Bijlage 3 Jaarstukken 2024 Regio Foodvalley

Regio Foodvalley

JAARSTUKKEN 2024

JAARSTUKKEN 2024 REGIO FOODVALLEY

Versie 1.4, 27-03-2025 Vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van Regio Foodvalley op dd. 04 april 2025 Vastgesteld in de vergadering van het dagelijks bestuur van Regio Foodvalley op dd. 02 april 2025

2 | jaarstukken 2024 |

INHOUD Voorwoord

4

Jaarverslag

5

A. Programmaverantwoording Algemeen Programma 1: Regiokantoor Programma 2: Economic Board Programma 3: Landbouwtransitie Programma 4: Voeding voor een gezond leven Programma 5: Energietransitie Programma 6: Human Capital Programma 7: Innovatie, clustervorming en circulair Programma 8: Fysieke randvoorwaarden (economie en mobiliteit) Programma 9: Quality of living (wonen en ruimte) Vennootschapsbelasting B. Paragrafen Paragraaf 1: Risicobeheersing en weerstandsvermogen Paragraaf 2: Financiering Paragraaf 3: Bedrijfsvoering

5 5 7 10 11 14 16 19 21 23 26 28 29 29 32 34

Jaarrekening

37

Balans Overzicht baten en lasten in de jaarrekening Grondslagen voor waardering- en resultaatbepaling Toelichting op de balans Niet uit de balans blijkende verplichtingen Toelichting op de baten en lasten Overzicht incidentele baten en lasten Analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken (Begrotingsrechtmatigheid) Rechtmatigheidsverantwoording Gebeurtenissen na balansdatum Overzicht taakvelden Wet Normering Topinkomens

37 38 39 41 44 45 46

Bijlagen

58

Sisa-verantwoording 2024 Kerngegevens Controleverklaring

59 60 61

3 | jaarstukken 2024 |

47 50 52 53 54

VOORWOORD In het afgelopen jaar werkten we ambtelijk en bestuurlijk aan een nieuwe strategische agenda voor Regio Foodvalley. Een strategische agenda die we samen met de kennis- en onderwijsinstellingen, toonaangevende bedrijven en onze medeoverheden hebben opgesteld. De koers is gericht op een toekomstbestendige economie en een verantwoorde groei. Tegelijkertijd hebben we projecten en activiteiten uitgevoerd binnen de huidige strategische agenda. In voorliggend document verantwoorden we onze activiteiten aan de hand van de vastgestelde begroting 2024. Een aantal mijlpalen van het afgelopen jaar willen we hier graag vermelden: • • •

De uitreiking van de Innovatieprijs Regio Foodvalley 2024 (16 oktober met ruim 200 ondernemers) De overdracht van het Network for Insect Knowledge van Regio Foodvalley naar Venik Het bedrijvenmeetnetwerk (project regiodeal): Meetnetwerk toont aan dat er volop kansen voor stikstofreductie aanwezig zijn

In november hebben we op feestelijke wijze de regiodeal 2019-2024 afgesloten. Ondertussen is bekend dat het Rijk onze nieuwe propositie heeft gehonoreerd met 25 miljoen. Een fantastisch resultaat en een sterk staaltje van regionaal samenspel! Hiermee kunnen we versneld uitvoering geven aan onze ambities. We sluiten 2024 af met een positief financieel resultaat. Dit is met name het gevolg van een snel gestegen rente in combinatie met hoge ontvangsten uit SPUK-middelen. In deze jaarstukken vindt u meer informatie over de realisatie van onze doelen en achtergrond bij de cijfers. Wij wensen u veel leesplezier toe! Met vriendelijke groet, namens het algemeen bestuur Regio FoodValley, Monique Esselbrugge Directeur

4 | jaarstukken 2024 |

René Verhulst Voorzitter

JAARVERSLAG A. PROGRAMMAVERANTWOORDING Op grond van BBV art. 25, lid 1 onder a moet Regio Foodvalley verantwoording afleggen over de realisatie van programma’s die zij in opdracht van de samenwerkende 8 gemeenten (Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen) en in de Regio Foodvalley uitvoert. Daarover rapporteren wij hieronder. Wij doen dat in de context van de ambitie van Regio Foodvalley om de topregio op het gebied van agrifood te zijn.

ALGEMEEN Organisatie De jaarrekening 2024 van de gemeenschapelijke regeling Regio Foodvalley bestaat uit 9 programma’s. Dit zijn het regiokantoor, de Economic Board en de 7 programma’s uit de Strategische Agenda. De programma’s zijn thematische programma’s, die in veel gevallen meerdere beleidsprogramma’s raken. Uit deze programma’s komen de accenten in de ambities van de regio naar voren. De uitvoering van projecten onder deze programma’s liggen bij gemeenten of andere partners uit de Economic Board. Het regiokantoor voert zelf meestal geen projecten uit. Daarnaast is er de Regio Deal die een eigen aansturing en een eigen financiële verantwoording kent via de Kassier van de Regio Deal (dat is de gemeente Ede). Regio Foodvalley is één van de 10 partners (en financiers) van de Regio Deal. De bijdrage van Regio Foodvalley (de 8 gemeenten) verloopt rechtstreeks vanuit de 8 regiogemeenten aan de Kassier, en daarmee buiten deze begroting om. De verantwoording over de besteding van de middelen en de geleverde prestaties voor de Regio Deal verloopt via een voortgangsrapportage die twee keer per jaar wordt opgesteld en gedeeld met de partners. De jaarrekening 2024 is uitgesplitst in lasten en baten die betrekking hebben op bedrijfsvoering en baten en lasten op het gebied van de programma’s uit de Strategische Agenda, die een meerjarig karakter kennen.

De saldi van deze programma’s worden daarom overgeheveld naar het volgende jaar binnen de huidige Strategische Agenda. Regio Foodvalley hanteert een toelichtingsgrens van € 100.000 bij de toelichting van afwijkingen in de jaarrekening op programmaniveau. Op het moment dat een begroting voor Regio Foodvalley wordt opgesteld duurt het nog een jaar voordat dat begrotingsjaar start. In die tussentijd gebeurt er veel en ook gedurende het begrotingsjaar zijn er volop ontwikkelingen. Door de actualiteit worden soms nieuwe projecten ingegeven of komen partners met waardevolle initiatieven die bij het opstellen van de begroting nog niet bekend waren. Bij een aantal programma's zijn daarom de werkelijke lasten hoger dan de definitief begrote lasten voor 2024. Deze begrotingsoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.

5 | jaarstukken 2024 |

Beleidsindicatoren 1. Formatie De toegestane formatie voor 2024 is 0,06 fte (formatie gedeeld door het aantal inwoners). Er hebben in 2024 geen mutaties plaatsgevonden op de toegestane formatie. De indicator is gerelateerd aan het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten gedeeld door 1000. 2. Bezetting De werkelijke bezetting op 1-1-2024 was 16,89 fte, op 31-12-2024 22,61 fte. De gemiddelde bezetting over 2024 was 19,75 fte. De toename van de bezetting is vooral een gevolg van de investering in extra strategische slagkracht in de regio door de gemeenten in 2024 en 2025 die reeds in de tweede helft van 2023 is ingezet. 3. Apparaatskosten De totale apparaatskosten zijn € 3.616.200. 4. Externe inhuur De indicator externe inhuur wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de externe inhuur ten opzichte van de kosten van de totale loonsom + totale kosten van de inhuur externen. De totale salariskosten zijn € 2.186.706. Hiervan is € 226.182 te relateren aan externe inhuur. Dit betreft 10%. Voor een groot deel wordt dit veroorzaakt door inhuur van programmamanagers vanuit de regiogemeenten en tijdelijke inhuur van een concerndirecteur. 5. Overheadskosten De indicator Overhead wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de overhead ten opzichte van de totale realisatie. De totale lasten van de overhead € 3.090.536. De totale realisatie bedraagt € 6.906.232.

Dit betekent dat de overheadskosten 44,75% bedragen in het totaal. Het gaat hierbij vooral om kosten van medewerkers die worden ingezet om de programma’s te coördineren.

6 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 1: REGIOKANTOOR Communicatie De communicatie-uitingen van 2024 waren gericht op meer zichtbaarheid voor Regio Foodvalley bij bedrijven, onderwijs-/ kennisinstellingen en inwoners van de regio. De partners uit de Strategische Agenda zijn actief geïnformeerd over de inhoud, processen en de voortgang van de verschillende thema’s. Door het organiseren van bijeenkomsten, publicaties via LinkedIn, nieuwsbrieven en de website van Regio Foodvalley. Daarnaast is de website regiofoodvalley.nl geanalyseerd en opnieuw ingericht, is er een corporate video gemaakt en de huidige huisstijl is verder ontwikkeld naar een meer herkenbare stijl om consistentie in de communicatie te waarborgen.

Public Affairs In de Strategische Agenda wordt het belang van (internationale) samenwerking beschreven. Regio Foodvalley heeft een strategische samenwerking met Region Östergötland (Zweden) en Business Region Aarhus (Denemarken). Met andere Europese regio’s wordt samengewerkt op basis van goede kansen die zich aandienen. Afgelopen jaar is gewerkt aan een verdere uitbreiding van de samenwerking van de foodregio’s met uitbreiding van Regio FruitDelta Rivierenland. Tijdens het gezamenlijke werkbezoek van FoodNL aan de European Week of Regional Cities (EWRC) is hiervoor de intentieverklaring ondertekend en e.e.a. is bekrachtigd door de Stuurgroep FoodNL. Per 1 januari 2025 bestaat FoodNL mét FruitDelta Rivierenland uit de grootste aaneengesloten voedselproducerende regio’s van de EU. Richting de EU-verkiezingen (juni 2024) hebben wij onder de FoodNL-vlag gewerkt aan onze verdere positionering in Brussel. Met als doel om de positie van de Nederlandse voedselregio’s binnen Europa te versterken. In mei organiseerden wij een debat over het voedselsysteem van de toekomst. Acht kandidaten voor de Europese verkiezingen gingen met elkaar in debat over cruciale kwesties. Met stellingen over thema’s als duurzame voedselvoorziening, voedselzekerheid en voedselverspilling ging het debat over het vormgeven van een gezonde, duurzame en rechtvaardige voedseltoekomst.

In oktober nam een grote delegatie van FoodNL deel aan de European Week of Regions and Cities (EWRC). Met een Masterclass “Lobbyen in Brussel”. En wij spraken met vertegenwoordigers van Nederlandse instituten in Brussel over de nieuwe Europese verhoudingen na de laatste EUverkiezingen. En kansen voor onze EU-lobby. Gesproken is o.a. vertegenwoordigers van de Permanente Vertegenwoordiging van NL bij de EU, van Directoraat Generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling en een lid van het Comité van de Regio’s. Dit als opmaat voor een lobbybrief voor de nieuw aangetreden EU-commissaris Hansen (DG Agro). Over afgelopen jaar is een aantal lobbysuccessen te melden. In het Hoofdlijnenakkoord van kabinet Schoof is een aantal beleidsmaatregelen opgenomen waarvoor vanuit Regio Foodvalley prioriteit is gevraagd: er is meer aandacht voor ‘de regio’, en voor het landelijk gebied zet LVVN in op meer doelsturing voor boeren (‘de boer aan het roer’). Verder zet LVVN in op prioriteit voor innovatie zoals meetsystemen voor uitstoot van schadelijke stoffen. Vlot na het aantreden van het kabinet hebben wij succesvol ingezet op een werkbezoek van de nieuwe minister van LVVN Femke Wiersma aan onze regio. Op 19 augustus is een succesvol werkbezoek gehouden waarin we o.m. innovatieve stalsystemen en meetsystemen voor schadelijke stoffen hebben getoond.

Eerder is een aantal grootschaIige infrastructurele projecten gepauzeerd zoals knooppunt Hoevelaken en A1/A28 (de ‘botsbocht’). In het MIRT-Kamerdebat is motie Veltman c.s. ingediend waarin wordt gepleit voor prioriteit voor aanpak knooppunt Hoevelaken. Deze is aangenomen.

7 | jaarstukken 2024 |

Rond de zomer is in gezamenlijk ANF-verband een position paper (PP) opgesteld op basis van een nadere strategie gericht ook op de nieuwe verantwoordelijke minister Keijzer (VRO). Dit PP is vervolgens ingebracht en besproken in het BO met de minister. Verder is een eerste stap gezet om EB-leden waar zinvol vaker deel te laten uitmaken van lobbyacties. Bijvoorbeeld in aanloop naar de Grüne Woche 2025 zijn EB-leden actief benaderd deel te nemen. Tenslotte hebben we gewerkt aan nauwere contacten met politiek-ambtelijk ‘Den Haag’. Zoals een ‘Bereikbaarheidslunch (juni) met een aantal Kamerleden voor het thema ‘bereikbaarheid’. Ook een werkbezoek voor SGF-Kamerlid Flach (SGP) op het thema netcongestie (juni). En minister Wiersma (LVVN) was hier op werkbezoek (augustus). Verder waren we als RFV aanwezig in politiek Den Haag. Zo hebben we onder de vlag van provincie GLD deelgenomen aan het Bereikbaarheidsontbijt (november) en gesproken o.a. met diverse Kamerleden. Daarnaast hebben we met DG’s van een viertal ministeries een inhoudelijk werkdiner georganiseerd (december).

Ondersteuning besluitvormingsproces Het regiobureau is een compacte organisatie waar de intergemeentelijke samenwerking wordt ondersteund en gewerkt wordt aan het verder versterken van de Economic Board. Het regiokantoor is geen uitvoeringsorganisatie. De uitvoering van projecten wordt zo veel mogelijk door partners opgepakt. Het regiokantoor ziet dagelijks toe op de uitvoering en draagt zorg voor samenhangende rapportage hierover. Het regiokantoor is de uitvalsbasis voor regionale programmamanagers.

Verschillenanalyse programma Regiokantoor Raming 2024 Realisatie Saldo 2024 Na begr. wijz. 2024 2.571.000 3.036.277 3.096.454 60.177 -2.963.000 -4.428.277 -4.599.738 -171.461

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

-392.000

-1.392.000

-1.503.284

-111.284

392.000 0 0

1.392.000 0 0

392.000 0 -1.111.284

-1.000.000 0 -1.111.284

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 1.111.284 voordelig. In onderstaande verschillenanalyse worden de voornaamste oorzaken zichtbaar:

8 | jaarstukken 2024 |

Rente € 986.802 V Door het Rijk is in 2024 rente vergoed op het tegoed over schatkistbankieren. Bij de tussentijdse rapportage is dit voordeel gemeld en ingeschat op € 1.000.000. Circa € 722.000 heeft betrekking op de ontvangen SPUK-gebiedsgelden. Circa € 128.000 heeft betrekking op de uitgezette gelden van het mobiliteitsfonds. Deze beide middelen zullen in het voorstel van de resultaatbestemming worden betrokken. De overige rentebaten hebben betrekking op overige uitzettingen, waaronder de middelen vanuit de inwonerbijdragen en voor de Strategische Agenda. Bij de tussentijdse rapportage over 2024 is er een bedrag van € 1.000.000 euro als voordeel op de rente gemeld. Personeelslasten € 118.187 V In 2024 konden er meer loonkosten doorbelast worden naar diverse programma’s dan vooraf was voorzien, met name betreffende de RES, Circulaire economie en Wonen. Transparante BTW De compensabele BTW wordt in de begroting van Regio Foodvalley zowel als last opgenomen (betaling aan de gemeenten) als inkomst (vordering aan het BCF). Omdat we meer compensabele BTW hebben gerealiseerd in 2024 dan begroot, zijn zowel de inkomsten (V) als de uitgaven (N) met € 160.000 overschreden.

9 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 2: ECONOMIC BOARD De Economic Board (EB) is in 2024 zes keer in vergadering bijeengeweest. Op 6 juni 2024 heeft de EB en inspiration diner georganiseerd met als titel Welke werknemer heeft Regio Foodvalley nodig in 2030? Op een inspirerende plek gingen deelnemende ondernemers en vertegenwoordigers vanuit de overheid en onderwijsinstellingen met elkaar en gastsprekers Jacco Vonhof en Marc van der Meer in gesprek. In 2024 heeft de EB in opdracht van het AB van de regio sturing gegeven aan het proces om te komen tot een nieuwe strategische agenda voor Regio Foodvalley. De commissie Strategische Agenda, met daarin namens elke O een vertegenwoordiger (aangevuld met overige vertegenwoordigers vanuit het onderwijs, de overheid en ondernemers buiten de EB), heeft dit proces begeleid. We constateren met tevredenheid dat de nieuwe strategische agenda op moment van schrijven voor inspraak bij alle partners ligt en een heldere koers voor de toekomst beschrijft. Betrokkenheid heeft de EB ook gehad bij de totstandkoming van de nieuwe Regio Deal aanvraag, zoals deze is ingediend bij de rijksoverheid. De EB heeft een steunverklaring afgegeven voor deze aanvraag. De EB is in 2024 uitgenodigd om deel te nemen aan Foodvalley-delegatie naar de Grüne Woche in Berlijn in 2025.

Met dit werkbezoek werken we onder de vlag van FoodNL verder aan de versterking van onze zichtbaarheid en de positionering als samenwerkende foodregio’s bij nationale en internationale partners. Een aantal leden zal aanwezig zijn. In de tweede helft van 2024 heeft de EB gesprekken gevoerd over de rol en positie die de EB zelf wil innemen bij de realisatie van de nieuwe strategische agenda. Daartoe heeft de EB zich onder meer laten inspireren door de EB van Arnhem/Nijmegen en Brainport Development. In 2025 wordt dit gesprek voortgezet, met als doel om te komen tot nieuwe samenwerkingsafspraken (de huidige lopen in 2025 af). De EB heeft in 2024 gesproken met de programmamanagers die het meest nauw betrokken zijn bij de EB (Food, HCA, Circulaire Economie en Economie). Zij hebben de EB meegenomen in de voortgang van hun programma’s en de speerpunten en ambities voor 2025. Tot slot was onze secretaris-directeur samen met de burgemeester van Ede aanwezig tijdens een landelijke bijeenkomst van EB’s in Nederland. Daarnaast hebben ambtelijke overleggen met de EB’s van Oost-Nederland plaatsgevonden.

Verschillenanalyse programma Economic Board Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 103.000 199.000 127.746 -71.254 -103.000 -199.000 -199.000 0

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

-71.254 -71.254

0 0 0

0 0 0

0 0 0 0 -71.254 -71.254

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 71.254 voordelig.

10 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 3: LANDBOUWTRANSITIE Het programma Landbouwtransitie en Vitaal Platteland wordt ingevuld op basis van de ambitie van de Strategische Agenda 2020 – 2025: Regio Foodvalley gaat voor een toekomstbestendige AgriFood keten en een vitaal platteland. We werken aan een transitie van het voedselsysteem waarbinnen de agrarische sector gezond is, circulair werkt en in verbinding is met ketenpartners en de maatschappij. Regio Foodvalley wil de komende 10 jaar een proeftuin zijn en blijven met innovatieen experimenteerruimte. Met onderstaande activiteiten wordt uitvoering gegeven aan de realisatie van de doelstellingen. Regionaal Perspectief Landelijk Gebied In april heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG), waarna de gemeenteraden dit in juni/juli hebben vastgesteld. In de gemeente Renswoude is het RPLG niet vastgesteld. Maar in december heeft de gemeenteraad aldaar ingestemd met een voorstel van het College waarmee de gemeente Renswoude met wat kanttekening mee kan doen met de uitvoering van het RPLG. Het grootste deel van wat in het RPLG “eerste acties” zijn genoemd, zijn opgestart doordat daarvoor werkgroepen zijn ingericht die aan de slag zijn gegaan. Resultaten daarvan volgen na 2024.

In dat kader is ook gewerkt aan het verkrijgen van financiering voor de voortzetting va n de meetnetwerken en is het ontwerp voor het Fieldlab ‘Foodvalley Waardeert’ gemaakt. Ten behoeve van concrete uitvoering zijn we gestart met deelname aan 1001-hectare, een project van LTO en Urgenda zodat boeren met korting kruidenrijk grasland kunnen (door)zaaien. En financieren we mee aan een studiegroep van melkveeboeren in onze regio die in 2024 gestart is en die werkt aan een kosten-baten-analyse ten behoeve van natuurinclusief ondernemen. Landbouwnetwerk Regio Foodvalley Bestuurlijk en ambtelijk heeft Regio Foodvalley deelgenomen aan partnerbijeenkomsten en aan de themagroep ‘ruimte om te ondernemen’, waarbij veel kennis en inzichten zijn gedeeld. Zo houden we goede afstemming over wat er speelt en leeft en werken we ook aan draagvlak voor de activiteiten die we initiëren of stimuleren. Partners van het Landbouwnetwerk hebben fiches aangeleverd voor de aanvraag van de nieuwe Regio Deal en zijn actief betrokken bij het slim bundelen van diverse projectvoorstellen. Daarnaast is afgesproken dat Regio Foodvalley de kassier wordt van het Landbouwnetwerk. Dat traject, met een aanbesteding, is ingang gezet. Dat zal in de loop van 2025 geëffectueerd worden.

Schone Luchtakkoord (SLA) De subsidieregeling voor het verwijderen van rookkanalen ten behoeve van het beperken van houtstook stond heel 2024 open, waarbij ook in ingezet is op bewustwording. In 2024 is het onderzoek naar de mogelijkheden voor een soort APK voor stallen met betrekking tot emissiereductie (‘project scherper vergunnen’) gestart, deels gefinancierd met SpUk-geld van het Rijk. Verder is een projectplan opgesteld en ingediend voor het verkrijgen van SpUk-geld voor een vergelijkbaar project met betrekking tot industrie én voor een project om de kennis en vaardigheid voor het goed benutten van emissiereductietechnieken in stallen te bevorderen. Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) De gezamenlijke actualisatie van het regionale functieveranderingsbeleid is in het Algemeen bestuur vastgesteld en is in een deel van de gemeenten in 2024 vastgesteld. In enkele gemeenten zal dit in 2025 gebeuren. Daarmee hebben we nu inde hele Foodvalley, ook in de Utrechtse gemeenten dezelfde basis voor het gemeentelijke functieveranderingsbeleid. Fase 1 en 2 van het project Circulaire Toekomst VAB zijn afgerond. Dit is gericht op het circulair slopen en bouwen van stallen. Fase 3 is gestart, gericht op het aanjagen van de mogelijkheden die er al zijn en de communicatie daarover.

11 | jaarstukken 2024 |

Gebiedsgerichte aanpak Stikstof en Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland De deelprojecten van het IBP Vitaal Platteland zijn allemaal begin 2024 afgerond en de subsidieverantwoording is afgehandeld. De definitieve oplevering van het gebiedsplan in het deelproject Veenhuizerveld was vanwege nog lopende gesprekken over een deel van de uitvoering, pas eind 2024. Daardoor is het overzicht van resultaten en leerpunten van alle projecten niet in 2024 aangeboden aan de bestuurders van de Regio. Dat wordt in 2025 gedaan. Verbinding met het programma Voeding voor een gezond leven Meerdere onderdelen uit dit programma zijn in het RPLG ook meegenomen als onlosmakelijk onderdeel van een integraal duurzaam en gezond voedselsysteem. Vanuit beide programma’s (Voeding en Landelijk Gebied) is gestart met afstemming over het gezamenlijk werken aan overlappende doelen en activiteiten. Lobby en beïnvloeding Meest in het oog springend is dat wij kort voor het zomerreces een brief hebben verstuurd aan minister Wiersma met enkele concrete verzoeken tot samenwerking en een uitnodiging voor een werkbezoek. Dat werkbezoek heeft in augustus plaatsgevonden, waarbij wij een goede gelegenheid hadden om de samenwerking in onze Regio tussen boeren en overheid voor het voetlicht te brengen. En om het succes en het belang van de meetnetwerken onder de aandacht te brengen.

Daarnaast is er contact geweest met Kamerleden, zowel tijdens de Grüne Woche in Berlijn als later in jaar in eigen land, in de aanloop naar belangrijke debatten over het landelijk gebied. Een delegatie vanuit Foodvalley is samen met delegaties van andere Foodregio’s in Nederland, onder de vlag van FoodNL present geweest tijdens de Europese week van regio’s en steden in Brussel. Een direct uitvloeisel daarvan is dat we als FoodNL een Position Paper hebben aangeboden t.b.v. de beleidsvorming over landbouw door de nieuwe Europese Commissie.

Verschillenanalyse programma Landbouwtransitie Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 541.000 1.375.060 608.327 -766.733 -541.000 -1.375.060 -608.327 766.733

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 746.310 voordelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Dit saldo is inclusief in december ontvangen afrekeningen van RVO en gemeente Ede ad € 16.971. Het verschil wordt veroorzaakt door de ontvangen afrekening van de provincie Gelderland inzake vitaal platteland ad. € 37.394.

12 | jaarstukken 2024 |

Landbouwtransitie (€ 746.000) • Het restant Organisatiekosten Landbouwnetwerk zetten we komend jaar graag in voor versterking van het Landbouwnetwerk, wat daarmee mede cofinanciering is voor dat onderdeel van de nieuwe Regio Deal; • Het budget Luchtkwaliteit kent aangegane verplichtingen voor project die lopen of bijna starten en doorlopen in 2025-2026. Dat gaat om ongeveer € 140.000 tot € 185.000, afhankelijk van mogelijke rijkssubsidie. Dit budget is daarnaast gereserveerd voor nog te initiëren projecten gedurende de looptijd van het Schone Lucht Akkoord (SLA), dat is tot en met 2030. • Het project Scherper Vergunnen is een project onder het SLA en loopt door in 2025, waardoor dit budget mee moet; • Budget VAB (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) is deels in 2025 nodig voor een project dat doorloopt in 2025. Daarnaast wordt besteding voor een nieuw project om kansen te benutten om functieverandering van agrarische locaties te benutten voor bijdragen aan andere regionale opgaven. • Met betrekking tot het RPLG is de uitvoering, en daarmee de besteding, trager op gang gekomen dan beoogd. Er zijn voor die uitvoering in de periode zomer 2024 tot februari 2025 inmiddels al wel verplichtingen aangegaan voor projecten. Er zijn daarnaast een aantal activiteiten waarvoor komende weken een verplichting wordt aangegaan.

De uitvoering en dus de facturering loopt dus door naar 2025 en verder. Dat gaat inmiddels om ongeveer € 550.000. Dat is meer dan het restant, doordat we ook voorsorteren op de toegezegde gemeentelijke programmabijdragen voor 2025 e.v.

13 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 4: VOEDING VOOR EEN GEZOND LEVEN In dit programma draait het om de transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem met minder impact op het klimaat, waarbij voedsel op een duurzame manier geproduceerd en geconsumeerd wordt. Met onderstaande activiteiten draagt het programma bij aan de doelen van de Strategische Agenda: Aanjagen, versnellen, ondersteunen en verbinden van ontwikkelingen die bijdragen aan de doelen van de Strategische Agenda Op veel vlakken staan onze partners binnen de triple helix aan de lat om verandering teweeg te brengen. Bijvoorbeeld door innovaties, productontwikkeling, etc. Waar mogelijk fungeren we in het programma als sparringpartner om de juiste verbindingen te leggen en op die manier een versnelling in de transitie te kunnen bewerkstelligen. Daarnaast zorgen we voor inspiratie en ondersteuning bijvoorbeeld door bijeenkomsten te organiseren en ketens te faciliteren. Landelijke proeftuin In Regio Foodvalley willen wij experimenteren, kennis op doen en innoveren. De ervaringen die we hiermee op doen, delen we graag met andere regio’s in Nederland en daarbuiten. Een voorbeeld hiervan is de kennis en ervaring die we opdoen in de Regiodeal als het gaat om het creëren van een gezonde en duurzame voedselomgeving.

Maar ook bij eiwittransitie spelen we een belangrijke rol in het programma door ontwikkeling te stimuleren en als proeftuin te fungeren. Verbinding met het programma Landbouwtransitie Meerdere onderdelen uit dit programma voeding voor een gezond leven zijn in het RPLG ook meegenomen als onlosmakelijk onderdeel van een integraal duurzaam en gezond voedselsysteem. Vanuit beide programma’s (Voeding en Landelijk Gebied) is gestart met afstemming over het gezamenlijk werken aan overlappende doelen en activiteiten. Stimuleren duurzame gedragsverandering onder inwoners in de regio De consument speelt een grote rol in de voedsel- en eiwittransitie door aanpassing van het eigen gedrag. Vele kleine stapjes brengen immers een grotere beweging voort. Bovendien beïnvloedt de vraag van de consument de markt. Bewustwording wordt veelal gezien als eerste stap in gedragsverandering. Om die reden is het nuttig om vanuit het programma Voedsel en eiwittransitie breed in te zetten op campagnes om inwoners, jong tot oud, bewust te maken van het belang van een goede balans in de consumptie van eiwitten, het tegengaan van voedselverspilling, het belang van de korte keten en gezonde voeding.

De doelen van het programma Eiwittransitie, Voedselverspilling, Korte ketens en Gezonde Voeding binnen het programma Voeding voor een gezond leven zien er als volgt uit: Eiwittransitie • Duurzame productie van dierlijke en plantaardige eiwitten • Inwoners bewust maken en meer gebruik laten maken van (alternatieve) plantaardige eiwitten De Regio heeft aangegeven tot eind 2024 het Network for Insect Knowledge te willen ondersteunen. Afgelopen jaar heeft de Vereniging Nederlandse Insectenkwekers (VENIK) aangegeven dat zij dit over wil nemen. Een mooi resultaat om aan de wieg te staan van een organisatie die nationaal zijn waarde heeft bewezen. Hier is afgelopen jaar veel tijd in gestoken. Daarnaast is gewerkt aan het ontwikkelen van het ecosysteem rond plantaardige eiwitten, door bij te dragen aan een haalbaarheidsstudie voor een shared facility, met daaromheen ruimte voor startup/ scale-up faciliteiten en het mede hosten van een event kennis te delen met startups / scale-ups in deze sector Voedselverspilling 50% minder voedselverspilling in 2050 Er zijn voor verschillende doelgroepen (horeca, VO-scholieren, sociale eet initiatieven) activiteiten geweest om te werken aan bewustwording rond dit onderwerp. In een aantal gevallen maakt ook het doen van handreikingen voor reductie onderdeel uit van het projecten. 14 | jaarstukken 2024 |

Korte ketens Aanbod van regionale producten vergroten Bekendheid bij inwoners en afname van regionale producten vergroten. Op deze doelstelling zijn dit jaar de masterclasses rond marketing afgerond. Daarnaast is de samenwerking met het programma landelijk gebied geïntensiveerd en is er een inventarisatie gedaan onder korte keten ondernemers- initiatieven in de regio over hoe zij in de toekomst de ontwikkeling hierop zien en wat zij hierin willen. Op basis daarvan, zal in de volgende jaren gekeken worden welke rol de regio moet pakken en hoe die ingevuld zal worden. Gezonde voeding Bevorderen van gezonde voeding en leefstijl voor behoud van vitaliteit/ kwaliteit van leven Er zijn op verschillende thema’s educatieprojecten geweest om leerlingen bewust te maken van waar eten vandaan komt en wat gezonde voeding is. Met name gericht op basisscholen (boerderijeducatie, Gezonde smikkelweken, lessen over gebruik van insecten(meel) in voeding). Daarnaast is een voorstel aangenomen om een project te beginnen op een aantal VO-scholen in de regio, waarbij het doel is leerlingen meer voedselvaardig te maken en gezonde, meer plataardige voedselkeuzes. Dit project heeft veel voorbereidingstijd gevraagd.

Lobby en beïnvloeding Een delegatie vanuit Foodvalley is samen met delegaties van andere Foodregio’s in Nederland, onder de vlag van FoodNL present geweest tijdens de Europese week van regio’s en steden in Brussel. Een direct uitvloeisel daarvan is dat we als FoodNL een Position Paper hebben aangeboden t.b.v. de beleidsvorming over landbouw door de nieuwe Europese Commissie.

Verschillenanalyse programma Voeding voor gezond leven Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 256.000 401.176 265.110 -136.066 -256.000 -401.176 -265.110 136.066

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 136.066 voordelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Voeding voor een gezond leven (€ 136.000) • Met name bij eiwittransitie en voeding en gezondheid heeft een project meer tijd gekost in de voorbereiding dan we hadden gedacht. Besluitvorming heeft daarom uiteindelijk pas in december 2024 plaats gevonden. Hiermee gaat een bedrag gepaard van 2 keer € 50.000 (voor 2025-2026). Ik verwacht dit geld dus uit te geven dit jaar. • Voor korte ketens hebben we uiteindelijk eerst in een inventarisatie gedaan naar de behoefte bij de ondernemers/ initiatieven zelf, voordat we hebben besloten welke aanvragen we wilden steunen. Daar hebben we nu meer duidelijkheid over, dus ik verwacht daarom het geld dat nu nog beschikbaar is, zeker uit te geven in 2025.

15 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 5: ENERGIETRANSITIE In 2024 is gewerkt aan de uitvoering van het programmaplan Samen vooruit! Energieprogramma 2024 - 2026 RES Regio Foodvalley. Dit onder andere met regionale projecten en activiteiten voor het behalen van de RES 1.0-doelstellingen. Ook is gewerkt aan verbinding en afstemming met andere thema’s en opgaven van de regio zoals de Woonagenda 2.0 (thema duurzaam wonen), Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley, Regio Deal (Klimaat neutrale en circulaire landbouw), Programma Voedsel (korte ketens), Human Capital en Programma Circulaire economie. Grootschalige opwek De pijler Grootschalige opwek heeft tot doel om 750 GWh per jaar aan duurzame energie te realiseren als één van de ambities binnen de RES Foodvalley 1.0. Het aandeel zonne-energie op dak groeit gestaag, maar realisatie van zonne-energie op land projecten wordt bemoeilijkt door veranderde normen, netcongestie en stijgende kosten. Gemeentenonderzoeken zon-op-restgronden en solarcarports. In Utrecht zijn voorkeurslocaties voor windenergie aangewezen, maar grootschalige windturbines worden voorlopig niet gerealiseerd. Gelderland ontwikkelt momenteel een planMER windenergie. Ook is een nieuwe monitor gerealiseerd en biedt real-time inzicht, waardoor beter gestuurd en gerapporteerd kan worden.

Doorontwikkeling RES 1.0 en Energiesysteem van de toekomst Regio Foodvalley De afgelopen jaren is de energietransitie in een enorme versnelling gekomen. Waar bij de start in 2019 de focus van de Regionale Energiestrategie (RES) vooral lag op het vergroten van het aanbod van duurzaam opgewekte energie via zonnepanelen en windmolens, is inmiddels duidelijk dat een succesvolle energietransitie vraagt om een brede regionale visie op het energiesysteem van de toekomst én het ontwikkelen van samenhangend beleid en maatregelen. De beschikbaarheid van voldoende en betaalbare duurzame energie wordt steeds meer sturend en structurerend voor welke ruimtelijk-economische ontwikkelingen waar en wanneer kunnen plaatsvinden. In 2024 is het proces gestart van de doorontwikkeling van de RES 1.0 en is met alle raden het gesprek gevoerd over de veranderde omstandigheden. Verder is het rapport ‘Energiesysteem van de Toekomst, een schets voor Regio Foodvalley in 2040’ opgeleverd en met alle betrokkenen besproken in een stakeholderbijeenkomst. De inhoud en scenario’s van dit opgestelde energiebeeld zijn besproken met allen raden.

Het leidt namelijk tot andere inzichten over het opwekken, opslaan en gebruiken van energiesystemen in de regio en wordt benut en als inspiratiebron over de nog te vormen meningen en besluitvorming over het Regionale Energieperspectief regio Foodvalley 2040, als mogelijk baken voor de doorontwikkeling RES1.0. Netcongestie De netcongestie is in 2024 manifest geworden. De provincies Utrecht en Gelderland hebben samen met de netbeheerders een actieplan gelanceerd om de gevolgen voor consumenten en bedrijven zoveel mogelijk te beperken én te voorkomen dat alle ambities op het gebied van wonen, werken en mobiliteit niet gerealiseerd kunnen worden. Het gaat onder andere om maatregelen op het gebied van net-efficiënte installaties in bestaande bouw, netbewuste woningbouw en netbewust laden van voertuigen. Regio Foodvalley en gemeenten werken samen met de netbeheerders, provincies en ministeries aan de implementatie van de maatregelen. Regio Foodvalley monitort de lokale projecten voor de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk. Regionale afstemming over het energiesysteem krijgt vorm, maar vraagt een intensieve en integrale benadering. Voor de korte termijn dient met betrekking tot netcongestie een (boven)regionale afstemming plaats te vinden. Dit betreft het integraal programmeren.

Dit betreft regionale afstemming over de planning en prioritering van uitbreiding netcapaciteit en infrastructuur, inclusief de raakvlakken met de uitbreiding van netcapaciteit die nodig is voor andere ontwikkelingen vanuit industrie, mobiliteit, bedrijventerreinen en woonopgave.

16 | jaarstukken 2024 |

Warmte en duurzaam wonen In 2024 is samen met Regio Amersfoort een onderzoek gestart naar de verdeling van bovenlokale warmte in het Valleikanaal. De resultaten worden in 2025 verwacht waarna een proefboring zal plaatsvinden om inzicht te geven in de potentie van aardwarmte in de regio. Afgelopen jaar is kennis gedeeld tussen gemeenten in Foodvalley, regio’s Stedendriehoek en Noord-Veluwe, en zijn projecten van elkaar bezocht. Op 1 juli is een nieuwe warmtecoördinator gestart, in samenwerking met woningcorporaties. Utrechtse gemeenten hebben met partners een gezamenlijke startanalyse en aanpak voor het Warmteprogramma ontwikkeld. Tot slot is een monitor gerealiseerd om de voortgang binnen de pijler warmte te volgen. Regionaal Energieteam Bedrijven (REB) Eind 2023 is het regionaal energieteam bedrijven begonnen met het onderzoeken van de mogelijkheden van Smart Energy Hubs (SEH) op zes locaties in regio Foodvalley. Na de pilotfase hebben regio, gemeenten en het bedrijfsleven meerjarige afspraken gemaakt voor de publiek-private samenwerking en is gestart met de uitvoering van 5 programmalijnen die bijdragen aan de verduurzaming van mkb-bedrijven en het verminderen en vermijden van netcongestie.

Dit voorziet in het verhogen van de organisatiegraad op bedrijventerreinen, het aanjagen van initiatieven en onderzoeken of haalbare scenario’s ontwikkeld kunnen worden voor het oplossen van netcongestie, het ontwikkelen van businesscases voor SEH’s (o.a. als vervolg op de 6 pilots), het inzetten op energiebesparing (met het E-helpdesk, het beschikbaar stellen van energiescans en energiebesparingsadviseurs) en kennisdeling (o.a. met een Community of Practice) en communicatie (o.a. met een REB website). Maatschappelijke betrokkenheid Bij gemeenten leeft de vraag naar kennis en capaciteit om lokaal eigendom van grootschalige opwek van de grond te krijgen. Het delen van inspiratie en kennis tijdens stakeholderbijeenkomsten geeft een positieve impuls en zorgt voor nieuwe verbindingen/ initiatieven in de regio. Lokaal zijn er grote verschillen in het aanjagen van maatschappelijke betrokkenheid en de realisatie van energiegemeenschappen.

Verschillenanalyse programma Energietransitie Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 239.000 1.311.074 722.933 -588.141 -239.000 -1.311.074 -722.933 588.141

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 978.141 voordelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Dit saldo is inclusief in december ontvangen gelden voor netcongestie ad € 390.000. Het overgehevelde bedrag bestaat uit € 293.375 vanuit SPUK Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW).

17 | jaarstukken 2024 |

Energietransitie (€ 978.000) • Project Energie (€ 215.000): komend jaar starten de processen Energieperspectief RFV en doorontwikkeling RES RFV. Voor beide processen is inhuur van specialisten noodzakelijk (€ 100.000 voor Energieperspectief en € 100.000 doorontwikkeling RES) en zijn al aanbesteed. • Project SPUK NPLW (€ 293.000): dit is een geoormerkt budget. Bijgaand de begroting voor 2025 met de inzet van deze middelen. • Project Energiesysteem van de toekomst (€ 28.000): begroot voor vervolg werkplaats Waterstof (nu onderdeel van programma circulair) • Project Maatschappelijke betrokkenheid (€ 121.000): in 2025 start maatschappelijke betrokkenheid & energiegemeenschappen als 5e pijler van het programma Energietransitie RFV o.b.v. plan van aanpak en jaarplan 2025. • Project netcongestie: (€ 317.000): is reeds besluit overgenomen. • Project Grootschalige opwekking (€ 4.000).

18 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 6: HUMAN CAPITAL In 2024 zijn de volgende doelstellingen uit de begroting gerealiseerd: Platform E Met Platform E – voorheen bekend als de Energietransitie Academie – wordt gewerkt aan een flexibel scholingsnetwerk dat inspeelt op de vraag van de arbeidsmarkt binnen de energietransitie. Dit platform versterkt de samenwerking tussen werkgevers, werkzoekenden en opleiders en biedt een breed aanbod aan opleidingen, inclusief mogelijkheden voor bij- en omscholing. The Boardroom The Boardroom maakt het mogelijk voor jongeren om laagdrempelig en in korte tijd een deep dive in ondernemerschap te maken. Zo krijgen ze een nieuw perspectief op de kansen en mogelijkheden die de regio biedt op het gebied van ondernemerschap, loopbaanontwikkeling en persoonlijke groei. Eind 2024 is er een nieuwe editie van start gegaan die deels wordt bekostigd vanuit de HCA (Human Capital Agenda). Dit traject loopt door tot medio 2025. Onderzoek Goed Werkgeverschap (HR-ondersteuning MKB) In opdracht van de HCA heeft de CHE een onderzoek uitgevoerd naar goed werkgeverschap. Dit onderzoek is eind 2024 afgerond met een rapport, waarbij deelresultaten tussentijds werden opgeleverd. Op basis van de resultaten kunnen we binnen de HCA een duurzame en regiogerichte aanpak ontwikkelen gericht op de meest passende manieren om MKB met een kleine HR-capaciteit te ondersteunen.

Het onderwerp krijgt een vervolg met Innovatiewerkplaatsen met bedrijven voor kennisuitwisseling en een gezamenlijk instrumentarium. Digital Days en Kies Je Kans Digital Days is evenement dat jongeren bekendmaken met baan en ontwikkelingskansen in de regio gericht op de ICT-sector. Het evenement is op 9 februari in Veenendaal gehouden met 450 scholieren met als thema ‘Food for the Future’ en is mede door Regio Foodvalley gefinancierd. Op 13 april is de Kies Je Kans Dag gehouden op het Technova College in Ede. Dit was een groot event voor inwoners van Regio Foodvalley rondom werken, leren en ontwikkelen. Opleidingen, zijinstroomtrajecten en loopbaan oriëntatie presenteerden zichzelf en er waren veel workshops. Er waren meer dan 200 bezoekers. Communicatie - Vallei Business Eind 2024 is gestart met een serie artikelen in Vallei Business Magazine rondom Human Capital. Dit zal worden gecontinueerd tot eind 2025. Daarin zullen projecten en bedrijven worden uitgelicht. Als start is er een interview geweest met Arnold Versteeg over de ambities en de kapstok van de Human Capital agenda. Gelrepact projecten In 2024 zijn alle projecten die vanuit het Gelrepact gefinancierd uitgevoerd. Een van deze projecten is het Oriëntatiecarrousel Energietransitie.

Hierbij kunnen geïnteresseerden fysiek kennis maken met de verschillende disciplines binnen de energietransitie en zich laten informeren over de opleidingsmogelijkheden. De uitvoering van dit project vindt in onderlinge afstemming met Platform E plaats. Andere Gelrepact projecten binnen Regio Foodvalley zijn: Leven Lang Ontwikkelen met de FAN, Wervingscampagne in de Bouw, Scholingsvouchers voor Werkenden en KiesJeKansdag (zie boven). De Gelrepactprojecten worden grotendeels aangestuurd vanuit de Arbeidsmarktregio, met middelen van provincie de Gelderland. Ondersteuning in het aanvragen van de middelen en organisatorische ondersteuning is deels betaald vanuit de HCA-middelen.

19 | jaarstukken 2024 |

Ondersteuning (nieuwe) initiatieven Het programma Human Capital biedt mogelijkheden voor initiatieven om ondersteuning aan te vragen. Dit is in 2024 gedaan voor de Barneveldse Techniekopleidingen om regionaal op te schalen, voor het werkgeversplatform voor inclusief ondernemen ION Vallei en voor het evenement voor scholieren Talent Experience in Barneveld. Ondersteuning kan zijn in de vorm van cofinanciering, communicatie, organiserend vermogen of verbinding aan relevante partijen. De Human Capital agenda levert ook advies (o.a. aan een SER-rapport rondom agrifood), organiseert bijeenkomsten (o.a. rondom bedrijfvitaliteit), werkt samen (o.a. met andere Gelderse regio’s in het Gelrepact) en geeft input voor o.a. de aanvraag voor de Regiodeal.

Verschillenanalyse programma Human Capital Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 279.000 402.812 257.941 -144.871 -279.000 -402.812 -257.941 144.871

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 144.871 voordelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. •

Eind 2025 hebben we naar verwachting de extra uitgaven gedaan om het overschot van de voorgaande jaren in te lopen. We gaan dat overgebleven budget dus zeker besteden. Er is nu € 144.000 over: daarvan gaat nog bijna € 18.000 af die verkeerd was geboekt. Een deel van het budget is al wel verplicht en wordt in 2025 uitgegeven (o.a. Een extra inspanning voor communicatie). In 2025 maken we ook een nieuwe meerjarenagenda en bereiden we ons voor op nieuwe speerpunten uit de strategische agenda, dat vraagt een extra inspanning en budget.

20 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 7: INNOVATIE, CLUSTERVORMING EN CIRCULAIR In 2024 zijn we hard aan het werk gegaan om de doelstellingen vanuit de begroting te realiseren. Dat hebben we onder meer gedaan door: Innovatieprijs Op 16 oktober 2024 hebben we voor de vierde keer de uitreiking van de Innovatieprijs Regio Foodvalley georganiseerd. De prijsuitreiking maakt duidelijk hoe in Regio Foodvalley met slimme ideeën, onverwachte samenwerkingen en een gezonde dosis pragmatisme volop aan de toekomst wordt gewerkt. De Innovatieprijs Regio Foodvalley geeft een podium aan de mooiste innovaties én de ondernemers die ze ontwikkelden. Innovatiemonitor kwalitatief In 2024 is het vijfde en zesde magazine van de Innovatiemonitor Regio Foodvalley uitgekomen. Het magazine bevat diverse inspirerende verhalen van ondernemers. Naast de interviews hebben we de grootschalige bijeenkomst Toekomstbestendig Ondernemen in Regio Foodvalley georganiseerd op 4 april 2024. Tijdens deze bijeenkomst gingen ondernemers, kennisinstellingen en overheden met elkaar in gesprek over de toekomst van de economie in Regio Foodvalley. Dit werk vormt de kern van het bestaansrecht van de Innovatiemonitor: het geven van een podium aan innovatie, het monitoren van innovatie, het aanjagen en ondersteunen van nieuwe ontwikkelingen, én het samenbrengen van ondernemers, overheden en kennisinstellingen.

Innovatiemonitor Kwantitatief Een andere mijlpaal dit jaar was de lancering van de kwantitatieve Innovatiemonitor Regio Foodvalley. Met deze monitor hebben we de ontwikkeling van de regionale economie en de innovatiekracht van het bedrijfsleven in kaart gebracht. De resultaten laten zien dat groei en innovatie in deze regio hand in hand gaan, dankzij een sterke combinatie van onderzoek, een innovatief bedrijfsleven, betrokken overheden en kwalitatief hoogstaand onderwijs. Living Lab Regio Foodvalley Circulair Het triple helix netwerk rondom circulaire economie heeft in 2024 drie extra bedrijven als partner gekregen, één bedrijfspartner is failliet gegaan. Er zijn eind december 52 partners. Er zijn bijeenkomst georganiseerd rondom circulair en biobased bouwen, circulaire voedselketens, waterstof en industrie en in september een succesvolle Living Lab Day. De ketenprojecten rondom circulair beton en biobased bouwen van Land tot Pand zetten stappen naar concretisering en vormen zich rondom de behoefte van bedrijven. Met de gemeenten in RFV wordt gewerkt aan thema’s als aanbesteding en afval/recycling. Er zijn meerdere studentenprojecten en stages uitgevoerd.

Daarnaast gerealiseerd: Adviesrapport Innovatie en clustervorming In opdracht van Regio Foodvalley heeft een afstudeerder van de Christelijke Hogeschool Ede een adviesrapport opgesteld over hoe het thema innovatie en clustervorming verankerd kan worden in de Strategische Agenda 2026-2030 van Regio Foodvalley. Ondernemers hebben innovatie en clustervorming nodig voor toekomstbestendigheid, dit verdient een stevige plek in de Strategische Agenda 2026-2030.

21 | jaarstukken 2024 |

Verschillenanalyse programma Innovatie, clustervorming en circulair Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 255.000 383.615 350.539 -33.076 -255.000 -383.615 -350.539 33.076

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 21.924 nadelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Dit saldo is nog exclusief € 50.000 subsidie van de Provincie Utrecht. Een zeer late reactie vanuit de provincie heeft geresulteerd in het moeten opnemen van deze inkomst in 2025. Het negatieve eindsaldo wordt door het Living Lab Circulair veroorzaakt omdat een subsidie van de provincie Utrecht is toegezegd, maar pas in 2025 komt. Verder is er een afrekeningsverschil van € 5.000 geconstateerd.

22 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 8: FYSIEKE RANDVOORWAARDEN (ECONOMIE EN MOBILITEIT) Economie Kantorenbeleid Het doel van kantorenbeleid is tot een gedifferentieerd aanbod aan kantoren en kantoorlocaties komen, dat aansluit op de toekomstige vraag naar kantoren en bijdraagt aan het realiseren van de ambities van Regio Foodvalley. Dat is belangrijk voor een goed vestigingsklimaat. Het beleid geeft antwoord op de vraag: Welke kantoorlocaties zijn nodig om de ambities van Regio Foodvalley maximaal te realiseren en tegelijkertijd het lokale en regionale bedrijfsleven optimaal te blijven accommoderen? In 2024 zijn we gestart met de actualisatie van kantorenbeleid in een kantorenstrategie voor de regio. De actualisatie vraagt meer tijd dan ingeschat. We verwachten deze medio 2025 op te leveren. Monitor bedrijventerreinen Het doel van de monitor bedrijventerreinen is om de regiopartners inzicht te geven in de recente uitgifte van kavels op bedrijventerreinen. We gaan zorgvuldig om met de schaarse ruimte en monitoren daarom jaarlijks de ontwikkeling van de werklocaties/bedrijventerreinen. Zo maken we de uitwerking van onze ambities inzichtelijk en kunnen tijdig interventies doen op beleid naar toekomstbestendige werklocaties. De monitor bevat o.a.

informatie over de uitgifte per bedrijventerrein in het voorgaande jaar, over de herkomst van de betreffende bedrijven, over de economische sectoren waarin ze actief zijn en over de gemiddelde kavelomvang. Zo geeft de monitor een onderbouwd kwantitatief inzicht in de recente uitgifte. In het kader van duurzame verstedelijking en toekomstbestendige bedrijventerreinen geeft de monitor ook inzicht in de status van de locaties die bedrijven achterlaten en de plannen die er zijn om daarnaartoe te werken (door o.a. revitalisering en herstructurering). In het najaar van 2024 is de monitor bedrijventerreinen over 2023 gepresenteerd. Regionaal programma werklocaties (RPW) Het doel van het RPW is voldoende toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen van de juiste kwaliteit, waarbij de toekomstige marktbehoefte (volgens de prognoses) het uitgangspunt is. We beschikken over een actueel RPW. Het goed begrijpen en kunnen vertalen van de impact van trends zoals circulaire economie, energietransitie, robotisering en digitalisering op de ruimtevraag van bedrijven is cruciaal voor een toekomstbestendige voorraad werklocaties. Na vaststelling door de gemeenteraden (najaar 2022) zijn we aan de slag gegaan met de acties uit het regionaal programma werklocaties.

Onderzoek circulair en Hogere Milieu Categorie In 2024 zijn we gestart met een onderzoek naar de ruimtelijke ordening en economische behoeften voor Hogere Milieu Categorie-locaties (HMC). Dit onderzoek heeft als doel om een duidelijk beeld te schetsen van de huidige en toekomstige ruimtebehoefte voor HMC-activiteiten in relatie tot de verstedelijkingsdoelen en circulaire economie-ambities van Regio Foodvalley. De uitkomsten van dit onderzoek integreren we in de aanpak verstedelijking en de actualisatie van het Regionaal Programma Werklocaties in 2026. Economie versus andere vraagstukken In 2024 hebben we vanuit economie geparticipeerd in de trajecten rondom regionaal ruimtelijke programmeren, de aanvraag nieuwe regiodeal en de nieuwe Strategische Agenda.

23 | jaarstukken 2024 |

Bereikbaarheid Spoor en OV In aanloop naar de nieuwe concessie Arnhem Nijmegen Foodvalley (2026-2036), heeft Regio Foodvalley, samen met de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen, in 2024 een “Position paper Regionaal Openbaar vervoer” en bijbehorende “Ambitienetwerk-kaart” opgesteld. Deze zijn middels een zienswijze aangeboden aan provincie Gelderland als input voor het programma van eisen voor de aanbesteding. Verder is er vanuit de regio breder gelobbyd voor behoud van kwaliteit en investering in het OV ook vanwege de verstedelijkingsambities. Regionaal hoofdfietsnetwerk Met de woningbouwopgave is er een grote uitdaging om de regio bereikbaar te houden. Daarnaast zullen we met zijn allen schoner moeten gaan reizen om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen te verminderen. De regio zet daarom in op de fiets als hét vervoermiddel voor korte ritten (0-10km). Om dat te ondersteunen is het van belang om een kwalitatief goed en veilig fietsnetwerk te hebben door de hele regio. In 2024 hebben de acht gemeenten, de regio en beide provincies samengewerkt aan bepalen en vaststellen van het regionaal hoofdfietsnetwerk. De resultaten hiervan worden in 2025 een uitvoeringsagenda voor korte (2025-2027) en langere termijn (2028+) uitgewerkt.

Regionaal Verkeersmodel Om als regio een scherper inzicht in de (trends in) verkeersstromen tussen nu en 2040 te krijgen en op basis daarvan beter inzicht te krijgen in benodigde mobiliteitsopgave van de toekomst, wordt er een regionaal verkeersmodel voor Regio Foodvalley gebouwd. In 2023 is een start gemaakt, in 2024 met inbreng van de regio verder doorgebouwd en begin 2025 wordt het model opgeleverd. Werkgeversbenadering Ook in 2024 zijn goede resultaten behaald met de werkgeversbenadering. De mobiliteitsmakelaar in de regio adviseert bedrijven, overheids- en onderwijsinstellingen in de regio over het verduurzamen van hun medewerkersmobiliteit. Aan de hand van een mobiliteitsscan krijgen werkgevers inzicht in het reisgedrag van hun medewerkers, waarna concrete vervolgstappen kunnen worden gezet. Naast advies zijn ook in 2024 diverse maatregelen en acties uitgevoerd, met als doel werkgevers te informeren, te ondersteunen en te inspireren, o.a. de fietsstimuleringscampagne ‘Fiets naar je werkweek’, de daarbij behorende app LovetoRide, en diverse webinars en een groot event begin 2024. Fietsstimulering Om de mobiliteitstransitie te ondersteunen is de regio in 2024 een Inventarisatie Fietsstimulering gestart. In dit traject worden de kansen voor concrete gedragsinterventies/ fietscampagnes voor verschillende doelgroepen binnen de regio verkend.

Het hoofddoel is om reizigers binnen de regio minder met de auto te laten reizen en meer op de fiets. Als eindproduct van deze verkenning wordt een toolbox van (laagdrempelige) maatregelen ontwikkeld waar de regio en haar gemeenten in de komende jaren concreet mee aan de slag kunnen. Voor de komende jaren is het doel om de maatregelen uit deze toolbox te verwerken in doelgroepgerichte aanpakken. Analyse en prioritering van de regionale mobiliteitsmaatregelen Eind 2024 heeft de regio opdracht gegeven om een analyse van de regionale mobiliteitsmaatregelen uit te voeren. Doel hiervan is enerzijds tot een gezamenlijk beeld van benodigde mobiliteitsmaatregelen (of onderzoeken) te komen en een prioritering daarin en daarnaast een gecombineerd ‘verhaal’ over de verstedelijking in onze regio en hoe tot de daarbij behorende ‘schaalsprong’ in het mobiliteitssysteem te komen. We verwachten dit onderzoek in de eerste helft van 2025 gereed te hebben.

24 | jaarstukken 2024 |

Een ander onderzoek dat ons zal helpen om duidelijke afspraken te maken met elkaar en om een stevigere positie te hebben in bovenregionale processen is de Netwerkanalyse 2030-2040 NOVEX ANF (Regio Foodvalley, de Groene Metropoolregio, Provincie Gelderland en het Rijk). Deze wordt in 2025 uitgevoerd, maar al in 2024 hebben wij als regio inzet gepleegd in de opstartwerkzaamheden.

Verschillenanalyse programma Fysieke randvoorwaarden (economie en mobiliteit)

Raming 2024 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2024 2024 321.000 947.689 401.986 -545.703 -321.000 -947.689 -401.986 545.703

Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen

Het verschil tussen de begroting 2024 en de realisatie 2024 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 549.703 voordelig is conform de bestendige gedragslijn overgeheveld naar 2025. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Het bedrag bestaat uit € 148.360 voor Economie en € 401.343 voor Mobiliteit (waarvan € 233.023 van de provincie). Dit saldo is inclusief de in december ontvangen afrekening van Provincie Utrecht ad € 4.000. Economie (€ 148.000) • In 2024 hebben we gecollecteerd voor het onderzoek HMC Circulair, deze middelen zij nog niet uitgegeven. Inmiddels is de aanbesteding geweest en is Stec aan de slag hier ligt een verplichting op van € 50.000. • De kantorenstrategie is in 2024 gegund maar nog niet in rekening gebracht, betreft € 30.000. • We hebben nog een openstaande verplichting bij Nijkerk voor de kwartiermaker FPC van € 10.000. • Ook is er een bespring omdat we de monitor bedrijventerreinen in huis hebben gedaan. De rest is nodig om ook dit jaar een programmamedewerker van te betalen. Mobiliteit (€ 401.000) • € 233.000 vooruit ontvangen subsidiegelden. Deze middelen zijn gelabeld en worden in 2025 besteed of vloeien anders terug naar de provincie. • € 63.000 betreft vooruit ontvangen gelden van de gemeenten voor de financiering van het regionaal verkeersmodel (dus geen programmagelden).

Vanwege de vertraging in oplevering zijn overgeheveld naar 2025, en in dat jaar wordt het ook daadwerkelijk besteed. • € 105.000 is het bedrag dat ik netto heb overgehouden uit 2024. Ik verwacht dat dit in 2025 deze volledig besteed gaat worden. Zie hieronder de uitsplitsing van de (verwachte) verplichtingen voor 2025

25 | jaarstukken 2024 |

PROGRAMMA 9: QUALITY OF LIVING (WONEN EN RUIMTE) Ruimte In 2024 is de weg ingezet om vanuit de regionale strategie, onder meer vastgelegd in de Regionale Ruimtelijke Verkenning (2021), de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley (2022) en het Ontwikkelperspectief NOVEX Arnhem-Nijmegen-Foodvalley (2023/2024) de slag naar uitvoering te maken. In 2024 zijn we gestart met de aanpak Regionaal Ruimtelijk Programmeren om in specifieke gebieden tot integrale keuzes te komen in de opgaven. Naast een gebiedspecifiek spoor met negen concrete gemeentegrens-overstijgende gebieden kent de aanpak ook een regionale onderzoeksagenda. Binnen dit spoor brengen we in beeld wat er nodig is om op het gebied van o.a. energie, mobiliteit en economie onze regionale doelen te realiseren. Dit bereidt voor op een investeringsgerichte benadering. De afronding in 2024 van een drietal scenario’s op het gebied van energiesystemen (Energiesysteem van de toekomst) is hier een uitwerking van. Op bovenregionaal niveau is in de NOVEX-samenwerking met het Rijk, provincies, waterschappen en de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen ook gestreefd naar het zetten van concrete uitvoeringsgerichte stappen. De vorming van een nieuw kabinet heeft invloed gehad op inhoudelijk programma’s (NPLG) en hun financiering, wat daarmee een stempel drukt op de snelheid van uitvoering.