Concept begroting 2023 gemeente Renswoude.

Begroting gemeente Renswoude 2023

38

• Belastingcapaciteit: heeft de gemeente relatief veel belastingen en is er ruimte deze belastingen te verhogen? Hieronder wordt verstaan de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in jaar t ten opzichte van het landelijk gemiddelde (in jaar t-1). Hiermee komt tot uitdrukking de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen. Zijn de woonlasten laag, dan kan bij tegenvallers gemakkelijk worden bijgestuurd door de onroerendezaakbelasting te verhogen.

3.2.3

Onderhoud kapitaalgoederen

Inleiding De gemeente Renswoude heeft een oppervlakte van 1.852 hectare. Deze ruimte wordt gebruikt voor verschillende doeleinden gebruikt zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en water. Het beheer van kapitaalgoederen is belangrijk omdat er een directe invloed is op het woon-, leef- en werkklimaat van iedereen. Kapitaalgoederen zijn ook nodig om de programmadoelen van de gemeente te realiseren. Om bijvoorbeeld economische ontwikkeling te stimuleren is een goede bereikbaarheid van belang, om onderwijs te geven zijn schoolgebouwen nodig. Straatverlichting en de inrichting van groen leveren een bijdrage aan de sociale veiligheid. De riolering draagt bij aan de gemeentelijke milieudoelstellingen. Kapitaalgoederen leggen blijvend beslag op de gemeentelijke begroting. Niet alleen is geld nodig voor de aanschaf of aanleg, maar ook voor de jaarlijkse kosten van onderhoud. Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen per kapitaalgoed tenminste wordt ingegaan op het beleidskader, de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Uitgangspunten beheer openbare ruimte De uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte worden in de beheerplannen per kapitaalgoed beschreven.

Hieronder is een overzicht weergegeven waarin per onderscheiden beheerdomein de omvang van het areaal en de waarde die dit vertegenwoordigt is aangegeven. Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) Er is een integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) vastgesteld in de raadsvergadering van 27 oktober 2021. Deze documenten gaan uit van het eerder gedefinieerde scenario “conserverend”, waarna de uitkomsten kunnen worden verwerkt in de begroting 2022-2025. Domein

Omvang areaal

Wegen

330000 m2

Riolering

30 km vrijverval

30.000.000

Pompen, gemalen en bergbezinkbassins Civiele kunstwerken

10 pompgemalen, 50 km drukleiding, 2 4 km drainage, 19bergbezinkbassins, bruggen en ca. 60 duikers

5.000.000

Openbare verlichting

900 lichtpunten

900.000

Waarde (€)

20.000.000

Groen

350.000 m2 waarvan 3.500 bomen

Sportaccomodaties Afvalinzameling

3 voetbalvelden, 4 tennisbanen, 1 sporthal 2 ondergrondse containers en 15 bovengrondse containers

2.500.000 5.000.000 2.000.000 100.000

Toelichting per kapitaalgoed

Wegen en verkeersvoorzieningen Aantal kilometers te onderhouden weg Oppervlakte wegennet Doel Beheerplan

Begroting gemeente Renswoude 2023

41 km, waarvan 12 km elementenverharding en 29 km asfaltverharding. 330.000 m2, waarvan 30% elementverharding en 70% asfaltverharding. In stand houden van een kwalitatief goede en veilige wegeninfrastructuur. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025).

39

Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau

Staat van onderhoud

Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen

Uitgangspunt is de CROW-norm (CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid). Het werken conform de richtlijnen CROW wordt door de gemeente bewerkstelligd door: - Periodiek globale visuele inspecties (eens per twee jaar) - Te werken met een wegbeheersysteem - Onderhoud uit te voeren volgens systematiek en planning. De staat van onderhoud van de elementenverhardingen is in het algemeen goed. De asfaltwegen die zich met name in het buitengebied bevinden, hebben over het algemeen allemaal ongeveer dezelfde ouderdom en er geldt dat deze over de gehele linie gezien hun technische levensduur ruim hebben overschreden. Eind 2021 is het plan IBOR en de meerjarenplanning door de raad goedgekeurd. Op basis van deze meerjarenplanning is in 2022 het geplande groot onderhoud aan de Kooiweg, Oude Holleweg en de Bekerweg uitgevoerd. In 2023 is geen groot onderhoud voorzien, maar zullen diverse werkzaamheden m.b.t. kleinschalig onderhoud aan zowel de wegen in elementenverhardig als in asfaltverharding worden uitgevoerd Ja.

geen € 336.237 Het bestaande raamcontract voor de onderhoudswerkzaamheden aan de verharding eindigt in 2022. Begin 2023 zal een nieuw contract worden afgerond, waarna een aanbesteding zal worden georganiseerd. Tevens wordt in 2023 gewerkt aan de diverse ‘gereedschappen’ om het beheer beter en gestructureerd aan te kunnen pakken. De 2 jaarlijkse inspectie van de wegen moet in 2023 worden uitgevoerd.

Openbaar Groen Oppervlakte te onderhouden groen

Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau

Totaal 350.000 m2, waarvan: Bermen 160.000 m2 Gazon 43.000 m2 Bosplantsoen 35.000 m2 Sierplantsoen: 22.000m2 Heesters 6.000 m2 Overig 28.000 m2 Bomen: 3.500 stuks Een beheervriendelijke (efficiënt) en hoogwaardige (functie) buitenruimte die binnen de financiële kaders beheersbaar is. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). In het beheerplan is het gewenste kwaliteitsniveau vermeld. Belangrijke uitgangspunten zijn: - Groen is waardevol voor de leefomgeving - Koesteren van het groen, maar wel rationeel - Realiseren van groene kwaliteit - Deskundig beheren - Groen moet duurzaam zijn - Er wordt wat aanplant van bomen betreft gestreefd naar meer afwisseling, dit om de plaagdierdruk (eikenprocessierups) structureel omlaag te brengen

Begroting gemeente Renswoude 2023

40

Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen

De staat van onderhoud is in het algemeen goed te noemen en voldoet minimaal aan de in het beleidsplan genoemde beeldkwaliteitsniveaus. Ja

n.v.t. € 356.873 + € 52.740 (Groen, Straatvegen en onkruidbestrijding) Daar waar het in het straatbeeld past zal worden gestreefd naar een minder homogeen bomenbestand. In 2023 zal gestart worden met het afkoppelen van regenwater op de verschillende locaties in de kern van Renswoude. Dit wordt o.a. mogelijk gemaakt door het verlagen van de verschillende groenstroken. Waar mogelijk wordt dit gekoppeld aan de omvormgingsopgave van groen. Uitbreiding en inpassing van biodiversiteitsplan.

Riolering Aantal kilometers te onderhouden riolering

Doel

Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau

Staat van onderhoud

Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar

Jaarlijks budget Ontwikkelingen

Vrij verval riolering: 30 kilometer Drukriolering in het buitengebied: 50 kilometer Riool- en hemelwatergemalen: 10 Pompunits: ruim 224 Kolken: 1.345 Bergbezinkbassins: 2 Zorg voor goed functionerende riolering. Dit is uit oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming een belangrijke taak van de gemeente. GRP 2021-2028 Voldoen aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten. Een goed functionerende riolering is nodig om afvalwater uit de directe leefomgeving te verwijderen ten behoeve van de volksgezondheid. Ook komt riolering de bewoonbaarheid in de kernen ten goede doordat wateroverlast en stank worden voorkomen. Daarnaast wil de gemeente Renswoude door hemelwater af te koppelen een bijdrage leveren aan klimaat adaptieve maatregelen die nodig zijn. De staat van onderhoud van het rioleringsstelsel is in het algemeen goed te noemen. In de komende jaren zijn, met uitzondering van de Eikenlaan, geen grote reconstructies voorzien. Vanuit milieukundig oogpunt is het noodzakelijk dat de riolering op de bedrijventerreinen wordt herzien. Deze aanpassingen zijn niet voorzien in het huidige GRP De reguliere werkzaamheden zijn in de begroting 2023 opgenomen cf. Het GRP. De benodigde investering voor de aanpassing van de riolering op de bedrijventerreinen is nog niet beschikbaar en derhalve niet verwerkt in de begroting. Grond onderhoud is n.v.t.

Wel wordt een start gemaakt met de voorbereiding van de 1e fase afkoppelen Renswoude, en waar mogelijk een start met de uitvoering. Ook wordt de voorbereiding voor de aanpassing van de riolering op de bedrijventerreinen afgerond en wordt er z.s.m. gestart met de uitvoering. € 517.434 Afronden afkoppelplan incl. financiële consequenties

Gebouwen (exclusief woningbedrijf) Algemeen

Begroting gemeente Renswoude 2023

Naast gemeentelijke gebouwen, onderhoudt de gemeente ook de woningen in het gemeentelijke woningbedrijf. Voor het woningbedrijf is enkele jaren geleden een onderhoudsplan opgesteld. In deze paragraaf wordt alleen op

41

Aantal te onderhouden gebouwen:

Doel Beheerplan

Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau

Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen

de overige gemeentelijke gebouwen ingegaan. Voor de scholen geldt, dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud (zowel binnen als buiten). - gemeentehuis (nieuwbouw gereed eind 2022) - sporthal - gemeentewerf - brandweerkazerne - bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v. VvE) - ambtswoning - aula begraafplaats - baarhuisje In stand houden van de gebouwen en voorkomen achterstallig onderhoud. - gemeentehuis (nieuwbouw gereed eind 2022) -> beheerplan eind 2022 - sporthal -> beheerplan opgesteld in 2021 - gemeentewerf -> voorbereiding voor nieuwbouw - brandweerkazerne -> beheerplan opgesteld in 2022 - bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v.

VvE) - ambtswoning -> beheerplan opgesteld in 2022 (conform het aangrenzende wooncomplex-cpl.31-van het Woningbedrijf) - aula begraafplaats -> beheerplan wordt opgesteld in 2023 - baarhuisje -> onderdeel van begraafplaats - gemeentehuis wordt nieuw gebouwd - brandweerkazerne betreft een nieuw gebouw - voormalige basisschool de Borgwal wordt ingericht voor tijdelijk gebruik door gemeente en daarna in 2023 eventueel geschikt gemaakt voor tijdelijke bewoning - gemeentewerf: planvorming om te verkopen en elders nieuw te bouwen - sporthal en bibliotheek: in 2022 vindt planvorming plaats voor integratie met sporthal de Hokhorst tot dorpshuis Gezien de planvorming rondom de diverse gebouwen is dit niet relevant De opgestelde/op te stellen beheerplannen zij/worden in de begroting opgenomen.

2022 -> verduurzaming sporthal gelijk tijdig met ombouw tot dorpshuis

Het gemeentehuis wordt eind 2022 opgeleverd. Over de toekomst van de gemeentewerf (wel of geen nieuwbouw) zal de raad nog in 2023 een besluit nemen. Op korte termijn zal voor de aula een meerjarig onderhoudsplan worden opgesteld. Onderzoek integratie bibliotheek met sporthal tot dorpshuis

Openbaar Water Omvang areaal

Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud

Begroting gemeente Renswoude 2023

De watergangen die volgens de Keur van het Waterschap onderhoudsplichtig zijn en in eigendom zijn van de gemeente, worden door de gemeente onderhouden. Watergangen moeten voldoende water kunnen blijven aan- en afvoeren, zodat voor de bewoners van een gebied geen waterproblemen ontstaan. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Het doorstroomprofiel moet voldoende zijn, als maat wordt gehanteerd dat minimaal 2/3 van het theoretische profiel beschikbaar is. Goed

42

Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar

Ontwikkelingen

Ja

€ 11.852 In 2023 wordt onderzoek naar de aanwezigheid van bagger in de watergangen, en waar nodig wordt de 1e fase baggerwerkzaamheden uitgevoerd. Er wordt gestreefd naar het clusteren van werkzaamheden aan de watergangen. Slotenonderhoud en bermen onderhoud/maaien maken hier deel vanuit. Door hier cf. de ingewonnen adviezen de werkzaamheden uit te voeren (plan van Heem en Tommas Wagner) komt dat de biodiversiteit ten goede.

Civiele kunstwerken (bruggen en duikers) Omvang areaal Doel Beheerplan

Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen

Het areaal bestaat uit 19 bruggen en duikers Kunstwerken moeten te allen tijde veilig zijn, waarbij het onderhoud zodanig moet zijn dat er geen achterstallig onderhoud ontstaat. Rapportage ‘Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken’ d.d. 11 december 2018. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). De kunstwerken moeten functioneel en veilig zijn. De kwaliteit is matig tot goed. Ja

€ 14.568 Geen De 5-jaarlijkse inspectie van de kunstwerken moet in 2023 te worden uitgevoerd.

Openbare Verlichting Omvang areaal Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud

Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen

Begroting gemeente Renswoude 2023

Het areaal bestaat uit +/- 900 lichtpunten met in totaal 878 masten en 884 armaturen. Bijdragen aan een verkeersveilige en sociaal veilige openbare ruimte. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Als uitgangspunt geldt de RVOL (Richtlijn voor openbare verlichting) Hoewel het areaal relatief oud is (358 armaturen zijn ouder dan 20 jaar en 80 masten ouder dan 40 jaar, d.w.z. afgeschreven), is de kwaliteit is in het algemeen redelijk tot goed. nee

€ 76.839 10-20 masten worden in het kader van groot onderhoud vervangen Vervangingsplan optellen en budgetteren vervanging

43

Meubilair (bebording en speelvoorzieningen) Omvang areaal

Doel

Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud

Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen

Het areaal bestaat uit: - 850 verkeersborden - 16 speelplaatsen met 125 speeltoestellen - Banken 25 - Hondenpoep voorzieningen Speelplekken: ontspanningsplek voor de doelgroep Verkeersborden: geleiding verkeer Banken: recreatie Hondenpoep voorzieningen: overlast beperken Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Functionele en veilige voorzieningen De kwaliteit van de speeltoestellen is, ondanks de gemiddeld hoge ouderdom, in het algemeen matig tot goed. De kwaliteit van de bebording is goed. De kwaliteit van de banken is goed De kwaliteit van de hondenpoep voorzieningen is goed. Ja

€ 44.443 Cf. IBOR wordt er jaarlijks 1 speelplaats vervangen In 2023 wordt er gewerkt aan het speelbeleidsplan, en wordt er tevens een onderhouds- en vervangingsplan voor de speelvoorzieningen opgesteld. In 2023 wordt een evaluatie uitgevoerd op de hondenpoepvoorzieningen.

Buitensportaccommodaties Omvang areaal Doel Beheerplan

Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau

Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen

Begroting gemeente Renswoude 2023

Het areaal bestaat uit 3 voetbalvelden, 4 tennisbanen en 1 sporthal. Goede voorzieningen ten behoeve van sport. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) m.u.v. de sporthal. Onderhoud wordt uitgevoerd op grond van de eis dat de voorziening voldoet aan ‘schoon, heel en veilig’. Deze begrippen zijn niet nader gespecificeerd. Daarnaast moeten ze voldoen aan de wettelijke eisen NOCNSF. De kwaliteit is goed (de kunstgrassportvelden van zowel de voetbal als de tennis zijn allen vervangen in 2022). Ja.

€ 103.824 n.v.t. 2032 onderlaag mogelijk ook aan vervanging toe. Herzien overeenkomst voetbal en tennis is nodig gezien de huidige prijsstijgingen

44

3.2.4

Financiering

Inleiding In de paragraaf financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Renswoude uiteengezet voor de jaren 2023-2026. In deze paragraaf komen onder andere de kasgeldlimiet en de renterisiconorm aan de orde. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de verwachte ontwikkeling van de schulden in 2023-2026 en de hiermee gepaard gaande rentekosten. Beleidskader De Wet Fido geeft voorschriften met betrekking tot het aantrekken van geldleningen, het uitzetten van middelen en het verstrekken van garanties. Van belang hierbij is dat deze activiteiten geschieden in het kader van het uitoefenen van de publieke taak. Uitzetting van tijdelijk overtollige middelen dient een voorzichtig karakter te hebben en mag niet gericht zijn op het verschaffen van inkomen door het lopen van overmatige risico’s. Het beleggings- en financieringsbeleid van de gemeente is vastgelegd in het Treasurystatuut 2015 gemeente Renswoude, dat laatstelijk is vastgesteld door de raad op 3 maart 2015.

Doelstellingen van het treasurybeleid De doelstellingen van het treasurybeleid zijn: ▪ De organisatie van voldoende financiële middelen voorzien en het streven naar voldoende liquiditeit (de mate waarin de direct opeisbare schulden tijdig kunnen worden voldaan) en solvabiliteit (de mate waarin alle schulden kunnen worden voldaan bij een eventuele liquidatie) en; ▪ Het nastreven van een financiële rentabiliteit (het aantrekken van middelen tegen zo laag mogelijke kosten, het uitzetten van middelen tegen zo hoog mogelijke opbrengsten, het gebruik maken van marktontwikkelingen). Gemeentefinanciering Financiering voor een periode van één jaar en langer wordt enkel aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. Bij het bepalen van de financieringsbehoefte worden alle inkomsten en uitgaven betrokken. De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken om het renteresultaat te optimaliseren. Kasgeldlimiet Met kortlopende schuld worden leningen bedoeld die een looptijd korter dan één jaar hebben. Eens per kwartaal dient een opgave aan de toezichthouder (Provincie Utrecht) te worden gedaan met betrekking tot de gemiddelde netto vlottende schuld.

Dit bedrag mag de kasgeldlimiet, dit is de maximaal toegestane netto vlottende schuld, niet overschrijden. Som is de overschrijding tijdelijk (bijvoorbeeld omdat de gemeente op korte termijn opbrengsten uit grondexploitatie verwacht). Als de overschrijding niet tijdelijk is zal de gemeente een vaste geldlening moeten aantrekken. Door de minister van Financiën wordt het percentage van de kasgeldlimiet vastgesteld. Momenteel bedraagt dit percentage 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het dienstjaar. Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet 2023 t/m 2026

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

Begrotingstotaal lasten (incl. toevoeging reserves)

16.072

16.253

16.367

16.296

Vastgestelde percentage kasgeldlimiet

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

2. Netto renteherziening op vast schuld (1a-1b)

1.366

1.382

1.391

1.385

Kasbeheer Het liquiditeitsgebruik wordt beperkt door de geldstromen op gemeenteniveau op elkaar en de liquiditeitsplanning af te stemmen. Hierbij wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat de financiële verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen. Het betalingsverkeer wordt bijna uitsluitend elektronisch uitgevoerd door de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. De gemeentelijke kaspositie verandert per dag. Om de saldi optimaal te beheren, wordt gebruik gemaakt van het pakket voor geïntegreerde dienstverlening op het terrein van betalingsverkeer en kredietverlening van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. Op basis van de hiervoor gesloten overeenkomst met de bank, trekt de bank voor de gemeente daggelden aan bij een schuld in rekening-courant en zet de bank voor de gemeente daggelden uit bij een tegoed in rekening-courant. Het voordeel hiervan is, dat de tarieven voor daggeld gunstiger zijn dan de tarieven voor rekening-courant.

Begroting gemeente Renswoude 2023

45

Renterisiconorm De renterisiconorm is bedoeld om het renterisico dat de gemeente loopt op zijn langlopende schuld te beperken. Hierbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm niet overschrijden. De renterisiconorm wordt berekend op 20% (het door de minister van Financiën vastgestelde percentage) van het begrotingstotaal, inclusief toevoeging reserves aan het begin van het begrotingsjaar.

Stap

Variabelen renterisico (norm)

Begroting

Bedragen x € 1.000

1 2 3

Renteherzieningen

4

Renterisiconorm

5 = (4 groter dan 3)

Begroting

2023

2024

Begroting

Begroting

2025

2026

0

0

0

0

Aflossingen

1.917

2.317

2.617

2.817

Renterisico (1+2)

1.917

2.317

2.617

2.817

3.214

3.251

3.273

3.259

Ruimte onder renterisiconorm

20%

1.297

934

656

442

Uit dit overzicht blijkt dat de gemeente Renswoude in de jaren 2023-2026 op begrotingsbasis zal voldoen aan de renterisiconorm. Schatkistbankieren Vanaf 2014 zijn gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen verplicht hun overtollige liquide middelen te stallen en beleggingen aan te houden bij het Ministerie van Financiën. Overtollige liquiditeiten en beleggingen mogen niet meer worden gestald bij private partijen buiten de schatkist. De middelen die een decentrale overheid in de schatkist aanhoudt, blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak van deze decentrale overheid. Vanaf medio 2015 heeft de gemeente Renswoude gelden gestald op de bankrekening bij het Ministerie van Financiën. Relatiebeheer De gemeente Renswoude heeft als huisbankier de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, een bankinstelling zoals hiervoor vermeld, gecertificeerd met de triple A-rating volgens Moodys en volgens Standaard & Poor's. Bij deze bank heeft de gemeente Renswoude een viertal zakelijke rekeningen, te weten een rekening voor het dagelijks betalingsverkeer en een rekening voor de inning van belastingen, een rekening voor de inning van de huren en een rekening ten behoeve van schatkistbankieren. De gemeente Renswoude heeft verder nog een rekening bij de Rabobank Woudenberg e.o., deze rekening wordt hoofdzakelijk gebruikt voor transacties via de legeskas.

Financieringspositie Gemeentefinanciering heeft betrekking op de financiering van de organisatie voor de lange termijn. De financieringsstructuur wordt hierbij bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen en vreemd vermogen. Zodra de financieringsmiddelen (de reserves, voorzieningen en opgenomen geldleningen) lager zijn dan het totaal van de boekwaarde van de investeringen is dit een teken dat de gemeente een vaste geldlening moet gaan aantrekken. In de meerjarenbegroting wordt in dat geval ook rekening gehouden met de daaruit voortkomende rentelasten. Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte van de gemeente wordt bepaald aan de hand van een liquiditeitsbegroting. Op basis van de verwachte uitgaven en inkomsten (kasstromen) wordt een schatting gemaakt van het verwachte liquiditeitsverloop. Voor een goede liquiditeitsplanning is vooral inzicht nodig in de financiële planning van grote projecten en investeringen. De gemeente heeft in 2022 (tot en met augustus) een vaste geldlening van € 4 miljoen aangetrokken ter financiering van langlopende projecten Geldleningen die de gemeente aantrekt zijn vooral bedoeld voor het financieren van investeringen van het woningbedrijf. De verwachting is dat de financieringsbehoefte tot en met 2026 zal toenemen. Dit wordt met name veroorzaakt door de bouw van het nieuwe gemeentehuis en investeringen in het woningbedrijf.

Met de rentelasten van de nieuwe aan te trekken geldleningen in de komende jaren is rekening gehouden in de begroting. Ook zijn de rentelasten (en afschrijvingslasten) van de (nog niet door de raad beschikbaar gestelde) investeringskredieten zoals opgenomen in het investeringsplan in de begroting geraamd.

Begroting gemeente Renswoude 2023

46

Toe te rekenen rente (omslagrente) Voor de toerekening van de betaalde rente maakt de gemeente gebruik van de rente-omslag-methode. Door toepassing van de rente-omslag-methode wordt de rente aan de hand van de stand van de investeringen toegerekend aan de taakvelden in de programmabegroting. De commissie BBV heeft de aanbeveling gedaan geen bespaarde rente toe te rekenen aan het eigen vermogen. Renteschema op basis van notitie rente BBV In het BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in de rentelasten, het renteresultaat en de doorberekende rente aan investeringen, grondexploitaties en projecten. In onderstaand schema is dat weergegeven. De doorberekende rente is inclusief de rente over de investeringen van het woningbedrijf. Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

Bedragen x € 1.000 Financieringsmiddelen Reserves

17.729

19.099

18.684

19.634

Voorzieningen

2.337

2.004

1.998

714

Langlopende geldleningen

21.617

19.300

16.983

14.666

A. Totale financieringsmiddelen

41.683

40.403

37.665

35.014

Vaste activa algemene dienst

12.268

13.432

14.447

15.855

Woningbedrijf

25.045

24.289

23.397

22.465

B. Totaal benodigde financieringsmiddelen

37.313

37.721

37.844

38.320

Financieringsbehoefte (A-B)

4.370

2.682

-179

-3.306

Benodigde financieringsmiddelen

Renteschema op basis van notitie rente Besluit Begroting en Verantwoording Begroting 2023 a.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

b.

De externe rentebaten ( idem)

201.674 -/-

Saldo rentelasten en rentebaten

c1.

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

c2.

201.674

-/-

€

-14.753

-/-

€

-

+/+

€

-

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

c3.

De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken ( = projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

d1.

Rente over eigen vermogen

+/+

-

d2.

Rente over voorzieningen

+/+

-

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e.

De aan taakvelden toegerekende rente ( renteomslag )

f.

Renteresultaat op het taakveld Treasury

Begroting gemeente Renswoude 2023

186.921 -/-

253.083 -66.162

47

3.2.5

Bedrijfsvoering

Regionale bedrijfsvoering Om de kwaliteit van de bedrijfsvoering te borgen kiest het college ook voor regionale samenwerking. Een aantal taken is al structureel uitbesteed aan de gemeente Veenendaal (ICT en informatiebeveiliging, uitvoering participatiewet, belastingen) en verloopt over het algemeen naar tevredenheid. Renswoude stelt zich hierbij op als partner en niet als klant. Deze houding wordt gewaardeerd. In 2023 zullen de dienstverlening-overeenkomsten (DVO’s) met Veenendaal worden herzien, o.a. de samenwerking en dienstverlening rond de belastingsamenwerking. ICT- en belasting-samenwerking zijn in 2023 een belangrijk aandachtspunt, omdat de gemeente Veenendaal bezig is met een reorganisatie van deze beide afdelingen. Personeel en Organisatieontwikkeling Het college werkt aan een veerkrachtige en wendbare organisatie. Een organisatie die op elk moment kan inspelen op de toegenomen opgaves uit de samenleving en voldoet aan de toenemende eisen die wetgeving aan haar stellen. Dit betekent dat moet worden geïnvesteerd in personeel. Niet alleen in het vergroten van de structurele capaciteit door het beschikbare stellen van meer formatieve ruimte, maar ook in training, opleiding arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden.

Investeren in capaciteit en werving Op grond van de toegenomen vraag vanuit de samenleving en om te kunnen voldoen aan de belangrijkste eisen van onze toezichthouders investeert het college in structurele capaciteit op het gebied van financiën (rechtmatigheid), sociaal domein (jeugd en beleid), duurzaamheid, vergunningverlening en projecten (projectleiding). Het aantal vaste fte’s wordt hiermee uitgebreid. Een vergelijking met de omringende gemeenten leert dat Renswoude gelet op inwonertal percentagegewijs niet uit de pas loopt. Het beleid is dat gekozen wordt voor vast personeel op meer cruciale functies en dat specialistische functies op inhuurbasis aan de gemeentelijke organisatie worden gebonden. Gelet op de overspannen arbeidsmarkt met name in onze zoekgebieden is inhuur onontkoombaar. Inhuur - zowel incidenteel als structureel - vindt bij voorkeur plaats bij collega gemeenten. Denk aan BOA’s, OOV-beleid en crisisfunctionaris. De ontwikkelingen op de gemeentelijke arbeidsmarkt zijn echter dusdanig dat het gewoon is geworden om structureel in te huren. Een deel van de gewenste arbeidskrachten is inmiddels alleen beschikbaar voor gemeenten als zzp-er al dan niet via een bureau. Voor Renswoude is thans ongeveer 50% van de medewerkers ingehuurd. Dit zal in de toekomst niet veel anders worden.

Daarnaast moet incidenteel worden ingehuurd op specialistische thema’s (denk aan fiscaliteit, juridische vraagstukken, etc.) Tenslotte is er in 2022 binnen de lokale overheid een CAO wijziging doorgevoerd en voldeed de bestaande personeelsbegroting qua opbouw en volledigheid niet meer aan de huidige standaarden. De hierboven genoemde wijzigingen maakten het noodzakelijk om de personeelsbegroting volledig opnieuw op te bouwen. Ondanks alles lukt het nog steeds arbeidskrachten aan Renswoude te binden. Gemeente Renswoude wil een inclusieve organisatie zijn, een afspiegeling van het dorp. Hierbij kunnen alle medewerkers vanuit de eigen talenten en kwaliteiten een bijdrage leveren. Waarbij het accent ligt op goed werkgeverschap. Dit komt tot uiting in de vorm van een eerlijk salaris, opleidingsmogelijkheden, loopbaanplanning, gezamenlijke activiteiten en vooral aandacht vanuit het management. Hierdoor kunnen wij onze medewerkers en nieuwe kandidaten net dat stukje extra geven, waardoor zij in deze huidige arbeidsmarkt voor de gemeente Renswoude (blijven) kiezen. Het college wil Renswoude als zelfstandig opererende, unieke en veelzijdige werkgever op de kaart zetten. Hieraan gaan wij door middel van een permante wervingscampagne meer bekendheid geven. De mutaties zijn verwerkt in deze begroting. Organisatie gegevens Indicator

Eenheid

Renswoude 2023

Veenendaal 2023

Rhenen 2023

Scherpenzeel 2023

Inwoners Medewerkers (vast) Formatie (vast) Bezetting (vast) Medewerkers (inhuur) Medewerkers (inhuur)

Aantal Aantal FTE FTE Aantal % van formatie

5.651 38 45 31 23 51

67.671 650 560 510 80 17

20.265 210 180 geen data geen data geen data

10.317 100 89 geen data 24 21

Begroting gemeente Renswoude 2023

48

Samenwerking Samen met de gemeenten uit de regio Food Valley, wordt er gekeken naar: aanpak werving & selectie, verhogen werkplezier van onze medewerkers en het uitwisselen van HR-expertise en ideeën. Dit laatste zorgt ervoor, dat we niet allemaal het wiel uitvinden, waardoor we tijd en kosten kunnen besparen. Ook geldt dat waar dat kan met buurgemeenten slim wordt samengewerkt om moeilijk vervulbare vacatures samen in te vullen. Onder andere door het opstellen van een gezamenlijk trainee-programma en een pool van (beleids-)ambtenaren op diverse onderwerpen. Dit is op de langere termijn een kansrijke richting omdat we als merk ‘foodvalley’ als werkgever kunnen concurreren op een overspannen arbeidsmarkt. Organisatieontwikkeling en huisvesting In 2019 is een organisatieontwikkeling ingezet. In eerste instantie werd gereorganiseerd. Doel was beter te zijn toegerust op nieuwe opgaven als zelfstandige gemeenten. Deze organisatieontwikkeling gaat door. Het college is van mening dat dit in ieder geval in deze raadsperiode het beste op een organische wijze in samenspraak met werkorganisatie kan gebeuren. Na corona zijn daarbij nieuwe inzichten ontstaan over flexwerken, wijze van aansturing en organisatiecultuur. Renswoude als kleine, zelfbewuste werkorganisatie is gebaat bij een familiaire, informele cultuur waarbij we elkaar zoveel mogelijk helpen en ondersteunen.

Waarbij we doen wat nodig is en veel ruimte is voor eigen initiatieven en ideeën. Voor een kleine organisatie met veel part-timemedewerkers is het daarom belangrijk elkaar veel te ontmoeten en door en door te kennen in een uitnodigende omgeving. Een omgeving die ook uitstraalt dat je als individuele werknemer belangrijk bent. Hier zal ook in 2023 verder worden geïnvesteerd. Een uitstekende investering voor de werkorganisatie is de gloed nieuwe kantooromgeving die in 2023 zal worden betrokken. Een mooi uithangbord bovendien voor toekomstige personeelsleden en onze inwoners. Informatievoorziening, Informatiebeveiliging en Gegevensbescherming Gemeente Renswoude zal een behoorlijke professionaliseringsslag maken in de ICT faciliteiten en informatievoorziening. Nog belangrijker wel misschien zijn de stappen op het gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming. In de huidige ICT architectuur wordt er gewerkt met gedateerde ICT faciliteiten. Op zich voldoet dit voor een tijdelijke periode maar is niet toekomstbestendig. Niet alleen omdat het niet meer voldoet aan de standaarden vanuit Arbo regelgeving, maar ook vanwege de risico’s op het gebied van beveiliging en gegevensbescherming. In de huidige omgeving moeten medewerkers een werkplek benaderen via een desktop (vaste computer).

Een desktop schiet te kort qua functionaliteiten, grafische aspecten en beveiligingsmogelijkheden. In het nieuwe gemeentehuis gaan we werken met digitale werkplekken en flexibele werkplekken. Slechts enkele functionarissen hebben een vaste werkplek. Met een digitale werkplek wordt er ingespeeld op de toegenomen vraag naar mobiliteit, omdat je overal moet kunnen werken. Iedere medewerker krijgt een laptop welke hij of zij kan koppelen aan een groot scherm. De instellingen van deze laptops zijn op advies van de CISO en de FB, waardoor er de grootst mogelijke beveiliging en minimale registratie van privacygevoelige data ontstaat (locatie, gebruik internet, loggings). Daarnaast kunnen ICT-medewerkers de omgeving monitoren op capaciteit, performance en beveiliging. In control (middel- en lange termijn) Planning & control cyclus De planning & control cyclus geeft inzicht waar de gemeente staat in relatie tot de door de gemeenteraad gestelde doelstellingen. Het gaat over het dagelijks werk van het college, waarover verantwoording wordt afgelegd aan de gemeenteraad. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat wij een lerende organisatie zijn, die fouten en verbeterpunten in onze bedrijfsprocessen zelf constateert, oppakt en bewaakt. Hierover geeft het college jaarlijks een in-control verklaring af, waarin het aangeeft wat de status is op dit punt.

Hierbij ligt de focus op de rechtmatigheid en getrouwheid van processen met een forse financiële impact. Bedrijfsvoering in publieke organisaties is een voortdurende veranderende wereld. Dit brengt veel dynamiek met zich mee. Het vraagt de werkorganisatie om steeds slimmer te organiseren. De financiële producten uit de planning & control cyclus staan hierin nooit stil en behoren tot een proces dat continue aan verandering en doorontwikkeling onderhevig is. In 2021 zijn de jaarstukken geheel vernieuwd en in 2022 de kadernota. De nu voorliggende geheel vernieuwde begroting 2023 en meerjarenraming, gekoppeld aan het coalitieakkoord, met de methodiek ‘logisch kader’, is de meest recente prestatie van de werkorganisatie van gemeente Renswoude. Rechtmatigheid (landelijke ontwikkeling) Het college was altijd al verantwoordelijk voor het rechtmatig handelen van de gemeente. Maar na de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 neemt het college heel expliciet de verantwoordelijkheid hiervoor. Het college legt over het rechtmatig handelen verantwoording af in de jaarrekening aan de Raad. De kaderstellende en controlerende taak van

Begroting gemeente Renswoude 2023

49

de Raad op de financiële rechtmatigheid van transacties krijgt hierdoor extra aandacht. Daarnaast biedt de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording ook een kans om de kwaliteit van de interne beheersing te versterken. De wijziging van de gemeentewet met daarin de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording is in het voorjaar geagendeerd. Pas na de wetswijziging is het mogelijk verdere stappen te ondernemen in het aanpassen van de financiële verordening, de controleverordening en het controleprotocol. In het coalitieakkoord is met deze ontwikkeling al rekening gehouden door de werkorganisatie te versterken met een adviseur rechtmatigheid. Deze formatie uitbreiding is besloten in de kadernota 2023 en is verwerkt in deze begroting. Reserves en voorzieningen De huidige staat van reserves en voorzieningen en ook de nota reserves en voorzieningen gaan al weer enige tijd mee. Inmiddels zijn er qua waarderingsregels wel wat zaken veranderd op het gebied van reserves en voorzieningen. In 2023 zullen we al een eerste slag maken met de herinrichting van de staat reserves en voorzieningen. Hierdoor voldoen we weer volledig aan de regelgeving vanuit de BBV. De verandering zullen we ook moeten actualiseren in de nota reserves en voorzieningen.

3.2.6

Verbonden partijen

Informatie per verbonden partij Omdat er meer inzicht wordt verlangd in de verbonden partijen zodat de “grip” kan worden vergroot, is een overzicht per verbonden partij opgenomen, gebaseerd op de in het BBV opgenomen eisen voor de te verstrekken informatie. Naam

Veiligheidsregio Utrecht (VRU), gevestigd te Utrecht

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

De Veiligheidsregio Utrecht behartigt de belangen van de gemeenten op het gebied van de brandweerzorg, de organisatie van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de rampenbestrijding en crisisbeheersing (bevolkingszorg), het beheer van de gemeenschappelijke meldkamer, de zorg voor een adequate samenwerking met de politie Utrecht en de meldkamer ambulancezorg, een gecoördineerde en multidisciplinaire voorbereiding op de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Alle 26 gemeenten van de Provincie Utrecht. Mevrouw P. Doornenbal-van der Vlist De gemeente draagt financieel bij op basis van een inwonerbijdrage. In de begroting 2023 is het volgende bedrag opgenomen: € 369.000 Eind 2021: € 23,2 Mln.

Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude Eigen vermogen verbonden partij Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 62,7 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen Risico’s

2021: € 3,1 Mln.

Naam

GGD regio Utrecht, gevestigd te Zeist

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

Een goede basisgezondheidszorg en gelijke kansen op gezondheid voor inwoners bevorderen, onder meer door preventie. De GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) regio Utrecht beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de ruim 1,2 miljoen inwoners

Begroting gemeente Renswoude 2023

De verhouding beschikbare weerstandscapaciteit en benodigde weerstandscapaciteit is voor 2021 2,3. Dit is dus hoger dan de benodigde 1. Dit komt door de bijstelling van de risico’s en de groei van het eigen vermogen. De risico’s worden gemonitord. Het algemeen bestuur en de gemeenten worden geïnformeerd over relevante ontwikkelingen. Als daar aanleiding voor is worden eventuele financiële consequenties via een begrotingswijziging voorgelegd aan het algemeen bestuur en de gemeenten.

50

Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude Eigen vermogen verbonden partij

van de 26 Utrechtse gemeenten. Zij doen dat door risico’s voor de gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van alle inwoners te bevorderen. Alle 26 gemeenten van de Provincie Utrecht. De heer J. Dirven De gemeente draagt bij op basis van afname van diensten. In de begroting 2023 is het volgende bedrag opgenomen:€ 213.000 Eind 2021: € 4,1 Mln.

Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 49,3 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

2021: € 0,6 Mln. De bijdrage van de gemeente Renswoude aan de GGDrU wordt voor 2023 geraamd op € 213.000. Dat is een verhoging van € 20.000 ten opzichte van 2022. Zoals in het raadsvoorstel over de begroting 2023 van de GGDrU vermeld wordt de verhoging vooral veroorzaakt door loonindex, inwoner- en kindbijdrage, versterking van de privacy en informatiebeveiliging, toevoeging vaccinatie aan het Rijksvaccinatieprogramma, en verrichtingen van forensische geneeskunde en toezicht kinderopvang.

Risico’s

Net als in 2022 is bij het opstellen van de begroting 2023 van de GGDrU moeilijk in te schatten wat de financiële implicaties zijn van het Coronavirus. Dit blijft een risico op de kosten.

Naam

IW4 bedrijven, gevestigd te Veenendaal

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude

Eigen vermogen verbonden partij

De doelstelling van IW4 is het handhaven, vergroten of herstellen van de arbeidsgeschiktheid van personen die tot arbeid in staat zijn, maar voor wie, in belangrijke mate, ten gevolge van bij hen gelegen factoren, gelegenheid om onder normale omstandigheden arbeid te verrichten niet of nu niet aanwezig is. De regie van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is belegd bij de rechtspersoon bezittend openbaar lichaam (gemeenschappelijke regeling) Instituut Sociale Werkvoorziening Zuidoost Utrecht. Het Instituut heeft de uitvoering via een samenwerkingsovereenkomst belegd bij IW4 Beheer NV, waarvan de aandelen in handen zijn van de GR. De aangesloten gemeenten uit de provincie Utrecht zijn vertegenwoordigd in het algemeen en dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude. De heer J. Dirven Naast WSW-subsidie betaalt de gemeente Renswoude aan de GR een gemeentelijke bijdrage. In 2023 komt de bijdrage voor Renswoude uit op € 8.000. De eventuele tekorten van de beheer NV worden (naar rato) door de deelnemende partijen aangezuiverd. Het aandeel van Renswoude daarin bedraagt 2,81%. Eind 2021: € 4,8 Mln.

Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 0,8 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

Resultaat 2021 gemeenschappelijke regeling € 1,2 Mln. In het najaar 2018 hebben de gemeenteraden van Veenendaal, Rhenen en Renswoude besluiten genomen over de toekomst van IW4, de

Begroting gemeente Renswoude 2023

51

uitvoering van de Wsw en de verstrekte zeggenschap vanuit de gemeenten (governance). Er is besloten door te ontwikkelen naar een professioneel werkleerbedrijf voor de brede doelgroep van de Participatiewet, met een focus op in-, door- en uitstroom van (kandidaat)werknemers. Transitie was o.a. nodig vanwege de landelijke bepaling dat er vanaf 2015 geen nieuwe mensen mogen instromen in de Wet Sociale Werkvoorziening.

Risico’s

Voor de periode van 2018 t/m 2021 is een Transitieplan opgesteld en in 2021 is verder gewerkt aan de uitwerking en implementatie daar van. Belangrijke ontwikkelingen hierin: • De organisatiestructuur is aangepast tot een structuur waarin de afdelingen Werk en Arbeidsontwikkeling een centrale rol hebben. • Er is een nieuwe methodiek Arbeidsontwikkeling geïmplementeerd. • Versterken samenwerking IW4 en Economie & Werk, o.a. door een regulier overlegstructuur, aanstellen van een verbindingsofficier en structurele rapportages. • De formatie is aangepast, o.a. door het verminderen van managementfuncties en versterking binnen de afdeling Arbeidsontwikkeling. • Er is een besluit genomen over de huisvesting van IW4, zo is ingestemd met nieuwbouw. Hiervoor is een uitwerkingsplan gemaakt en de aanbesteding is in gang gezet. • Diverse efficiency maatregelen zijn doorgevoerd in de bedrijfsvoering, o.a. door middel van automatisering. De risico’s voortvloeiende uit de bedrijfsvoering van IW4 liggen binnen IW4 Beheer NV. Dit geldt sinds 2008 ook voor het subsidierisico, het verschil tussen de rijkssubsidie en de personele kosten van Swmedewerkers. Binnen de NV is echter slechts een beperkte algemene risicoreserve opgebouwd.

Dit betekent dat wanneer risico’s daadwerkelijk (ernstige) negatieve gevolgen voor het financieel resultaat binnen de NV hebben, dit zal leiden tot een beroep op de middelen binnen de GR. Het betreft hier risico’s als gevolg van de economie, bedrijfsvoering en andere externe factoren. Risico’s bedrijfsvoering: • De coronacrisis heeft merkbaar invloed gehad op de bedrijfsvoering, o.a. het achterblijven van trajecten, hoger verzuim, extra gasverbruik om te kunnen ventileren. Hoewel dit omzetverlies grotendeels gecompenseerd is, heeft de coronacrisis wel nadelige financiële gevolgen gehad voor IW4. • Gemeenten zijn belangrijke opdrachtgevers voor activerings- en reïntegratietrajecten voor mensen met een uitkering op grond van de participatiewet. Afgelopen jaren is een dalende tendens in het aantal trajecten. • Het aantal Sw-medewerkers neemt de komende jaren af. Een andere belangrijke ontwikkeling is de afnemende kwaliteit (vakmatig, productiviteit) van de Sw-medewerker door vergrijzing.

Naam Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

Begroting gemeente Renswoude 2023

Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU), gevestigd te Utrecht Het op een doelmatige, kwalitatief goede, efficiënte en controleerbare manier uitvoeren van de door de deelnemende gemeenten opgedragen

52

Deelnemende partijen

Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude

Eigen vermogen verbonden partij

adviserende en uitvoerende taken op het gebied van de omgeving, milieu en duurzaamheid in de ruimste zin. Deze samenwerking levert betere garanties voor de kwaliteit van uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van de kwetsbaarheid. De gemeenten: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden, IJsselstein en Zeist. De heer H. H. van der Schoor De bijdrage van de gemeente is gebaseerd op de omvang van taken die wij gegarandeerd afnemen. Bij tekorten of overschotten wordt ook afgerekend op basis van de opdrachtenportefeuilles (of als AB anders bepaalt). In de begroting 2023 is het volgende bedrag opgenomen: € 326.035 Eind 2021: € 1,7 Mln.

Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 3,3 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

2021: € 0,8 Mln. De voorbereidingen en de implementatie van de Omgevingswet blijven de komende jaren een belangrijk deel van de agenda bepalen. De Omgevingswet wordt immers het integrale wettelijke kader voor beheer en ontwikkeling in de fysieke leefomgeving. De wet stelt ODRU en de andere omgevingsdiensten voor de opgave zich aan te passen aan de nieuwe gemeentelijke taken. In het bijzonder de invoering van het digitaal stelsel per 2024 vormt een grote opgave voor gemeenten en ODRU. De voorbereiding op de Omgevingswet betekent ook dat gemeenten en ODRU opnieuw in gesprek gaan over de taken die de ODRU voor de gemeenten uitvoert. In de begroting van de ODRU is de verhouding beschikbare weerstandscapaciteit en benodigde weerstandscapaciteit berekend op 1,1.

Risico’s

Naam

Afvalverwijdering Utrecht (AVU, gevestigd te Soest)

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

Het openbaar lichaam heeft tot doel in het belang van de deelnemers een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde wijze van overslag, transport en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen en grondstoffen en andere categorieën van afvalstoffen. Alle 26 gemeenten van de Provincie Utrecht. De heer H. H. van der Schoor De gemeente draagt bij op basis van de tonnages die verwerkt worden. In de begroting 2023 is het volgende bedrag opgenomen: € 167.912 Eind 2021: € 0,8 Mln.

Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude Eigen vermogen verbonden partij Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 20,8 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

2021: € 0,1 Mln. Belangrijk is de deelname van de AVU in CirkelWaarde. In deze samenwerking wordt samen met Circulus-Berkel en ROVA middels een Expertisecentrum kennis vergaard over diverse afvalstromen, in de breedste zin des woords. Er worden hiertoe onderzoek en marktverkenningen verricht, in eigen beheer of met behulp van derden.

Begroting gemeente Renswoude 2023

53

Risico’s

In het Handelshuis worden aanbestedingen gedaan en diverse contracten beheerd. De risico’s bestaan uit de normale bedrijfsrisico’s. Door het ontbreken van reserves en voorzieningen heeft de AVU geen weerstandsvermogen. Alle in enig jaar gemaakte kosten worden aan de deelnemers doorberekend. Ook wetswijzigingen kunnen effect hebben op de hoogte van de aan de deelnemers door te belasten kosten. Als gevolg hiervan kunnen schommelingen optreden in de jaarlijks te betalen bedragen.

Naam

Regio Foodvalley, gevestigd te Ede

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

De gemeenschappelijke regeling wordt getroffen om de Foodvalley regio een Europese topregio te maken op het gebied van kennis, ontwikkeling en innovatie in de agro-foodsector door versterking van het vestigingsklimaat en de kwaliteit van de leefomgeving. De GR werkt daartoe samen met ondernemers en onderwijs/onderzoek. Regio Foodvalley concentreert zich op de terreinen economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit. De gemeenten Ede, Veenendaal, Wageningen, Rhenen, Nijkerk, Barneveld, Scherpenzeel en Renswoude. Mevrouw P. Doornebal-van der Vlist, de heer H. H. van der Schoor, de heer J. Dirven De gemeente draagt (op basis van een bedrag per inwoner) bij aan deze gemeenschappelijke regeling. Naast cofinanciering voor de uitvoering van projecten. Eind 2021: € 3,1 Mln.

Deelnemende partijen Bestuurder Renswoude Bijdrage Renswoude

Eigen vermogen verbonden partij Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 2,2 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

2021: € 0,2 Mln. In 2020 is de Strategische Agenda door alle partners (waaronder de gemeenteraden) vastgesteld: iedereen schaart zich daarmee achter de gezamenlijke doelstellingen en zegt ook toe zich in te spannen hier een bijdrage aan te leveren. Voor een groot deel doen gemeenten dat door in hun eigen beleid keuzes te maken die de ambities van de Strategische Agenda versterken. En voor een klein deel doen gemeenten dat door in programma’s bij te dragen aan gezamenlijke projecten die heel sterk bijdragen aan de realisatie van de doelen Kenmerkend voor het risicoprofiel van Regio Foodvalley is dat de regio m.b.t. de strategische samenwerking nauwelijks ontvankelijk is voor risico’s. Bovendien is een Algemene Reserve gevormd voor het opvangen van deze risico’s.

Risico’s

Naam

Vitens N.V., gevestigd te Zwolle

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd

Het dragen van medeverantwoordelijkheid voor de gezondheid door het duurzaam leveren van veilig en betrouwbaar drinkwater met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. De gemeenten in de Provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht, Overijssel en een aantal gemeenten in de Provincies Drenthe en NoordHolland. De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten. Wethouder Henk van der Schoor vertegenwoordigt Renswoude bij de vergadering van aandeelhouders Wij bezitten 4.389 aandelen (0,076% van het totaal aantal aandelen) met een nominale waarde van € 1,00 per stuk. Deze staan op de balans voor

Deelnemende partijen

Bestuurder(s) Renswoude

Bijdrage Renswoude/ opbrengst dividend

Begroting gemeente Renswoude 2023

54

Eigen vermogen verbonden partij

een bedrag van € 60.359. Jaarlijks ontvangen wij van Vitens dividend. Het dividend wordt gerelateerd aan het nettoresultaat. Het bedrag aan dividend dat wordt uitgekeerd bedraagt maximaal 50% van het nettoresultaat. Randvoorwaardelijk hierbij is de continuïteitsdoelstelling. Bij een solvabiliteit < 30% wordt in beginsel geen dividend uitgekeerd. Eind 2021: € 600 Mln.

Vreemd vermogen verbonden partij

Eind 2021: € 1.4 Mln.

Resultaat Ontwikkelingen

2021: € 41,3 Mln. Voor de komende jaren is de verwachting dat Vitens geen dividend zal uitkeren als gevolg van de lage WACC en het hoge investeringsniveau voor de komende jaren. Hierdoor kan Vitens niet voldoen aan de continuïteitsdoelstelling zoals opgenomen in het Financieel beleid. WACC staat voor de ‘Weighted average cost of capital’ het maximaal te behalen rendement. Vitens beheerst de risico’s door kennis van de wetgeving te borgen in de organisatie en indien noodzakelijk adequate beheersmaatregelen te nemen.

Risico’s

Naam

Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV, gevestigd te Ede)

Doel en openbaar belang dat wordt behartigd Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude

ACV richt zich met name op het herwinnen van grondstoffen uit afvalstromen en het beheer van de openbare ruimte. Ede, Wageningen, Renkum, Veenendaal en Renswoude Gemeente is aandeelhouder (lid van AVA). De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten. Wethouder H. van der Schoor vertegenwoordigt Renswoude bij de vergadering van aandeelhouders

Bijdrage Renswoude Eigen vermogen verbonden partij Vreemd vermogen verbonden partij Resultaat 2021 Ontwikkelingen

Per 1 januari 2020 is de gemeente Renswoude aandeelhouder van de ACV. Voor een bedrag van € 185.394 heeft de gemeente een belang van 1,6%, wat neerkomt op 90.920 aandelen. De risico voor de gemeente bestaat uit het ingebrachte aandelenkapitaal. Daarnaast heeft de gemeente de verplichting op een eventueel negatief bedrijfsresultaat aan te vullen. Beëindiging contract met ACV kan alleen met toestemming van alle aandeelhouders.

Risico’s

3.2.7

Grondbeleid

De prijzen van veel producten stijgen o.a. de oorlog in Oekraïne sterk. Dit heeft zowel effect op de kosten van bouw- en woonrijpmaken als op de stichtingskosten van woningen en bedrijfspanden wat effect op de gemeentelijke grondexploitaties geeft. In het risicomanagement is hier rekening mee gehouden. De rente op de kapitaalmarkt stijgt en in 2022 is de hypotheekrente flink opgelopen. Gevolg hiervan is dat de betaalbaarheid van woningen (verder) onder druk komt te staan. Gecombineerd met stijgende kosten worden de opbrengsten onzekerder. Daartegenover staat dat de woningbehoefte onverminderd groot blijft. De woningbouwproductie op landelijk niveau blijft daarbij flink achter en de schaarste wordt alleen maar groter. Ook de prijsstijging zet vooralsnog door, zij het dat stabilisatie in het verschiet lijkt te liggen. Voor de grondexploitaties is afgelopen jaar een indexatie van de grondopbrengsten aangehouden van 2 %. Het is de vraag of deze

Begroting gemeente Renswoude 2023

55

prijsstijging op de (middel)lange termijn daadwerkelijk gehaald wordt. De markt is grillig en lastig te voorspellen. Om het risico op lagere prijzen in de toekomst in te perken is hier in het risicomanagement aandacht aan besteed. Verder is de wereld van de gebiedsontwikkeling nog altijd flink in beweging. Na de onzekerheid omtrent PFAS en de nog steeds actuele problematiek omtrent het beperken van de stikstofuitstoot blijven er voortdurend nieuwe uitdagingen ontstaan, zoals de al genoemde kostenstijgingen, het Didam-arrest en de invoering van de Omgevingswet. Beleid Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente Renswoude ter beschikking staat om de vastgestelde ruimtelijke, en deels ook economische, doelstellingen te realiseren. Binnen de gemeente Renswoude is er sinds 2022 vastgesteld beleid. De nota grondbeleid is namelijk 18 januari 2022 vastgesteld. Bestaand beleid Daar waar Renswoude gronden in eigendom heeft, voert de gemeente een actief grondbeleid. De gemeente maakt de gronden bouwrijp en verkoopt deze aan marktpartijen en/of particulieren. Om sturing te kunnen geven aan de gewenste invulling van projecten en waar mogelijk te kunnen delen in de winsten van ontwikkelingen, blijven eigen grondposities voor de gemeente van belang.

Bij ontwikkelingen waarbij de gronden niet in eigendom zijn van de gemeente wordt doorgaans faciliterend grondbeleid gevoerd. De gemeente Renswoude faciliteert waar mogelijk deze ontwikkelingen van derden en zal de daarbij behorende kosten binnen de wettelijke kaders verhalen op de initiatiefnemer. Voorwaarde hierbij is dat deze ontwikkelingen wel passen binnen de (ruimtelijke) kaders. In de Nota grondbeleid is voorgesteld om situationeel grondbeleid te hanteren, waarbij actief grondbeleid wordt toegepast als dit een meerwaarde heeft. In het geval van faciliterend grondbeleid kiest de gemeente voor een stimulerend faciliterend grondbeleid, tenzij sprake is van een zeer beperkt gemeentelijk belang. In de Nota grondbeleid wordt een aantal criteria geformuleerd op basis waarvan het college per project/locatie een onderbouwde keuze kan maken voor het toe te passen grondbeleid. Onderstaand is een overzicht gegeven van de projecten waarbij de gemeente een actief grondbeleid voert, en welke werkzaamheden in 2023 worden verwacht. Beekweide In 2023 zal een klein gedeelte van de rijbaan incl. openbaar gebied van de straat Beekweide nog definitief worden gemaakt. Dit zal na afronding van de bouw van de laatste woning worden uitgevoerd. De grondexploitatie is in 2022 gesloten. Voor de laatste werkzaamheden is een restant budget van €84.000,- beschikbaar.

Beekweide II In het plan Beekweide II zijn 193 woningen en 3 standplaatsen voorzien. Het definitieve bestemmingsplan is februari 2022 vastgesteld. Tegen dit bestemmingsplan is één beroep ingediend. Het beroep is behandeld bij Raad van state. De uitspraak wordt eind 2022 of begin 2023 verwacht. De civiele planvorming (bestekken, aanbesteding etc.) wordt naar verwachting begin 2023 afgerond, mits het bestemmingsplan onherroepelijk is geworden. Dit zal moeten blijken uit de uitspraak van de Raad van State. In dat geval zullen de werkzaamheden in het tweede kwartaal van 2023 worden opgestart. De verwachte verkoop van de eerste woningen wordt in datzelfde kwartaal voorzien. Niet alle gronden zijn in deze ontwikkeling verworven. Wel zullen de aangrenzende grondeigenaren participeren in deze ontwikkeling en ook zullen zij bijdragen in de kosten van het plan. Dit is vastgelegd in anterieure overeenkomsten die met 4 partijen zijn gesloten. Eén grondeigenaar wil vooralsnog niet in de ontwikkeling betrokken worden. Deze locatie is wel in het stedenbouwkundige plan opgenomen, maar in het bestemmingsplan met een “nader uit te werken woonbestemming” opgenomen omdat niet alle noodzakelijke onderzoeken op deze locatie konden worden uitgevoerd. Met één andere grondeigenaar worden nog gesprekken gevoerd over de wijze waarop deze kavel in het plangebied kan worden betrokken.

Plan Beekweide II zal voor het gedeelte dat de gemeente in eigendom heeft als grondexploitatie worden geëxploiteerd; Groot Overeem II In 2022 is het bestemmingsplan Groot Overeem II vastgesteld. Tegen dit bestemmingsplan is door meerdere belanghebbende beroep ingediend. De behandeling van deze beroepen is bij de Raad van State nog niet gepland. Hierdoor treedt er de nodige vertraging op. De uitspraak wordt niet eerder verwacht dan eind 2023. De grondexploitatie voor Groot Overeem II is opgestart en kent een behoorlijk positief resultaat, zij het dat het project nog een aanzienlijke looptijd kent en het resultaat derhalve nog enigszins ongewis is. De civiele planvorming (bestekken, aanbesteding

Begroting gemeente Renswoude 2023

56

etc.) t.b.v. het bouwrijp maken wordt naar verwachting begin 2024 afgerond, mits het bestemmingsplan onherroepelijk is geworden. Dit zal moeten blijken uit de uitspraak van de Raad van State. Met betrekking tot de uitgifte van de kavels is er een uitgiftebeleid vastgesteld, inclusief de daarbij behorende model reserverings- en koopovereenkomst. Dit beleid is tot stand gekomen in een samenwerking met de ondernemersvereniging. Gelet op de hoge duurzaamheidsambitie van de gemeente is ook voor deze ontwikkeling een duurzaamheidskader vastgesteld. In het duurzaamheidskader is aangegeven wat de ambitie is van de gemeente voor deze ontwikkeling en worden aanvullend op de vigerende regelgeving randvoorwaarden gesteld aan de ontwikkeling als geheel, maar ook op kavelniveau. Financiën Een financieel uitgangspunt bij grondexploitaties is het realiseren van een minimaal sluitende exploitatie, waarin alle kosten voor het realiseren van het plan worden verhaald middels de grondopbrengst. Op 21 juni 2022 heeft de gemeenteraad drie grondexploitaties gesloten en twee vastgesteld. In 2023 zijn alleen de grondexploitaties van Beekweide II en Groot Overeem II nog actief. In het onderstaande overzicht zijn de verwachte lasten, baten en resultaten weergegeven. Complex (x € 1.000)