20190904 Duurzaamheidskader Beekweide II

9

Groene (natuurinclusieve) uitwerking gebouwen (bergingen, woningen) en tuinen

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

Bestemmingsplan

Groen/blauwe functies positief bestemmen en zo veilig stellen.

Beheerplan

Natuurgericht groenbeheer uitwerken in beheerplan afgestemd op relevante doelsoorten, inclusief monitoring van de ontwikkeling van de biodiversiteit.

Beeldkwaliteitsplan

3, 8

In beeldkwaliteitsplan aangeven hoe faunavoorzieningen (vleermuis- en vogelkasten) in, op, aan gebouwen er uit kunnen of moeten zijn. In beeldkwaliteitsplan voorwaarden opnemen voor de integraal mee te ontwerpen en op te leveren groene erfafscheidingen.

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

Verplichting minimaal 1 faunavoorziening per woning.

Voorlichting groene inrichting tuin

Voorlichting organiseren, bijvoorbeeld online en/of in de vorm van ontwerpdagen, over het groen en/of natuurlijk, en klimaatrobuust inrichten van de tuin. Nader te bepalen hoe dit wordt opgepakt: door de gemeente, verplicht bij de ontwikkelende

Verplicht in groene optielijst (indien niet al toegepast) opnemen het aanbrengen van een sedumdak op platte daken (schuur, garage etc.) en het aanbrengen van meer aanvullende faunavoorzieningen.

25 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

partijen/aannemers of gezamenlijk. Kans hierbij is om dit te doen in samenwerking met lokale groenondernemers (tuincentra, hoveniers etc.), inclusief mogelijke voordeelbon voor (natuurlijke/inheemse) planten en bomen. Algemene Plaatselijke Verordening (APV) 10

Materialen buitenruimte

Landschapsplan, beeldkwaliteitsplan Aanbesteding buitenruimte

Eventueel in APV een minimum aantal faunavoorziening per woning / gebouw opnemen. 1, 2, 14

In het landschapsplan en beeldkwaliteitsplan kiezen voor zo duurzame materialen op basis van een integrale afweging van: uitstraling, functionaliteit, levensduur, beheerbaarheid/TCO en milieuprestatie (MKI, circulariteit etc.). In uitvraag voorwaarden opnemen ten aanzien van MKI materialen en/of uitdagen dat materialen (bijvoorbeeld betonbanden, asfalt) met een zo laag mogelijke MKI worden toegepast. Bij aanbesteding materiaalpaspoort eisen van de aannemer bij oplevering.

Naar een energieneutrale wijk 11

Energieneutrale gebouwen (ENG):

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

Onderzoeken

8, 12, 13, Studie naar haalbaarheid meer dan ENG (ca. EPC=0) voor Beekweide II. 15, 16, 17, Studie naar passende energiesystemen woningen voor verlagen energievraag. O.a. 18 studie naar mogelijkheid toepassing WKO-systeem/bodemwarmtepomp. Op voorhand worden de volgende kansen gezien: • De vrijstaande woningen hebben relatief veel ruimte om zich heen en veel muuroppervlak. Een luchtwarmtepomp zal hier minder snel tot overlast leiden, maar gezien het investeringsniveau van deze woningen is lijkt een bodemwarmtepomp of systeem gebaseerd op PVT panelen c.q. Q-roof etc. (combinatie pv en collector) op de langere termijn het meest gunstig, in combinatie met een lage temperatuur vloerverwarming en/of lage temperatuur radiatoren. • De veelal oost-west georiënteerde woningen in de rijtjes zijn het minst vanzelfsprekend wat betreft een mogelijk energiesysteem. Hoe smaller de beukmaat, hoe meer inzetten op isolatie voordelen heeft (minder geveloppervlak per woning). Bij de oostelijke woningen die grenzen aan de weg, net als de woningen die grenzen aan de centrale groenzone, zullen aan de voorzijde geïntegreerde luchtwarmtepompsystemen voor relatief de minste overlast zorgen. Luchtwarmtepompen daar waar achtertuinen tegenover elkaar liggen lijkt op voorhand niet wenselijk aan de achterzijde.

• Groot voordeel van de rug aan rugwoningen is dat ze relatief weinig buitenmuren hebben en daardoor ook minder warmteverlies. Dit leent zich voor goedkope passieve concepten met veel isolatie en elektrische radiatoren. 26 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

• Bij de niet grondgebonden woningcomplexen ligt een gezamenlijk WKO-systeem voor de hand. Studie met betrekking tot dak/woningoriëntatie. Gunstige combinatie van noord-zuid en oost-west oriëntatie voor beperking piekbelastingen in het net. Op basis van huidige stedenbouwkundige schets dient daarbij gekeken te worden naar de volgende optimalisaties: • Bij de westelijke twee onder één kap woningen, heeft bij een zadeldakopzet, met de nok op de grens van de twee woningen, de noordelijke woning alleen maar dak op het noorden. Dit is ongunstig voor de pv/collectoren van die woning. Voor de pv/collectoren, zou hier een oost-west oriëntatie van het dak beter zijn. • De noordelijke en zuidelijke vrijstaande/twee onder één kap woningen hebben grotendeels een zuidoriëntatie. Een lessenaarsdak biedt de meeste pv/collectoropbrengst, maar het is de vraag of met een gewoon zadeldak of een geknikt lessenaarsdak al genoeg pv/collector-opbrengst gegenereerd kan worden. • De rijtjeswoningen die (grotendeels) noord-zuid lopen kunnen zowel pv/collectoren met een gecombineerde oost-west oriëntatie hebben (zadeldak met noklijn in lengte rijtje) als een zuidoriëntatie (shed dak, met noklijn haaks op de lengte van het rijtje). Dit laatste kan handig zijn, wanneer bomen (langs de weg) voor schaduw kunnen zorgen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de woningen langs de westelijke ontsluitingsweg.

• Voor de oostelijke rug aan rugwoningen geldt min of meer hetzelfde als bij de rijtjeswoningen, met het verschil, dat waarbij bij een oost-west oriëntatie van de pv/collectoren bij de rijtjeswoning zowel de opbrengst van de oostelijke- als de westelijke- gerichte pv/collectoren voor één woning is, dit bij de rug aan rugwoningen de oostelijke opbrengst alleen voor de oostelijke woning is en de westelijke opbrengst voor de westelijke woning. Dit op woning niveau wat ongunstiger. Vanwege de bomen aan de westzijde lijkt hier een sheddak opzet het meest gunstig. • Bij de blokken die een combinatie zijn van een rijtje en rug aan rugwoningen, zijn het deze laatste die sturend zullen zijn voor de kaprichting. Gezien de diagonale opzet van de westelijke blokken, is het grootste probleem de noordwestelijke rug aan rugwoning. Deze kan bijna alleen genoeg pv/collector-opbrengst krijgen bij een sheddak-achtige dakopzet. • Bij niet grondgebonden woningcomplexen ligt een plat dak voor de hand, waarbij de pv optimaal meervoudig georiënteerd kan worden, voor maximale opbrengst en minimale pieklast. • In zijn algemeenheid geldt dat noord-zuid georiënteerde woningen meer voordeel kunnen hebben van passieve zonnewarmte, maar ook meer kans op oververhitting. Hier zijn dus nadrukkelijk (passieve) zonwerende voorzieningen nodig.

Bij oost-west gerichte woningen is de zonlast minder, maar zeker nog wel Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

27 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

aanwezig en dient toch gekeken te worden naar (passieve) zonwerende voorzieningen aan beide zijde. Stedebouwkundigplan, landschapsplan, beeldkwaliteitsplan

Bij de uitwerking van het bomenplan waar mogelijk rekening houden met de mogelijke consequenties voor de opbrengst van zonnepanelen, zonder dat dit te koste mag gaan van de gewenste groene inrichting. Op basis van een schaduwstudie dit aspect mee nemen in de studie voor het dakenplan/de dakoriëntatie (zie hierboven bij onderzoeken). In beeldkwaliteitsplan sturen op compacte woningen met beperkt geveloppervlak. Uitbouwen in de vorm van erkers, dakkapellen etc. betekenen meer geveloppervlak en daardoor meer warmteverlies. Daarnaast sturen op het slim en effectief toepassen van raamoppervlakken en passieve luifels etc. ten behoeve van schaduw tegen te warme zomerzon. In beeldkwaliteitsplan ook aangeven hoe wel/niet met zonwering om te gaan. Voorkeur passief en/of op goede wijze geïntegreerde actieve zonwering.

Contact met ontwikkelende partijen/aannemers

Benadering duurzame energie bespreken met ontwikkelende partijen/aannemers: niet 1 systeem en aanvullende eisen aan isolatie, luchtdichtheid etc, maar bij voorkeur nieuwe bewoners keuze geven voor woningen met verschillende systemen. Type systeem wel zo goed mogelijk afstemmen op type gebouw, oriëntatie en doelgroep. Een kleine noord-zuidgerichte tussenwoning kan met een ander systeem uit de voeten dan een grote oost-westgerichte twee onder één kap woning of een complex met niet grondgebonden woningen. In overleg met partijen kijken hoe de verschillende woningen conform het stedenbouwkundig plan optimaal divers uitgewerkt kunnen worden, passend bij de woning, locatie, doelgroep en budget. Hierbij tevens nu al laten nadenken hoe een ENG woning kan doorgroeien naar een NOM (Nul op de meter) en daarmee volledig energieneutrale woning.

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

Afspraak Energie Neutraal Gebouw (ENG): gebouwgebonden energie gelijk aan wat op jaarbasis duurzaam zelf wordt opgewekt, waarbij ten aanzien van maximale warmtevraag etc. minimaal aan de toekomstige BENG-eisten moet worden voldaan. Afspraak maken, bijvoorbeeld in de anterieure overeenkomst, in welke mate de ontwikkelende partijen/aannemer meebetalen aan de noodzakelijke zwaardere uitvoering van het elektriciteitsnet. Hoe hoger de piekbelasting, hoe hoger de bijdrage zou moeten zijn. Bij voorlichting over de woning, naast de verkoopprijs, verplicht ook betrouwbare indicatie van de maandelijkse lasten (water, energie) bij gemiddeld gebruik

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

28 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

aangeven. Tevens verplicht aangeven hoe en tegen welke indicatieve kosten de woning in de toekomst kan doorgroeien naar NOM. Verplicht opnemen in groene optielijst (indien niet al toegepast): • Ten behoeve van verminderde warmtebehoefte: douche WTW, indien toch een bad, dan een geïsoleerd bad. Daarnaast ook meenemen voorzieningen voor minder warm watergebruik (zie 7). • Ten behoeve van verminderde koudebehoefte: (actieve) zonwering, voorziening(en) voor nachtventilatie, ramen met een lagere ZTA (maar met voldoende hoge LTA). • Ten behoeve van duurzame energie: bijplaatsen extra pv (indien nog dakruimte beschikbaar). Bij oplevering verplicht de warmte-eigenschappen van de woning laten testen 25. Afspraken met nutsbedrijven

Bij de technische uitwerking rekening houden met en afspraken maken over een zwaardere netcapaciteit in verband met piekbelastingen vraag warmtepompen en opwekking zonnepanelen.

Bestemmingsplan

Eventueel in bestemmingsplan verbrede reikwijdte nadere eisen aan stellen aan de energieprestatie.

12

Beeldkwaliteit energiesystemen

Beeldkwaliteitsplan

11

In beeldkwaliteitsplan regels/richtlijnen opnemen over de plaatsing en uitstraling van de energiesystemen zoals de buitenunits van ventilatiesystemen en/of warmtepompen als ook de plaatsing en uitstraling van zonnepanelen en -collectoren.

13

Energieprestatiegarantie

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

11

Verplichte energieprestatiegarantie (10 jaar) per woning bij aankoop van de woning voor de bewoners. Hierbij hoort verplichte voorlichting over het optimaal gebruiken van de woning, monitoring van het energiegebruik minimaal voor een periode van 3 jaar, met aanvullende voorlichting/adviezen/aanpassingen mocht het energiegebruik sterk negatief afwijken. Bewoners moeten in de gelegenheid zijn (online) hun energiegebruik te volgen.

25 Om de door de ontwikkelaar/aannemer vooraf aangegeven warmte-eigenschappen van het gebouw te controleren wordt tijdens de opleveringsfase zowel een thermodynamisch

infrarood onderzoek conform NEN-EN 13187, als een luchtdoorlatendheidsmeting conform NEN-EN 13829 (methode A) uitgevoerd. Eventuele gebreken dienen uiteraard te worden hersteld. Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

29 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

14

Verlichting openbare ruimte

Stedebouwkundigplan, landschapsplan, beeldkwaliteitsplan

8, 10

Toepassing van LED verlichting opnemen in de ruimtelijke plannen. Eventueel in de uitwerking de openbare verlichting gestuurd uitwerken (bijvoorbeeld met toepassing sensoren en/of andere slimme techniek), al dan niet in combinatie met toepassing gelijkstroomnet. Eventueel natuurvriendelijke verlichtingskleur toepassen: amber.

15

Duurzame mobiliteit

Stedebouwkundigplan, landschapsplan, beeldkwaliteitsplan

11

Stedenbouwkundig plan is zo opgezet dat wandelen en fietsen maximaal wordt gestimuleerd en gefaciliteerd. Locaties voor laadvoorzieningen in ruimtelijke plannen proactief toewijzen (parkeerkoffers). Hiervoor bij uitvoering in ruimte mate mantelbuizen aanleggen, zodat zonder opbreken van de verharding in de toekomst veel laadpalen gerealiseerd kunnen worden. Eventueel in beeldkwaliteitsplan eisen aan de uitstraling van de laadpalen opnemen. Overal hetzelfde type?

Verkeersbesluit

Met een verkeersbesluit borgen dat er geen andere voortuigen dan elektrische voertuigen op de parkeerplaatsen met een laadpaal mogen staan, indien er een laadpaal bij een openbare parkeerplaats wordt geplaatst met bijbehorende bebording.

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

Verplicht in schuren/bergingen altijd contactpunt voor opladen elektrische fietsen, -scooters etc.

Afspraken met nutsbedrijven

In verband met beperking netverzwaring in verband met pieklasten duurzame energiesysteem in overleg met nutsbedrijven onderzoeken in welke mate bidirectioneel laden kansen biedt.

Naar een gezonde wijk 16

Preventie geluidshinder

Contact met ontwikkelende partijen/aannemers

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

11

Tijdens het overleg over energiesystemen (zie 11), nagaan of dit mogelijke cumulatieve effecten ten aanzien van geluid kan leiden, doordat er relatief veel buitenunits bij elkaar komen te staan. In dit overleg afspraken maken hoe dit effect te beperken. Voor luchtwarmtepompen verplichting inschakeling nachtregeling, waardoor de warmtepomp ’s nachts minder of niet hoeft te draaien. Bij koppeling van 30 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

luchtwarmtepomp met een warmwaterboiler voor tapwater, verplichting dat de boiler alleen overdag door de warmtepomp wordt bijgevuld. Verplicht in groene optielijst (indien niet al toegepast) mogelijkheden aangeven voor apparatuur die binnen voor lagere geluidsniveaus zorgen, bijvoorbeeld omvormers pv-installatie, warmtepomp en/of ventilatie-units binnen met minder dB dan wat standaard wordt aangeboden.

17

Gezond binnenklimaat

Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Eventueel in APV geluidsvoorschriften opnemen voor buitenunits: geluidsnormen per installatie (bijvoorbeeld 30dB op 5 meter).

Bestemmingsplan

Eventueel in bestemmingsplan verbrede reikwijdte nadere eisen aan stellen aan geluidsniveaus buitenunits.

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

11, 18

In verband met goed binnenklimaat, afspraken maken over emissiearm bouwen, waarbij met name de uitstoot van formaldehyde wordt vermeden. 26 Bij toepassing balansventilatiesysteem eisen dat de woning opgeleverd wordt inclusief een meerjarencontract (minimaal 3 jaar lang 2 maal per jaar) met betrekking tot het reinigen van het ventilatiesysteem (box, kanalen en ventielen). In verband met tegengaan fijnstofuitstoot, standaard geen (hout)kachels en openhaarden op laten nemen. Geen houtpelletsystemen als verwarmingssysteem toestaan. In verband met zorgplicht, verplichte voorlichting over luchtkwaliteit in de woning en dus belang goede afzuigsystemen in de keuken en toepassing plasmafilter, bijvoorbeeld in samenwerking met lokale keukenhandelaren. Hierbij tegelijkertijd ook voorlichting over gasloos koken om het bijplaatsen van losse gaskooktoestellen zoveel mogelijk te voorkomen. Verplicht in groene optielijst (indien niet al toegepast) afwerkingsmaterialen ten behoeve van een beter binnenklimaat opnemen, zoals afwerking met (dampopen) luchtzuiverende verf (bijvoorbeeld van Graphenstone), afwerking met 1cm dik

26 Afhankelijk van de productgroep, zullen producten moeten voldoen aan de emissienormen van categorie E1 (formaldehyde) uit EN 13986:2010, categorie C1, C2 of C3 zoals beschreven in annex A van EN 13999:2007 deel 1 of de EMICODE EC1 PLUS. Verven, vernissen en lakken voldoen aan de emissienormen van maximaal fase 2 voor organische oplosmiddelen uit de Europese Decopaint Directive 2004/42/EC, waarbij het VOS-gehalte is bepaald volgens de in de wet voor die productcategorie geldende omschreven standaards.

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

31 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

leemstuc, toepassing HEPA-luchtfilter 27 voor inkomende lucht (balansventilatiesysteem etc. Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Eventueel in verband met tegengaan fijnstofuitstoot algemeen verbod op plaatsing (nieuwe) kachels, openhaarden en dergelijke.

Slim ontwikkelen en bouwen 18

Slimme materialisatie gebouwen

Stedebouwkundigplan, landschapsplan, beeldkwaliteitsplan

17, 19

Compact bouwen scheelt materiaalgebruik. Uitbouwen in de vorm van erkers, dakkapellen etc. betekenen meer geveloppervlak en daardoor meer materiaalgebruik. Bovendien is het energetisch ongunstiger (zie 11). Eventueel, indien gewenst, in beeldkwaliteitsplan qua uitstraling sturen op duurzaam materiaal gebruik aan de buitenzijde, zoals hout of stucwerk.

Contact met ontwikkelende partijen/aannemers

Eventueel voorlichting organiseren door gemeente voor ontwikkelende partijen/aannemers over mogelijkheden/kansen slim materiaalbewust bouwen (prefab, modulair etc)

Contracten met ontwikkelende partijen/aannemers

Verplicht alle hout FSC of PEFC. Verplicht in groene optielijst (indien niet al toegepast) duurzamere uitvoeringen, zoals houten deurkozijnen binnen, demontabele binnenmuren (bijvoorbeeld Faay), duurzamere vensterbanken (biobased of kunststeen etc.) Eventueel verplichten bij oplevering materiaalpaspoort per woning voor de bewoner. Eventueel aanscherpen MilieuPrestatieGebouw-eis (MPG), van 1 (bouwbesluit), naar 0,9 (waarschijnlijke toekomstige wettelijke eis) of zelfs 0,75 (in de praktijk goed door meeste woningen te halen).

Bestemmingsplan

Eventueel in bestemmingsplan verbrede reikwijdte nadere eisen aan stellen aan de MPG.

27 HEPA-luchtfilters houden minimaal 85% tot bijna 100% van alle stofdeeltjes van 0,3 micrometer (waaronder pollen, voor mensen met een pollenallergie) tegenhouden, afhankelijk

van het specifieke filtertype.

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

32 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

19

Levensloopbestendig bouwen (inrichting passend voor alle levensfasen)

Contact met ontwikkelende partijen/aannemers

17, 18

Kansen voor inclusief en levensloopbestendig wonen meegeven aan ontwikkelende partijen/aannemers. Binnenkomende ontwerpen hierop door deskundigen (zoals in Amersfoort de Woning Advies Commissie) laten toetsen en adviezen voor verbetering teruggeven. Aanpasbaarheid voor de toekomst biedt voordelen (zie ook 18)

Overige 20

Functiecombinaties

Bestemmingsplan

21

Duurzame afvalinzameling

Nader bepalen of er aangesloten kan worden op algemeen beleid of dat Beekweide II een pilotproject kan worden ten aanzien van het verminderen van huishoudelijk afval het sluiten van kringlopen en/of bijvoorbeeld lokale compostverwerking.

22

NL-Greenlabel Gebiedslabel

Veel van bovenstaande punten kunnen in het planproces mede geborgd worden op basis van NL-Greenlabel Gebiedslabel. Hierover kunnen afspraken gemaakt worden met ontwikkelende partijen.

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

In het bestemmingsplan ruimte creëren, bijvoorbeeld door wijzigingsbevoegdheid, zodat kleinschalige woon/werk, woon/zorg etc. combinaties mogelijk zijn, waar geen grote verkeersaantrekkende werking vanuit gaat.

33 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

BIJLAGE A. MEMO 1E AANZET DUURZAAMHEIDSOPZET Memo opgesteld d.d. 24 maart 2019 door Wouter Schik (Arcadis) op basis uitkomsten startoverleg als input voor doorontwikkeling stedenbouwkundigplan BDP en opzet recepten/verhaallijnen door Arcadis. Vanuit het startoverleg constateer ik dat de lokale context eigenlijk centraal staat bij Beekweide II: • • •

•

Beek (dynamiek, water- en natuurkwaliteit) en watersysteem (toekomstige afkoppeling bebouwd gebied Renswoude en drainage sportvelden) Eigenaren en (bedrijfs)gebouwen aan de Barneveldsestraat Belemmeringen t.a.v. geluid en licht sportvelden Lokale bewoners als eerste doelgroep, waarbij de wijk door diverse woonvormen te hebben zo breed

mogelijk de eigen bewoners kan faciliteren.

Vanuit de context is er een logische koppeling tussen de wateropgave inclusief klimaatbestendigheid en ruimtelijke- c.q. groenkwaliteit: kleinschalig groen klimaatrobuust natuurinclusief wonen aan de beek en aan het landschap. Bestaande groenkwaliteiten zijn daarbij een kans, maar niet direct een uitgangspunt. Bredere straten bieden goede kansen voor groen en wateroplossingen. Wegprofiel met middengoot zorgt voor extra bergingsvolume en gereduceerde snelheid van het verkeer. Door water oppervlakkig af te voeren wordt bespaard op materialen en onderhoudskosten. Bovendien maakt het water als (mede) leidmotief voor het inrichten van de wijk inzichtelijk voor de bewoners. De groene zone in het midden van de wijk (watertuin) biedt mogelijkheden voor waterberging (van de wijk, maar ook van de beek bij extreem hoge waterstanden – waarbij geen overlast naar woningen mag ontstaan!), waarbij in combinatie met natuurlijke oevers ook natuurwaarde wordt toegevoegd en mogelijk de zone ook van betekenis kan zijn voor verbeteren van waterkwaliteit van de beek. Op basis van bovenstaande kan gespeeld worden met het ruimtegebruik, zodanig dat ook in het kader van fasering optimaal rekening gehouden kan worden met de eigendomssituatie. Aan de westzijde is een gevarieerd woon-werk milieu mogelijk met lichte vormen van bedrijvigheid. Een andere vorm van spelen betreft het parkeren.

Combinatie van parkeerkoffers en eigen terrein levert flexibiliteit, waarbij in de koffers juist ook slim laadpaal infrastructuur kan worden gezet (mogelijk als onderdeel van een smart-grid, mogelijk als onderdeel van een gelijkstroomnet waarop ook de openbare verlichting is aangesloten). Parkeren langs de weg kan in de toekomst groen worden. De noord-zuid oriëntatie van de wegen die uit de ruimtelijke opzet volgt, betekent dat veel (rijtjes)woningen een oost-west oriëntatie kennen. Dit betekent dat ze minder baad hebben van passieve zonnewarmte, maar ook minder gevoelig zijn voor oververhitting bij de toenemende warme zomers. Dit is gunstig voor meer passieve concepten. Qua pv is per m2 pv sprake van minder rendement, maar de totaalopbrengst pv kan hoger zijn. Eventueel kan dan bijvoorbeeld wel nog beperkt gebruik gemaakt worden van kleine elektrische verwarmingselementen als infraroodpanelen etc. Een passief concept biedt als kans om ook in te zetten op toepassing van biobased materialen. Juist in een plattelandsgemeente zou het toch mooi zijn als er agrarische materialen in woningen zijn gebruikt (stro, vlas, hennep, jute, maar ook gebruik van leem, kalk etc. etc.). Meerwaarde is dat dit tevens leidt tot een beter binnenklimaat en daarmee een gezondere woning.

Bouwkosten kunnen wel hoger zijn en door de dikkere gevels is mogelijk ook wat meer ruimte nodig, maar dat lijkt vooralsnog wel in het plan te zitten. Voordeel van biobased is wel dat je een zogenaamde carbon sink bent, waarbij CO2 juist wordt opgeslagen. Al dan niet in combi met een klimaatkalksteen die CO2-positief is, kan tot bijzondere woningen gekomen worden. Dit wil niet zeggen totaal geen beton o.i.d. (zou kunnen in hele dunne breedplaatvloeren, tevens warmtebuffer), om het geheel betaalbaar te houden. Voor de niet grondgebonden woningen lijkt op voorhand een collectieve wko het meest voor de hand te liggen.

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

34 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Alle duurzaamheidsthema’s langslopend: •

•

• •

• • • •

•

•

•

•

Energie: aardgasvrij en mogelijkheden om ver te gaan qua energieneutraal, maar vraag is hoe ver moet de ambitie zijn (zero ready, NOM?). Kansen voor smart grid (mede voor beter omgaan met pieken) en gelijkstroomnet openbare verlichting. Passief bouwen ipv (lucht)warmtepompen scheelt in de zwaarte van de uitvoering van het energienet, want minder piekbelasting. Hogere ambitie is inzetten op energiebuffersystemen op woningniveau of buurtniveau (buurtbatterij, ecovat etc.). Materialen: minder inzetten op techniek (installaties), maar op zorgvuldige materialen is authentiek robuust bouwen. Op basis energieconcept mogelijkheden voor biobased. Dit thema kan ook in de openbare ruimte (deels) worden doorgevoerd, i.c.m. robuuste materialen als klinkers die lang hun kwaliteit en waarde behouden. Inzet van flexibele materialen, zorgt dat ingespeeld kan worden op veranderingen, bijvoorbeeld in het kader van fasering. Daarnaast focus op beperken materiaal gebruik: less is more (zie oppervlakkige afvoer, maar ook geen schoorsteen etc.). Mogelijk strengere eisen aan de MPG stellen. Mogelijk nog iets doen t.a.v. afvalstromen, al is het maar het verwerken van uitkomend snoeihout in houtrillen die als (ecologisch/landschappelijk) element worden ingezet oid.

Bodem: niet specifiek bijzonder, anders dan gesloten grondbalans en werk met werk maken, bijvoorbeeld grond uit watertuin/watersysteem gebruiken voor tijdelijke geluidswal richting bedrijven. Water: klimaatrobuust watersysteem (ook voorbereid voor afkoppeling andere delen van Renswoude) en met watertuin meerwaarde voor en relatie met de beek, mogelijk ook qua waterkwaliteit. Stimuleren grijswatergebruik lijkt op voorhand ondergeschikt aan genoemde andere thema’s (lastig qua kosten baten). Grijswater gewoon naar RWZI (wijk te kleinschalig voor andere oplossingen). Optimalisaties denkbaar door toepassing waterarme toiletten. Watergebruik in zomer te beperken door bij elke woning regentonnen te hebben voor geven water in de tuin. Ecologie: gekoppeld aan watersysteem, groenstructuren en per woning (gierzwaluwen, mussen, vleermuizen etc.): de natuurinclusieve wijk, de wijk als groen natuurlijk “erf”. Kans koppeling met de “vereetbarisering” van het groen (fruit voor mens en dier etc.) Ruimtegebruik: inzetten op flexibiliteit o.a. in het kader van fasering. Slim gedeeld grondgebruik. Parkeerstroken van nu als mogelijke groenstroken van de toekomst (hierbij rekening houden met ondergrondse infra, zodat er wel ook bomen kunnen. Ruimtelijke kwaliteit: verzorgd met nadruk op groen met ruimte. Auto’s zoveel mogelijk uit het beeld. Met groen rekening houden met pv opgave.

Welzijn, gezondheid, veiligheid: middengoot (vanuit water) zorgt voor lagere verkeersnelheden. Ruimte voor beweging, spel en rust. Eisen aan geluidsbelasting luchtwarmtepompen (voor vrije c.q. 2 onder 1 kapwoningen). Kansen (zeker bij biobased) voor gezonde woningen. Goede verhouding glas (warmte-lek) en licht. Oost-west oriëntatie helpt tegen oververhitting in de zomer. Dit kan verder beperkt worden door vaste luifels al dan niet in combinatie met groene oplossingen. Sociale relevantie: kansen om vroegtijdig bewoners voor te lichten over duurzaam wonen (voordat ze gaan nadenken over de keuken, laten nadenken over duurzame opties etc.). Vooraf met bewoners acties t.a.v. tuininrichtingsworkshops / -adviezen, om te voorkomen dat ze direct worden vol getegeld. Een groene tuin is beter voor water, beeldkwaliteit en natuur. In watertuin kansen voor buurtbinding, ontmoeting etc. In het kader van inclusiviteit mix van bewoners: een wijk voor iedereen. Bereikbaarheid, duurzame mobiliteit: weinig ambitie, omdat auto in Renswoude door haar ligging belangrijk is en voorlopig zal blijven. Wel slim organiseren parkeren in parkeerkoffers met laadpalen, om zo elektrisch rijden wel proactief te stimuleren en zorgen dat eenvoudig in de toekomst meer palen aangesloten kunnen worden.

Investering, meerwaarde: slimme beeldkwaliteit: voorkom complexe vormen die het extra duur maken qua isolatie en of minder effectief zijn qua pv (dakkapellen etc.). Gebruik boereneenvoud als logica hierbij. Huurwoningen zijn het lastigste exploitatietechnisch NOM te krijgen. Hoe gunstiger ze georiënteerd zijn, hoe makkelijker dit kan. Woningen niet verkopen op basis woningprijs, maar in maandlast dus inzetten op TCO. Door dingen niet / anders te doen (zoals oppervlakkige waterafvoer), minder beheerkosten. Vestigingsklimaat, lokale economie: zone bij bedrijven mix wonen en werken (lichte bedrijvigheid).

Koppeling met lokale ondernemers?

Grofweg zie ik dan de volgende principes ontstaan:

• • • •

Context centraal Boereneenvoud (en kwaliteit) Mens en natuur inclusief leven met water (en droogte) Ruimte voor elkaar

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

35 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

BIJLAGE B. 3 RECEPTEN/VERHAALLIJNEN BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

36 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

37 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

38 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

39 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

BIJLAGE C. SCHETS AMBITIEBWEB WERKSESSIE 2

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

40 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

BIJLAGE D. DUURZAME ENERGIE De gemeente Renswoude heeft een hoge energieambitie voor Beekweide II. Deze ambitie gaat verder dan de BENG norm, want gestreefd wordt te komen tot een gasloze Nul op de Meter (NOM) wijk. In deze bijlage zijn de sheets opgenomen uit de presentatie van Arcadis bij de tweede werksessie die aangeven wat deze ambitie betekent en hoe deze kan worden ingevuld. De invulling van de energieambitie heeft ook consequenties voor de beeldkwaliteit (inpassing energiesystemen als luchtwarmtepompen en zonnepanelen) en welzijn (geluid luchtwarmtepompen). Dit kan op een goede manier (zie bovenste 2 blokken Energie en ruimtelijke kwaliteit/opzet) waar de systemen vaak geïntegreerd zijn in de architectuur en op een hele rommelige en niet wenselijke manier (zie onderste blok Energie en ruimtelijke kwaliteit/opzet) waar de systemen er schijnbaar willekeurig zijn opgeplakt. Door in bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan hier bepalingen over op te nemen, kan hier op worden gestuurd.

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

41 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

42 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

43 van 44

DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II

COLOFON DUURZAAMHEIDSKADER BEEKWEIDE II KLANT Gemeente Renswoude AUTEUR Wouter Schik & Tom Thomaes ONZE REFERENTIE 084006176 0.1 DATUM 15 augustus 2019

Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam Nederland +31 (0)88 4261 261 www.arcadis.com

Onze referentie: 084006176 0.1 - Datum: 4 oktober 2019

44 van 44