D2. BIJLAGE 1 - Groeidocument RPLG RFV

3.2.1. Belangrijke vraagstukken en keuzes voor gemeenten We staan voor grote opgaven en belangrijke keuzes. Het RPLG heeft tot doel daar richting aan te geven. Dit zal van de gemeenteraden besluiten vergen met impact voor inwoners en voor de gemeentelijke organisatie. U moet dan denken aan besluiten over: A. Ruimtelijke ordening B. Flankerend beleid C. Rollen die de gemeente wil nemen D. Capaciteit van de ambtelijke organisatie Om het perspectief te realiseren zien we maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn. Soms zal het nodig zijn tijdelijke maatregelen als overbrugging in te stellen tot de lange termijn maatregelen zijn ontworpen en geïmplementeerd. Ook is het gezien de snelheid van het proces nodig op de korte termijn handelingsopties aan gemeenten aan te bieden en input te leveren voor de provinciale programma’s. In het onderstaande staat wat er verwacht kan worden. Er staat een beknopte opsomming, omdat dit de komende maanden verder uitgewerkt wordt. A. Ruimtelijke ordening - Vertalen van het RPLG naar omgevingsplannen en flankerend beleid, waaronder o.a.: o In samenspraak met de provincie mogelijk te definiëren overgangsgebieden langs Natura 2000 o Keuzes m.b.t. toelaatbaarheid van functies en gebruiksvoorwaarden op basis van het bodem- en watersysteem, landschapstypen en natuurwaarden (biodiversiteit) o Keuzes t.a.v.

functies in de nabijheid van dorpen waarbij we streven naar meer verbinding van stedelijk gebied met buitengebied o Experimenteerruimte bieden door flexibele regels en maatwerk o Mogelijkheden voor verbredingsactiviteiten en energieopwekking - Functieveranderingsbeleid laten aansluiten op het RPLG en doorvertalen naar gemeentelijk beleid - Bescherming van landbouwgrond voor voedselproductie 23

-

Vergunningverlening herinrichten op de overeengekomen doelen en toewerken naar doelsturing via data (sensoring en monitoring) Vertalen van de gebiedsplannen als uitkomsten van de gebiedsprocessen naar juridische borging, waaronder het ruimtelijke beleid

B. Flankerend beleid - Structurele langjarige beloning van maatschappelijke diensten (zoals landschapsonderhoud, vergroting biodiversiteit, recreatief medegebruik, wateropgaven, CO2-vastleggen) vanuit gemeentelijke financiële middelen. Hiervoor een systematiek ontwikkelen die boeren en andere ondernemers in staat stelt om omgevingsgericht te ondernemen, waaronder mogelijk een (regionaal) kpi-systeem (kritische prestatie indicatoren), ondersteund door certificering en dataverzameling - Instellen en organiseren van een landschapsfonds; - Basiskwaliteit natuur (biodiversiteit) realiseren en monitoren; - Ondernemerschapsbegeleiding voor doorontwikkeling: o aanbod trainingen en coaching o faciliteren opstellen individuele ondernemingsplannen o faciliteren overname en opvolging - Innovatiebevordering techniek, management en nieuwe voedselsystemen, door het stimuleren, faciliteren en cofinancieren van: o Pilots en onderzoek o Kennisdeling en netwerkontwikkeling o zoveel mogelijk zelf het goede voorbeeld te geven (denk aan korte keten kantines) - Kennisdeling en stimuleren m.b.t. landschapsonderhoud en verhogen biodiversiteit, ook door vrijwilligers die geen eigenaar zijn van landschapselementen - Begeleiding bij bedrijfsbeëindiging o Carriéreswitch / werk-naar-werk begeleiding o sociaal-emotionele begeleiding C.

Rollen die de gemeente wil nemen - Keuze van de rol in gebiedsprocessen: regie nemen, deelnemen of uitkomsten afwachten - Mate van regie nemen om de beschikbaarheid van grond (toegang tot grond) voor regionale en natuurinclusieve voedselproductie te faciliteren en te structureren (kavelstructuur). Denk aan het inrichten van bijvoorbeeld een regionale grondbank - Keuzes m.b.t. het bovenstaande flankerend beleid (sturen en regisseren en/of faciliteren en/of financieren) D. Capaciteit van de ambtelijke organisatie De benodigde capaciteit is uiteraard sterk afhankelijk van een aantal factoren: • Omvang van het buitengebied en (daarmee) het aantal locaties waar veranderingen plaatsvinden • Ligging nabij of in Natura 2000 (hoe dichterbij hoe groter de opgaven) • Keuzes m.b.t. de rolneming Er is in ieder geval capaciteit nodig voor: - De beleidsvertaling naar de individuele gemeente - Invulling van de rol in gebiedsprocessen - Uitvoeringscapaciteit voor ruimtelijke plannen en vergunningen voor de uitvoering van ondernemingsplannen en gebiedsplannen - Uitvoering van flankerend beleid We beginnen niet vanuit nul. Juist in de regio Foodvalley is er voldoende kennis, wetenschappelijke én praktische kennis en voldoende ondernemerschap en samenwerking om dit met elkaar op te 24

pakken. Er zijn al diverse activiteiten in beeld en aan de gang die zeker onderdeel zullen worden van dit derde deel van het RPLG. Deze kennis en kunde kunnen gemeenten met elkaar delen.

3.2.2. Voorwaarden voor succes, mede in relatie tot de rol van provincies, Waterschap en Rijk We zien een aantal voorwaarden die nodig zijn om de gewenste ontwikkelingen op gang te brengen en te houden. Samenwerking vanuit gedeelde verantwoordelijkheid met beide provincies, het Waterschap en het Rijk, als één overheid is hiervoor cruciaal. •

• •

• •

•

•

•

•

• •

Overheden stellen duidelijke en langjarige kaders en zijn bereid om als één overheid te werken, ieder vanuit haar eigen verantwoordelijkheid en rol. Binnen de kaders gaan overheid en ondernemers samen op zoek naar (planologische) beleidsruimte; Kennis(netwerk)ontwikkeling en -deling over onder andere verdienmodellen en bodemgesteldheid- en watersystemen; Handelingsvrijheid en ondernemingsruimte voor (agrarische) ondernemers: om veranderingen te begrijpen en implementeren is ruimte en tijd nodig: creatieve ruimte om te leren en experimenteren. Inspiratie en leerruimte motiveert ondernemers om te innoveren; dit vergt ook het wegnemen van belemmeringen in wet- en regelgeving en lef om maatwerk te durven leveren; In het verlengde daarvan is versnelling van innovatie urgent. Dit vergt forse en flexibele transitieen investeringssubsidies en vereenvoudiging van test, beoordelings- en goedkeuringsprotocollen; Voorgaande twee aspecten zijn enorm gebaat bij maximale inzet op de omslag van middelsturing naar doelsturing. Onder meer het in het kader van de Regiodeal Foodvalley (2022 – 2024)2 uitgerolde emissie meetnetwerk, inzet van sensoren en dashboards en praktijknetwerk bedrijven Foodvalley, wordt maximaal benut, waar nodig uitgebreid en in ieder geval langjarig voortgezet. Monitoring en bijsturing borgen: Een gebied is nooit af. Een transitieproces kost tijd.

Dit vraagt om een gezamenlijke zoektocht waarin we elkaar vasthouden. Een gebiedsstrategie voor langere termijn (10 jaar) met concrete monitoringsinstrumenten en momenten helpt hierin; Benutten van vakmanschap en actieve ondernemersinzet van de agrariërs. De toekomst maken we samen en dat vergt dat alle boeren de regie (kunnen) houden over hun toekomst. Daarom maken ze een ondernemingsplan voor de ontwikkeling van hun bedrijf. En het vergt een houding en een infrastructuur van samen leren en inspireren. Zo bouwen we, met een blik op de toekomst, voort op de kennis en ervaring die al generaties lang aanwezig is in het gebied. Om een eerlijke prijs voor producten te realiseren is het nodig de gehele keten verantwoordelijkheid te laten nemen voor het creëren van een toekomstbestendige landbouw. Dit vraagt om ondersteunend beleid van de Rijksoverheid. Daarnaast zijn sommige diensten die de boer moet leveren niet door te berekenen in het product. Als stallen bijvoorbeeld fors minder ammoniak moeten uitstoten moet de maatschappij die innovatie (mee)betalen. Dit gebeurt op dit moment nog onvoldoende en er zijn nog geen maatregelen of tools voor. Verbinden van de bewoners van het stedelijk gebied met het agrarisch buitengebied. Onder andere door het toevoegen van functies en activiteiten en het beter toegankelijk en (verkeers)veiliger maken van het buitengebied.

Hierdoor kan meer begrip komen voor elkaars belang wat kan leiden tot een betere waardering voor de ondernemers in het buitengebied. Draagvlakontwikkeling door m.b.t. stikstof voorwaarden te stellen aan alle ontwikkelingen (landbouw, industrie, verkeer, wonen); Afspraken over de regionale inzet van ontwikkelingsruimte m.b.t. stikstof vanuit de reductiewinst die regionaal met alle inzet is en wordt bereikt.

25

26