Concept Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
Tekst van het document
3.1.5.3. Vluchtelingen De gemeente is verantwoordelijk voor huisvesting, inkomen, arbeidsomstandigheden, onderwijs en zorg voor vluchtelingen. De opvang van ongeveer 120 Oekraïense vluchtelingen in Renswoude is alleen mogelijk in nauwe samenwerking met de inwoners van Renswoude. Het behoud van draagvlak door het adequaat uitvoeren en nemen van de gemeentelijke verantwoordelijkheid draagt bij aan het vertrouwen in de gemeente en de rechtstaat. Resultaat l We bieden passende opvang en ondersteuning aan Oekraïense vluchtelingen, die door de gemeente Renswoude worden opgevangen. 1. Activiteit: We stellen, naast de particuliere opvang, woonruimte beschikbaar en investeren in nieuwe opvangmogelijkheden. Uitgevoerd: Enkele vluchtelingen die bij gastgezinnen verbleven zijn verhuisd naar zelfstandige woonruimtes binnen en buiten Renswoude. Er is geen extra woonruimte beschikbaar gesteld. 2. Activiteit: We zorgen voor passend onderwijs en leerlingenvervoer. Uitgevoerd: Een deel van de Oekraïense leerlingen heeft onderwijs gevolgd buiten Renswoude. Voor hen is leerlingenvervoer geregeld. 3. Activiteit: We stellen een financiële toelage beschikbaar. Uitgevoerd: Nagenoeg alle Oekraïense vluchtelingen hebben werk en ontvangen daarom geen financiële toelage. 4. Activiteit: We bieden zorg en ondersteuning.
Uitgevoerd: Oekraïense vluchtelingen ontvangen dezelfde zorg en ondersteuning als andere inwoners van Renswoude. 5. Activiteit: We investeren in communicatie om het verblijf van de Oekraïense inwoners zo soepel mogelijk te laten verlopen. Uitgevoerd: Er zijn korte lijnen met de Oekraïense inwoners. Twee vluchtelingconsulenten spelen hierin een belangrijke rol. 6. Activiteit: Er zijn voldoende fte's beschikbaar om deze taken uit te voeren. Uitgevoerd: Dit is uitgevoerd. 7. Activiteit: We spelen in op wetswijzingen, landelijke en regionale ontwikkelingen. Zo nodig integreren we bovenstaande activiteiten in ons reguliere beleid. Uitgevoerd: Dit is een doorlopend proces. We spelen steeds in op actuele ontwikkelingen.
3.1.5.4. Extern toezicht en integriteit Op verschillende bedrijfsonderdelen wordt wettelijk extern getoetst op kwaliteit. Het gaat om interprovinciaal toezicht, SISO, Archiefinspectie, Financieel toezicht door de provincie, accountant en ENSIA. De functionaris voor gegevensbescherming en de Privacy Officer houden zich bezig met de AVG. Resultaat l De ambtelijke organisatie voldoet aan de wettelijke normen van bovengenoemde instanties 1. Activiteit: Volledige medewerking verlenen aan de toetsing op vooraf afgesproken tijdstippen.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
38
Uitgevoerd: De gegevens die voor de toetsing van belang zijn, zijn tijdig aangeleverd en er is volledige medewerking verleend. Indicator Dit blijkt uit de rapportages van toezichthouders Stand van zaken: Gemeente Renswoude ontving in rapportages van toezichthouders het oordeel ‘voldoet’ of ‘voldoet deels’. Daar waar nodig zijn actiepunten opgepakt. Resultaat II De ambtelijke organisatie handelt transparant en integer. 1. Activiteit: Alle medewerkers leggen de eed of belofte af. Uitgevoerd: Alle medewerkers die in 2024 in dienst zijn gekomen hebben de eed afgelegd. 2. Activiteit: Er worden dilemma-gesprekken gevoerd. Uitgevoerd: Indien nodig zijn dilemma-gesprekken gevoerd. 3. Activiteit: Er wordt een klokkenluidersregeling opgesteld. Uitgevoerd: Alle medewerkers zijn van de klokkenluidersregeling op de hoogte gebracht. Indicator Er zijn geen gevallen van fraude door de accountant geconstateerd. Stand van zaken: De accountant heeft in 2024 geen gevallen van fraude geconstateerd.
3.1.5.5. Huisvesting Huisvesting van de gemeente dient te voldoen aan alle wettelijke vereisten. Veiligheid, toegankelijkheid, gezondheid en klimaatneutraliteit staan hierbij voorop. Arbowetgeving en rijkshuisvestingsvereisten zijn van toepassing Resultaat l In 2025 zijn medewerkers en materieel van de buiten- en onderhoudsdienst ondergebracht in een adequate, veilige, energieneutrale en toegankelijke huisvesting, inclusief een plaats voor het gemeentedepot. 1. Activiteit: Begin 2024 wordt het project nieuwe gemeentewerf opgestart en afgerond in 2025. Uitgevoerd: De realisatie van de werf is gestart in maart 2024.
Financiële overzichten baten en lasten programma 5 inwoners, openbare orde en veiligheid, bestuur en organisatie Programma 5 inwoners, openbare orde en veiligheid, bestuur en organisatie Totaal lasten
primair
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
voordeel nadeel n -466.624
Verschil
962.657
697.571
1.164.195
Totaal baten
224.612
437.423
512.850
75.427
v
Saldo voor bestemming
-738.045
-260.148
-651.345
-391.197
n
Toevoeging reserves
0
0
0
0
n
Onttrekking reserves
400.022
400.022
400.022
0
n
Saldo reserves
400.022
400.022
400.022
0
n
Saldo na bestemming
-338.023
139.874
-251.323
-391.197
n
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
39
Toelichting verschillen Programma 5 inwoners, openbare orde en veiligheid, bestuur en organisatie
5 5
Doelstelling 3.1.5.1 3.1.5.2
Lasten APV, OOV, vergunningverlening (bouw/OG en evenementen) Burgerzaken Subtotaal lasten:
5 5
Doelstelling 3.1.5.1 3.1.5.2
5 5
Baten APV, OOV, vergunningverlening (bouw/OG en evenementen) Burgerzaken
Begroting na Realisatie Afwijking wijz. Lasten Lasten Lasten 622.409 1.073.874 -451.465 75.162 90.321 -15.159 697.571
1.164.195
-466.624
Begroting na Realisatie Afwijking wijz. baten Baten Baten 308.000 362.354 54.354 129.423 150.496 21.073
Subtotaal baten:
437.423
512.850
75.427
Saldo voor bestemming Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserve Subtotaal reserves: Saldo na bestemming
-260.148 0 400.022 400.022 139.874
-651.345 0 400.022 400.022 -251.323
-391.197 0 0 0 -391.197
Afwijkingen 3.1.5.1 APV, OOV, vergunningverlening (lasten + € 451.465, baten + € 54.354) De kosten vallen hoger uit dan begroot, voornamelijk door extra uitgaven voor inhuur van extern personeel ten behoeve van handhaving, vergunningverlening en de implementatie van de Omgevingswet. De hogere opbrengsten in 2024 zijn toe te schrijven aan eenmalig extra legesinkomsten voor omgevingsvergunningen. Deze zijn ontstaan door het alsnog versturen van in 2023 niet opgelegde nota’s en door een toename van aanvragen als gevolg van nieuwbouw in Beekweide II. 3.1.5.2 Burgerzaken (lasten + € 15.159, baten + 21.073) De hogere lasten bij Burgerzaken worden veroorzaakt door enkele overschrijdingen, zoals de aanschaf van toga’s en extra kosten door een groter aantal huwelijken dan vooraf geraamd. Daartegenover staan ook hogere baten. De opbrengsten uit leges voor de burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en overige documenten zijn hoger uitgevallen dan begroot.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
40
3.1.6.
Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vpb en onvoorzien
Algemene dekkingsmiddelen
Binnen de begroting bestaat onderscheid tussen specifieke dekkingsmiddelen en algemene dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen (bijvoorbeeld opbrengsten voor ophalen afval, verstrekken van vergunningen, onderhouden van het riool, reisdocumenten en meer) hangen samen met een concreet beleidsveld en staan opgenomen in de betreffende programma’s. Deze dekkingsmiddelen verlagen het saldo van lasten en baten op de betreffende programma’s in de begroting. De algemene dekkingsmiddelen onderscheiden zich van specifieke dekkingsmiddelen doordat zij vrij aan te wenden zijn. De besteding van deze inkomsten is niet aan een bepaald programma (doel) gebonden. De algemene dekkingsmiddelen vormen de financiële dekking van de bestedingen van de programma’s 1 tot en met 5, en zijn ingedeeld naar voorgeschreven categorieën en onvoorzien. In dit hoofdstuk lichten wij de algemene dekkingsmiddelen toe.
Overhead
Overhead wordt gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces', en bevat naast personele kosten ook een aantal andere kostenposten. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de baten en lasten van overhead in dit programma moeten worden opgenomen. Overhead mag alleen nog aan grote projecten of investeringen worden toegerekend als dit anders tot grote nadelen in de begroting zou leiden. De toerekening van overheadkosten bij het bepalen van tarieven voor heffingen en leges gebeurt buiten de begroting om. Door het apart opnemen van overhead winnen begroting en verantwoording aan transparantie en kan beter worden gestuurd op de bedrijfsvoering. Bovendien is het doel dat door het hanteren van een landelijk voorgeschreven systematiek een goede vergelijking kan worden gemaakt met andere gemeenten.
Vennootschapsbelasting (Vpb)
Bij gemeente Renswoude is de hoogte van vennootschapsbelasting vooral afhankelijk van de ontwikkelingen binnen de grondexploitaties.
Financiële overzichten baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vpb en onvoorzien Begroting 2024 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien primair na wijziging
Rekening 2024
voordeel nadeel
Verschil
Totaal lasten
4.959.155
5.533.940
6.368.073
-834.133
n
Totaal baten
11.166.586
11.711.684
12.013.850
302.166
v
Saldo voor bestemming
6.207.431
6.177.744
5.645.777
-531.967
n
Toevoeging reserves
0
1.389.012
1.389.012
0
n
Onttrekking reserves
0
1.315.000
1.345.581
30.581
v
Saldo reserves
0
-74.012
-43.431
30.581
v
6.207.431
6.103.732
5.602.346
-501.386
n
Saldo na bestemming
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
41
Toelichting verschillen Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien
6 6 6 6 6 6 6
Doelstelling 3.1.6.1a 3.1.6.1b 3.1.6.1c 3.1.6.1d 3.1.6.2 3.1.6.3 3.1.6.4
Lasten Algemene uitkering Lokale heffingen (niet-gebonden besteding) Dividend Overige algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Subtotaal lasten:
6 6 6 6 6 6 6
Doelstelling 3.1.6.1a 3.1.6.1b 3.1.6.1c 3.1.6.1d 3.1.6.2 3.1.6.3 3.1.6.4
6 6
Baten Algemene uitkering Lokale heffingen (niet-gebonden besteding) Dividend Overige algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien
Begroting na wijz. Lasten
Realisatie Lasten
Afwijking Lasten
0 64.500 -254.881 555.000 5.019.321 150.000 0
0 99.307 -67.420 294.628 5.893.865 147.693 0
0 -34.807 -187.461 260.372 -874.544 2.307 0
5.533.940
6.368.073
-834.133
Begroting na Realisatie Afwijking wijz. baten Baten Baten 10.015.000 10.187.080 172.080 1.214.000 1.214.822 822 82.000 162.262 80.262 23.500 88.226 64.726 377.184 361.460 -15.724 0 0 0 0 0 0
Subtotaal baten:
11.711.684
12.013.850
302.166
Saldo voor bestemming Toevoegingen reserves Onttrekkingen reserve Subtotaal reserves: Saldo na bestemming
6.177.744 1.389.012 1.315.000 -74.012 6.103.732
5.645.777 1.389.012 1.345.581 -43.431 5.602.346
-531.967 0 30.581 30.581 -501.386
Afwijkingen
3.1.6.1a Algemene uitkering (baten + € 172.080) De hoogte van de algemene uitkering wordt gedurende het boekjaar meerdere keren door het Rijk bijgesteld. De laatste positieve bijstelling met betrekking tot het boekjaar 2024 is ná de Najaarsrapportage 2024 ontvangen door de gemeente. Hierdoor is een verschil ontstaan ten opzichte van de begroting na wijzigingen. 3.1.6.1b Lokale heffingen (niet-gebonden besteding) (Lasten + € 34.807) De overschrijding is het gevolg van eenmalig hogere migratiekosten in verband met de overgang van de gemeente Veenendaal naar de GBLT. Met ingang van 2025 verzorgt GBLT de oplegging en inning van de lokale heffingen voor Renswoude. 3.1.6.1c Dividend en rente (lasten + € 187.461 baten + € 80.262) Het budget voor de rentelasten is ondergebracht bij programma 3.1.6.2 en gebaseerd op de leningstaat, waardoor er feitelijk geen sprake is van een overschrijding op dit programma. De stijging van de rentebaten wordt veroorzaakt doordat renteopbrengsten uit het schatkistbankieren niet waren begroot. 3.1.6.1d Overige algemene dekkingsmiddelen (lasten - € 260.372, baten + € 64.726) De mutaties binnen dit subprogramma zijn vooral veroorzaakt door balanscorrecties. Bij de integratie van de administratie van het Woningbedrijf in de algemene dienst bleek dat het project 'Slimmer kopen' ten onrechte als bezitting op de balans was opgenomen.
Ook bleek de boekwaarde van complex 13 niet juist. Dit is in 2024 hersteld. Daarnaast heeft de Belastingdienst naheffingen opgelegd. De naheffingen waren niet begroot. 3.1.6.2 Overhead (lasten + € 874.554, baten - € 15.724) De overheadlasten zijn hoger uitgevallen dan begroot. De hogere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door extra kosten voor de inhuur van personeel. Gemeente Renswoude begroot een betrekkelijk laag inhuurbudget, omdat deze kosten gedekt dienen te worden vanuit de salarisbegroting. In 2024 vertaalt de krappe arbeidsmarkt zich echter in hogere personeelslasten. Sommige specialistische functies laten zich slecht invullen, waardoor inhuur voor de bedrijfscontinuïteit noodzakelijk is. Daarnaast zijn we geconfronteerd met een hoge kostenindexatie op uurtarieven. De inhuurkosten zijn deels gedekt vanuit de vacatureruimte binnen de salarisbegroting en een onttrekking uit de reserve arbeidsmarkt. De hogere baten betreffen ontvangen inkomsten in verband met het zwangerschapsverlof van een medewerker.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
42
3.2. Paragrafen 3.2.1.
Paragraaf lokale heffingen
Algemeen
De lokale heffingen vormen jaarlijks een belangrijk onderdeel van onze inkomsten en zijn onderdeel van de gemeentelijke beleidsvrijheid. De nota lokale heffingen is het beleidskader voor het heffen van belastingen en rechten. In de paragraaf lokale heffingen bij de jaarrekening legt gemeente Renswoude verantwoording af over het gevoerde beleid 2024 en de realisatie daarvan. Er wordt onderscheid gemaakt in heffingen waarvan de besteding van de opbrengst vrij is (zogenaamd belastingen) en heffingen waarvan de besteding van de opbrengst gebonden is (zogenaamd rechten). De gemeente Renswoude maakt onderscheid tussen de volgende heffingen:
Belastingen:
• Onroerende zaakbelastingen • Toeristenbelasting
Rechten: • • • •
Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht Rioolheffing Begraafplaatsrechten Diverse leges, zoals bouwleges en leges burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen.
Opbrengsten lokale belasting Tarief Toeristenbelasting (overnachtingen, forfaitair) Totaal toeristenbel. Onroerende- zaakbelastingen (OZB) Eigenarenheffing woningen Eigenarenheffing niet-woningen Gebruikersheffing niet- woningen Totaal OZB Totaal opbrengst belastingen
2023 werkelijk Opbrengst
Tarief
2024 geraamd Opbrengst
2024 werkelijk Tarief Opbrengst
€ 0,75
€ 70.296 € 70.296
€ 0,75
€ 52.438 € 52.438
€ 0,75
€ 55.140 € 55.140
0,0626% 0,1636% 0,1470%
€ 657.778 € 285.790 € 211.592 € 1.155.160
0,0615% 0,1658% 0,1490%
€ 669.240 € 294.060 € 223.080 € 1.186.380
0,0615% 0,1658% 0,1490%
€ 665.068 € 310.536 € 239.218 € 1.214.822
€ 1.225.456
€ 1.238.818
€ 1.269.962
Toeristenbelasting
In 2024 zijn de tarieven van de toeristenbelasting ongewijzigd. De toeristenbelasting bedraagt € 0,75 per persoon per nacht.
Onroerend zaakbelasting
Bij de belastingen voor de niet-woningen is in 2024 een hogere opbrengst gerealiseerd dan begroot. Bij beide onderdelen gaat het om circa € 16.000.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
43
Opbrengsten afvalstoffen- en rioolheffing Tarief Afvalstoffenheffing Vast recht - Code 1 Vast recht medisch - Code 2 Variabel tarief Totaal Rioolheffing Eenpersoonshuishoudens - Code 1 Meerpersoonshuishoudens - Code 2 Bedrijven < 10 personen - Code 3 Bedrijven > 10 personen - Code 4 Totaal
2023 werkelijk Opbrengst
€ 257,60 € 304,20
€ 230,30 € 268,20 € 480,40 € 686,50
Tarief
2024 geraamd Opbrengst
€ 552.435 € 3.000 € 77.872 € 633.307
€ 261,24 € 310,80
€ 113.652 € 425.543 € 133.048 € 11.712 € 683.955
€ 233,52 € 271,92 € 487,20 € 696,12
€ 638.820
2024 werkelijk Tarief Opbrengst € 261,24 € 310,80
€ 564.356 €0 € 81.613 € 645.969
€ 233,52 € 271,92 € 487,20 € 696,12
€ 118.336 € 434.553 € 134.485 € 29.698 € 717.072
€ 638.820
€ 552.630 € 167.310 € 719.940
Voor de rechten hanteren wij in beginsel het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven. Dit is de maximale benutting van de wettelijke mogelijkheden. Deze opbrengsten zijn bedoeld als tegemoetkoming in de kosten voor een specifieke dienst.
Afvalstoffenheffing De kosten voor verwerking van het afval zijn over de jaren heen over het algemeen stabiel gebleven. De opbrengsten voor oud papier zijn wat wisselvallig, als gevolg van een mogelijk onevenwicht tussen vraag en aanbod. In het najaar van 2024 heeft ACV een presentatie gegeven over mogelijke oplossingen voor diverse knelpunten rond de huisvesting van ACV en het afvalbrengstation in Ede. Een van de geschetste scenario’s betreft de realisatie van een nieuw afvalbrengstation, gecombineerd met een Circulair Ambachtscentrum voor de regio. Voor de uitvoering hiervan moeten nog besluiten worden genomen; de financiële consequenties hiervan worden op een later moment duidelijk.
Rioolrecht
In het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP) is berekend wat de huidige lasten van het rioolstelsel zijn, en welke investeringen de komende jaren voor vervanging en uitbreiding nodig zijn om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. Het GRP geeft tevens inzicht in de benodigde opbrengsten uit rioolrechten om dit allemaal te kunnen bekostigen.
Kwijtscheldingsbeleid
Inwoners die te maken hebben met financiële problemen kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Dit geldt voor de onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en het rioolafvoerrecht. In overleg met de afdeling Samenleving wordt bekeken of, en in hoeverre, cliënten hiervoor in aanmerking komen. Lasten ontwikkeling Belastingdruk Gem. waarde woning Eenpers.huish. OZB Afvalst.heffing - Code 1 Rioolheffing - Code 1 Totaal Meerpers.huish. OZB Afvalst.heffing - Code 1 Rioolrecht - Code 2 Totaal
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
2023 Gebruiker (huurder)
Eigenaar/ gebruiker
Gem. waarde woning *
€ 251,65 € 257,60 € 230,30 € 739,55
€ 500.000
€ 257,60 € 230,30 € 487,90
€ 251,65 € 257,60 € 268,20 € 777,45
€ 500.000
€ 257,60 € 268,20 € 525,80
€ 402.000
€ 402.000
2024 Gebruiker (huurder)
Eigenaar/ gebruiker
€ 261,24 € 233,52 € 494,76
€ 307,50 € 261,24 € 233,52 € 802,26
€ 261,24 € 271,92 € 533,16
€ 307,50 € 261,24 € 271,92 € 840,66
44
Onderbouwing lasten per taakveld en dekkingspercentage
De kosten van sommige taakvelden hebben gedeeltelijk betrekking op een bepaalde dienst die door de gemeente wordt verricht. In deze gevallen worden de kosten van deze taakvelden voor een evenredig deel aan de betreffende dienst toegerekend. Afvalstoffenheffing/ reinigingsrecht Lasten per taakveld 7.3 Afval 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% van subtotaal Compensabele BTW Totaal lasten
€ € € € € € €
€ € € € € € €
2024 600.820 10.044 9.189 620.052 93.008 103.792 816.852
7.3 Inkomsten afval Door te berekenen via heffingen
€ 129.867 € € 660.752 €
107.536 709.316
Opbrengst afvalstoffenheffing Gerealiseerde opbrengsten Exploitatieresultaat Afrekening AVU en ACV Minder compensabele btw Te storten in / te onttrekken aan vrz milieu Dekkingspercentage
€ 624.183 € € 624.183 € € -36.569 € € - € € - € € -36.569 € 94%
645.969 645.969 -63.347 -63.347 91%
2023 580.841 9.972 8.152 598.965 89.845 101.809 790.619
De lasten die op het ‘taakveld 7.3 Afval’ worden gepresenteerd, hebben volledig betrekking op de inzameling, afvoer en verwerking van afval. De lasten die staan vermeld op ‘taakveld 2.1 Verkeer en vervoer’, worden gedeeltelijk toegerekend aan de kosten van afvalinzameling, reinigingsrecht en rioolrecht. Een exacte verdeling is moeilijk te bepalen. Doordat Renswoude een landelijke gemeente is, is het aandeel bladafval relatief groter dan het aandeel zwerfvuil. We rekenen daarom 50% van de kosten van straatvegen en onkruidbestrijding toe aan de rioolheffing, 30% aan verkeersveiligheid en 20% aan de afvalstoffenheffing/reinigingsrecht. De overheadkosten worden toegerekend op de wijze zoals hierboven is toegelicht. De onttrekking aan de voorziening milieu is € 63.347.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
45
Rioolrecht Lasten per taakveld 7.2 Riolering 2.1 Verkeer en vervoer 5.7 Openbaar groen en recreatieve voorz. 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% van subtotaal Compensabele BTW Totaal lasten
2023 € 362.412 € 24.931 € 4.260 € 8.604 € 400.207 € 60.031 € 37.675 € 497.913
€ € € € € € € €
2024 504.232 25.110 2.749 7.773 539.864 80.980 70.861 691.705
€
-
Te dekken via rioolrecht
€ 497.913 €
691.705
Opbrengst rioolrecht
€ 683.955
€
717.072
Te storten in voorziening riolering Dekkingspercentage
€ 186.042 € 137%
25.367 104%
onttrekking van voorziening riolering conform GRP €
-
Op ‘taakveld 6.3 Inkomensregelingen’, is gespecificeerd hoeveel wordt geraamd voor kwijtschelding van rioolrecht, dit bedrag wordt meegenomen bij de onderbouwing van het rioolrecht. Begraafplaatsen Lasten per taakveld 7.5 Begraafplaatsen 0.4 Overheadkosten 15% Totaal lasten
2023 € 85.728 € 12.859 € 98.587
2024 € 104.852 € 15.728 € 120.580
Werkelijke opbrengst Dekkingspercentage
€ 69.654 71%
€ 60.668 50%
De lasten op ‘taakveld 7.5 Begraafplaatsen’, hebben betrekking op de kosten van begraven met uitzondering van de kosten van het rouwcentrum. Op grond van de beraadslagingen in de commissie RF van 4 juni 2015 heeft de gemeenteraad vastgesteld dat de lasten van de begraafplaats voor minimaal 50% moeten worden gedekt door de opbrengsten van de begraafrechten. De overheadkosten worden toegerekend op de wijze zoals hierboven is toegelicht.
Onderbouwing legestarieven legesverordening
De tarieven genoemd in de legesverordening en de bijbehorende tarieventabel hebben betrekking op verschillende en uiteenlopende zaken. Het is ondoenlijk om elk legestarief afzonderlijk te onderbouwen. De in de legesverordening genoemde leges kunnen in 3 groepen worden onderscheiden: 1. Algemene dienstverlening. 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning. 3. Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn.
Algemene dienstverlening
Binnen de leges die vallen onder het hoofdstuk algemene dienstverlening vindt kruissubsidiëring plaats. Medewerkers van Burgerzaken werken aan verschillende diensten en het is niet efficiënt om gedetailleerd tijd vast te leggen. Voor een aantal kosten die op de afdeling Burgerzaken drukken, is het niet mogelijk vast te stellen voor hoeveel procent ze aan één bepaalde dienst zijn toe te rekenen. Geprobeerd is de diverse leges in dit hoofdstuk zodanig vast te stellen, dat ze in een redelijke verhouding staan tot de lasten.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
46
Algemene dienstverlening Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken (bevolkingsaangelegenheden 15%) 0.2 Burgerzaken (burgerlijke stand) Subtotaal 0.4 Overheadkosten 15% Totaal lasten
2023
2024
€ 18.690 € 22.507 € 41.197 € 6.179 € 47.376
€ 4.298 € 49.827 € 54.125 € 8.119 € 62.244
€ 66.993 141%
€ 78.120 126%
Gerealiseerde opbrengst Dekkingspercentage
Voor alle diensten van de gemeente melden de inwoners zich bij de publieksbalie. Circa 15% van de tijd wordt besteed aan algemene dienstverlening, circa 35% wordt besteed aan dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning en circa 50% wordt besteed aan dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Voor een aantal documenten, dat onder dit hoofdstuk valt zijn door het Rijk maximum legesbedragen bepaald. De lasten op ‘taakveld 0.2 Burgerzaken burgerlijke stand’, hebben volledig betrekking op algemene dienstverlening. De baten van dit taakveld hebben betrekking op leges burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en algemene dienstverlening.
Leges dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken ( bevolkingsaangelegenheden 35%) 1.1 Crisisbeheersing ( 10%) 8.3 Wonen en bouwen Subtotaal 0.4 Overhead 15% Totaal lasten
2023
2024
€ 43.609 € 36.337 € 201.476 € 281.422 € 42.213 € 323.635
€ 10.029 € 39.153 € 382.320 € 431.502 € 64.725 € 496.227
Gerealiseerde opbrengst Dekkingspercentage
€ 193.171 60%
€ 362.354 73%
De VRU adviseert bij de afgifte van omgevingsvergunningen ten aanzien van eisen die uit oogpunt van brandpreventie aan de betreffende bouwwerken moeten worden gesteld. Deze lasten worden op ‘taakveld 1.1 Crisisbeheersing’, opgenomen. De lasten op ‘taakveld 8.3 Wonen en bouwen’, hebben betrekking op de volgende diensten: • Bouw- en woningtoezicht • Sloopvergunningen • Gedeeltelijk handhaving bouwzaken De post handhaving bouwzaken bevat drie activiteiten: • Activiteiten naar aanleiding van meldingen en klachten • Algemeen toezicht • Handhaving en toezicht op de vergunningverlening Uit het verleden is gebleken dat medewerkers circa 15% van hun tijd aan meldingen en klachten besteden en 5% aan algemeen toezicht. Het merendeel van de tijd op dit taakveld wordt besteed aan toezicht op de vergunningverlening. De eerste twee onderdelen worden niet meegenomen bij de kostenonderbouwing van dit hoofdstuk, het laatste onderdeel wel. Ook ten aanzien van de tarieven binnen dit hoofdstuk vindt kruissubsidiëring plaats. Aanvragen omgevingsvergunningen hebben betrekking op veel verschillende zaken en sommige aanvragen vereisen meer tijd dan andere. Het is ondoenlijk om
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
47
voor alle verschillende aanvragen afzonderlijke legesbedragen te bepalen. We hebben getracht de diverse leges voor in dit hoofdstuk genoemde diensten zodanig vast te stellen, dat ze in redelijke verhouding staan tot de dienstverlening die is verricht. In onze verordening is opgenomen dat de leges van aanvragen omgevingsvergunning in situaties waar al met de bouw is begonnen zonder dat eerst de aanvraag is gedaan, worden verhoogd met 25%. Deze hogere leges zijn niet gebaseerd op hogere kosten, maar op rechtvaardigingsgrond waarin goed gedrag wordt beloond en ongewenst gedrag niet.
Leges dienstverlening vallend onder Europese diensten richtlijn Europese dienstenrichtlijn Lasten per taakveld 0.2 Burgerzaken (bevolkingsaangelegenheden 50%) 0.2 Burgerzaken (burgerlijke stand) 1.2. Openbare orde en veiligheid Subtotaal 0.4 Overhead 15% Totaal lasten Gerealiseerde opbrengst Dekkingspercentage
2023
2024
€ 62.299 € 3.335 € 712 € 66.346 € 9.952 € 76.298
€ 14.328 € 4.074 € 26.220 € 44.622 € 6.693 € 51.315
€ 41.028 54%
€ 42.956 84%
De kostenverdeling in dit hoofdstuk is gelijk aan de verdeling beschreven onder punt 1 Algemene dienstverdeling. Aan de ‘taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid’, wordt 15% van de kosten aan inzet BOA’s toegerekend. De baten van dit hoofdstuk hebben betrekking op leges overige documenten burgerzaken. Ook voor dit hoofdstuk is het niet mogelijk alle kosten die worden gemaakt voor een bepaald product exact te kwantificeren. We hebben getracht de tarieven zodanig vast te stellen, dat er een redelijke verhouding bestaat tussen de leges die voor een bepaalde dienst of levering wordt gevraagd en de kosten die worden gemaakt. Uit het overzicht blijkt dat de tarieven niet helemaal kostendekkend zijn. Recapitulatie onderbouwing kostendekking legesverordening Hoofdstuk leges verordening
Lasten
1.Alg.dienstverlening 2.Fysieke leefomgeving/ omg.vergunning 3.Europese diensten Totaal
€ 62.244 € 496.227 € 51.315 € 609.786
Dekkingspercen tage € 78.120 126% € 362.354 73% € 42.956 84% € 483.430 79% Baten
Aan de hand van deze recapitulatie wordt inzichtelijk gemaakt, hoe de totale baten zich verhouden tot de totale lasten in 2024. Hieruit blijkt dat de gerealiseerde baten lager zijn dan de gerealiseerde lasten. Bij de begroting wordt geprobeerd de lasten en baten en de daarbij behorende tarieven zo goed mogelijk te berekenen.
3.2.2.
Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing
Algemeen
Het weerstandsvermogen geeft inzicht in hoeverre de gemeente in staat is de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in de verhouding tussen de aanwezige weerstandscapaciteit en de inschatting van de risico’s. De gemeente Renswoude loopt, net als andere gemeenten, financiële risico's bij de uitvoering van haar taken. Een eigen financiële buffer ofwel weerstandsvermogen is nodig om te voorkomen dat financiële tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstelling.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
48
Ambitie
Gemeente Renswoude kiest voor een solide financieel beleid en streeft het behoud van een structureel gezonde financiële positie na. Dit uitgangspunt bepaalt de relevantie van ons weerstandsvermogen in relatie tot ons risicomanagement. Immers, een gezonde financiële positie is nodig voor het in stand houden van het niveau van voorzieningen binnen onze gemeente.
Gemeentelijke regelgeving
De minimale omvang van de risicoreserve is vastgesteld op 1,4 x de berekende risico’s. Dit bedrag wordt jaarlijks geblokkeerd (in de algemene reserve vaste buffer) bij het vaststellen van de begroting. De stand van de algemene reserve vaste buffer is op 31-12-2024 € 4.100.000. Het overige gedeelte van de algemene reserve is niet geblokkeerd. Deze gelden zijn vrij te besteden door de raad voor beleidsdoeleinden van de gemeente en zijn afgezonderd in de Algemene reserve- niet geblokkeerd.
Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s)
De risico’s zijn in het hiernavolgende overzicht inzichtelijk gemaakt. De risicopositie wordt bepaald door de risico’s te kwantificeren op basis van de kans dat het risico zich voordoet. Korte toelichting systematiek: • In de eerste kolom worden de risico’s genummerd; • In de tweede kolom wordt het risico omschreven; • In de derde t/m vijfde kolom staat de maximum omvang per risico; • De risicokans is uitgedrukt in drie klassen. Lage kans (10%), gemiddelde kans (50%), hoge kans (90%).
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
49
Toelichting risico’s Risico 1.1: Personeelskosten bij langdurige afwezigheid vast personeel
Risico ja/nee
Omschrijving Risico
Bij langdurige afwezigheid van vast personeel wordt de gemeente ja geconfronteerd met extra kosten voor tijdelijke vervanging.
Impact
Tijdelijke vervanging is in de regel duurder dan vast personeel. Hierdoor wordt 10% van de totale loonsom als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt.
Beheersmaatregelen
Begeleiding, betrokkenheid en managementaandacht bij langdurige afwezigheid. Risico ja/nee
Risico 2.1 Decentralisaties
Omschrijving Risico
Bij de decentralisaties (Wmo, Jeugd en Participatie) is er een risico dat de van het rijk ontvangen vergoeding geen gelijke tred houdt met de (toenemende) vraag.
Impact
De financiële omvang van deze taken is in verhouding tot de omzet van de gemeente relatief hoog. Zolang er geen afspraken zijn gemaakt over een budgetplafond, is sprake van een "openeinderegeling".
Beheersmaatregelen
Inzet Dorpsteam en gebruikmaking van de bestemmingsreserve Sociaal Domein voor tegenvallers.
Risico 3.1: Grondexploitatie Beekweide II
Risico/ impact ja/nee
Omschrijving Risico
Impact
Het belangrijkste risico is vertraging in de gronduitgifte in verband met netcongestie, waardoor extra plankosten ontstaan. Daarnaast is er risico dat de kostenstijging de komende jaren aanhoudend hoog blijft, terwijl de grondopbrengsten gelijk blijven of dalen. Ook kan stijgende rente een negatieve impact hebben op het resultaat van de grondexploitatie. Een combinatie nee van deze factoren kan ertoe leiden dat het saldo van grondexploitatie en kostenverhaal minder positief uitpakt. In het doorgerekende worst-case-scenario (waarbij een combinatie van alle drie de risico-componenten optreedt), zakt het resultaat van € 3.263.000 positief naar € 1.900.000 positief.
Beheersmaatregelen
Door indexering van de VON-prijzen, waardoor de exploitatiebijdragen hoger worden, kan dit risico deels worden gemitigeerd.
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
3.500.000
Risico klasse Laag 10%
ja
Het woningbouwproject Beekweide II betreft een integrale ontwikkeling waarbij zowel gronden van derden als 'eigen' gronden worden ontwikkeld. De kosten behorende bij de ontwikkeling van de gronden van derden komen ten laste van de betreffende initiatiefnemers, het zgn. kostenverhaal. Voor de kosten (en opbrengsten) die gerealiseerd worden op de 'eigen' ja gronden is een grondexploitatie geopend. Deze grondexploitatie wordt jaarlijks geactualiseerd, en kent op dit moment een resultaat op eindwaarde van € 2.549.000 positief. Het kostenverhaal kent een resultaat van € 714.000 positief. per saldo is daarmee sprake van een positief resultaat van € 3.263.000.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90% 200.000
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
50
Risico 3.2 Grondexploitatie Groot Overeem II
Risico/ impact ja/nee
Omschrijving Risico
De grondexploitatie van bedrijventerrein Groot Overeem II wordt jaarlijks geactualiseerd, en kent op dit moment een resultaat op ja eindwaarde van € 3.812.000 positief. Hierbij is drie jaar vertraging door netcongestie ingecalculeerd.
Impact
Het belangrijkste risico betreft inpassing van de beekzone waardoor 4.500 m2 minder uitgeefbaar gebied beschikbaar is. Daarnaast is er risico dat de kostenstijging de komende jaren aanhoudend hoog blijft, terwijl de grondopbrengsten gelijk nee blijven of dalen. Ook kan stijgende rente een negatieve impact hebben op het resultaat van de grondexploitatie. Een combinatie van deze factoren kan ertoe leiden dat het saldo van grondexploitatie minder positief uitpakt.
Beheersmaatregelen
Periodieke actualisatie van de grondexploitatie Groot Overeem II. Risico/ impact ja/nee
Risico 3.3 Planschade
Omschrijving Risico
Risico dat de gemeente aansprakelijk wordt gesteld voor planschade
Impact
Externe factoren, zoals rijksbeleid, economische groei, wetgeving, kunnen gevolgen hebben voor de werkelijk te realiseren baten of nee lasten.
Beheersmaatregelen
De planschaderisicoanalyse laat zien dat er mogelijk planschade kan ontstaan. Dit risico wordt opgevangen binnen het kostenverhaal en de grondexploitatie, waardoor de financiële impact nihil is.
Risico 4.1 Minder uitkering gemeentefonds
Risico ja/nee
Omschrijving Risico
Impact
Verandering in de rijksuitgaven kunnen een directe invloed hebben op de inkomsten van de gemeente.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke maatregelen, want het gaat om een externe factor.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
ja
Gemeenten ontvangen het grootste gedeelte van hun inkomsten uit de Algemene uitkering van het Gemeentefonds. Hoeveel uitkering wordt ontvangen is voor een groot gedeelte afhankelijk van de hoogte van de rijksuitgaven. Wijzigingen in de ja rijksuitgaven hebben direct invloed op de omvang van de Algemene uitkering. Daarnaast zijn we nog in afwachting van de herverdeeleffecten van de algemene uitkering.
Totaal omvang risico Rekenpercentage Omvang risico x rekenpercentage
Risico klasse Laag 10%
500.000
3.500.000 10% 350.000
0 50% 0
700.000 90% 630.000
51
Ontwikkeling risico’s Personeelskosten bij langdurige afwezigheid vast personeel In 2024 zijn twee medewerkers met zwangerschapsverlof gegaan. Dit heeft geresulteerd in tijdelijke vervanging. Deels inhuur, deels door intern uren uit te breiden. Een beheersmaatregel is de nadrukkelijke managementaandacht, betrokkenheid en waar nodig intensieve begeleiding voor langdurig afwezige medewerkers. Van de totale loonsom wordt 10% als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. Doordat de loonsom in 2024 is gestegen, neemt het berekende risicobedrag toe van € 300.000 in 2023 tot € 350.000 in 2024. Decentralisaties WMO, Jeugd en Participatie Bij het sociaal domein neemt de zorgvraag toe. De open-einde-regeling kenmerkt zich door de onbeperkte toegang tot gemeentelijke zorg en regelingen. Met de inzet van ons Dorpsteam worden de risico’s zoveel mogelijk beheerst. Het Dorpsteam is zichtbaar, laagdrempelig en alert op signalen. Zo houden we zicht op de kwaliteit en financiële houdbaarheid van de zorgverlening. Ook maken we gebruik van de bestemmingsreserve Sociaal Domein waarmee tegenvallers kunnen worden opvangen. Tegelijkertijd zien we dat de zorgkosten landelijk toenemen. Stijgende zorgkosten kunnen grote effecten hebben voor onze gemeentebegroting. In 2024 is hierdoor zowel de omvang van het risico als de kans dat het risico zich voordoet gestegen.
Het berekende risicobedrag neemt toe van € 50.000 in 2023 tot € 180.000 in 2024. Grondexploitatie en planschade De grondexploitaties worden jaarlijks geactualiseerd. De berekeningen van zowel het woningbouwproject Beekweide II als het project Groot Overeem II laten op eindwaarde positieve resultaten zien. Uit de doorgerekende worst-case-scenario’s blijken lagere, maar nog steeds positieve resultaten. Planschaderisico’s kunnen worden opgevangen binnen het kostenverhaal en de grondexploitatie. De financiële impact van de onderkende risico’s is ultimo 2024 nihil. Uitkering gemeentefonds De ontwikkeling van de algemene uitkering is een onzekere factor en vormt daarmee een risico voor de gemeente. Ten opzichte van het jaar 2023 is deze risicopost in 2024 ongewijzigd gebleven.
Beschikbare weerstandscapaciteit
Met de weerstandscapaciteit wordt bedoeld: al die elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden. De weerstandscapaciteit bestaat uit de Algemene reserve vaste buffer en de stille reserves. De beschikbare weerstandscapaciteit als volgt te berekenen:
Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit Algemene reserve vaste buffer Stille reserves Beschikbare weerstandscapaciteit
2022 4.100.000 900.000 5.000.000
2023 4.100.000 933.000 5.033.000
Berekening stille reserves (objecten niet voor de openbare dienst bestemd) balanswaarde bedragen WOZ-waarde De Hokhorst 969.000 Grond carports 80.000 Totaal 1.049.000
0 0 0
2024 4.100.000 1.049.000 5.149.000
verschil 969.000 80.000 1.049.000
Omvang van het weerstandsvermogen
Omdat de risico’s die gemeenten lopen verschillen, is er geen algemene norm voor de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Gemeenten dienen zelf een beleidslijn te formuleren over de noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s. De weerstandsratio (beschikbare weerstandscapaciteit in relatie tot de benodigde weerstandscapaciteit) moet minimaal 1 zijn. Een waarde hoger dan 1 geeft aan dat tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder grote ingrepen te doen in het voorzieningenniveau. In Renswoude is in de Nota reserves en voorzieningen 2023 gekozen voor een minimale waarde van 1,4.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
52
Als de benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit ontstaat het volgende beeld.
Ratio weerstandsvermogen bedragen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit (Berekende risico's x factor 1,4)
2022 5.000.000
2023 5.033.000
2024 5.149.000
1.108.800
1.120.000
1.372.000
4,5
4,5
3,8
Risico weerstandsvermogen
De weerstandsratio is op 31 december 2024 3,8. Ten opzichte van de jaarrekening 2023 is de beschikbare weerstandscapaciteit iets gegroeid. Daarnaast zijn de risico’s opnieuw beoordeeld en deze zijn ook iets toegenomen.
Ruimte in algemene reserve vaste buffer A. Stand algemene reserve vaste buffer Benodigde stand Berekende risico's x factor 1,4 B. Totaal benodigde stand C. Ruimte in algemene reserve vaste buffer (A-B)
4.100.000 1.372.000 1.372.000 2.728.000
Kengetallen BBV
De volgende kengetallen zijn verplicht gesteld vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV): 1. Netto schuldquote 2. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio 4. Kengetal grondexploitatie 5. Structurele exploitatieruimte 6. Belastingcapaciteit Met de kengetallen kan snel een beeld worden gevormd van de financiële positie van de gemeente. Het zijn kengetallen die iets zeggen over de weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeentelijke begroting. Voor de weerbaarheid (kan de gemeente financiële tegenvallers het hoofd bieden) is het van belang te weten hoe groot het eigen vermogen is, hoeveel schulden de gemeente heeft en waarvoor deze schulden zijn aangegaan. De kengetallen daarvoor zijn de solvabiliteit, de netto schuldquote en de grondexploitatie. Een wendbare begroting kan snel worden aangepast als zich tegenvallers voordoen. Dat is een begroting waarvan de inkomsten op korte termijn kunnen worden verhoogd (stijging tarief OZB omdat de woonlasten zich nog onder het landelijke gemiddelde bevinden) en de lasten op korte termijn kunnen worden bijgesteld omdat er meer structurele baten dan structurele lasten zijn. De kengetallen daarvoor zijn belastingcapaciteit en structurele exploitatieruimte.
Beoordeling van de kengetallen in samenhang
Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en structurele baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. Zo worden voorraden
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
53
strategische gronden en onderhanden werk bouwgrondexploitatie door gemeenten met leningen gefinancierd. Maar bij verkoop vallen de geldmiddelen weer vrij om de leningen af te lossen. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Er zijn geen landelijke normen voor de kengetallen omdat deze erg afhangen van de lokale situatie. De gemeenteraad kan wel eigen normen stellen voor deze kengetallen en bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële kengetallen en de afgesproken normen. Voor de financiële kengetallen geldt, net als voor de weerstandscapaciteit, dat de raad kan aangeven welk financieel beleid hij voor ogen heeft en eventueel kan overgaan tot het formuleren van eigen normen. Om de in deze paragraaf opgenomen kengetallen te kunnen duiden is aansluiting gezocht bij de door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) gehanteerde signaleringswaarden. De VNG heeft een aantal signaalwaarden ontwikkeld om een grofmazige waardering te geven aan deze kengetallen. Deze zijn onderverdeeld in drie groepen. In onderstaande tabel is dit zichtbaar gemaakt.
Nadere duiding bij de in de tabel in beeld gebrachte financiële kengetallen: • Netto schuldquote: hoe zwaar drukt de schuld op de begroting? Hier wordt de schuldpositie van de gemeente uitgedrukt in een percentage van de omvang van de jaarlijkse exploitatie (inkomsten exclusief mutaties in reserves). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor Renswoude geldt dat de financiering van het gemeentelijk woningbezit in verhouding zwaar drukt ten opzichte van de totale lasten in de begroting. • Netto schuldquote, gecorrigeerd met verstrekte leningen De gemeente leent soms geleend geld door aan andere organisaties. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
54
• Solvabiliteit: welk deel van het gemeentebezit is betaald met eigen middelen? Dit is het eigen vermogen als aandeel in het balanstotaal. Ofwel: de solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van het balanstotaal niet door schuld is gefinancierd. Een solvabiliteitsratio van minder dan 20 procent geeft aan dat een gemeente zijn bezit met relatief veel schulden heeft belast. • Grondexploitatie: heeft de gemeente relatief veel grond en loopt zij daardoor risico? Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot het totaal van de baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Als dat niet lukt, kan de grondexploitatie een negatieve impact hebben op de financiële positie van de gemeente. Hoe lager het kengetal des te minder afhankelijk is de gemeente van het resultaat van de grondexploitatie. • Structurele exploitatieruimte: heeft de gemeente voldoende structurele middelen om haar structurele lasten te dekken? De relevantie van het kengetal structurele exploitatieruimte is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Bij dit kengetal wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten in vergelijking met de totale baten.
Een positief percentage betekent dat incidentele lasten deels uit structurele middelen worden gedekt en dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Een negatief getal betekent dat structurele lasten deels uit incidentele baten worden gedekt. • Belastingcapaciteit: heft de gemeente relatief veel belastingen en is er ruimte deze belastingen te verhogen? De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het kengetal belastingcapaciteit vergelijkt de woonlasten (OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing) van een gemiddeld gezin in Renswoude met landelijke cijfers. Onze woonlasten liggen in 2024 op 98% van het landelijk gemiddelde.
3.2.3.
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding
De gemeente Renswoude heeft een oppervlakte van 1.852 hectare. Deze ruimte wordt gebruikt voor verschillende doeleinden gebruikt zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en water. Goed beheer van de kapitaalgoederen is belangrijk voor een prettig woon-, leef- en werkklimaat voor iedereen. Kapitaalgoederen zijn ook nodig om de programmadoelen van de gemeente te realiseren. Om bijvoorbeeld economische ontwikkeling te stimuleren is een goede bereikbaarheid van belang, om onderwijs te geven zijn schoolgebouwen nodig. Straatverlichting en de inrichting van groen leveren een bijdrage aan de sociale veiligheid. De riolering draagt bij aan de gemeentelijke milieudoelstellingen. Kapitaalgoederen leggen blijvend beslag op de gemeentelijke begroting. Niet alleen is geld nodig voor de aanschaf of aanleg, maar ook voor de jaarlijkse kosten van onderhoud. Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen per kapitaalgoed tenminste wordt ingegaan op het beleidskader, de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.
Uitgangspunten beheer openbare ruimte
De uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte worden in de beheerplannen per kapitaalgoed beschreven. Hieronder is een overzicht weergegeven waarin per onderscheiden beheerdomein de omvang van het areaal en de waarde die dit vertegenwoordigt is aangegeven.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
55
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Domein Wegen Riolering Pompen, gemalen en bergbezinkbassins Civiele kunstwerken Openbare verlichting Groen Sportaccomodaties Afvalinzameling
Omvang areaal 330.000 m2 30 km vrijverval 10 pompgemalen, 50 km drukleiding, 2 bergbezinkbassins, 4 km drainage, 224 drukrioolpompen buitengebied en 1.345 kolken 19 bruggen en ca. 60 duikers 900 lichtpunten 350.000 m2 waarvan 3.500 bomen 3 voetbalvelden, 4 tennisbanen, 1 sporthal 2 ondergrondse containers en 15 bovengrondse containers
Waarde (€) 24.000.000 35.000.000 6.000.000 3.000.000 1.000.000 6.000.000 2.400.000 110.000
Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR)
Er is een integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) vastgesteld in de raadsvergadering van 27 oktober 2021. Deze documenten gaan uit van het eerder gedefinieerde scenario “conserverend”, waarna de uitkomsten zijn verwerkt in de begroting 2022-2025.
Toelichting per kapitaalgoed
Wegen en verkeersvoorzieningen Aantal kilometers te onderhouden weg Oppervlakte wegennet Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud dit jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
41 km, waarvan 12 km elementenverharding en 29 km asfaltverharding. 330.000 m2, waarvan 30% elementverharding en 70% asfaltverharding. In stand houden van een kwalitatief goede en veilige wegeninfrastructuur. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Uitgangspunt is de CROW-norm (CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid). Het werken conform de richtlijnen CROW wordt door de gemeente bewerkstelligd door: - Periodiek globale visuele inspecties (eens per twee jaar) - Te werken met een wegbeheersysteem - Onderhoud uit te voeren volgens systematiek en planning. De staat van onderhoud van de elementenverhardingen is in het algemeen goed. Voor wegen waarvan de technische levensduur (bijna) is overschreden, worden een jaar voor realisatie integraal voorbereid (inclusief eventueel aanwezige civiele kunstwerken, riolering, herinrichting, etc.). Ja.
Voor 2024 was geen grootschalig onderhoud gepland. € 326.500 Op diverse locaties is kleinschalig elementen onderhoud uitgevoerd. Conform IBOR-plan en MJOP 2021-2025 is gestart met de integrale voorbereiding van de Eikenlaan en omgeving (afkoppelen hemelwater en herinrichting openbare ruimte). Ook de voorbereiding van de fase Lijsterbeslaan en omgeving is opgestart. Voor de Meidoornlaan zijn de nutsbedrijven aan de slag gegaan. Verder is het verkeerskundig onderzoek voor de Barneveldsestraat opgestart.
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
56
Samen met de provincie is een aanvang gemaakt voor de verbetering van de N224. In 2025 dient een nieuw MJOP opgesteld te worden.
Openbaar Groen Oppervlakte te onderhouden groen
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud dit jaar
Totaal 350.000 m2, waarvan: Bermen 111.300 m2 Watergangen 74.900 m2 Gazon 44.300 m2 Ruiggras 34.900 m2 Bosplantsoen 26.000 m2 Sierplantsoen: 22.000 m2 Heesters 20.000 m2 Graven 3.300 m2 Overig 10.600 m2 Bomen: 3.500 stuks Een beheervriendelijke (efficiënt) en hoogwaardige (beleving en functioneel) buitenruimte die binnen de financiële kaders beheersbaar is. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). In het beheerplan is het gewenste kwaliteitsniveau vermeld. Belangrijke uitgangspunten zijn: - Groene structuren worden behouden en versterkt door het maken van groene verbindingen en het opheffen van barrières. - Groen is waardevol voor de (be)leefomgeving. - Groen nodigt uit tot bewegen. - Deskundig beheren op onderhoud en vitale beplanting. - Beplanting moet robuust en duurzaam zijn en bij voorkeur biodivers. - Bij de aanplant van bomen is afwisseling een uitgangspunt om de plaagdierdruk (eikenprocessierups) structureel omlaag te brengen en ter bevordering van beleving en biodiversiteit. De staat van onderhoud is in het algemeen goed te noemen en voldoet minimaal aan de in het beleidsplan genoemde beeldkwaliteitsniveaus. Ja.
In 2024 zijn geen renovaties nodig gevonden.
Jaarlijks budget
€ 219.700
Aantal kilometers te onderhouden riolering
Vrij verval riolering: 30 kilometer Drukriolering in het buitengebied: 50 kilometer Riool- en hemelwatergemalen: 10 Pompunits: ruim 224 Kolken: 1.345 Bergbezinkbassins: 2 Uit het oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming heeft de gemeente de wettelijke zorgplicht voor het inzamelen van stedelijk afvalwater en het verwerken van afvloeiend hemelwater. Het betekent dat de gemeente moet zorgen voor een goed
Riolering
Doel
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
57
werkend en onderhouden riolering en een adequaat functionerend rioleringsstelsel qua capaciteit. Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud dit jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
GRP 2021-2028 Voldoen aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten. Een goed functionerende riolering is nodig om afvalwater uit de directe leefomgeving te verwijderen ten behoeve van de volksgezondheid. Ook komt riolering de bewoonbaarheid in de kernen ten goede doordat wateroverlast en stank worden voorkomen. Daarnaast wil de gemeente Renswoude door hemelwater af te koppelen een bijdrage leveren aan klimaat adaptieve maatregelen die nodig zijn. De staat van onderhoud van het rioleringsstelsel is in het algemeen goed te noemen. Ja.
Op bedrijventerrein Groot Overeem en Hooge Hoek zijn middels gedetailleerd onderzoek diverse foutaansluitingen opgespoord en opgelost. € 507.300 In 2024 zijn onderzoek doorlopen en ontwerpen opgesteld voor afkoppelen van hemelwater en herinrichting van de openbare ruimte van de Eikenlaan en omgeving. De besteksvoorbereiding is gestart. Met gedetailleerd onderzoek op bedrijventerrein Groot Overeem en Hooge Hoek zijn diverse foutaansluitingen op het schone hemelwater opgespoord en hersteld. Over de kwaliteit van het hemelwater dat rechtstreeks loost op de Lunterse beek vindt nog afstemming plaats met het waterschap; in overleg wordt bepaald welke maatregelen verder nodig zijn.
Gebouwen Algemeen
Naast gemeentelijke gebouwen, onderhoudt de gemeente ook de woningen in het gemeentelijke woningbedrijf. Voor de scholen geldt, dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud (zowel binnen als buiten).
Aantal te onderhouden gebouwen:
Gemeentehuis Sporthal Gemeentewerf Brandweerkazerne Bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v. VvE) Ambtswoning Aula en baarhuisje begraafplaats Bijna 400 woningen In stand houden van de gebouwen en voorkomen achterstallig onderhoud.
Doel
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
58
Beheerplan
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud dit jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
Gemeentehuis : beheerplan nieuwe gemeentehuis in 2022 opgesteld Sporthal : wordt meegenomen in ontwikkeling Dorpshuis 2.0 Gemeentewerf : opstellen beheerplan na renovatie Brandweerkazerne : beheerplan opgesteld in 2022 Bibliotheek (buitenzijde t.l.v. VvE) Ambtswoning: beheerplan opgesteld in 2022 Aula en baarhuisje begraafplaats : beheerplan wordt opgesteld in 2025 Woningen: beheerplan opgesteld in 2022
Gemeentehuis is deels nieuw en deels gerenoveerd en opgeleverd begin 2023 Brandweerkazerne in 2021 nieuw gebouwd Voormalige basisschool de Borgwal is in 2023 ingericht voor tijdelijk gebruik als tijdelijke opvanglocatie voor Oekraïners en daarna gesloopt Gemeentewerf: planvorming voor renovatie en verduurzaming in 2023 opgestart en wordt in april 2025 opgeleverd. Gezien de planvorming rondom de diverse gebouwen is dit niet relevant. De opgestelde/op te stellen beheerplannen zijn/worden in de begroting opgenomen. Woningen in complex 13 en 15. Voor woningen € 2,7 miljoen Voor overige gebouwen circa € 300.000 De vernieuwing gemeentewerf wordt in 2025 afgerond. In 2024 is gestart met een meerjarig onderhoudsplan voor diverse gemeentelijke gebouwen en woningen. Vaststelling vindt plaats in 2025. Voor de gemeentelijke woningen loopt het project voor verduurzaming door tot 2050. Ook zullen in 2025 en verder renovaties plaats vinden bij meerdere complexen.
Openbaar Water Omvang areaal Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud dit jaar
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
De sloten die volgens de Keur van het Waterschap onderhoudsplichtig zijn en in eigendom zijn van de gemeente, worden door de gemeente onderhouden. Sloten moeten voldoende water kunnen blijven aan- en afvoeren, zodat voor de bewoners van een gebied geen waterproblemen ontstaan. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Het doorstroomprofiel moet voldoende zijn; als maat wordt gehanteerd dat minimaal 2/3 van het theoretische profiel beschikbaar is. Goed Ja.
€ 20.400 In 2024 zijn geen grote onderhoudswerkzaamheden gepland.
59
Civiele kunstwerken (bruggen en duikers) Omvang areaal
Het areaal bestaat uit 19 bruggen en duikers.
Doel
Kunstwerken moeten te allen tijde veilig zijn. Het uit te voeren onderhoud is gericht op het voorkomen van achterstallig onderhoud en het waarborgen van de veiligheid.
Beheerplan
Rapportage ‘Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken’ d.d. 11 december 2018. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025).
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
De kunstwerken moeten functioneel en veilig zijn.
Staat van onderhoud
De kwaliteit is goed.
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Ja.
Jaarlijks budget
€ 7.500
Groot onderhoud dit jaar
In 2024 zijn geen grootschalig onderhoudswerkzaamheden of vervangingen gepland.
Ontwikkelingen
Er wordt gewerkt conform het in 2021 door de raad goedgekeurde IBORplan met bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025). Naar aanleiding van de 5-jaarlijkse inspectie (2023) zijn in 2024 voor de civiele duikerbruggen van de Kooiweg, Hopeseweg en Emminkhuizerlaan nadere detailinspecties uitgevoerd. In 2025 wordt bepaald welke maatregelen nodig zijn.
Openbare Verlichting Omvang areaal Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud dit jaar Ontwikkelingen
Jaarstukken gemeente Renswoude 2024
Het areaal bestaat uit +/- 900 lichtpunten met in totaal 889 masten en 895 armaturen. Bijdragen aan een verkeersveilige en sociaal veilige openbare ruimte. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Als uitgangspunt geldt de RVOL (Richtlijn voor openbare verlichting) Hoewel het areaal relatief oud is (417 armaturen zijn ouder dan 20 jaar en 128 masten ouder dan 40 jaar, d.w.z. economisch afgeschreven), is de kwaliteit in het algemeen redelijk tot goed. Ja, voor de vervanging van masten (korte termijn van enkele jaren) en de vervanging van armaturen voor LED-armaturen (MIP). Bij de actualisatie van het IBOR-plan wordt een aangepaste structurele vervangingsbehoefte meegenomen. € 114.000 In 2024 zijn de armaturen in het viaduct aan de Kooiweg vervangen. Eind 2021 is het IBOR-plan en bijbehorende meerjarenplanning (MJOP 2021-2025) door de raad goedgekeurd.
60
Het onderhoudsbestek openbare verlichting (opgesteld in samenwerking met de gemeente Scherpenzeel) is in 2024 vergund aan Van Gelder en in juli 2024 gestart. Ook is de inventarisatie voor het project ‘Verledden armaturen’ uitgevoerd ter voorbereiding op de realisatie in 2025.
Meubilair (bebording en speelvoorzieningen) Omvang areaal
Het areaal bestaat uit: - 850 verkeersborden - 16 speelplaatsen met 125 speeltoestellen
Doel
Speelplekken: ontspanningsplek voor de doelgroep Verkeersborden: geleiding verkeer
Beheerplan
Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjaren onderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025).
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Functionele en veilige voorzieningen.
Staat van onderhoud
De kwaliteit van de speeltoestellen is, ondanks de gemiddeld hoge ouderdom, in het algemeen goed. Bebording is goed.
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen?
Ja.
Jaarlijks budget
€ 21.400
Groot onderhoud dit jaar
In 2024 was geen groot onderhoud gepland en is ook geen groot onderhoud uitgevoerd. In 2024 is het beleidsplan Speelruimte Renswoude door de gemeenteraad vastgesteld voor de speelvoorzieningen, waaronder een vervangingsinvesteringenplan, en de uitgangspunten voor inrichting op de aspecten spelen/groen/klimaat.