Toelichting

TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN

HERONTWIKKELING TUINCENTRUM BRINKWEG 15 HEINO

COLOFON TOELICHTING

Opdrachtgever Opdrachtnemer

Valk Bouwontwikkeling B.V. Bureau voor Planvorming & Advies | Zwolle

Opgesteld door Datum IMRO-code

T. Melenhorst juni 2022 IMRO-code: NL.IMRO.0177.BP20220012-

IBAN: NL84 RABO 0308 1446 51 Btw-nr.: NL001665107B28 KvK nr. : 65329732 P/A Korenbloemstraat 30 8012 XS Zwolle

Inhoud Inhoud ...................................................................... 2 1. Inleiding ................................................................ 5 1.1 Aanleiding ...................................................................................................................................... 5 1.2 Systematiek ................................................................................................................................... 5 1.3 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 5 2. Situatie plangebied ................................................ 6 2.1 Ligging plangebied ......................................................................................................................... 6 2.2 Beschrijving plangebied................................................................................................................. 6 2.3 Geldende planologische situatie ................................................................................................... 9 2.4 Strijdigheid met het bestemmingsplan ....................................................................................... 10 3. Beschrijving van het initiatief ...............................

11 3.1 Aanleiding en uitgangspunten..................................................................................................... 11 3.2 Uitgangspunten van de ontwikkeling .......................................................................................... 11 3.3 Vertaling in het plan .................................................................................................................... 12 3.4 Architectonische vertaling en beeldkwaliteit .............................................................................. 14 3.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 16 4. Beleidskader........................................................ 17 4.1 Algemeen..................................................................................................................................... 17 4.2 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 17 4.2.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte .............................................................................. 17 4.2.2 Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (Barro) .......................................................

17 4.2.3 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ........................................................................................ 17 4.2.4 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) ........................................................................................ 18 4.3 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 19 4.3.1 Omgevingsvisie Overijssel Beken Kleur ................................................................................ 19 4.3.2 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel....................................................................... 21 4.3.3 Omgevingsverordening ........................................................................................................ 27 4.4 Regionaal beleid ................................................ 28 4.1 Woonagenda West-Overijssel 2021-2025 ............................................................................... 28 4.5 Gemeentelijk beleid ................................................................................................................... 29 4.5.1 Omgevingsvisie Raalte .......................................................................................................... 29 2

4.5.2 Programma Wonen 2021-2025 ............................................................................................ 30 4.5.3 Landschapontwikkelingsplan Salland ................................................................................... 30 4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 31 5. Toets aan ruimtelijke en milieukundige aspecten . 32 5.1 Algemeen..................................................................................................................................... 32 5.2 Mer-beoordeling ......................................................................................................................... 32 5.3 Archeologie en cultuurhistorie .................................................................................................... 33 5.4 Flora en fauna.............................................................................................................................. 35 5.5 Bodem ......................................................................................................................................... 38 5.6 Geluid ..........................................................................................................................................

38 5.7 Water ........................................................................................................................................... 39 5.8 Bedrijven en milieuzonering........................................................................................................ 41 5.9 Externe veiligheid ........................................................................................................................ 42 5.10 Explosieven ................................................................................................................................ 43 5.11 Verkeer en parkeren.................................................................................................................. 43 5.12 Conclusie ................................................................................................................................... 45 6. Maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid46 6.1 Algemeen..................................................................................................................................... 46 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................................. 46 6.3 Economische uitvoerbaarheid..................................................................................................... 46 7.

Toelichting op de regels ....................................... 48 7.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 48 7.2 Opzet regels................................................................................................................................. 48 7.2.1 Inleidende regels .................................................................................................................. 48 7.2.2 Bestemmingsregels .............................................................................................................. 48 7.2.3 Algemene regels ................................................................................................................... 49 7.2.4 Overgangs- en slotregels ...................................................................................................... 49 7.3 Nadere toelichting op de regels .................................................................................................. 49 Bijlagen ................................................................... 51 Bijlage 1. Inrichtingsplan ................................................................................................................... 51 Bijlage 2.

Beplantingsplan ................................................................................................................. 51 Bijlage 3. Beeldkwaliteit .................................................................................................................... 51 Bijlage 4. Ecologische quickscan ........................................................................................................ 51 Bijlage 5. Vervolgonderzoek vleermuizen ......................................................................................... 51 Bijlage 6. Stikstofonderzoek .............................................................................................................. 51 3

Bijlage 7. Verkennend bodem- en asbestonderzoek ........................................................................ 51 Bijlage 8. Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai ........................................................................ 51 Bijlage 9. Uitgangspuntennotitie Waterschap .................................................................................. 51

4

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de Brinkweg 15 bevond zich jarenlang Tuincentrum Van der Vechte. Vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd van de voormalige eigenaar en het ontbreken van bedrijfsopvolging is besloten de bedrijfsvoering begin 2020 te beëindigen. Vanwege de ligging en de omvang van het tuincentrum is het niet aannemelijk dat een toekomstgericht tuincentrum zich hier gaat vestigen. Dat betekent dat de bedrijfsmatige opstallen en omliggende gronden niet meer gebruikt worden. Leegstand van bedrijfsmatige bebouwing en het onbenut laten van het omliggende terrein tast de ruimtelijke kwaliteit aan. Dat is niet gewenst. Daarom is gezocht naar een nieuwe functie voor het voormalige tuincentrum die enerzijds de kwalitatieve achteruitgang van het gebied tegen gaat en anderzijds bijdraagt aan een maatschappelijke behoefte. Deze nieuwe functie is gevonden in de vorm van een kleinschalig woonconcept van 11 woningen en de herbestemming van de bedrijfswoning naar een reguliere woning. Het plan sluit aan bij de woningopgave in Heino en heeft vanwege haar innovatieve woonconcept een toegevoegde waarde voor de bestaande woonmilieus in Heino. Tevens wordt met voorliggend plan aangesloten bij de uitkomsten van een uitgevoerd onderzoek naar de uitbreiding van het dorp onder de bewoners van Heino.

Het voormalige tuincentrum kwam daarbij als één van de meest gewenste locaties voor woningbouw naar voren. Het plan is op basis van het geldende bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte, geconsolideerd’ niet mogelijk. Om het plan mogelijk te maken moet het bestemmingsplan worden gewijzigd.

1.2 Systematiek In artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke ordening staat dat gemeenten ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening bestemmingsplannen vast kunnen stellen. De gemeente mag op basis van de Wet ruimtelijke ordening alleen meewerken aan planontwikkelingen die haalbaar en uitvoerbaar zijn. Ingevolge artikel 3.1.6 Bro dient de toelichting van een bestemmingsplan inzichten te bevatten over de uitvoerbaarheid van een plan dat niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Voorliggende toelichting, als onderdeel van het nieuwe bestemmingsplan, biedt dit inzicht. Naast deze toelichting bestaat het bestemmingsplan uit regels en een verbeelding.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt ingezoomd op het plangebied. Hierbij wordt ingegaan op de huidige ruimtelijke en functionele kenmerken van het plangebied. Tevens wordt de geldende planologische situatie in beeld gebracht en wordt aangegeven op welke onderdelen wordt afgeweken van het geldende bestemmingsplan. In hoofdstuk 3 wordt een beschrijving van het plan gegeven. Hoofdstuk 4 vormt een overzicht van het relevante beleidskader. De ruimtelijke en milieukundige aspecten die ten grondslag liggen aan het plan worden in hoofdstuk 5 toegelicht. In hoofdstuk 6 wordt de maatschappelijke en economische haalbaarheid van het plan toegelicht. Een toelichting op de regels van dit bestemmingsplan is in hoofdstuk 7 gegeven.

5

2. Situatie plangebied 2.1 Ligging plangebied Het plangebied bevindt zich aan de Brinkweg 15 in Heino, ten zuidwesten van de kern van Heino, in het overgangsgebied tussen de bestaande woonwijken en het buitengebied. Ter plaatse was jarenlang een tuincentrum gevestigd. Op onderstaande luchtfoto is de ligging van het voormalige tuincentrum weergegeven.

Zwembad

Voetbalvelden

Begraafplaats

Ligging bestemmingsplangebied . Bron Google Maps.

Aan de noordzijde van het plangebied loopt de Rozendaelseweg. Tussen het plangebied en deze weg ligt een weiland. Aan de oostzijde vormt de Brinkweg de begrenzing en ten zuiden van het plangebied loopt een watergang, de Vloedgraven. Ten oosten van het voormalige tuincentrum bevinden zich weilanden.

2.2 Beschrijving plangebied Ten noorden van het plangebied bevinden zich op enige afstand de voetbalvelden van VV Heino, zwembad de Tippe en de Algemene begraafplaats. Ten zuiden van het plangebied bevinden zich enkele woningen die deels zijn georiënteerd op de Brinkweg en deels op de Stationsweg. Het plangebied was jarenlang in gebruik als tuincentrum. Ten behoeve van deze bedrijfsvoering bevonden zich diverse schuren, kassen en plantvakken op het terrein. Een groot deel van het terrein was verhard ten behoeve van het parkeren van auto’s van bezoekers en ten behoeve van laden en lossen van goederen door leveranciers. Inmiddels is een deel van de bestaande opstallen gesloopt. De oorspronkelijke bedrijfswoning is nog aanwezig, evenals enkele schuren. Op de volgende afbeelding is de oorspronkelijke indeling van het terrein weergegeven. 6

Toegang

Plantvakken

Parkeren/laden en lossen

Schuren

Schuren Toegang Kassen Bedrijfswoning

Overzicht van de indeling van het voormalige tuincentrum. Bron: Google earth.

Het plangebied is vanuit drie kanten te bereiken. Vanuit het noorden door van twee kanten voor gemotoriseerd en langzaam verkeer, vanuit het zuiden alleen voor langzaam verkeer. Vanaf de kruising met de Rozendaelseweg gaat de Brinkweg tot aan de watergang over in een onverharde (voor gemotoriseerd verkeer) doodlopende weg. Deze onverharde weg wordt met name gebruikt als toegang tot de bedrijfswoning. Voor langzaamverkeer is deze onverharde weg de verbinding met de Bendijksweg/Stationsweg en de achterliggende woonwijk Heino - Zuid. Dat is met de stippellijn weergegeven. Tot aan de zuidzijde is deze weg ook toegankelijk voor bewoners van de woningen aan de zuidzijde van de watergang. Iets ten zuiden van de watergang versmalt de 7

onverharde weg en is deze niet meer toegankelijk voor gemotoriseerd verkeer. Op de volgende afbeeldingen is dat weergegeven.

Links: versmalling onverharde weg ten zuiden van de watergang. Rechts: onverharde Brinkweg vanaf de Rozendaelseweg.

Vanuit noordoostelijke richting is het plangebied vanaf de Rozendaelseweg te bereiken via een verharde weg. Vanaf deze kant was het tuincentrum bereikbaar voor bezoekers en leveranciers. Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan de Vloedgraven, een smalle watergang. Op de volgende afbeeldingen zijn de toegang vanaf de Rozendaelseweg en de watergang weergegeven.

Links de toegang vanaf de Rozendaelseweg. Rechts de watergang aan de zuidzijde van het plangebied.

8

2.3 Geldende planologische situatie Ter plaatse van het plangebied zijn de volgende (relevante0 bestemmingsplannen van toepassing: -

Bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd’ (2021) Paraplubestemmingsplan ‘Parkeren’ (2018)

Bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd’ (2021) Op de volgende afbeelding is een uitsnede uit het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd’ (2021) weergegeven.

Uitsnede verbeelding bestemmingsplan. Bron: ruimtelijkeplannen.nl.

Binnen het bestemmingsplan kent het plangebied de volgende bestemmingen. Enkelbestemming Detailhandel – Tuincentrum Het grootste deel van het plangebied kent de bestemming ‘Detailhandel – Tuincentrum’. De voor 'Detailhandel - Tuincentrum' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. een tuincentrum annex kwekerij; b. ter plaatse van de aanduiding 'hovenier': tevens een hoveniersbedrijf; c.

bij deze bestemming behorende voorzieningen, zoals groen, parkeervoorzieningen, nutsvoorzieningen en water;

met daaraan ondergeschikt: d. evenementen.

Het plangebied kent de functieaanduiding ‘hovenier’. Dat betekent dat een hoveniersbedrijf is toegestaan. De begrenzing van het bouwvlak is gelijk aan de begrenzing van het bestemmingsvlak voor ‘Detailhandel – Tuincentrum’. Binnen deze bestemming en binnen het bouwvlak mag een bedrijfswoning worden gerealiseerd en zijn bedrijfsgebouwen en kassen toegestaan. De maatvoering van deze bedrijfsgebouwen en kassen is in het bestemmingsplan bepaald. Voor het plangebied geldt dat de kassen en bijgebouwen zijn toegestaan zoals die legaal aanwezig waren op het moment van tervisielegging van het ontwerpbestemmingsplan.

9

Voor het gehele plangebied geldt de gebiedsaanduiding ‘overige zone – geen reconstructiezone’. Dit heeft betrekking op de vestiging van agrarische bedrijven, maar is voor voorliggend plan niet van invloed. Enkelbestemming Agrarisch Een klein deel van het plangebied kent de bestemming ‘agrarisch’. Het gaat om de toegangsweg vanaf de Rozendaelseweg. De voor 'Agrarisch' aangewezen gronden zijn onder andere bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf, in- en uitritten, (erf)ontsluitingen en voet- en fietspaden. Paraplubestemmingsplan ‘Parkeren’ (2018) Het Paraplubestemmingsplan parkeren voorziet in de planologische verankering van het parkeerbeleid van de gemeente Raalte. Uitgangspunt daarbij is dat bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt voldaan aan de parkeeropgave zoals die is vertaald in de nota ‘Parkeernormen Raalte 2015’ of diens rechtsopvolger.

2.4 Strijdigheid met het bestemmingsplan Voorliggend plan voorziet in het realiseren van 11 woningen en de herbestemming van een bestaande bedrijfswoning naar een reguliere woning. Het woningbouwplan is op basis van de bestemming ‘Detailhandel – Tuincentrum’ niet mogelijk. Met voorliggend bestemmingsplan wordt het plan wel mogelijk gemaakt. Om af te wijken van het bestemmingsplan moet worden aangetoond dat het plan niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en geen afbreuk doet aan een goed woon- en leefklimaat. Daarom wordt het plan in de volgende hoofdstukken nader toegelicht en getoetst aan ruimtelijke beleid en ruimtelijke en milieukundige aspecten.

10

3. Beschrijving van het initiatief 3.1 Aanleiding en uitgangspunten Vanwege de bereikte leeftijd van de vorige eigenaar en het ontbreken van bedrijfsopvolging, zijn de bedrijfsactiviteiten van Tuincentrum Van der Vechte aan de Brinkweg 15 in Heino gestaakt. In de vorm van woningbouw is een passende nieuwe invulling van de locatie gevonden. Op 23 mei 2019 heeft de gemeenteraad van Raalte ingestemd om binnen bepaalde randvoorwaarden de locatie te ontwikkelen voor woningbouw. De kwalitatieve randvoorwaarden voor deze locatie zijn o.b.v. het genomen raadsbesluit als volgt: ‘De locatie biedt in het kader van de brede woningbouwopgave kansen voor een kleinschalig (beperkt aantal woningen) en bijzonder/innovatief woonconcept. De ontwikkeling moet dan wel een toegevoegde waarde hebben op de reeds aanwezige woonmilieus in Heino en met zorg ingepast worden in het landschap. Een goede ruimtelijke kwaliteit is vanwege de hoge omgevingswaarden erg belangrijk. Een grootschalige ontwikkeling is dan ook ongewenst. Gedacht kan worden aan een ‘erfdeel’ of ‘knooperf’ concept met mogelijkheden voor (mantel-) zorg.’ Aan deze opgave is invulling gegeven in de vorm van een plan voor elf woningen en de herbestemming van de bedrijfswoning. In dit hoofdstuk wordt het plan toegelicht.

3.2 Uitgangspunten van de ontwikkeling Het plangebied ligt ten zuidwesten van de kern van Heino. Het gebied ligt in de overgangszone van de dorpsrand naar het buitengebied. Om het tuincentrum af te schermen van de omgeving zijn aan twee zijden hagen geplant. Aan de westzijde in de vorm van coniferen, aan de noordzijde in de vorm van taxus. Hierdoor maakt het plangebied geen functioneel en ruimtelijk onderdeel uit van de omgeving. Op de volgende afbeeldingen is dat weergegeven.

Links: langgerekte taxushaag aan de noordzijde van het plangebied. Foto rechts: afscherming van het tuincentrum aan de zijde van de Brinkweg door coniferen.

De overgangszone waarin het plangebied zich bevindt wordt gekenmerkt door een mix van vrijstaande woningen, agrarische gronden en maatschappelijke functies, zoals een zwembad, voetbalvelden en een begraafplaats. Het agrarische landschap is geleidelijk verdicht met wonen en laat een diversiteit van clustering zien. Het landschap met lanen, bosschages, solitairen, akkers en weides geeft inbedding aan de clusters. 11

Dit past bij het karakter van Heino: de sfeer van agrarisch en landgoed is verweven. Het gebied heeft een aangename, kleinschalige, sfeer. Uitgangspunt van het plan is dat het plangebied wordt verweven met de omgeving. Bij de transformatie van het plangebied is in schaal en omvang rekening gehouden met de ligging en de bestaande omgevingsfactoren. In het kader van de planvorming is advies ingewonnen bij het Oversticht. Uit dat advies blijkt dat het plangebied zich qua ligging en recent gebruik goed laat transformeren naar een mix van doelgroepen en activiteiten met een bescheiden reuring in de vorm van woningbouw. De locatie leent zich gezien de omvang, de landelijke setting en de unieke ligging nabij de kern van Heino voor een bijzondere invulling. Het plan wordt zodanig vormgegeven dat sprake is van een ‘meergeneratie-buurtje’ waarbij verschillende leeftijdsgroepen in diverse koopprijs-segmenten bij en met elkaar kunnen wonen in een landschappelijke setting. Kernbegrippen daarbij zijn o.a.: -

Diversiteit in doelgroepen/woningen, jong en oud kan over en weer naar elkaar omzien en elkaar helpen (mantelzorg, oppas op kinderen enz.). Duurzaam, natuurinclusief en klimaatadaptief Verweven in het landschap, architectuur in eenheid met verscheidenheid Gezamenlijk groen delen (boomgaard/pluktuin/speelplek) Hoge mate van collectiviteit (energievoorziening-mobiliteit-ontmoeting) Inrichting van het buurtje in co-creatie. Een actieve rol in de ontwikkeling van hun woonsituatie en omgeving, maar ook een actieve betrokkenheid daarna.

3.3 Vertaling in het plan Stedenbouwkundige invulling en programma De belangrijkste uitgangspunten van de ruimtelijke inpassing van het plan zijn dat het plan verweven moet zijn in het landschap, gebruik wordt gemaakt van streekeigen beplanting en dat geen sprake is van grote bebouwingsdichtheden. Dat heeft geleid tot een plan voor elf woningen en de inpassing van de oorspronkelijke bedrijfswoning. Het concept voorziet in een gemeenschappelijk ‘buurtje’ in de vorm van een brink. De brink bestaat uit een helder gedefinieerde gemeenschappelijke ruimte met volwassen groen met daaromheen negen woningen. Twee woningen worden in lijn met de voormalige bedrijfswoning aan het lint van de Brinkweg gerealiseerd. Het buurtje bevat zodoende een wooncluster van 11 woningen met een diversiteit aan groottes en typen woningen: vier vrijstaande woningen, het behoud van de voormalige bedrijfswoning, drie levensloopbestendige woningen en vier rijwoningen. Het blok met vier eengezinswoningen is aan de achterzijde los gekoppeld van de twee lintwoningen. Een informele route met bijvoorbeeld in bloemrijk grasland uitgemaaide paden met daar omheen lage erfafscheidingen verbindt zowel de woningen aan het lint als de rijwoningen aan het onderliggende landschap. De bergingen van de vier rijwoningen worden geclusterd in een gebouwtje als onderdeel van de parkeerstrook.

De twee lintwoningen aan de zijde van de Brinkweg zijn weliswaar aan de Brinkweg gelegen maar worden ontsloten via het plangebied zelf. Hiermee wordt voorkomen dat de Brinkweg intensiever voor autoverkeer wordt gebuikt en daarmee het landelijke en informele karakter wordt verstoord. 12

Anderzijds worden de bewoners van deze twee woningen ook meer fysiek en sociaal betrokken bij het buurtje, de woningen maken er nu integraal onderdeel van uit. De drie levensloopbestendige woningen en de twee vrijstaande woningen aan de brink zijn los in het landschap gelegd met een beperkte eigen kavel. De overgangen tussen privé- en gemeenschappelijk groen worden daar zorgvuldig mee-ontworpen. Deze woningen hebben het bezit van een kleinere tuin maar het genot van het groter landschap. Het buurtje richt zich op de kracht van het collectief van de bewoners. Het stimuleert ontmoeting en verblijf in de groene gezamenlijke buitenruimte. Op de volgende afbeelding is de stedenbouwkundige en landschappelijke invulling van het plangebied weergegeven. Als bijlage 1 is deze schets op groter formaat opgenomen.

Stedenbouwkundige opzet plangebied . Bron: Poelmans Reesink Landschapsarchitectuur.

13

Landschappelijke inpassing en groen Het plan sluit aan bij de landschappelijke setting van de omgeving. In de vorm van elf wooneenheden en het behoud van de bestaande bedrijfswoning is op het terrein geen sprake van hoge dichtheden. Er is sprake van een groene inpassing, waardoor het plangebied wordt verweven in het landschap. Dat uit zich doordat aan de noord-, oost- en westzijde van het plangebied groene singels worden gerealiseerd. Aan de zuidzijde is sprake van een natuurlijke overgang van het gemeenschappelijke groen binnen het plangebied richting de bestaande watergang. De afstand tussen de Rozendaelseweg en het plangebied wordt als een kwaliteit beschouwd. Door het weiland vrij te houden van bebouwing worden de woningen op gepaste afstand van de weg gerealiseerd, zodat de openheid van het landschap hier geborgd blijft. Het buurtje krijgt een gevarieerde groene uitstraling: Er wordt een variatie aan type grassen en kruidenvegetaties toegepast naar aanleiding van functie en/of gebruik. Onderscheid wordt gemaakt in een in- en extensief onderhoud van de buitenruimten. Het groene buurtje krijgt een graskruidenvegetatie die goed te gebruiken is door kinderen. Geen strakke gazons, maar een weelderige kruidenvegetatie die ecologisch interessant is, water kan filteren en voor kinderen en educatie een meerwaarde heeft.

Borging in bestemmingsplan Het groen is de drager van het plan. Om te borgen dat het groen ook daadwerkelijk wordt aangelegd en in stand wordt gehouden, is ten behoeve van voorliggend plan een beplantingsplan opgesteld. Dit beplantingsplan, dat als bijlage 2 van deze toelichting is opgenomen, is eveneens als voorwaardelijke verplichting gekoppeld aan de regels van dit bestemmingsplan. Dat betekent dat afdwingbaar is dat het beplantingsplan wordt uitgevoerd en in stand wordt gehouden. Daarnaast is in de regels van de bestemming ‘groen’ geborgd dat in het gemeenschappelijke gebied geen bebouwing gerealiseerd mag worden en is op enkele plaatsen de mogelijkheid geboden om parkeerplaatsen te realiseren.

3.4 Architectonische vertaling en beeldkwaliteit Naast een goede landschappelijke inpassing is ook de vormgeving (architectuur) bepalend voor een goede ruimtelijke inpassing. De gemeente Raalte beschikt niet over een welstandsnota. Desondanks is er bij voorliggend plan voor gekozen om randvoorwaarden ten aanzien van architectuur en beeldkwaliteit vast te leggen in het bestemmingsplan. daarvoor wordt gewerkt met een architectuurconcept dat voorziet in zeven uitgangspunten/randvoorwaarden. Deze zijn eveneens als bijlage 3 van deze toelichting opgenomen en als voorwaardelijke verplichting gekoppeld aan de regels van het bestemmingsplan. Hieronder zijn ze weergegeven. 1. Vertrek vanuit natuur en landschap; Natuur en landschap zijn de continue factoren in dit plan, de bebouwing is de welkome passant. De opgave is een woonlandschap te laten ontstaan, geen woonwijkje te bouwen. Er wordt een landschappelijk casco gecreëerd waarin woningbouw een plek zal vinden. De woningen hebben overwegend een lage gootlijn (3 tot maximaal 4 meter) en een nokhoogte van maximaal 9 meter.

14

2. Koester diversiteit Kies voor een palet aan woningtypes die antwoord geven op de vraag en ook voor een gezonde demografische mix zorgen. Diversiteit is een vorm van risicospreiding en leidt tot ruimtelijke en sociale rijkdom. Wat betreft de beeldkwaliteit is het kiezen voor een tijdloos materiaal- en kleurpallet en regels voor de volumes, goothoogtes en kappen een belangrijk middel om een grondtoon te maken waarbinnen variatie mogelijk is. 3. Boei in het seizoen Wonen in een landschap biedt alle kansen om mee te liften op de wisseling van de seizoenen en dit dagelijks te ervaren. Neem bijvoorbeeld woningen met veranda, een directe kans om zodra het kan (samen) buiten te leven. Ook het telen van gewassen, groente en fruit en het onderhoud van groen zal het jaarritme sterker laten ervaren. Er zal sprake zijn van een periode van prille groei, volle wasdom, van afname en een reststand van rust. Wonen in een landschap vraagt ook iets van de individuele woningen die met de seizoenen mee kunnen bewegen; door de woningen te voorzien van pergola’s, veranda’s en terrassen kan per locatie en per type gereageerd worden op de wisselingen van de seizoenen. 4. Koppel schoonheid aan schoonheid Iets van waarde creëren kost moeite, en als het met liefde en aandacht gedaan wordt spreken we vaak van schoonheid.

Iets dat op die manier ‘schoon’ is heeft vaak veel (rest) waarde, we zijn zuinig op mooie dingen. Dat is duurzaam. Het schone landschap vraagt van gebouwen vanzelfsprekend om duurzaamheid op gebied van energie en materiaal. Ook op het gebied van waterberging wordt aandacht gevraagd bij de uitwerking van de gebouwen. Duurzame maatregelen moeten altijd ten dienste staan van schoonheid in esthetische zin. 5. Typisch Sallands In de basis zullen de woningen geïnspireerd worden op de Sallandse bouwstijl. Denkende aan eenvoud in volume, materiaal en detaillering. Het materiaalgebruik zal hier in het verlengde van staan. Hierop zullen aanvullingen worden gedaan die voor afwijkingen zorgen en de diversiteit verhogen. De aanvullingen zullen ten dienste staan van de gekozen basis materialen. Het palet dient dan ook te worden afgestemd op de eenvoudige, aardse en natuurlijke tinten van het hout eventueel in combinatie met baksteen. 6. Losse gebouwen vormen samen een eenheid Gebouwen zijn onderdeel van de brink, de logica van de brink is leidend bij de architectonische uitwerking. De brink is een ensemble van woningen die in eenheid zijn ontworpen. 7. De gebouwen hebben alzijdige kwaliteit Kopwoningen van een rij krijgen een bijzondere kwaliteit die reageert op de context. Veel aandacht naar de juiste verhouding en plaatsing van gevelopeningen. 8.

Bergingen, buitenruimtes en erfscheidingen zijn mee ontworpen Grenzen tussen privé en collectief/openbaar nodigen niet uit tot landjepik of verrommeling. Grenzen zijn of bouwkundig helder of helder door een goede haag of ander landschappelijk middel. Bijgebouwen, zoals bergingen, collectieve schuren en evt. kassen worden zorgvuldig mee ontworpen.

15

Het plan voorziet in een architectuur met een agrarische verwantschap en eenvoudige volumes met een eenduidig materiaal gebruik zoals kapschuren en schuurwoningen. Op de volgende afbeeldingen zijn enkele referenties gegeven die ook in bijlage 3 zijn opgenomen.

3.5 Conclusie In dit hoofdstuk is beschreven op welke wijze een voormalig tuincentrum wordt herontwikkeld tot een passende nieuwe functie in de vorm van een woonbuurtje. Bestaande landschap ontsierende bebouwing wordt gesloopt en vervangen door een eigentijdse, onder architectuur ontworpen woning, ingepast in het landschap. Hiermee krijgt het plangebied een ruimtelijke en functionele opwaardering. In het volgende hoofdstuk wordt het plan op hoofdlijnen getoetst aan relevant ruimtelijk beleid.

16

4. Beleidskader 4.1 Algemeen In het kader van een goede ruimtelijke ordening worden ruimtelijke ingrepen of initiatieven in meer of mindere mate getoetst aan rijks-, provinciaal en/of gemeentelijk beleid. In dit hoofdstuk vindt deze toetsing plaats.

4.2 Rijksbeleid 4.2.1 Novi Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die de inrichting van ons land de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. De NOVI stuurt op de ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland; een goed bereikbaar netwerk van steden en regio’s met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Niet alleen gericht op de Randstad, maar op het potentieel van heel Nederland. Uitgaande van de ambities en mogelijkheden van onze steden en regio’s. De locaties worden zoveel mogelijk ontwikkeld binnen bestaand verstedelijkt gebied. Maar ook het landelijk gebied krijgt aandacht in de NOVI. De klimaat- en de stikstofproblematiek maken duidelijk dat onze natuur, het landschap en de ontwikkeling van de landbouw onder druk staan. De NOVI geeft richting aan een toekomstige ontwikkeling van een landelijk gebied waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Om verschillende urgente opgaven voor gebieden integraal op te pakken zijn acht voorlopige NOVIgebieden aangewezen.

Dit zijn gebieden waar verschillende grote, complexe opgaven spelen. Voorliggend plangebied ligt niet binnen één van deze gebieden. Wel wordt met voorliggend plan invulling gegeven aan de doelstelling van de NOVI om in Nederland extra woningen te realiseren. Ook draagt het plan bij aan een prettig woon- en leefklimaat.

4.2.2 Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (Barro) De juridische borging van de nationale belangen uit de SVIR vindt plaats in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 22 augustus 2011 vastgesteld (en aangevuld op 28 augustus 2012) en heeft als doel om vanuit een concreet nationaal belang een goede ruimtelijke ordening te bevorderen. De algemene regels bewerkstelligen dat nationale ruimtelijke belangen doorwerken tot op lokaal niveau. Relatie met initiatief Voorliggend initiatief maakt geen onderdeel uit van de nationale ruimtelijke hoofdstructuur, waardoor het Barro niet van toepassing is.

4.2.3 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die de inrichting van ons land de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van ongeveer 1 miljoen 17

nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. De NOVI stuurt op de ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland; een goed bereikbaar netwerk van steden en regio’s met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Niet alleen gericht op de Randstad, maar op het potentieel van heel Nederland. Uitgaande van de ambities en mogelijkheden van onze steden en regio’s. De locaties worden zoveel mogelijk ontwikkeld binnen bestaand verstedelijkt gebied. Maar ook het landelijk gebied krijgt aandacht in de NOVI. De klimaat- en de stikstofproblematiek maken duidelijk dat onze natuur, het landschap en de ontwikkeling van de landbouw onder druk staan. De NOVI geeft richting aan een toekomstige ontwikkeling van een landelijk gebied waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Relatie met voorliggend project Om verschillende urgente opgaven voor gebieden integraal op te pakken zijn acht voorlopige NOVIgebieden aangewezen. Dit zijn gebieden waar verschillende grote, complexe opgaven spelen. Voorliggend projectgebied ligt niet binnen één van deze gebieden. Wel wordt met voorliggend project invulling gegeven aan de doelstelling van de NOVI.

Het project draagt bij aan het toevoegen van woningen in Nederland en het plan draagt bij aan een prettig woon- en leefklimaat, afgestemd op de landschappelijke waarden van het omliggende gebied.

4.2.4 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) Artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), zoals die geldt vanaf 1 juli 2017, bevat de verplichting om in de toelichting bij een bestemmingsplan (of ruimtelijke onderbouwing van een omgevingsvergunning) dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving te geven van de behoefte aan die ontwikkeling. Daarnaast, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, dient een motivering te worden gegeven waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. In artikel 1.1.1 van het Bro is omschreven wat verstaan moet worden onder een stedelijke ontwikkeling. Namelijk een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Volgens de Handreiking Ladder voor duurzame verstedelijking van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) vallen onder het begrip 'andere stedelijke voorzieningen' onder meer accommodaties voor onderwijs, zorg, cultuur, bestuur en indoor sport en leisure. Bovendien zijn er inmiddels meerdere uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State, waarin het begrip stedelijke ontwikkeling verder is verduidelijkt.

Of bij een bovengenoemde voorziening sprake is van een stedelijke ontwikkeling, hangt af van de omvang en de gebruiksmogelijkheden. In de uitspraak van 25 maart 2015; ECLI:NL:RVS:2015:953 is bepaald dat woningbouwplannen met een omvang vanaf 12 woningen als stedelijke ontwikkeling kunnen worden gezien, terwijl in de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2015 (ECLI:NBL:RVS:2015:2921) een plan van 11 woningen niet als stedelijke ontwikkeling werd gezien vanwege de beperkte omvang. 18

Dit betekent dat er voor wat betreft voorliggend plan waarbij 11 woningen worden toegevoegd, geen sprake is van een woningbouwlocatie, welke aan te merken is als een stedelijke ontwikkeling. Derhalve is de ladder van duurzame verstedelijking niet van toepassing.

4.3 Provinciaal beleid 4.3.1 Omgevingsvisie Overijssel Beken Kleur Op 12 april 2017 heeft Overijssel haar nieuwe Omgevingsvisie vastgesteld. De Omgevingsvisie wordt jaarlijks geactualiseerd. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit zijn de leidende principes of ‘rode draden’ bij alle initiatieven in de fysieke leefomgeving van de provincie Overijssel. Duurzaamheid De provincie hanteert de volgende definitie van duurzaamheid: ‘duurzame ontwikkeling voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien.’ De provincie heeft 4 duurzame kwaliteitsambities geformuleerd: 1. Een klimaatbestendig Overijssel Dit betekent dat de provincie er voor wil zorgen dat we - nu en in de toekomst - beschermd zijn tegen overstromingen, droge voeten houden en, ook in perioden van droogte, over voldoende en schoon (drink)water beschikken voor bewoners, natuur en (landbouw)bedrijven. En de provincie wil er voor zorgen dat de stad, zelfs bij extreem heet weer, een fijne en gezonde plek blijft om te wonen. Met andere woorden: dat bijvoorbeeld ook hittestress in de steden wordt beperkt. Toets aan initiatief Voorliggend plan betreft de duurzame transformatie van een tuincentrum naar een landschappelijk ingepast woongebied.

Onderdeel van het plan is de sloop van voormalige bedrijfsmatige opstallen en het saneren van oppervlakteverharding. Hiervoor in de plaats worden woningen gebouwd die in een groene landschappelijke setting worden gerealiseerd. Dit groen gaat hittestress tegen en zorgt voor biodiversiteit. Tevens wordt in het plan gebruik gemaakt van wadi’s om hemelwater op een duurzame manier op te vangen en in de bodem te infiltreren. 2. Een duurzame energiehuishouding Overijssel ambieert een duurzame energiehuishouding: hernieuwbare energie voor iedereen beschikbaar en betaalbaar. De provincie zet in op het vergroten van het aandeel energie uit bronnen als zon, wind, biomassa en ondergrond. Toets aan initiatief Het transformeren van de locatie is op zichzelf al een duurzame opgave, maar hier wordt voor zover mogelijk ook praktisch invulling aan gegeven door duurzame materialen toe te passen, te werken met warmtepompen en met zonnepanelen. 3. Kringlopen sluiten, ofwel: toegroeien naar een circulaire economie De provincie streeft naar een economie die spaarzaam omgaat met grondstoffen, waar winning, gebruik en hergebruik dicht bij elkaar plaatsvinden en waarin reststoffen maximaal worden 19

hergebruikt. Het sluiten van kringlopen staat hierbij centraal. Dit draagt ook bij aan het borgen van een gezonde leefomgeving door het beperken van schadelijke emissies. Toets aan initiatief Waar mogelijk wordt bij het bouwplan gebruik gemaakt van bestaande grondstoffen en materialen. 4. Beter benutten van ruimte, bestaande bebouwing en infrastructuur De provincie heeft de ambitie om bestaande ruimte, bebouwing en infrastructuur beter en slimmer te benutten. Denk aan multifunctioneel en complementair ruimtegebruik (zowel boven- als ondergronds), hergebruik en herbestemming van vrijkomend vastgoed (in stedelijk en landelijk gebied) en het concentreren van ontwikkelingen rond bestaande infrastructuurknooppunten. Toets aan initiatief Voorliggend initiatief sluit daar op aan. Bestaande bedrijfsmatige bebouwing wordt gesloopt en vervangen door toekomstbestendige, duurzame woningen. Tevens is de fysieke uitwerking van de plannen duurzaam van aard en wordt aangesloten op landschappelijke kwaliteiten. Ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit wordt door de provincie vooral gezien als functioneel, mooi en toekomstbestendig. Dit is een optelsom van: -

gebruikswaarde: functionaliteit, bereikbaarheid, toegankelijkheid, nut en noodzaak van een initiatief dat ontwikkeld wordt belevingswaarde: beeldkwaliteit, het ‘mooie’, de identiteit van een gebied, het gevoel van (toekomstige) gebruikers en bewoners toekomstwaarde: het vermogen om ruimtelijke gevolgen van veranderende omstandigheden op te vangen (flexibiliteit, beheerbaarheid)

Toets aan initiatief Onderliggend initiatief sluit aan op voorgaande waarden. Het plan voorziet in een duurzame transformatie van een bestaande bedrijfslocatie. De bedrijfsmatige activiteiten die het bestemmingsplan mogelijk maakt worden opgeheven en er wordt op een duurzame wijze en op basis van een goede landschappelijke inpassing woningbouw gerealiseerd. Hierdoor krijgt de locatie weer toekomstwaarde. Het plan doet geen afbreuk aan de landschappelijke waarden maar wordt op de landschappelijke waarden afgestemd en in het landschap verweven. In de vorm van een inrichtingsplan die als voorwaardelijke verplichting aan het bestemmingsplan is gekoppeld is de landschappelijke inpassing geborgd. Sociale kwaliteit Sociale kwaliteit gaat over het welzijn of ‘goed voelen’ van de mens. Daarbij spelen zaken als gezondheid en vitaliteit een belangrijke rol, maar ook arbeidsparticipatie (mede in relatie tot onderwijs), sociale uitsluiting en armoede. Sociale kwaliteit gaat ook over leefbaarheid in bredere zin, over binding met de buurt en betrokkenheid bij de eigen leefomgeving. Toets aan initiatief Het initiatief draagt bij aan de opwaardering van de leefomgeving. Door transformatie van de locatie wordt voorkomen dat door de huidige leegstand een kwalitatieve achteruitgang van de leefomgeving ontstaat. Het plan richt zich op de kracht van het collectief van de bewoners. Het stimuleert 20

ontmoeting en verblijf in de groene gezamenlijke buitenruimte en draagt zodoende bij aan de sociale cohesie. Conclusie Voorliggend plan sluit aan op de ambities in de Omgevingsvisie. Het plangebied wordt getransformeerd naar een toekomstbestendige en duurzame bestemming op basis van functionaliteit en ruimtelijke kwaliteit, passend in de omgeving.

4.3.2 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel 2017 geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Voorliggend initiatief doet zich voor in de groene omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: -

generieke beleidskeuzes; ontwikkelingsperspectieven; gebiedskenmerken.

Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase de zogenaamde 'SER-ladder' gehanteerd. Deze komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaande bebouwing en herstructurering worden benut, voordat er uitbreiding kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Ecologische Hoofdstructuur en verbindingszones enzovoorts. De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving.

Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent door vertaald in de ontwikkelingsperspectieven.

21

Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden.

Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel. Bron: Provincie Overijssel.

Toets aan uitvoeringsmodel Generieke beleidskeuzes Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door provinciale generieke beleidskeuzes. In heel Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

integraliteit toekomstbestendigheid concentratiebeleid (boven)regionale afstemming zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik

Samen geven deze beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking.

22

1. Integraliteit De eis van integraliteit houdt in dat alle belangen die bij een ontwikkeling betrokken zijn, zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Met deze wettelijke eis uit het Besluit ruimtelijke ordening wordt verzekerd dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Toets aan initiatief Ten aanzien van voorliggen plan is een integrale afweging gemaakt ten aanzien van beleid (waaronder wonen), ruimtelijke kwaliteit (landschap en architectuur), omgeving (landschap) en behoefte (wonen). Dit vertaalt zich in voorliggend bestemmingsplan. 2. Toekomstbestendigheid De eis dat gekozen oplossingen voor maatschappelijke opgaven toekomstbestendig moeten zijn, houdt in dat een initiatief de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te kunnen voorzien niet in gevaar mag brengen. Initiatieven moeten bijdragen aan een duurzame benadering van ontwikkelingen die voorzien in de behoefte van de huidige generatie, maar die opties openhoudt om ook te voorzien in behoeften van toekomstige generaties. Het gaat dan om een evenwichtige benadering van het welzijn van mensen, economische welvaart en van het beheer van natuurlijke voorraden. Bij toekomstbestendigheid gaat het ook om de effecten van ingrepen op verschillende schaalniveaus (van directe buren tot ver over de grens) en over de vraag of het project over 20 of 30 jaar nog steeds toegevoegde waarde heeft.

Toets aan initiatief De duurzame wijze waarop bestaande bebouwing wordt gesloopt en op de locatie woningbouw wordt gerealiseerd voorziet in een toekomstbestendigheid van de locatie. 3. Concentratiebeleid Het concentratiebeleid van de provincie Overijssel houdt in dat stedelijke ontwikkelingen (wonen, werken en voorzieningen) zoveel mogelijk geconcentreerd worden in de stedelijke netwerken Twente (Enschede, Hengelo, Almelo, Oldenzaal en Borne), Zwolle-Kampen en Cleantech regio Deventer. Daar mag gebouwd worden voor de (boven)regionale behoefte. De kernen Hardenberg en Steenwijk kunnen bouwen voor de regionale behoefte mits dit past binnen de regionale programmering. Toets aan initiatief Gezien de omvang is er geen sprake van een stedelijke ontwikkeling. 4. Bovenregionale afstemming De verplichting tot (boven)regionale afstemming is erop gericht om gemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid te laten nemen voor de regionale programmering van woningbouw, werklocaties en stedelijke voorzieningen. Ook wanneer een gemeente alleen voorziet in haar eigen (lokale) behoefte is onderlinge afstemming gewenst, omdat het aanbod in een gemeente aan woningen, werklocaties en voorzieningen onderdeel uitmaakt van een regionale markt. Toets aan initiatief Gezien de beperkte omvang van de ontwikkeling heeft geen regionale afstemming plaatsgevonden.

23

5. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik De eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is erop gericht om onnodig nieuw ruimtebeslag – zowel ondergronds als bovengronds – te voorkomen. De provincie wil het onderscheid tussen het bestaande bebouwde gebied en de onbebouwde groene omgeving scherp houden. Toets aan initiatief Voorliggend plan voorziet in de sloop van landschap ontsierende bebouwing en het realiseren van woningen in een goede landschappelijke setting. Een bedrijfsmatige functie verdwijnt, waardoor de ‘druk’ op het gebied en de omgeving van het gebied afneemt. Door woningen te realiseren ter plaatse van een oorspronkelijk bedrijf wordt geen extra claim gelegd op onbebouwd gebied. Hierdoor is sprake van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Ontwikkelingsperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. In onderliggend initiatief zijn de ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving van toepassing.

In de Groene Omgeving gaat het vooral om: behoud en versterking van de kwaliteit van natuur en landschap, het realiseren van een samenhangend netwerk van gebieden met natuur- en waterkwaliteit, ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, het toerisme en andere economische dragers, realisatie van waterkwaliteitsdoelen, het duurzaam beheer van drinkwatervoorraden én het opwekken van hernieuwbare energie. De ondergrond speelt hierbij een belangrijke rol; bijvoorbeeld bij de voedselproductie in de landbouw, de (drink)watervoorziening of als mogelijke bron of buffer voor duurzame energie. ‘Groene’ functies hebben prioriteit in de Groene Omgeving. Ontwikkelingen die hier niet primair thuishoren, zoals woningbouw, worden alleen toegestaan als zij een meerwaarde opleveren voor de kwaliteit van landschap, cultuurhistorie, water- en natuuropgaven. Op (voormalige) agrarische erven is – onder voorwaarden – ruimte voor aanvullende woon- en werkmilieus waarvoor aantoonbaar een marktvraag is en de Stedelijke Omgeving geen ruimte biedt. Ook hier geldt dat deze actief moeten bijdragen aan behoud en versterking van natuur, landschap, cultuurhistorie en andere opgaven in de Groene Omgeving. Toets aan initiatief In voorliggend plan wordt een bestaande bedrijfsmatige functie weg bestemd en worden woningen teruggebouwd.

In hoofdstuk drie van deze toelichting is aangetoond dat het plan een meerwaarde oplevert voor de omgeving en voor het landschap. Het plangebied ligt in een overgangsgebied en vult het samenhangende netwerk van functies aan. Er is geen sprake van de transformatie van een agrarisch erf. Strikt formeel hoeft de marktvraag daarom niet aangetoond te worden. In de paragraaf over het gemeentelijk beleid wordt de vraag echter wel aangetoond. Voor alle nieuwe en grootschalige ontwikkelingen in het buitengebied geldt dat een goede ruimtelijke inpassing verplicht is. Naast deze basisinspanning kan het zijn dat er aanvullende kwaliteitsprestaties nodig zijn. Voor het bepalen van de mate van aanvullende kwaliteitsprestaties gelden drie variabelen: -

Is de ontwikkeling ‘gebiedseigen’ of ‘gebiedsvreemd?’ 24

-

Wat is de schaal van de ontwikkeling en de impact op de omgeving? Dient het initiatief een eigen belang, of ook maatschappelijke belangen?

In paragraaf 4.3.3 wordt ingegaan op welke wijze het plan voldoet aan de voorwaarden van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Ontwikkelingsperspectief Groene omgeving Het plangebied ligt in het gebied dat is geduid als ‘Ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’. De kwaliteitsambitie in dit gebied is als volgt: Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie ‘Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen’ voorop. Daarnaast gelden – net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven – de ruimtelijke kwaliteitsambities: -

zichtbaar en beleefbaar mooi landschap sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel continu en beleefbaar watersysteem

Het ontwikkelingsperspectief Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap richt zich op het in harmonie met elkaar ontwikkelen van de diverse functies in het buitengebied. Aan de ene kant melkveehouderij, akkerbouw en opwekking van hernieuwbare energie als belangrijke vormen van landgebruik. Aan de andere kant gebruik voor natuur, recreatie, wonen en andere bedrijvigheid. Toets aan initiatief Voorliggend plan draagt bij aan het in harmonie met elkaar ontwikkelen van functies. Het woningbouwplan is afgestemd op omliggende functies en op het landschap. In hoofdstuk drie is hier op ingegaan en door het opstellen van een inrichtingsplan die is gekoppeld aan de regels van het bestemmingsplan is de landschappelijke inpassing geborgd. Bij de keuze voor de beplanting en vormgeving (woningen rondom een brink) is rekening gehouden met de identiteit van de plek. Ten aanzien van het watersysteem wordt aangesloten op het bestaande stelsel waar het gaat om huishoudelijk afval, maar voor de opvang van hemelwater wordt gebruik gemaakt van de opvang in wadi’s. Gebiedskenmerken De provincie wil nieuwe ruimtelijke opgaven verbinden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen.

Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. De provincie onderscheidt de gebiedskenmerken in vier lagen: 1. 2. 3. 4.

de natuurlijke laag de stedelijke laag de laag van de beleving de laag van het agrarisch cultuurlandschap

Voor onderliggend initiatief zijn alle lagen van toepassing.

25

1. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Zo zorgden ijs-, wind- en waterstromen in Overijssel voor het ontstaan van een afwisselend landschap van stuwwallen, dekzandgronden, beekdalen en natte laagtes en bepaalden de stroomsnelheden van IJssel, Vecht, Regge of Dinkel waar het fijne (komgronden) en waar het grovere sediment (oeverwallen) werd afgezet. En ontwikkelde veen zich daar, waar het water maar moeilijk weg kon. Toets aan het initiatief Het plangebied ligt binnen de natuurlijke laag in de ‘Beekdalen en natte laagtes’. De ambitie is de beekdalen als functionele en ruimtelijke dragende structuren van het landschap betekenis te geven. Ruimte voor water, continuïteit van het systeem zijn leidend. Aan de zuidzijde van het plangebied loop de Vloedgraven, een smalle beek. Bij de uitwerking van het plan is rekening gehouden met de loop van deze beek. In d directe omgeving van de beek worden geen werkzaamheden verricht en wordt geen bebouwing geen gerealiseerd die de loop van de beek in gevaar kan brengen. 2. Stedelijke laag De stedelijke laag is de laag van de steden, dorpen, verspreide bebouwing, wegen, spoorwegen en waterwegen.

Het gaat in deze laag om de dynamiek van de steden en de grote infrastructurele verbindingen, maar ook om de rust van de dorpen en de landelijke wegen en paden. Toets aan het initiatief Het plangebied ligt binnen de gebiedskenmerken van ‘het informele trage netwerk’ en de ‘verspreide bebouwing’. De ambitie ten aanzien van de ‘verspreide bebouwing’ is ‘Levende erven!’. Opnieuw verbonden met het landschap, gaan de erven een serieus te verkennen alternatief woon/werkmilieu vormen. Voorliggend plan is formeel geen erf, maar het uitgangspunt van het plan is wel om het woongebied te verbinden met het landschap. In hoofdstuk drie is dat toegelicht. Het informele trage netwerk is het ‘langzame’ netwerk (wandelpaden, fietspaden, ruiterpaden, vaarroutes) van de provincie, dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en het natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. Het plangebied ligt aan dit netwerk. Over zowel de Brinkweg als over de Rozendaelseweg lopen recreatieve routes. 3. Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving.

De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis.

26

Toets aan het initiatief In het plan worden wonen en landschap met elkaar verweven. Hierdoor komen de kenmerken van de andere lagen bij elkaar. 4. Laag van het agrarische cultuurlandschap De laag van het agrarische cultuurlandschap is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden – en worden – gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap.

De ruimtelijke kwaliteitsambitie in de laag van het agrarisch cultuurlandschap is: ‘Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen; het palet van agrarische cultuurlandschappen versterken en contrasten tussen de landschappen behouden en ontwikkelen’. Binnen de natuurlijke laag heeft de locatie de gebiedskenmerken van de ‘Laag van het agrarische cultuurlandschap, oude hoevenlandschap’. De ambitie is het kleinschalige, afwisselende oude hoevenlandschap vanuit de verspreid liggende erven een ontwikkelingsimpuls te geven. Deze erven bieden veel ruimte voor landbouw, wonen, werken, recreatie, mits er wordt voortgebouwd aan kenmerkende structuren van het landschap: de open esjes, de routes over de erven, de erf- en landschapsbeplantingen. Toets aan het initiatief Voorliggend plan draagt er aan bij door het van oorsprong bedrijfsmatige gebied te transformeren naar een met het landschap verweven woongebied. Hiermee wordt een ontwikkelingsimpuls aan het gebied gegeven in d vorm van de woonfunctie. Ondanks dat er in voorliggend plan geen sprake is van een erf, wordt wel voor een deel op de principes van erfontwikkeling voortgeborduurd. Onder andere door routes door het plangebied te laten lopen en gebiedseigen beplanting te planten.