juli 2023) zijn uitgangspunten opgenomen voor de uitvoering van de risico-inventarisatie. De actualisatie van de risico-inventarisatie vindt jaarlijks plaats door deze risico’s met de betreffende verantwoordelijken te bespreken. Medio januari 2024 heeft de meest recente actualisatie van de risico-inventarisatie plaatsgevonden. Deze actualisatie maakt onderdeel uit van de reguliere P&C-cyclus en heeft daardoor nadrukkelijk de aandacht van GGDrU. In 2019 is besloten om voor de taak ‘Reizigersadvisering’ een separate bestemmingsreserve te vormen, zodat de jaarlijkse exploitatieresultaten van deze taak ten gunste of ten laste van deze reserve worden gebracht. Zodra de bestemmingsreserve afdoende is opgebouwd zal een eventueel gekwantificeerd risico niet meer ten laste van de weerstandscapaciteit komen. Ten aanzien van de taak ‘Jeugdgezondheidszorg’ is een vrijwaringsbepaling vastgelegd met de gemeente Utrecht.

Dit houdt in dat de gemeente Utrecht wordt gevrijwaard voor JGZ-exploitatieresultaten. Eventuele risico’s hierop (DDJGZ en JGZ-exploitatieresultaten) worden separaat afgedekt en niet middels aanhouden van een algemene reserve. Voor alle andere financieel gekwantificeerde risico’s dient GGDrU over voldoende weerstandscapaciteit te beschikken. De actualisatie van de risico-inventarisatie leidt tot onderstaande risicokaart, waarbij de GGDrU-brede risico’s, risico's ten aanzien van Reizigersadvisering en risico's inzake DDJGZ tezamen zijn opgenomen. In de uitwerking van de kwantificering van de risico’s naar euro’s weerstandsvermogen wordt wel een splitsing aangebracht in de drie groepen (interne bedrijfsvoering, samenwerking in de gemeenschappelijke regeling en externe ontwikkelingen) van risico’s.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 42

Hoog Midden

-Europees Aanbesteden -ICT omgeving

-Tekort gekwalificeerd personeel -Juridische claim leverancier GGiD -Ombuigingen

-Fluctuatie inwoner -en kindaantallen -RI&E-Rovatie De Dreef 5 -Vraag reisadvies -Aanbesteding DDJGZ

-Maatwerk -Nieuwe pandemie / disruptieve gebeurtenissen

-FG: samenwerking op MN-niveau en MAZ-aanbesteding

Publieke gezondheid asielzoekers

Laag

IMPACT

-AVG -Fiscaliteit -Stoppen ASGsubsidie

Laag

Midden

Hoog

KANS

Kwantificering GGD-brede risico’s Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van de benoemde GGD-brede risico’s (NB: de geactualiseerde risicoinventarisaties van reizigersadvisering en DDJGZ, waaronder GGiD, worden separaat in deze paragraaf beschreven). Dit leidt tot de volgende opstelling:

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 43

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 44

Weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve. Per 31 december 2023 bedraagt de weerstandscapaciteit € 2.409.460 (zijnde de algemene reserve van GGDrU) vòòr resultaattoedeling. Benodigde weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 1.537.750. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 2.409.460. Daarmee is de verhouding (beschikbaar/nodig) 1,567. Hiermee zijn de genoemde risico’s financieel afdoende afgedekt.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 45

Kwantificering risico Reizigersadvisering Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van het benoemde risico ten aanzien van de taak Reizigersadvisering. Dit leidt tot de volgende opstelling:

Weerstandscapaciteit risico Reizigersadvisering De weerstandscapaciteit voor dit risico bestaat uit de bestemmingsreserve Reizigersadvisering. Per 31 december 2023 bedraagt de weerstandscapaciteit €0 vòòr resultaattoedeling. Benodigde weerstandscapaciteit risico Reizigersadvisering Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 30.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is €0. Omdat de weerstandscapaciteit €0 is kan geen verhouding (beschikbaar/nodig) worden berekend. Hiermee is het genoemde risico financieel niet afdoende afgedekt. In principe kan dan de algemene reserve als buffer fungeren. Kwantificering risico DDJGZ Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van het benoemde DDJGZ-risico. Dit leidt tot de volgende opstelling:

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 46

Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 95.000. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt gevormd door de bestemmingsreserve JGZ.

1.4.2

Bedrijfsvoering

Deze paragraaf geeft inzicht in de ontwikkelingen en de belangrijkste realisaties op het gebied van bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering bestaat uit alle beherende, verantwoordende en controlerende activiteiten die de organisatie in staat stellen om de voorgenomen activiteiten binnen de productgroepen en prestaties zo effectief en efficiënt mogelijk te realiseren. In deze paragraaf richten wij ons op de realisatie van zaken op het gebied van personeel en organisatie en planning & control (P&C). Kengetallen Het BBV schrijft voor dat de financiële weerbaarheid en wendbaarheid zichtbaar worden gemaakt aan de hand van zes kengetallen. Daarvan hebben twee kengetallen (grondexploitatie en belastingcapaciteit) geen betrekking op GGDrU. De overige vier kengetallen zijn hierna weergegeven. Per kengetal is daarna een toelichting opgenomen.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 47

Netto schuldquote (inclusief gecorrigeerd voor alle leningen) De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Volgens het BBV moeten twee ratio’s worden weergegeven, te weten de ‘netto schuldquote’ en ‘netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen’. Hoe hoger de schuld hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote per eind 2023 is lager in vergelijking met de begroting 2023-2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGDrU in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe beter GGDrU zijn verplichtingen kan voldoen en hoe gunstiger de financiële weerbaarheid is. De solvabiliteit wordt berekend als de verhouding tussen het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen. Bij een hoger eigen vermogen kan de ratio worden verbeterd. Per eind 2023 is de solvabiliteit iets lager dan 2022, dit als gevolg van de onttrekkingen uit de reserves. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.

Een neutraal of positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente van de langlopende leningen) te dekken. Eind 2023 is het percentage 0,0% ofwel precies toereikend. Toelichting op de ontwikkeling van de kengetallen Ten aanzien van bovenstaande kengetallen kan worden opgemerkt de ontwikkeling stabiel tot positief is door onder meer een daling van het saldo voorschotten bij het Rijk door de ontwikkeling van het coronavirus en een versteviging van het eigen vermogen van GGDrU. Beleidsindicatoren Conform de regeling beleidsindicatoren gemeenten van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 maart 2016 moeten onderstaande beleidsindicatoren in de programmaverantwoording van GGDrU worden opgenomen.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 48

Verzekeringen GGDrU voert het beheer van zijn verzekeringen in eigen beheer uit. Het pakket bestaat uit de volgende verzekeringen: • • • • •

brand- en exploitatiekostenverzekering; aansprakelijkheidsverzekering; werkgevers aansprakelijkheidsverzekering bestuurder motorrijtuigen verzekering; wagenparkverzekering; rechtsbijstandverzekering;

Personeel & Organisatie Verzuim Het ziekteverzuimpercentage is in 2023 ten opzichte van 2022 gedaald. In 2022 was het 7,43%; in 2023 is dit gedaald naar 6,82%, dit is een daling van 0,61 procentpunt. Mede door maatregelen te nemen, zoals de samenwerking met OpenUp om mentale klachten bespreekbaar te maken en aandacht te besteden voor de werkdruk in de teams is deze daling ingezet. Om deze lijn door te zetten in 2024 is het verlagen van het verzuim en stimuleren van vitaliteit een speerpunt. Vertrouwenspersoon, agressiemeldingen, integriteitsmeldingen en klachten ongewenst gedrag In 2023 heeft de vertrouwenspersoon 4 meldingen ontvangen. Dit is een daling ten opzichte van 2022 toen er 10 meldingen geregistreerd zijn. Dit komt mede door het afschalen van de coronaorganisatie. 2 meldingen hadden betrekking op verzuim/reintegratie, 1 melding betrof een conflict met een collega en de laatste melding had te maken met fysieke veiligheid op de werkplek. Verder heeft de vertrouwenspersoon geen integriteitsmeldingen ontvangen. Alle meldingen zijn naar tevredenheid afgehandeld. Boventalligen Er waren in 2023 geen boventalligen. Opleiding artsen Er waren in 2023 de volgende artsen in opleiding: • • • • • • •

13 AIOS 1e fase JGZ 6 AIOS 2e fase JGZ 8 AIOS 1e fase IZB 3 AIOS 2e fase IZB 2 AIOS 1e fase FOR 1 AIOS MMK 2 AIOS MG

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 49

Omvang personeelsbestand Inclusief ingehuurde medewerkers waren er in december 2023 in totaal 1178 medewerkers werkzaam bij GGDrU. Dit is een forse daling ten opzichte van 2022. Dit komt door de verdere afschaling van het Coronabedrijf. Van de 1178 medewerkers waren er 763 intern en 415 extern. Integriteit GGDrU wil alle medewerkers een veilige werkomgeving bieden. Ook gaan we ervan uit dat elke ambtenaar in de basis integer is. Aangezien integriteit niet een vastomlijnd begrip is zorgen we ervoor dat het op verschillende manieren in de organisatie en ondersteuning van medewerkers aan de orde komt. De kern is dat men zich bewust wordt van integriteitsrisico’s. Daarnaast is bijvoorbeeld het risico van kwetsbare functies geminimaliseerd door functiescheiding (scheiding van taken en bevoegdheden). Voor het borgen van de integriteit heeft GGDrU een gedragscode. Integriteit is niet slechts een aantal regels waaraan de medewerkers zich moeten houden. Het gaat verder: integriteit ligt besloten in de houding en het gedrag van mensen. Het gaat om normen en waarden. De regels in de GGDrU-gedragscode gelden voor alle medewerkers van GGDrU. Zo is het afleggen van de ambtseed als onderdeel van de introductie voor nieuwe medewerkers opgenomen. De vertrouwenspersoon draagt bij aan een veilige werkomgeving.

Soms kan de werkomgeving als onveilig worden beleefd, bijvoorbeeld wanneer een medewerker ongewenst gedrag ervaart, zoals discriminatie, agressie, pesten en (seksuele) intimidatie. Of bij een vermoeden van een integriteitsschending, zoals het lekken van informatie, belangenverstrengeling en diefstal. De vertrouwenspersoon biedt in deze situaties een luisterend oor, denkt mee over een oplossing of eventuele vervolgstappen en ondersteunt de medewerker hierbij. De vertrouwenspersoon deelt de bevindingen (anoniem) en adviezen met het directieteam.De HR-adviseur is het eerste aanspreekpunt van leidinggevenden bij vraagstukken rondom integriteit. Rechtmatigheid De rechtmatigheid wordt op programmaniveau vastgesteld. GGDrU kent één programma: Publieke Gezondheid. De begrote lasten exclusief mutaties in reserves, conform de begroting 2023 inclusief tweede wijziging, worden met € 9.096.000 onderschreden (zijnde de begrote lasten à € 101.051.000 minus de werkelijke lasten à € 91.955.000). De onderschrijding wordt met name veroorzaakt de lagere gerealiseerde coronakosten in het tweede half jaar 2023. Er is derhalve geen sprake van een begrotingsonrechtmatigheid ten aanzien van de lasten over 2023 en hoeft daarom niet te worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2023.

De begrote baten exclusief mutaties in reserves conform de begroting 2023 inclusief tweede wijziging, worden met € 7.488.000 onderschreden (zijnde de begrote lasten à € 99.731.000 minus de werkelijke lasten à € 92.243.000). De onderschrijding wordt met name veroorzaakt door de lagere gerealiseerde coronabaten in het tweede half jaar 2023. Aangezien de realisatie afwijkt van de begroting is er sprake van een onrechtmatigheid, maar deze kan als acceptabel worden aangemerkt aangezien de lagere coronabaten direct zijn direct gerelateerd aan de hierboven beschreven lagere coronakosten. Omdat de onderschrijding van de coronabaten uitkomt boven de verantwoordingsgrens is deze vermeld in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2023.

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 50

De door GGDrU geconstateerde overschrijdingen van investeringskredieten en aanbestedingsonrechtmatigheden blijven onder de door het AB vastgestelde verantwoordingsgrens van 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves, maar boven de rapporteringsgrens. De financiële verordening 2023 GGDrU stelt inzake de rapporteringsgrens dat in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarstukken de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan €100.000 nader worden toegelicht. Dit betekent dat de geconstateerde onrechtmatigheden niet in de modelverantwoording rechtmatigheid worden opgenomen, maar wel worden toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Bij de investeringen is een bedrag van €307.549 aan onrechtmatigheden geconstateerd. Daarvan heeft €258.981 betrekking op twee investeringskredieten ten behoeve van de renovatie van het pand De Dreef 5 in Zeist. Het door het Algemeen Bestuur in haar vergadering van 6 juli 2022 vastgestelde krediet van €5.400.000 is overschreden; echter de overschrijding valt binnen het saldo van de in 2022 (op basis van het resultaatsbestemmingsvoorstel 2021) gevormde bestemmingsreserve ‘renovatie De Dreef 5’ die als additioneel dekkingsmiddel voor de renovatie was gevormd. Voor wat betreft de aanbestedingen is er een bedrag van € 941.932 aan onrechtmatigheden geconstateerd.

Dit is op te splitsen in €742.872 in categorie ‘hosting en technisch beheer’ en €199.060 in categorie ‘Inhuur’. Bij de inhuur gaat het om bestedingen aan drie leveranciers op langjarige projecten waarvan de besteding vorig jaar ook onrechtmatig was, maar die in 2023 alle drie zijn afgerond. Bij de categorie ‘hosting en technisch beheer’ gaat het om bestedingen aan leveranciers van het huidige DDJGZ-pakket ‘MlCas’ waarvan de besteding voorgaand jaar ook onrechtmatig was. GGDrU is in 2023 een aanbesteding gestart om tot een nieuw DDJGZ te komen. Naast de begrotingsrechtmatigheid en de aanbestedingsrechtmatigheid is ook Misbruik & Oneigenlijk gebruik (M&O) onderdeel van de rechtmatigheid. De Commissie BBV adviseert een M&O-beleid te laten vaststellen door het Algemeen Bestuur. In het AB van 31 januari 2024 heeft het Algemeen Bestuur het M&O-beleid vastgesteld dat geldt per 2024. In 2023 had GGDrU geen M&O-beleid als separaat door het AB vastgesteld document. GGDrU gaf tot en met het jaar 2023 wel invulling dit onderwerp, maar dan als onderdeel van de werkprocessen en procedures. Hierbij valt te denken aan een gedragscode voor medewerkers, een klachtenprocedure en het hebben van een vertrouwenspersoon waar medewerkers vermoedens van misstanden en integriteitsschendingen kunnen melden.

Corona-bestrijding Al relatief snel in 2023 besloot het ministerie van VWS op basis van het advies van eind februari van het OMT, OMT-V en het MIT dat het testen op corona niet langer noodzakelijk was en dat de testfaciliteiten van GGD-en gesloten konden worden. GGD regio Utrecht besloot haar teststraten per maart 2023 te sluiten en alleen met mobiele teams thuisbemonstering aan te bieden aan kwetsbare doelgroepen. In vervolg daarop vond de integratie van het coronabedrijf naar de reguliere organisatie per medio maart 2023 definitief doorgang door het symbolisch overdragen van de sleutel van het a.s.r. pand aan a.s.r. De coronamedewerkers die nog werkzaam waren in het a.s.r. pand gingen volledig over naar het Provinciehuis. Na de opening van het gerenoveerde pand aan de Dreef 5 in Zeist zijn alle collega’s verhuisd naar Zeist. Medio september 2023 werd via een kamerbrief aangekondigd dat de najaarscampagne zou lopen van begin oktober tot eind december 2023. Doel van het vaccinatieprogramma tegen COVID-19 was het verminderen van ernstige ziekte en sterfte, waarbij de grootste gezondheidswinst te behalen is voor mensen ouder dan 60 jaar, medische

Jaarstukken 2023 GGD regio Utrecht

Pagina 51

hoogrisicogroepen en zwangeren. Op 22 december 2023 werd de laatste prik gezet en werden de vaccinatielocaties gesloten, waarmee een definitief einde kwam aan de najaarscampagne tegen het coronavirus. In de regio Utrecht zijn meer dan 3 miljoen coronaprikken gezet sinds het begin van de vaccinatiecampagnes in januari 2021. In het kader van rechtmatigheid moet ook GGDrU zich houden aan de aan Europese aanbestedingsregels. Uiteraard volgt GGDrU deze regels op. Voor de bestrijding van de coronapandemie heeft GGDrU gebruik gemaakt van diensten van derden. Dat betreft voornamelijk inhuur van personeel grotendeels ten behoeve van vaccineren maar ook voor dienstverlening als klantcontactcenter, bemonsteren en bron- en contactonderzoek. Tot en met 2022 was sprake van een crisissituatie, waarin het doen van aanbestedingen niet mogelijk was en GGDrU een beroep deed op de uitzonderingbepaling in de Europese aanbestedingswet “dwingende spoed in het geval van onvoorziene omstandigheden”. Voor het jaar 2023 is GGDrU uitgegaan van het scenario dat het virus zou blijven bestaan maar wel goed controleerbaar.

Op basis hiervan heeft GGDrU de bestrijdingscapaciteit in 2023 nog verder afgeschaald en al in 2022 een aanbestedingsprocedure externe personeelsdiensten uitgevoerd die geleid heeft tot gunning per 2023 om daarmee ook in 2023 en verder rechtmatig personeel in de coronabestrijding te kunnen blijven inzetten.

1.4.3

Verbonden Partijen

Deze paragraaf geeft inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarin GGDrU een bestuurlijk en financieel belang heeft. Dit belang heeft zowel betrekking op privaatrechtelijke als publiekrechtelijke organisaties. Privaatrechtelijke organisaties zijn in het Burgerlijk Wetboek nader geregeld, en kunnen stichtingen, verenigingen, coöperaties, vennootschappen en deelnemingen zijn. GGD GHOR Nederland (Vereniging voor Publieke Gezondheid en Veiligheid (PGV)) GGD GHOR Nederland is de koepelorganisatie van de GGD’en en GHOR bureaus. Vanuit GGD GHOR Nederland wordt, voor en in samenspraak met de DPG-en, de lobby en belangenbehartiging voor de GGD’en en GHOR bureaus gedaan richting politiek en stakeholders. Daarnaast voert GGD GHOR Nederland projecten uit, die vanuit efficiency oogpunt centraal moeten worden uitgevoerd en die randvoorwaarden en producten opleveren waarmee de GGD’en hun werkzaamheden kunnen verrichten. Bestuurlijk en financieel belang Het hoogste orgaan van GGD GHOR Nederland is de Raad van DPG-en. Hierin worden de 25 GGD’en en GHOR-bureaus vertegenwoordigd door hun Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Het presidium bestaat uit vijf leden van het algemeen bestuur. GGDrU betaalt op jaarbasis een contributie aan GGD GHOR Nederland gebaseerd op een bijdrage per inwoner. Voor 2023 bedroeg deze contributie € 228.953.