Bijlage 1 Speelbeleidsplan

Ga je mee naar buiten? - Speelbeleidsplan 2024-2034 Gemeente Renswoude Mei 2024

Inhoudsopgave 2 Speelbeleidsplan gemeente Renswoude 1. Inleiding 03 2. Belang van goede speelruimte 05 3. Visie op speelruimte 06 4. Onderzoek 08 5. Beleidsambities 15 6. Conclusie en kaders voor uitvoering 19 7. Uitvoeringsplan 22 Bijlagen Uitvoeringskaart 23 Stappenplannen Participatie bij (her)inrichting locaties 24 Initiatieven 25 Inspiratiebladen Centrale buurtplekken 26 Jongerenplekken 27 Omvormen 28 Inclusieve speel- en beweegruimte 29 Speelroutes 30 Apart document Onderzoeksrapportage

Colofon Titel Speelruimteplan Opdrachtgever Gemeente Renswoude Opdrachtnemer Speelplan BV Transistorstraat 53b 1322 CK Almere 036 5236127 www.speelplan.nl

Tekst & onderzoek Saskia van Aalst Datum Mei 2024

1. Inleiding 3 In dit speelbeleidsplan voor de periode 2024-2034, staat beschreven hoe het gaat met de huidige mogelijkheden om te spelen en bewegen in de openbare ruimte en hoe dit kan worden verbeterd. Dit is een belangrijk thema, aangezien goede speelruimte een bijdrage levert aan tal van ontwikkelingen die van grote waarde zijn voor de gemeente en haar bewoners. Buitenspelen en bewegen is niet alleen leuk, maar ook gezond en belangrijk voor de motorische, creatieve en emotionele ontwikkeling. Kinderen leren samenspelen, uitdagingen aangaan, grenzen verleggen en hun fantasie vormgeven. Goed ingerichte speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken stimuleren kinderen en volwassenen om naar buiten te gaan en elkaar te ontmoeten, wat goed is voor het individuele welzijn en vitaliteit van onze bewoners. (Groot)ouders van jonge kinderen, jeugd en mensen met een beperking; iedereen moet op zijn manier plezier kunnen beleven van een goede openbare speel-, beweeg- en ontmoetingsruimte.

1.1 Aanleiding Dit is het beleidsplan voor de openbare speel- en beweegruimte van de gemeente Renswoude voor de periode 2024-2034. De gemeente heeft besloten tot het opstellen van dit plan naar aanleiding van de volgende ontwikkelingen: • Vernieuwing huidige areaal: Het huidige speelruimteareaal bevat veel kleine, verouderde speeltoestellen. Deze toestellen zijn economisch afgeschreven en het einde van de levensduur is in zicht. • Gewijzigde demografie en behoeften bewoners Renswoude: Het was niet duidelijk of de inrichting van de speellocaties nog aansloot bij de demografie van de wijken en de huidige wensen en behoeften van de bewoners van Renswoude. • Klimaatadaptatie en duurzaamheid: De gemeente Renswoude ziet klimaatadaptatie en duurzaamheid als een belangrijke thema’s die ook zichtbaar moeten zijn binnen dit nieuwe beleidsplan. • Inclusie: Alle bewoners moeten zich welkom voelen in onze gemeente. Ook de openbare speel- en beweegruimte moet ruimte bieden voor iedere leeftijd, gender (jongen/meisje) en beperking. • Coalitieakkoord en omgevingsvisie: Het nieuwe beleidsplan moet aansluiten bij de ambities en afspraken die omschreven staan in het huidige coalitieakkoord (Samen voor een zelfstandig en toekomstbestendig Renswoude, 2022-2026) en omgevingsvisie (Omgevingsvisie Renswoude 2018-2030).

In opdracht van de gemeente Renswoude heeft bureau Speelplan in de zomer van 2023 onderzoek gedaan naar de huidige openbare speelruimte en op basis daarvan een

onderzoeksrapportage en, als afgeleide daarop, dit speelbeleidsplan opgesteld. Dit plan sluit, naast het coalitieakkoord en de Omgevingsvisie Renswoude, ook aan op het Beleidsplan Sociaal Domein 2023-2026 (Renswoude; Samen voor elkaar) en het IBOR (Integraal plan Beheer Openbare Ruimte). Waar mogelijk zijn koppelingen gemaakt tussen de verschillende plannen.

1.2 Doel en scope Dit plan is gericht op de gehele openbare ruimte van de gemeente Renswoude. De 16 formele speelplekken met een glijbaan, schommel of tafeltennistafel, maar ook de mogelijkheden om elders in de openbare ruimte te spelen en bewegen (de vrije speelruimte), zoals op stoepen en in het bos. Sportvoorzieningen bij sportverenigingen en de schoolpleinen zijn ook meegenomen tijdens het onderzoek. Deze worden wel meegenomen in de visie van dit beleid maar niet in het uitvoeringsplan. De speelruimtekaart met daarop alle formele en informele speelruimte is te vinden op bladzijde 13 (hoofdstuk 4). Het speelbeleidsplan beschrijft de ambities en visie van de gemeente Renswoude binnen deze scope. Niet alleen voor de bestaande plekken, maar ook voor toekomstige ontwikkelingen zoals nieuwbouwwijk Beekweide II.

1.3 Projectaanpak Dit speelbeleidsplan is gebaseerd op een uitgebreid veldonderzoek, participatie met diverse groepen bewoners en gesprekken met betrokken interne en externe partners: • Veldonderzoek: Tijdens een rondgang door de gemeente hebben onderzoekers van bureau Speelplan de formele en informele speel- en beweegruimte beoordeeld op diverse punten zoals speelwaarde, inclusiviteit en klimaatbestendigheid. • Wijkwandelingen: Er zijn drie wijkwandelingen uitgevoerd met kinderen van de Renswoudse basisscholen en met de kinderburgemeester. • Jongerenoverleg: Er is met jongeren gesproken over hun gebruik van de openbare ruimte. • Online enquête: Bewoners konden via een online enquête input leveren voor dit beleidsplan. In de enquête werden vragen gesteld over de huidige openbare speel- en beweegruimte én over de behoeften en wensen voor de toekomst. • Ketenpartneroverleg: Als afronding is gesproken met interne en externe partners die te maken zullen krijgen met het nieuwe beleidsplan. Op basis van de resultaten van dit onderzoek en van deze gesprekken, zijn de ambities uit dit beleidsplan opgesteld. Daaruit voortvloeiend is een uitvoeringsplan opgesteld waarin de ambities toegepast worden op plekniveau.

1. Inleiding 4 1.4 Leeswijzer In dit nieuwe speelbeleidsplan gaan we eerst in op het belang van goede speelruimte en ontwikkelingen op het gebied van buiten spelen (Hoofdstuk 2). We beschrijven de visie op speelruimte van de gemeente Renswoude (Hoofdstuk 3) en de uitkomsten van het speelen beweegonderzoek (Hoofdstuk 4). Dit resulteert in vier beleidsambities waaraan de gemeente de komende 10 jaar wil gaan werken (Hoofdstuk 5). Deze beleidsambities vormen ook de basis van de voorgestelde aanpassingen in de speelruimte die zijn opgenomen in het

uitvoeringsplan. Hierbij gaat het zowel om aanpassingen op bestaande locaties, als om de aanleg van enkele nieuwe locaties. Tot slot worden de bijbehorende kaders voor uitvoering behandeld (Hoofdstuk 6) en wordt het uitvoeringsplan toegelicht (Hoofdstuk 7). In de bijlagen vanaf bladzijde 23 de uitvoeringskaart, stappenplannen en inspiratiebladen te vinden.

VV TV SH

Legenda speelplek sportplek

06 Do

rps

str aa t (N

22

4)

school VV

sportclub/sporthal drukke weg beperkt drukke weg industrieterrein

Afbeelding 1.1 Overzicht van formele speelplekken in Renswoude

2. Belang van goede speelruimte 5 Spelen is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Door te spelen ontwikkelen kinderen motorische, cognitieve, sociale, creatieve en emotionele vaardigheden die belangrijk zijn om deel te nemen aan de samenleving. Buitenspelen is gezond, draagt bij aan de sociale contacten in de buurt en biedt spelmogelijkheden die binnen niet mogelijk zijn. En dit geldt zeker niet alleen voor kinderen. Dit hoofdstuk gaat over het belang van goede speelruimte.

2.1 Spelen is meer dan kinderspel Kinderen die veel (zelfstandig) buitenspelen leren samen te spelen, uitdagingen aan te gaan, teleurstellingen te verwerken, maar ook grenzen te verleggen en hun fantasie vorm te geven. Ze moeten problemen oplossen, (motorisch én sociaal) en leren, door te ontdekken, hun eigen buurt goed kennen (vriendjes, geheime plekken, leuke bestemmingen en activiteiten). Buitenspelen staat vooral ook synoniem voor lekker veel vrijheid hebben en biedt ruimte voor kinderen om zelf spelletjes te bedenken met eigen regels en mogelijkheden. Kinderen, maar ook jongeren, volwassenen en ouderen zouden daarom veel vaker buiten moeten spelen. Goede speelruimte levert verder een bijdrage aan tal van ontwikkelingen die van grote waarde zijn voor de gemeente en haar bewoners: •

Voor kinderen is een goede openbare speelruimte van belang voor hun motorische, zintuigelijke, sociale, creatieve en emotionele ontwikkeling. Tijdens het buitenspelen komen kinderen in nieuwe situaties terecht, kunnen ze vooral doen waar ze zelf zin in hebben of mogen ze juist regels maken voor zelfbedachte spelletjes. Er zijn buiten vele meer lichamelijke uitdagingen en zintuigelijke prikkels (geuren, geluiden, zicht, tastzin).

•

Openbare speelplekken zijn belangrijke plekken voor ontmoeting. Tussen kinderen, maar bij de juiste inrichting ook tussen volwassenen (ouders, grootouders, overige bewoners). Met name voor kinderen met een handicap zijn goede plekken waarbij ze vriendjes kunnen maken in de eigen woonomgeving, ontzettend belangrijk.

•

Aantrekkelijke speelruimte stimuleert beweging (beweegvriendelijke omgeving) draagt bij aan de sociale cohesie in de buurt (ontmoetingen, samen spelen en sporten) en vergroot, wederom bij de juiste inrichting, de leefbaarheid en klimaatbestendigheid van een buurt.

2.2 Buitenspeelontwikkelingen Natuurlijk spelen Gelukkig staat de wereld van het buitenspelen niet stil. Hoewel het misschien als ouderwets wordt beschouwd, maakt de natuurlijke speelplek met water, takken en modder nog steeds een opmars. Deze ontwikkeling heeft vaak ook indirecte en directe voordelen, zoals klimaatadaptatie, natuureducatie en het verbeteren van de toegankelijkheid voor bewoners met een beperking. Sport en beweging Ook komt er steeds meer aandacht voor speelplekken waarbij vooral wordt ingezet op beweging en bijvoorbeeld wordt samengewerkt met sportverenigingen en -groepjes om extra gebruik te stimuleren. Zo ervaren gebruikers ook dat het de normaalste zaak van de wereld is om buiten (verder) te sporten en bewegen. Hierbij gaat het al lang niet meer alleen over voetbalkooien en skatebanen maar ook over Freerunparcoursen, beweegtuinen en een calisthenicspark. (Jongeren)ontmoetingsplekken Er komt steeds meer aandacht voor jongeren en hun plek in de openbare ruimte. Ontmoetingsplekken met extra voorzieningen zoals Wi-Fi of sportfaciliteiten zijn steeds vaker te zien in het straatbeeld en stimuleren jongeren om elkaar buiten te ontmoeten en samen te sporten. Samenspeelplekken (inclusiviteit) Om belang van goede speelruimte voor kinderen met een beperking beter onder de aandacht te krijgen is in 2019 het SamenSpeelAkkoord gelanceerd door o.a.

de Speeltuinbende, de Minister van Gehandicaptenzaken, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en VNG (zie ook Beleidsambities – Centrale ontmoetingsplekken voor jong en oud).

Calisthenics

Freerunning

3. Visie op speelruimte 6 Een openbare speel- en beweegruimte voor àlle bewoners van Renswoude is de belangrijkste vereiste voor de (her)inrichting van de speel- en beweegplekken in de gemeente. Dit staat dan ook centraal in dit speelbeleidsplan. Daarnaast vindt de gemeente het belangrijk dat er aandacht is voor de beweegvriendelijke leefomgeving én dat het plan pragmatisch is. In dit hoofdstuk wordt de gemeentelijke visie op de speel- en beweegruimte toegelicht.

Ruimte voor ontmoeting De gemeente vindt het belangrijk om voldoende ruimte te creëren waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Hiervoor worden twee centrale buurtplekken en één jongerenplek ingericht. De centrale buurtplekken worden zo ingericht dat ook bewoners met een beperking zich welkom voelen en gebruik kunnen maken van de faciliteiten.

3.1 Coalitieakkoord en omgevingsvisie

Een beweegvriendelijke leefomgeving voor iedereen De openbare speelruimte draagt bij aan de gezondheid en het welbevinden van bewoners door het stimuleren van beweging. Dit wordt bereikt door het huidige sportaanbod te verbeteren en uit te breiden. Hierbij is ook aandacht voor sporters met een beperking.

Het coaltieakkoord “Samen voor een zelfstandig en toekomstbestendig Renswoude 20222026” en de Omgevingsvisie Renswoude omschrijven een aantal belangrijke doelen die leidend zijn voor de ambities uit dit beleidsplan. Sociaal domein In Renswoude zorgen we voor elkaar. We willen de kracht van de kleine gemeenschap en de korte lijnen tussen gemeente en gemeenschap optimaal benutten. (Coalitieakkoord) Goede participatie maakt het mogelijk om bewoners actief te betrekken bij de inrichting van de speelplekken in hun wijk. Zo ontstaan er speel- en sportplekken die aansluiten bij de behoeften van de bewoners en die daardoor goed gebruikt worden. Openbare ruimte en biodiversiteit Een goed onderhouden buitenruimte is essentieel voor de uitstraling van het dorp. (Coalitieakkoord) De openbare speel- en sportplekken zijn geschikte locaties om te werken aan regenwateropvang, extra schaduw en biodiversiteit. Dit is niet alleen beter voor het milieu maar maakt de plekken ook prettiger om te verblijven.

Een goede speel- en sportruimte voor mens en milieu Bij de (her)inrichting van speel- en sportlocaties wordt extra gelet op klimaatbestendigheid en duurzaamheid. Dit doen we bijvoorbeeld door het aanplanten van meer bomen en ander groen, de opvang van regenwater en door duurzame materiaalkeuzes. Actieve participatie en samenwerking De stem van bewoners is van groot belang. Goede participatie is daarvoor van groot belang. Actieve samenwerkingen met interne en externe partners, maken meer mogelijk op het gebied van programmering, financiën en aansluiting bij de behoeften van de bewoners van Renswoude.

Saamhorigheid, sociale cohesie en veiligheid Nabuurschap, de zorg voor elkaar, de sterke betrokkenheid en het gevoel van veiligheid. Dit zijn kernwaarden die wij graag zo willen houden en waar mogelijk willen versterken. (Omgevingsvisie) De nieuwe centrale buurtplekken vormen een laagdrempelige ontmoetingsplek voor alle bewoners. Hier kunnen bewoners samen spelen en sporten maar ook een goed gesprek voeren.

3.2 Samenvatting ambities openbare speel- en sportruimte De speelruimtevisie vat zich samen in 4 ambities. Deze ambities worden uitgebreider toegelicht in hoofdstuk 5.

Ruimte voor spel en ontmoeting bij de Leeuwerikweide (plek 04)

3. Visie op speelruimte 7 3.3 Uitvoering en onderhoud Naast een duidelijke visie voor de inrichting van de openbare speel- en beweegruimte, zijn uitgangspunten voor het onderhoud ook van belang. Goede speelruimte blijft immers alleen goede speelruimte als deze goed onderhouden wordt. Ondergronden De speelplekken in de gemeente Renswoude hebben voornamelijk ondergronden van zand en gras. Deze zijn betaalbaar en goed te onderhouden. Bij locaties die (gedeeltelijk) inclusief ingericht worden én op locaties waar intensief gevoetbald wordt, zullen ook ondergronden van gietrubber en/of kunstgras gebruikt worden. Natuurlijke speelplekken Natuurlijke speelplekken bieden een rijke omgeving voor kinderen om op ontdekking uit te gaan. Vanuit bewoners is er ook vraag naar een natuurlijke speelplek. Een natuurlijke speelplek vraagt echter wel om frequenter onderhoud dan een traditionele speelplek. Op dit moment is er niet voldoende capaciteit bij beheer beschikbaar om dit goed uit te kunnen voeren. Wanneer de vraag naar een natuurlijke speelplek groter wordt kan er ook besloten worden om (een deel van) het onderhoud uit te laten voeren door een andere partij. Dit kan een gespecialiseerd hoveniersbedrijf zijn maar ook een externe partij zoals het IVN (vrijwilligers).

Hiervoor wordt wel aangeraden een goede overeenkomst op te stellen waarin onder andere wordt vastgelegd wat er gebeurt met de speelplek als het onderhoud niet (meer) goed wordt uitgevoerd. Particuliere toestellen Particuliere toestellen zijn (tijdelijke) toestellen die door bewoners zelf zijn geplaatst. Deze worden niet meegenomen met de reguliere inspecties en zijn vaak ook niet bekend bij de gemeente. In lijn met het Warenwetbesluit Attracties en Speeltoestellen (WAS) is de gemeente wel verantwoordelijk bij plaatsing in de openbare ruimte. Om veiligheidsredenen zijn toestellen met een hoog risico, zoals een zwembad(je) of trampoline, daarom niet toegestaan in de openbare ruimte. Voor hutten geldt een gedoogbeleid tijdens de zomerperiode, op voorwaarde dat er geen klachten zijn, de hut niet ernstig vervuild raakt en deze geen gevaar oplevert voor andere kinderen. Ook moet de hut op de grond staan.

Klimboom bij de Lindenhof

4. Onderzoek

8

Om tot passende beleidsambities te kunnen komen is het van belang om de huidige situatie in kaart te brengen en om in gesprek te gaan met de gebruikers van de openbare ruimte. Dit veldonderzoek geeft een goed beeld de behoeften van de gebruikers en de bijpassende verbeterkansen. In dit hoofdstuk wordt de werkwijze en belangrijkste uitkomsten van het onderzoek beschreven.

Type speelplekken Bij de formele speelplekken wordt onderscheid gemaakt tussen kleine speelplekken en buurtplekken. Beoordelingscriteria als “ligging” en “inrichting” worden gekoppeld aan het type speelplek. Een kleine speelplek vraagt immers echt iets anders qua inrichting dan een plek waar het hele dorp moet kunnen spelen.

4.1 Toelichting speel- en beweegscan

Kleine speelplek - Speelaanbod en omvang zijn beperkt en gericht op een jonge doelgroep (1- 8 jaar) en direct omwonenden. Een kleine speelplek ligt vaak beschut in de woonomgeving zodat er goede sociale controle mogelijk is. Kleine speelplekken die bestaan uit een enkel (eenvoudig) speeltoestel worden niet als een volwaardige speelplek beschouwd. Deze noemen we daarom een speelhoekje.

Om de huidige openbare speel- en beweegplekken in kaart te brengen en te beoordelen is er een speel- en beweegscan uitgevoerd. Het doel van deze speelruimtescan is het in kaart brengen van de huidige bespeelbaarheid en kwaliteit van de speelplekken in de openbare ruimte. Naast het geven van een kwaliteitsoordeel, dient het onderzoek ook om de speelruimte te kwantificeren; Hoeveel speelplekken zijn er? Hoe liggen ze verdeeld over de buurten? Welke functies hebben de speelplekken en op welke doelgroep richten deze zich? Tevens is er onderzoek gedaan naar de bespeelbaarheid van de openbare ruimte (bespeelbare straten, stoepen, plantsoenen en ander openbaar groen). In dit hoofdstuk staat een samenvatting van de uitkomsten. De onderzoeksrapportage is als externe bijlage toegevoegd en beschrijft niet alleen de huidige situatie, maar geeft ook een beoordeling van elke speelplek op een set van thema’s. Daarmee is het onderzoeksrapport ook een naslagwerk voor (toekomstige) herinrichtingen. De resultaten van het onderzoek zijn ook verwerkt in een onderzoekskaart die te vinden is op pagina 14. Verwijzingen naar specifieke locaties (zoals de foto rechtsonder) gaan over de pleknummers zoals deze op de onderzoekskaart aangegeven staan.

Buurtspeelplek - Een (bij voorkeur centrale) plek in de buurt met een belangrijke ontmoetingsfunctie, uitgebreidere en uitdagendere inrichting en meer ruimte. Er is vaak een combinatie van spel en sport te vinden en vaak wordt een bredere doelgroep bediend (5-15 jaar). Sportplek - Een openbare plek waar alleen sportvoorzieningen aanwezig zijn.

Ter verduidelijking van het gebruikte jargon, maar ook om de kaders en het onderzoek goed in te leiden worden de belangrijkste begrippen even kort toegelicht. Meer uitleg hierover is te vinden in de onderzoeksrapportage. Beoordelingscriteria Er wordt bij het speelruimteonderzoek niet gekeken naar de wettelijk voorschriften zoals omschreven in het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS). Wel wordt gekeken naar de speelwaarde, inclusivitiet, situering, klimaatbestendigheid en de huidige staat van de speelplek (nodigt de locatie uit tot spelen en/of sporten) Doelgroepen In het onderzoek is onderscheid gemaakt tussen zeven leeftijdsgroepen. In tabel 4.1 op pagina 9 zijn de speelvormen opgenomen die relevant zijn per doelgroep. Op een speelplek kunnen meerdere doelgroepen bediend worden.

Kleine speelplek aan de Platanenlaan (plek 10)

4. Onderzoek

9

Leeftijd

Speelkwaliteit

Inrichting formele speelruimte

1 t/m 4 jaar

Ontdekken van ruimtes, materialen en vaardigheden. Rollenspel en fantasiespel. Contact met andere kinderen.

Materialen zoals zand, water, gras, takjes en blaadjes. Bespeelbaar groen, kleurgebruik. Kleine, gemakkelijk toegankelijke speeltoestellen of speelaanleidingen. Beschutting en zitmogelijkheden voor ouders/begeleiders.

5 t/m 8 jaar

Samenspel, regelspel en balspelen. Gevarieerder en wilder bewegingsspel. Motorische ontwikkeling. Ontdekking en grensverlegging.

Toestellen, speelaanleidingen en materialen die samenspel, creatie en motorische ontwikkeling stimuleren. Klimmen, schommelen, hogere glijbanen. Open en besloten ruimtes, verhard en onverharde ondergronden. Natuurlijke inrichting met bespeelbaar groen. Ruimte voor fietsen en steppen.

9 t/m 12 jaar

Samenspel, sport en competitie, opzoeken risico’s en onderzoekend spelgedrag. Minder regelspel. Overgang van spelen naar ontmoeten.

Trapveldje en andere sportplekken. Fysiek uitdagende en variatie in speeltoestellen. Avontuurlijke en natuurlijke inrichting met risicovolle elementen. Ruimte om zelf spel te ontwikkelen. Minder gebonden aan buurt.

12 t/m 15 jaar

Ontmoeting en sport, uitrusten en chillen (in groepsverband). Fysieke en sociale grensverlegging.

Uitdagende sportmogelijkheden zoals freerunning, skatepark en fietscross. Ruime basketbal- en voetbalvelden. Ruimte voor ontmoeting, bankjes bij sportplekken.

16 t/m 20 jaar

Ontmoeting met ruimte voor scooter en auto. Sport gericht op verbeteren vaardigheden en/of persoonlijk voorkomen.

Ruimte voor zowel individueel als in groepsverband sporten. Professionele inrichting van sportplekken. Ontmoetingsplekken buiten bebouwde kom voor scooters en auto’s.

21 t/m 60 jaar

Combinatie sport, ontmoeting en recreatie.

Beweegroutes, sport- en ontmoetingsmogelijkheden bij speelplekken (sport en ontmoeting met andere ouders). Groene recreatieomgeving op loop- of fietsafstand.

60+ jaar

Bewegen, recreëren en ontmoeten.

Beweegmogelijkheden gericht op mensen met een verminderde mobiliteit. Inrichting met sporttoestellen voor onderhouden van gezonde spieren en botten. Veilige wandel en fietsroutes. Een groene recreatieomgeving op loopafstand. Ruimte voor ontmoeting.

Tabel 4.1 Spel per doelgroep

4. Onderzoek 10 De speelbuurt Om het belang van een formele speelplek goed in te kunnen schatten wordt in het onderzoek naar de bespeelbaarheid van speelbuurten gekeken. Dit is het deel van de kern waarin kinderen van 5/6 tot 10/11 jaar zich vrij kunnen bewegen. Op de kaart hiernaast zijn, als voorbeeld, de speelbuurten in Renswoude in beeld gebracht. Drukke wegen en watergangen maar ook industriegebieden of parken zijn barrières voor kinderen. Door deze in kaart te brengen ontstaan gebieden (de gekleurde vlakken) die we speelbuurten noemen. Jonge kinderen (tot 10/11 jaar) mogen vaak niet zelfstandig hun eigen speelbuurt uit.

De speelbuurt is het gebied waarin steeds moet worden gekeken of het aanbod bijdraagt aan goede speelruimte. Van belang is met name de hoeveelheid en diversiteit aan speelmogelijkheden en uitdaging binnen een speelbuurt. Om de speelruimte te beoordelen zijn daarom in elke kern de barrières ingetekend. In de uitvoeringskaart (bijlage 1) is aangegeven welke plekken opgeheven kunnen worden of waar juist een speel- of beweegplek mist.

02 06 01 V.V. Renswoude VV

kunstgras voetbalveld

18

04

03

TV

T.V. Dicke Rijst

Sporthal De Hokhorst SH

Basisschool De Borgwal

06

S1

05

07 06

08

06 12 Basisschool De Stifthorst

13 06

15

Do

kunstgras voetbalveld

str aa t (N

11

22

06 14

16

06 10

rps

S2

06 09

4)

17 Kasteel Renswoude

Afbeelding 4.2 Speelbuurten Renswoude

4. Onderzoek 11 4.2 Bevindingen speel- en beweegscan De gemeente telt 17 formele plekken met speel- en sporttoestellen. Dit zijn 8 kleine speelplekken, 6 buurtspeelplekken, 1 sportplek en 2 speelhoekjes. Op 2 speellocaties kan ook gesport worden. Bovenop alle officiële speel- en sportlocaties zijn er ook nog 2 schoolpleinen. Deze zijn officieel niet openbaar toegankelijk maar gebruik van de pleinen wordt wel gedoogd. Speelhoekje aan de Kastanjelaan (plek 08)

Speelaanbod Renswoude is een rustig dorp met veel groen. De speelruimte is divers en goed verdeeld over het dorp. Er zijn voldoende kleine en grote speelplekken en het toestelaanbod is afwisselend. de Dorpsstraat vormt een zeer duidelijke barrière en deelt het dorp in tweeën. Kinderen tot ongeveer 10 jaar mogen deze weg vaak niet zelfstandig oversteken. De rest van het dorp is autoluw en kinderen kunnen zich veilig van speelplek naar speelplek verplaatsen. De meeste speelplekken zijn ruim van opzet en hebben een groene inrichting met een natuurlijke ondergrond van gras en/of zand.

Kleine speelplek aan de Platanenlaan (plek 10)

In de nieuwe woonwijk Beekweide zijn twee ruime, uitdagende speelplekken te vinden (plek 04 en plek 05) die ook uitnodigen tot ontmoeting. In de rest van Renswoude is de inrichting van de speelplekken vaak wat verouderd en mist de uitdaging voor kinderen vanaf 8 jaar. In het buitengebied zijn geen officiële speel- en sportplekken. Spelen en bewegen gebeurt hier vooral in eigen tuin . Sportmogelijkheden Opvallend in Renswoude is dat er slechts één locatie is die uitsluitend voor sporters is ingericht (sportplekken). De sportvoorzieningen zijn verder altijd gecombineerd met speeltoestellen. Boven als onder de Dorpstraat zijn er twee locaties met sportmogelijkheden (plek 11 en plek 18), onder de Dorpstraat slechts één (plek 16). In en direct rondom Renswoude zijn meerdere fiets- en wandelroutes. Voor meer intensieve routes zoals mountainbike- of fitroutes, moet men naar omliggende gemeenten. Spelen in het groen en klimaatbestendigheid Bijna alle speelplekken hebben een natuurlijke ondergrond van gras en/of zand. Er zijn wel veel locaties die geen of weinig schaduw hebben waardoor deze locaties erg warm kunnen worden op zomerdagen. Spelen en bewegen in het groen kan vooral goed rondom het Dickerijsterlaantje, rondom het kasteel en bij het Leughtenpad.

Buurtplek aan de Reigerweide (plek 05)

Buurtplek met sportmogelijkheden aan de Acacialaan (plek 11)

4. Onderzoek

12

Scholen Tijdens het veldwerk is ook onderzoek gedaan naar de schoolpleinen als onderdeel van de speelbuurt. Beide schoolpleinen zijn officieel niet openbaar toegankelijk maar het gebruik na schooltijd wordt wel gedoogd. Op het plein van De Stifthorst staat een kleine voetbalkooi waar ook na schooltijd veel gebruik van wordt gemaakt. De pleinen hebben beide een vrij stenige inrichting met beperkt schaduw. Inclusiviteit Het merendeel van de speelplekken heeft een gras- en/of zandondergrond waardoor deze niet toegankelijk zijn voor bewoners met een beperking. Twee locaties zijn wel toegankelijk (plek 12 en plek 13) maar hebben geen speeltoestellen die goed geschikt zijn voor deze doelgroep. Enkele locaties hebben wel een aantal verharde paden. Hier kunnen ouders/begeleiders met een beperking wel op de speelplek komen zodat zij makkelijker toezicht kunnen houden. Kinderen met een beperking geven vaak aan geen speciale speeltoestellen nodig te hebben. Een goede padenstructuur, vlakke ondergronden en voldoende zitgelegenheid maken een speelplek al snel beter toegankelijk voor deze doelgroep. Speciale inclusieve speeltoestellen zoals een rolstoelschommel bevorderen het samenspelen juist niet omdat ze dan apart van de andere kinderen moeten spelen.

Toestellen zoals een lage skateramp, een mandschommel en een wip met rugleuning zijn geschikt en leuk voor kinderen met én zonder beperking. Hierdoor wordt het samenspelen gestimuleerd. Jongeren Er zijn in Renswoude geen officiële jongerenlocaties. Ook zijn er geen sportplekken die ingericht zijn voor deze doelgroep. Vroeger verzamelden jongeren zich ook bij de skateplek maar deze is, na klachten van overlast, verwijderd. Tijdens het onderzoek gaven jongeren aan graag een speciale jongeren ontmoetingsplek te willen in het dorp. Daar kunnen zij elkaar ontmoeten om te praten en muziek te luisteren. Een goed voetbalveld met grote goals is gewenst onder de sportieve jongeren. Een goede jongeren ontmoetingsplek (JOP) is overdekt, heeft bankjes en is goed bereikbaar met fiets en scooter. Ook de locatie is belangrijk. Een JOP staat idealiter langs een doorgaande route en met voldoende zichtlijnen. Dit is niet alleen belangrijk voor handhaving maar ook zodat de jongeren kunnen zien of er vrienden langskomen op fiets of scooter. Om overlast te voorkomen wordt een JOP op minimaal 50 meter van de omliggende woningen geplaatst.

Schoolplein Borgwal

4. Onderzoek

13

4.3 Participatie

•

Naast het veldwerk is er ook input opgehaald bij bewoners. Deze participatie bestond uit drie wijkwandelingen met kinderen, één jongerenoverleg en een online enquête. De belangrijkste uitkomsten worden hieronder genoemd.

•

Kinderwandelingen Renswoude telt twee basisscholen. Van beide basisscholen is een groepje leerlingen mee geweest met een wijkwandeling langs de speelplekken in de omgeving van de school. De derde wandeling was met de kinderburgemeester en enkele vriendinnen. Doel van deze wandelingen is om inzichtelijk te krijgen hoe de meest actieve gebruikers van de openbare speel- en sportruimte (kinderen) aankijken tegen het huidige aanbod en waar zij verbetermogelijkheden zien. De meest genoemde wensen en ideeën zijn: • Meer sportvoorzieningen zoals een nieuwe skatebaan en een Freerunparcours. • Een beter voetbalveld met grotere goals en hogere hekken. • Meer uitdagende speel- en sporttoestellen voor de doelgroep 8+. • Ruimte voor samen spelen en sporten (met en zonder beperking).

Beschutting, ruimte en uitdaging worden als belangrijke kenmerken van een goede speelplek gezien. Er is een grote wens voor meer openbare sportgelegenheden.

Ketenpartneroverleg Er is gesproken met diverse interne en externe partners op het gebied van onderwijs, sport, inclusie, klimaat, beheer en sociaal domein. De belangrijkste punten uit deze gesprekken zijn: • Er moet meer aandacht komen voor inclusie. De huidige speel- en beweegplekken zijn niet goed toegankelijk voor bewoners met een beperking. • Duurzaamheid en klimaatbestendigheid zijn belangrijke voorwaarden maar mogen het spelen en bewegen niet in de weg zitten. • Een skatebaan en een plek voor jongeren staan hoog op de verlanglijst en moeten opgenomen worden in de plannen. • We willen ook ouderen stimuleren om meer buiten te komen voor beweging en ontmoeting. • Natuurlijke speelruimte is op dit moment lastig te realiseren door de huidige capaciteit van de buitendienst.

Jongerenoverleg In samenwerking met de buurtsportcoach en VV Renswoude, is een jongerenoverleg georganiseerd waar Renswoudse jongeren in gesprek gingen met de onderzoekers. Met de jongeren is gesproken over onderwerpen als chillen, overlast en gezondheid. Conclusies van dit overleg zijn: • Er is een duidelijke wens voor een jongeren ontmoetingsplek. Het liefst enigszins buiten de bebouwde kom maar niet in het buitengebied. • De sportieve jongeren willen graag nieuwe sport-/beweegvoorzieningen zoals een skatebaan, padelbaan of klimbos. • Georganiseerde activiteiten voor de doelgroep 12+ kunnen jongeren motiveren om meer te gaan bewegen en elkaar te ontmoeten. Online enquête Bewoners van Renswoude zijn via een online enquête benaderd om input te leveren voor dit nieuwe beleidsplan. Op een online kaart konden zij aangeven welke locaties populair zijn en waar zij verbetermogelijkheden zien. Ook werden er vragen gesteld over inclusiviteit, natuurlijk spelen en sporten in de openbare ruimte. De enquête is door 148 bewoners ingevuld en de belangrijkste uitkomsten zijn: • De Reigerweide (Beekweide) en Spikhorst - Pannaveld zijn de meest populaire speel-/ sportplekken in Renswoude. • Bewoners staan over het algemeen positief tegenover natuurlijke speelplekken.

Kinderwandeling met de kinderburgemeester

4. Onderzoek

14

Onderzoekskaart

02 06

Legenda

01

Type speelplek:

kunstgras voetbalveld

sportplek kleine speelplek

18

Sporthal De Hokhorst SH

Basisschool De Borgwal

toekoms�ge speelplek

Voorzieningen: school

nieuwe speelplek

park

08

06 12

S1

05

Basisschool De Stifthorst

13 06

sportclubs

Do

rps

S2

str aa t (N

kabelbaan ontmoetingsplek voor de buurt

06 09

brede, bespeelbare stoepen

landgoed/buitenplaats

VV

06

07 06

speelplek met sportvoorzieningen

TV

04

03

TV

T.V. Dicke Rijst

speelhoekje

ontmoe�ngsplek

waterpomp

V.V. Renswoude VV

buurt speelplek

spelen in de bosjes

06 10

11

22

06 14

4)

Informele speelruimte: vrije speelruimte in het groen verhard speelpleintje ruimte voor sport en beweging Barrières

15

16 kunstgras voetbalveld

17 kabelbaan

Kasteel Renswoude

drukke weg beperkt drukke weg industrieterrein

Afbeelding 4.3 Onderzoekskaart Renswoude

5. Beleidsambities

15

Om gericht te kunnen werken aan een betere openbare speel- en beweegruimte, zijn een viertal ambities opgesteld. Deze ambities komen voort uit de uitkomsten van het onderzoekstraject en sluiten aan bij de gemeentelijke doelen zoals beschreven zijn in hoofdstuk 3 (Visie op speelruimte). In dit hoofdstuk worden de 4 ambities nader toegelicht en benoemen we de acties die ondernomen moeten worden om deze ambities te realiseren.

5.1 Ruimte voor ontmoeting Een speelplek kan zoveel meer zijn dan alleen een plek voor kinderen om te spelen. De gemeente wil daarom twee centrale buurtplekken en één jongerenplek inrichten. Het is belangrijk om plekken te creëren waar bewoners samen kunnen komen en elkaar kunnen ontmoeten. Deze plekken zijn belangrijk voor de sociale cohesie en kunnen bijdragen aan het verminderen van problemen als stress, gebrek aan lichaamsbeweging en eenzaamheid. Centrale buurtplekken hebben een inrichting die geschikt is voor een brede doelgroep, aanzet tot beweging en ontmoeting en ruimte biedt voor een inclusieve speelcultuur, waarin het vanzelfsprekend is dat kinderen en volwassenen met en zonder beperking samen kunnen spelen en sporten. Voldoende uitdaging in het toestelaanbod zorgt ervoor dat grenzen (letterlijk én figuurlijk) verlegd worden, en dat kinderen meer autonomie en weerbaarheid kunnen ontwikkelen. Voldoende schaduw, zitgelegenheid en kleurrijke beplanting vergroten de verblijfswaarde en maken de plek ook aantrekkelijk voor oudere bewoners. Ook jongeren gebruiken de openbare ruimte om elkaar te ontmoeten en hun vrije tijd vorm te geven. Een nieuwe jongerenplek, eventueel met sportvoorzieningen, biedt jongeren deze ruimte. De locatie en inrichting wordt bepaald in samenspraak met de jongeren.

Op deze wijze moeten plekken ontstaan die echt worden gedragen door de jongeren zelf. Hoe is het nu? • In Renswoude zijn al enkele grote buurtplekken aanwezig die een goede basis bieden voor een centrale buurtplek. De speelplek aan de Reigerweide komt qua inrichting het meest in de buurt van de centrale buurtplek zoals de gemeente die voor ogen heeft. Op deze locatie zijn alleen geen sportvoorzieningen aanwezig. • Er zijn geen voorzieningen voor jongeren aanwezig. Deze doelgroep verzamelt zich nu vooral bij Cafetaria ‘t Zwaantje en bij Spikhorst - Pannaveld (plek 16). Welke maatregelen kunnen bijdragen aan verbetering? • Aanleg twee centrale buurtplekken: In de uitvoeringskaart (bijlage 1) wordt een voorstel gedaan voor de twee speelplekken die heringericht kunnen worden als centrale

• •

•

•

buurtplek: Acacialaan (plek 11) en Spikhorst - Pannaveld (plek 16). Hier wordt bij herinrichting gekozen voor een inrichtingsvorm en maatregelen die de verblijfswaarde vergroten en de samenspeel-, sport- en ontmoetingsmogelijkheden versterken. Naast aantrekkelijke en toegankelijke speel- en sportvormen kan dit worden gestimuleerd door extra bankjes, picknicktafels en/of een watertappunt. Ook wordt extra rekening gehouden met bewoners met een beperking in de keuze voor speeltoestellen en ondergronden. Denk buiten de kaders: Naast speel- beweeg- en ontmoetingsmogelijkheden kan een centrale buurtplek ook andere faciliteiten bieden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ruimte voor buurtfeesten of een pluk - of moestuin. Betrokkenheid van bewoners: Om centrale buurtplekken te creëren die passen bij de bewoners van Renswoude wordt actief ingezet op participatie. Kinderen, jongeren, volwassenen en senioren worden actief meegenomen in het ontwerpproces. Ook na de aanleg kunnen zij, waar mogelijk, een actieve rol spelen. Bijvoorbeeld bij het onderhoud van een speelplek of het bijhouden van de pluktuin. Aanleggen sterke JOP: Een sterke JOP staat op een locatie die goed te bereiken is, ruimte biedt voor scooters en die meer te bieden heeft dan alleen een overdekte ontmoetingsplek.

Sportmogelijkheden en faciliteiten zoals een drinkwaterpunt zorgen ervoor dat een JOP een aantrekkelijke locatie is om naar toe te gaan en voor langere tijd te verblijven. Deze locatie zorgt er ook voor dat handhaving en welzijnswerkers makkelijker in contact kunnen komen met de doelgroep. Bij de aanleg van de JOP worden jongeren actief betrokken. Hierbij is het belangrijk dat het proces snel doorlopen zodat de betrokken jongeren ook zelf gebruik kunnen maken van de locatie. Uitdagende sportmogelijkheden: De huidige openbare sportfaciliteiten bieden niet voldoende uitdaging voor jongeren. De gemeente gaat meer ruimte bieden voor sporten die populair zijn onder jongeren zoals freerunning, calisthenics en/of skaten. Jongeren worden actief betrokken bij de inrichting van dergelijke sportlocaties.

5.2 Een beweegvriendelijke leefomgeving Goede speel- en beweegplekken spelen een belangrijke rol in het beweeggedrag in de openbare ruimte. Door kinderen van jongs af aan te stimuleren dagelijks voldoende te bewegen, wordt dat later als volwassenen en ouderen ook vanzelfsprekender. Het is hiervoor belangrijk om een beweegvriendelijke leefomgeving te creëren voor jong en oud. Een uitdagende ‘tussengroep’ hierin zijn de jongeren. Waar kinderen nog een vanzelfsprekende beweegdrang hebben, lijkt deze bij jongeren af te nemen en als volwassen maar met moeite terug te komen. Juist voor jongeren en jongvolwassenen is het daarom van belang om te voorzien in goede plekken om in beweging te blijven.

5. Beleidsambities 16 De gemeente wil een beweegvriendelijke leefomgeving creëren door de bestaande openbare sportvoorzieningen te verbeteren en enkele nieuwe voorzieningen aan te leggen zoals een skatebaan, jeu de boulesbaan en/of freerunparcours. Door het aanbieden van passende programmering wordt het gebruik van de nieuwe en bestaande sportfaciliteiten gestimuleerd. Hoe is het nu? • Het sportaanbod in de openbare ruimte is beperkt. Er is slechts één locaties die zich enkel op sporten richt (zogenoemde ‘sportplek’), namelijk het voetbalveld van kunstgras achter de voetbalvereniging. Bij twee buurtplekken zijn ook sportvoorzieningen. Hier is ruimte voor voetbal, basketbal en tafeltennis. • De gemeente heeft één buurtsportcoach die zich vooral bezig houdt met de beleidsmatige kant. Door de sportverenigingen en kerken worden af en toe sportieve activiteiten voor bewoners georganiseerd. • Rondom Renswoude liggen diverse recreatieve wandel- en fietsroutes. Welke maatregelen kunnen bijdragen aan verbetering? • Aanleg skatebaan: Al enige jaren is er een plan om een nieuwe skatebaan aan te leggen De aanleg van deze skatebaan is nu opgenomen in het uitvoeringsplan. Het is ook mogelijk om extra sportvoorzieningen zoals een Freerunparcours of calisthenicstoestellen toe te voegen aan de skatebaan. Mogelijke locaties zijn weergegeven in de uitvoeringskaart (bijlage 1).

• Sporten op de centrale buurtplekken: De centrale buurtplekken bieden naast ruimte voor spel en ontmoeting ook ruimte voor sport en beweging. Een voetbalveld met kunstgras ondergrond, pannakooi, jeu de boulesbaan of calisthenicstoestel is een waardevolle toevoegen op de inrichting en stimuleert bewoners om samen te gaan bewegen. • Integrale aanpak: Bij het realiseren van een beweegvriendelijke leefomgeving is een integrale aanpak vereist. Hierover wordt meer uitgelegd bij ambitie 5.4; Actieve participatie en samenwerking. Het doel is om door middel van een goede samenwerking met interne en externe partijen sterke beweeglocaties te maken met een goede programmering die het gebruik van de locatie stimuleert. • Bewegen voor ouderen: Om ook de oudere bewoners van Renswoude te stimuleren om meer te bewegen wordt er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor een beweegplek voor ouderen. Hier kan een jeu de boulesbaan komen met eventueel wat beweegtoestellen. Daarnaast is ook ontmoeting belangrijk op deze locatie. Bankjes en speltafels (schaken, backgammon) maken de locatie ook aantrekkelijk voor ouderen die minder mobiel zijn en helpt bij het voorkomen en verminderen van eenzaamheid. Welzijnswerkers, fysiotherapeuten en de buurtsportcoach kunnen programmering aanbieden om ouderen kennis te laten maken met deze locatie.

5.3 Een goede speel- en sportruimte voor mens en milieu Klimaatadaptatie en duurzaamheid zijn belangrijke thema’s binnen de gemeente Renswoude. De herinrichting van de openbare speel- en sportruimte moet daarom rekening houden met diverse vereisten en wensen op dit gebied. Zo zijn verschillende speelplekken onderdeel van het afkoppelplan en is de gemeente Renswoude ook een Global Goals gemeente. Dit houdt o.a. in dat de gemeente wil werken aan waterberging en vermindering van hittestress. Naast een geschikte en uitdagende inrichting voor alle bewoners van Renswoude komt er dus ook meer aandacht voor het milieu. Bij herinrichting wordt extra gelet op klimaatbestendigheid en duurzaamheid. Zo wordt er gekeken naar het opvangen van extreme regenval door de aanleg van wadi’s. In het afkoppelplan zijn meerdere speelplekken aangewezen als goede locaties voor deze wadi’s. Door het planten van extra bomen verminderen we hitteoverlast op speelplekken. In de uiteindelijke keuze van toestellen en ondergronden wordt ook duurzaamheid meegenomen. Zowel met betrekking tot de materiaalkeuze als de mate van onderhoud. Hoe is het nu? • De meeste speelplekken zijn redelijk groen ingericht met een natuurlijke ondergrond van gras en/of zand waar regenwater goed door kan weglopen.

Een groot deel van de speelplekken heeft wel een tekort aan schaduw waardoor deze locaties erg warm kunnen worden tijdens de zomermaanden. • Bij de herinrichting van speelplekken wordt nog niet expliciet gekeken naar de duurzaamheid van de gekozen materialen. Welke maatregelen kunnen bijdragen aan verbetering? • Plaatsen bomen en aanleg wadi’s: Wateroverlast en hittestress worden verminderd en zelfs voorkomen door de aanleg van wadi’s en het planten van meer bomen. Naast een positieve impact op het klimaat bieden deze ook extra speelmogelijkheden. Door een wadi kan met stapstammen een leuk parcours aangelegd worden en een grote klimboom biedt extra lichamelijke uitdaging voor oudere kinderen. • Hergebruik van materialen: Grondstoffen worden steeds schaarser en duurder terwijl er nog steeds veel bruikbare materialen bij het afval belanden. Door creatief te denken kunnen veel materialen hergebruikt worden. Zo kan de glijgoot van een afgeschreven speeltoestel gebruikt worden voor een taludglijbaan of van stoeptegels een nieuwe speelaanleiding gemaakt worden. Toestelleveranciers maken steeds vaker speeltoestellen met onderdelen van afgeschreven toestellen. Bij de (her)inrichting van speelplekken wordt aan de ontwerpers en leveranciers gevraagd om zoveel mogelijk materialen en toestel(onderdelen) her te gebruiken.

5. Beleidsambities 17 •

Duurzame keuzes: Wanneer gebruik wordt gemaakt van nieuwe materialen en toestellen maakt de gemeente daarin duurzame keuzes. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt met duurzame ondergronden zoals gras, boomschors en zand. Indien mogelijk komen deze van een lokale bron. Wanneer er gewerkt wordt met een kunstondergrond hebben circulaire materialen de voorkeur. Een gietrubbervloer met een bovenlaag van EPDM (pak’s-vrij) is duurzamer dan kunstgras. Deze is beter recyclebaar, slijtvaster, heeft een langere levensduur en zorgt daarmee voor minder plastic in het milieu. Wanneer gekozen wordt voor een nieuw toestel werken we met duurzaam verkregen hout of met stalen of kunststof toestellen. Deze laatste gaan lang mee en het materiaal kan gerecycled worden na afschrijving. De continue ontwikkelingen en nieuwe inzichten op het gebied van duurzaamheid kunnen ervoor zorgen dat bovengenoemde aanpakwijze gewijzigd wordt tijdens de looptijd van dit beleidsplan.

5.4 Actieve participatie en samenwerking De gemeente Renswoude vindt het belangrijk dat bewoners zich betrokken voelen bij Renswoude. Daarom is een actieve participatie en samenwerking onontbeerlijk. De bewoners van Renswoude zijn immers de gebruikers van de speelruimte en willen daarom mee kunnen denken over de toekomst van de speel- en beweegruimte. Niet alleen kan hierdoor maatwerk worden geboden, maar is de betrokkenheid en het gebruik na realisatie over het algemeen beter. Door samen te werken met interne en externe partners wordt het nog beter mogelijk om actief in te springen op de wensen en behoeften van bewoners. Samenwerkingen op het gebied van financiën, planning en programmering bieden meer mogelijkheden met beperkte middelen. Hoe is het nu? • Participatie gebeurt op dit moment volgens de richtlijnen uit de participatieleidraad. • De lijnen tussen de verschillende beleidsmedewerkers van de gemeente zijn kort waardoor er regelmatig afstemming plaatsvindt. • Er worden af en toe activiteiten georganiseerd op het gebied van ontmoeting en beweging in samenwerking met gemeente en externe partijen. Samenwerkingen op financieel gebied zijn er (nog) niet.

Welke maatregelen kunnen bijdragen aan verbetering? • Integrale aanpak: Een samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen (jeugd, infra, groen, spelen, sport) en externe partners (sportverenigingen, kerken, scholen, fysiotherapeuten, welzijnswerkers, etc.) biedt veel extra kansen. Door

•

•

gebruik te maken van elkaars netwerk, budgetten, kennis en faciliteiten, ontstaan meer mogelijkheden op bijvoorbeeld het gebied van inclusiviteit en klimaat. Enkele voorbeelden van dergelijke samenwerkingen zijn: - De lokale sportschool investeert in de aanleg van een nieuwe sportkooi en mag daar ‘s avonds sportlessen aanbieden. - Participatie rondom herbestratingsmogelijkheden wordt gecombineerd met de participatie voor de nieuwe inrichting van een speelplek in dezelfde wijk. - De buurtsportcoach organiseert, samen met de lokale sportvereniging, een sportweek in de zomervakantie. De sportvereniging gebruikt die week ook om actief nieuwe leden en vrijwilligers te werven. - Samen met medewerkers beheer, wordt er een subsidie aangevraagd om zowel het straatmeubilair als de nieuwe ondergronden op enkele speelplekken, van hergebruikt, duurzaam, materiaal te laten maken. Slim combineren: Waar mogelijk, wordt bij de herinrichting van speelplekken integraal gewerkt. Hierbij wordt aangegeven welke opgave er per wijk ligt en niet per losse speelplek. Als in dezelfde speelbuurt meerdere speelplekken moeten worden heringericht of omgevormd, worden deze zoveel mogelijk gezamenlijk opgepakt. Bewoners (met name kinderen en jongeren) kunnen dan participeren op een voorstel van hun speelbuurt.

Als de ene speelplek in de speelbuurt wordt omgevormd tot een informele groene plek en tegelijkertijd een andere speelplek in de speelbuurt wordt heringericht met speeltoestellen, wordt niet alleen de wisselwerking tussen investeren en omvormen versterkt, maar worden speelplekken ook beter op elkaar afgestemd. Kaders voor participatie toepassen: Gemeente breed komen er duidelijke kaders voor de participatie. De participatie gebeurt, waar mogelijk, door middel van bijeenkomsten op locatie. Indien dit niet mogelijk is zal de gemeente online mogelijkheden aanbieden. Afhankelijk van de grootte de speelplek en de rol van de speelplek binnen de kern, worden alleen direct omwonenden of juist alle bewoners uit de desbetreffende buurt uitgenodigd om te participeren. Belangrijk is dat vooraf duidelijk de kaders voor herinrichting en participatie worden bepaald. Deze kaders worden bepaald in overleg met de betrokken beleidsmedewerkers. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om budget, materiaalkeuze, waterberging, aanleg extra groen en beheer. De wijze van participatie is per type plek verschillend: -

Kleine speelplekken – herinrichting met direct omwonenden van de speelplek. Zij kunnen inbreng leveren voor het programma van eisen (PvE) en eventueel een keuze maken uit 2 of 3 ontwerpvoorstellen. Buurtplekkken – herinrichting met de omliggende buurt. Direct omwonenden krijgen een eerste stem in het opstellen van het programma van eisen (PvE) voor de plek (wat mag wel, wat kan absoluut niet), maar de hele buurt mag vervolgens meedenken of stemmen over 2 of 3 ontwerpvoorstellen.

5. Beleidsambities 18 -

-

Centrale buurtplekken – herinrichting met alle bewoners van Renswoude. Ook hier krijgen direct omwonenden een eerste stem in het opstellen van het programma van eisen (PvE). Vervolgens worden alle bewoners uitgenodigd om mee te denken omdat de inrichting moet passen bij alle doelgroepen. Sportplekken – participatie met omwonenden, vervolgens wordt met gebruikers (jongeren/sporters) gekeken naar de inrichting van de sportplek.

Over het algemeen ziet het participatieproces er als volgt uit: 1. In samenspraak met bewoners van omliggende woningen, wordt er een voorlopig ontwerpvoorstel opgesteld. 2. Bewoners ontvangen dit ontwerpvoorstel per brief. 3. Bewoners krijgen een vastgestelde tijd om te reageren. 4. Reacties worden verwerkt in een definitief ontwerp. 5. Bij zwaarwegende punten volgt een overleg met de buurt. Uitgebreide stappenplannen voor participatie en initiatieven staan op bladzijde 24 en 25.

Inclusie Bij alle beleidsambities speelt ook inclusiviteit een belangrijke rol. Op de centrale buurtlocaties moet het ook mogelijk zijn om te spelen, sporten en ontmoeten voor bewoners met een beperking. Een goede padenstructuur, toegankelijke speel- en sporttoestellen, prikkelarme zones, verharde ondergronden en voldoende zitgelegenheid zijn daarvoor noodzakelijk. We hanteren daarvoor de 100-70-50 richtlijn: - Een kind of bewoners met een beperking moet zich 100% welkom voelen. - 70% van de speel- of sportplek moet voor iedereen toegankelijk zijn (paden, ondergronden). - 50% van de speel- en sportaanleidingen is gericht op ontmoeting en samenspelen/-sporten en biedt plezier aan alle inwoners. Bij de nieuwe sportplek voor ouderen is de bereikbaarheid voor rollator- en rolstoelgebruikers uiteraard ook van groot belang. Brede en obstakelvrije paden zijn hier extra belangrijk. Om de speel- sport- en ontmoetingsruimte écht toegankelijker te maken wordt een inclusiepanel opgericht. Dit panel bestaat uit bewoners met een beperking, sportcoaches en afgevaardigden van externe partners zoals Stichting Mee en fysiotherapeuten. Het panel onderzoekt welke inclusieve speel- en sportwensen er zijn, toetst de locaties op de 100-70-50 richtlijn en zorgt dat bewoners met een beperking en/of hun ouders worden betrokken bij de (her)inrichting van een speelplek en activiteiten.

Daarnaast kunnen zij het samen spelen en sporten promoten. Door te laten weten dat bewoners met een beperking óók welkom zijn, er rekening met hen is gehouden bij de inrichting van voorzieningen en door gericht activiteiten te organiseren, worden sociale drempels weggenomen om lekker samen buiten te gaan spelen en sporten.

Voorbeelden van inclusieve speel- sport- en ontmoetingsruimte

6. Conclusie en kaders voor uitvoering 19 De huidige speelruimte in Renswoude is divers en goed verspreid maar wel enigszins verouderd en een groot deel is de komende 4 jaar toe aan vervanging. Ook heeft de gemeente verschillende ambities op het gebied van de openbare sport- en speelruimte die de kwaliteit van het aanbod moeten verbeteren. Dit allen vraagt om een aanzienlijke investering.

6.1 Conclusie In de gemeente Renswoude is een mooi aanbod aan speelplekken. Het ontbreekt echter nog aan voldoende aandacht voor sport, jongeren en inclusiviteit. Dit blijkt uit zowel de speel- en beweegscan (hoofdstuk 4.2) als het participatieproces (hoofdstuk 4.3). Daarnaast zijn 10 van de 15 locaties de komende 4 jaar aan vervanging toe. Wanneer we deze speelplekken niet tijdig vervangen, zullen (een groot deel) de speeltoestellen afgekeurd en verwijderd worden wat een kaalslag van het speel- en beweeglandschap tot gevolg heeft. Het is belangrijk dat er voor alle bewoners van Renswoude voldoende mogelijkheden zijn voor spelen, sporten en ontmoeten. Hiervoor is het nodig om te voorzien in een aantrekkelijk, divers en goed verspreid speel- en sportruimte-aanbod. Dit vraagt om investeringen, zowel voor de herinrichting van bestaande (verouderde) locaties als voor de inrichting van enkele nieuwe locaties. Op gemeentelijk niveau wil men ook werken aan verbeteringen op het gebied van duurzaamheid, participatie en samenwerking. Om gericht te kunnen werken aan al deze punten, zijn er vier beleidsambities opgesteld, deze worden uitgebreid toegelicht in hoofdstuk 4. • Ruimte voor ontmoeting • Een beweegvriendelijke leefomgeving voor iedereen • Een goede speel- en sportruimte voor mens en milieu • Actieve participatie en samenwerking

• • •

• •

6.2 Voorgestelde ingrepen In de zomer van 2023 is onderzoek gedaan naar het huidige aanbod van openbare speelen sportmogelijkheden. Ook is gesproken met betrokkenen beleidsmedewerkers en met bewoners om input op te halen over de ambities, wensen en ideeën binnen de gemeente en onder haar bewoners. Aan de hand van dit onderzoek is een onderzoekskaart (hoofdstuk 4) en een uitvoeringskaart (bijlage 1) opgesteld. Op de uitvoeringskaart zijn de aanbevelingen voor uitvoering opgenomen die nodig zijn om aan de gestelde beleidsambities te werken. Bestaande locaties: • Graspieperweide (02) Relatief nieuwe kleine speelplek. Vervanging is, naar verwachting, pas in 2031 nodig. Locatie blijft een kleine speelplek met gelijkwaardige inrichting. • KDV De Hummel (03) Is nu een speelhoekje met watertoestel. Er wordt voorgesteld om

•

•

hier een kleine speelplek van te maken zonder waterspel. Uitvoering, naar verwachting, in 2028. Leeuwerikweide (04) Relatief nieuwe buurtspeelplek. Vervanging is, naar verwachting, pas in 2032 nodig. Locatie blijft een buurtspeelplek met gelijkwaardige inrichting. Reigerweide (05) Relatief nieuwe buurtspeelplek. Vervanging is, naar verwachting, pas in 2033 nodig. Locatie blijft een buurtspeelplek met gelijkwaardige inrichting. Kievitweide (06) Relatief nieuwe kleine speelplek. Vervanging is, naar verwachting, pas in 2033 nodig. Locatie ligt niet goed in het zicht en heeft geen grote waarde voor het speellandschap omdat er in de directe omgeving betere en grotere speelplekken aanwezig zijn. Deze locaties wordt daarom niet heringericht met speeltoestellen. De ruimte blijft wel behouden voor spel en indien gewenst kan er gewerkt worden met enkele speelaanleidingen zoals een klimboomstam, wilgenhutten en/of stapstammen. Het is ook mogelijk om, in samenspraak met de direct omwonenden, voor een alternatieve inrichting te kiezen zoals een buurtmoestuin of plantsoen met bankjes. Inspiratiebeelden van omgevormde speelruimte zijn te vinden in bijlage 3. Dickerijsterlaantje (07) Enige speelplek ten westen van de Kastanjelaan en heeft daarmee een belangrijke functie voor deze buurt.

Deze kleine speelplek krijgt een speelimpuls zodat deze voor een bredere doelgroep voldoende uitdaging biedt (t/m 12 jaar). Kastanjelaan (08) De huidige speelplek biedt weinig speelwaarde en in de directe omgeving liggen al twee grotere speelplekken (plekken 09 en 11). De speelplek aan de Kastanjelaan zullen we omvormen tot speelroute. Deze loopt vanaf basisschool de Borgwal, via de speelplek aan de Lindehof (plek 09), naar de speelplek aan de Acacialaan (plek 11). Langs de beweegroute zijn speel- en sportaanleidingen te vinden zoals stapstammen, pleinplakkers en kleine speeltoestellen. Deze veilige route stimuleert kinderen niet alleen om zich van speelplek naar speelplek te bewegen, maar nodigt jong en oud ook uit tot kleine beweegmomentjes. Hiermee werken we aan de ambitie een beweegvriendelijke leefomgeving. In bijlage 3 zijn inspiratiebeelden van speelroutes te vinden. Uitvoering, naar verwachting, in 2027. Lindehof (09) Naast het omvormen van locaties wordt ook aanbevolen om enkele speelplekken te verkleinen. De Lindehof is er daar één van. Ook hier zijn liggen er andere speelplekken dichtbij maar omdat deze locatie wel goed vindbaar is en deze nu goed bespeeld wordt, wordt deze locatie niet omgevormd maar ingericht met minder en/of kleinere toestellen (3 à 4 toestellen). De overige ruimte blijft wel behouden voor vrij spel. Uitvoering, naar verwachting, in 2027.

Platanenlaan (10) Kleine speelplek achter woningen. Locatie ligt niet goed in het zicht en heeft geen grote waarde voor het speellandschap omdat er direct aan de andere kant van de woningen een grotere speelplek aanwezig is (plek 11, Acacialaan). Deze locatie wordt daarom omgevormd. Zie plek 06 voor uitleg. Uitvoering, naar verwachting, in 2027.

6. Conclusie en kaders voor uitvoering 20 •

• • • • •

•

Acacialaan (11) Deze buurtplek wordt heringericht als centrale buurtplek. De ambitie ruimte voor ontmoeting staat centraal op deze locaties. Er zal worden geïnvesteerd in spel, sport en inclusiviteit. Deze locatie is geschikt om heringericht te worden als centrale buurtplek omdat deze voldoende ruimte heeft voor een uitgebreidere inrichting en centraal in Noord-Renswoude ligt. Uitvoering, naar verwachting, in 2030. Vendelier (12) Nieuwe kleine speelplek op Dorpsplein. Vervanging is, naar verwachting, pas in 2034 nodig. Locatie blijft een kleine speelplek met gelijkwaardige inrichting. Van Rijnesteinlaan (13) Deze speelplek krijgt een kleinere inrichting. In de directe omgeving is een grotere speelplek aanwezig (plek 14) waardoor hier een kleinere speelplek volstaat. Uitvoering, naar verwachting, in 2025. Duyst van Voorhoutweg (14) Locatie blijft een kleine speelplek met gelijkwaardige inrichting. Uitvoering, naar verwachting, in 2025. Spikhorst - Oude Holleweg (15) Locatie blijft een buurtspeelplek met gelijkwaardige inrichting. Uitvoering, naar verwachting, in 2026. Spikhorst - Pannaveld (16) Deze buurtplek wordt heringericht als centrale buurtplek. De ambitie ruimte voor ontmoeting staat centraal op deze locaties. Er zal worden geïnvesteerd in spel, sport en inclusiviteit. Het toevoegen van een JOP is ook een optie op deze locatie. Uitvoering, naar verwachting, in 2028.

Catharina Mossellaan (17) Omdat de centrale buurtplek Spikhorst- Pannaveld (16) vlakbij deze locatie ligt, is het niet noodzakelijk om deze locatie te behouden als buurtplek. De locatie wordt daarom heringericht als kleine speelplek. Uitvoering, naar verwachting, in 2026.

Nieuwe locaties: • Beekweide (1a) Toekomstige nieuwe locatie in nieuwbouwijk Beekweide II. Dit wordt een buurtspeelplek met een inrichting voor kinderen tot ongeveer 12 jaar. Er zijn plannen om hier een natuurlijk ingerichte locatie van te maken met water- en zandspel. Aanlegjaar is ten tijde van het schrijven van dit plan nog niet bekend. • Beekweide (1b) Toekomstige nieuwe locatie in nieuwbouwijk Beekweide II. Dit wordt een kleine speelplek voor kinderen tot ongveer 8 jaar. Aanlegjaar is ten tijde van het schrijven van dit plan nog niet bekend. De financiering van locaties 1a en 1b wordt deels bekostigd vanuit de gemeente. • Twee nieuwe sportlocaties Om inwoners te stimuleren meer te gaan bewegen, en daarmee te werken aan de ambitie een beweegvriendelijke leefomgeving voor iedereen, worden drie nieuwe sportlocaties aangelegd. Dit zijn: - een nieuwe skatebaan - een beweegplek voor ouderen (bijvoorbeeld een jeu de boulesbaan of beweegtuin) Mogelijke locaties zijn opgenomen in de uitvoeringskaart (bijlage 1).

•

Eén jongerenplek. Binnen de ambitie ruimte voor ontmoeting komt er ook ruimte voor ontmoeting voor jongeren. Hiervoor zal een jongerenplek aangelegd worden. Inspiratiebeelden voor een jongerenplek zijn te vinden in bijlage 3. In de uitvoeringskaart (bijlage 1) zijn twee opties opgenomen. Uiteindelijke locatie en inrichting van de jongerenplek worden afgestemd met gebruikers en omwonenden.

6.2 Kaders Wanneer men aan de slag gaat met de ambities en de aanbevelingen gaat uitvoeren, is het van belang dat er rekening wordt gehouden met enkele kaders voor uitvoering en communicatie. Kaders voor uitvoering Voor het uitvoeringsplan worden de volgende kaders aanbevolen: • Speelplekken geclusterd oppakken: In de uitvoering is het waardevol om speelplekken in één keer volledig op te pakken. Daarmee wordt ook de relevantie voor bewoners om mee te denken vergroot én ontstaan er mogelijkheden om een plek echt een andere inrichting te geven en ingrepen uit te voeren die bijdragen aan het realiseren van de beleidsambities. Hiermee werken we aan onze ambitie actieve participatie en samenwerking. • Combineren van toestellen en speelaanleidingen: Om nog meer diversiteit in het aanbod aan te brengen, kan er gewerkt worden met een combinatie van speel-/sporttoestellen en (natuurlijke) speelaanleidingen. Hierbij kan men denken aan stapstammen, klimboomstammen, speelkeien en pleinplakkers. Deze aanleidingen zijn eerder aan vervanging toe dan de reguliere toestellen. Hierdoor ontstaat de ruimte om na enkele jaren de speelplekken een impuls te geven omdat er nieuwe en andere speelaanleidingen geplaatst worden.